କଲ୍ଲୋଲାକୁଲକଚ୍ଛାସୁ ଲସଦ୍ଗୁଲୁଗୁଲାସୁ ଚ । ଵେଲାଵନଗୁହାସ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧେଶ୍ ଚିରଂ କୂର୍ମତଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଲହରୀ ଓ ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ମୁଁ ଏକ କୁମିର ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲି।
ନଲିନୀନାଲଦୋଲାସୁ ଦୋଲନଂ ସରସାନିଲମ୍ । ଚଲତ୍ପତ୍ତ୍ରସଜାଲାସୁ ରାଜହଂସତଯା କୃତମ୍
ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡରେ ଝୁଲୁଥିବା, ହ୍ରଦର ସୁମଧୁର ପବନରେ ଚଳିଥିବା ପତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ରାଜହଂସ ପରି ଖେଳିଲି।
ଶାଦ୍ଵଲୀଦଲଦୋଲାନାମ୍ ଆନ୍ଦୋଲନଵିନିଦ୍ରତାମ୍ । ମଷକସ୍ଯ ମଯାଲୋକ୍ଯ ଦୀନଂ ମଷିକଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଘାସର ପତ୍ର ଦୋଳି ହେଉଥିବା ମୃଦୁ ହଲଚଳ ଦେଖି, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଏକ ମାଛିକୁ ତାର ସାଥି ସହିତ ଅସହାୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲି।
ତରତ୍ତାରତରଙ୍ଗାସୁ ଚଞ୍ଚଦ୍ଵୀଚ୍ଯଗ୍ରଚୁମ୍ବନୈଃ । ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଶୈଲସ୍ରଵନ୍ତୀଷୁ ଜଲଵଞ୍ଜୁଲବାଲଯା
ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ନଚୁଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ତରଙ୍ଗ ଛୁଇଁଯାଉଥିବା ଜଳରେ, ମୁଁ ଜଳଲତା ସହିତ ଭ୍ରମଣ କରିଲି।
ଗନ୍ଧମାଦନମନ୍ଦାରମନ୍ଦିରେ ମଦନାତୁରଃ । ପତିତଃ ପାଦଯୋଃ ପୂର୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯାଧରକୁମାରକଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧ ଭରା ଗୃହରେ, କାମରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ଏକ ଯୁବ ବିଦ୍ୟାଧର ତାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।
କୀର୍ଣକର୍ପୂରପୂତେଷୁ ତଲ୍ପେଷୁ ଵ୍ଯସନାତୁରା । ଚିରଂ ଵିଲୁଲିତାସ୍ମୀନ୍ଦୋର୍ ବିମ୍ବେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଶଶିପ୍ରଭା
କର୍ପୂର ଛିଟାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ, ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚିଲି, ଯେପରି ଆଇନାର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଭାସୁଥାଏ।
ଯୋନିଷ୍ଵ୍ ଅନେକଵିଧଦୁଃଖଶତାନ୍ଵିତାସୁ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ମଯୋନ୍ନମନସନ୍ନମନାକୁଲାଙ୍ଗ୍ଯା । ସଂସାରଦୀର୍ଘସରିତଶ୍ ଚଲଯା ଲହର୍ଯା ଦୁର୍ଵାରଵାତହରିଣୀସରଣକ୍ରମେଣ
ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ହେବାକୁ ପଡ଼ି, ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲା ଓ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଶରୀର ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମାଣ୍ଡର ଦୀର୍ଘ ସଂସାର ନଦୀର ତୀବ୍ର ଧାରାରେ, ଭାଗ୍ୟର ବେଗବାନ ପବନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବହିଯାଉଥିଲି ।
ଵଜ୍ରାଙ୍ଗସାରାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁଡ୍ଯାନ୍ ନିବିଡମଣ୍ଡଲାତ୍ । କୋଟିଯୋଜନସଂଵିଷ୍ଟାତ୍ କଥଂ ତେ ନିର୍ଗତେ ଉଭେ
ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ମଜବୁତ ମୂଳରୁ, ଏହି ଘନ ଭ୍ରମାଣ୍ଡ ପାତରୁ, ଅନେକ କୋଟି ଯୋଜନା ଆୟତନ ଥିବା ଏହି ଦେଉଳରୁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କିପରି ବାହାରିଲେ ?
କ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କ୍ଵ ତଦ୍ଭିତ୍ତିଃ କ୍ଵାତ୍ରାସୌ ଵଜ୍ରସାରତା । କିଲାଵଶ୍ଯଂ ସ୍ଥିତେ ଦେଵ୍ଯାଵ୍ ଅନ୍ତଃପୁରଵରାମ୍ବରେ
ଏହି ଭ୍ରମାଣ୍ଡ କେଉଁଠି, ତାହାର ପାତ କେଉଁଠି, ଏବଂ ସେଇ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ? ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁରର ଆକାଶରେ ଅଛ ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଗିରିଗ୍ରାମେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵାଲଯାମ୍ବରେ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ ସ ଵସିଷ୍ଠାଖ୍ଯ ଆସ୍ଵାଦଯତି ରାଜତାମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଗାଁରେ, ସେଇ ଘରରେ, ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।
ତମ୍ ଏଵ ମଣ୍ଡପାକାଶକୋଣକଂ ଶୂନ୍ଯମାତ୍ରକମ୍ । ଚତୁସ୍ସମୁଦ୍ରପର୍ଯନ୍ତଂ ଭୂତଲଂ ସୋ ଽନୁଭୂତଵାନ୍
ସେଇ ମଣ୍ଡପ ଭିତର ଖାଲି ଜାଗାକୁ ସେ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଘେରିଥିବା ପୃଥିବୀ ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ।
ଆକାଶାତ୍ମନି ଭୂପୀଠେ ତସ୍ମିଂସ୍ ତଦ୍ ରାଜପତ୍ତନମ୍ । ରାଜସଦ୍ମାନୁଭଵତି ସ ଚ ସା ଚାପ୍ଯ୍ ଅରୁନ୍ଧତୀ
ଏହି ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ପୃଥିବୀରେ ସେ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ ରାଜଧାନୀ ଓ ରାଜମହଳ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ଲୀଲାଭିଧାନା ସଞ୍ଜାତା ତଯା ଚ ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଅର୍ଚିତା । ଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯା ସହ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଖମ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯମନୋରମମ୍
ସେଠାରେ ଲୀଳା ନାମକ ଜଣେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ଜ୍ଞାନକୁ ପୂଜା କଲେ; ଜ୍ଞାନ ସହିତ ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଆକାଶକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କଲେ।
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରେ ନଭସି ସା ତତ୍ରୈଵ ଗୃହୋଦରେ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଗିରିଂ ଵାସଵମନ୍ଦିରମ୍
ଏକ ହାତ ମାତ୍ର ଆକାଶ ଭିତରେ, ସେଇ ଘରର ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାତ୍ ପରିନିର୍ଗତ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହେ ସ୍ଥିତିମ୍ ଆଯଯୌ । ସ୍ଵପ୍ନାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥା ତଲ୍ପଗତଃ ପୁମାନ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ବାହାରି ଆପଣ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ଲୋକ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ପ୍ରତିଭାମାତ୍ରମ୍ ଏଵୈତତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆକାଶମାତ୍ରକମ୍ । ନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ନ ସଂସାରୋ ନ କୁଡ୍ଯାଦି ନ ଦୂରତା
ଏହା ସମସ୍ତେ କେବଳ ଚେତନାର ଆଭାସ, ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ଛଡ଼ା କିଛି ନୁହେଁ; କେଉଁସି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନାହିଁ, କେଉଁସି ସଂସାର ନାହିଁ, କେଉଁସି ଦିଵାଲ କିମ୍ବା ଦୂରତା ନାହିଁ।
ସ୍ଵଚିତ୍ତମ୍ ଏଵ କଚତି ତଯୋସ୍ ତାଦୃଙ୍ ମନୋହରମ୍ । ଵାସନାମାତ୍ରସୋଲ୍ଲେଖଂ କ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କ୍ଵ ସଂସୃତିଃ
ତାଙ୍କର ନିଜ ମନ ମାତ୍ର ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପାଇଁ ଏହା ସମାନ ଭାବରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; କେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, କେଉଁଠି ସଂସାର ଚକ୍ର, ଯେତେବେଳେ ସବୁ କିଛି କେବଳ ମନର ଭାବନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ?
ନିରାଵରଣମ୍ ଏଵେଦଂ ଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯାକାଶମ୍ ଅନନ୍ତକମ୍ । କିଞ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵଚିତ୍ତେନୋନ୍ନୀତଂ ସ୍ପନ୍ଦଯୁକ୍ତ୍ଯେଵ ମାରୁତଃ
ଏହି ଜ୍ଞାନର ଆକାଶ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲା ଏବଂ ଅସୀମ; ନିଜ ମନରେ ଯାହା ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ, ତାହା ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରିକି ବାୟୁ ତାର ଉତ୍ସାହରେ ଚଳିତ ହୁଏ।
ଚିଦାକାଶମ୍ ଅଜଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ହି ସର୍ଵଦା । ଚିତ୍ତ୍ଵାଜ୍ ଜଗଦ୍ ଇଵାଭାତି ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵାତ୍ମନାତ୍ମନି
ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ସଦା ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଟୁଟ ଅଛି; ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସବୁ କିଛି ନିଜେ ନିଜ ଭିତରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
ଯେନ ବୁଦ୍ଧଂ ତୁ ତସ୍ଯୈତଦ୍ ଆକାଶାଦ୍ ଅପି ଶୂନ୍ଯକମ୍ । ନ ବୁଦ୍ଧଂ ଯେନ ତସ୍ଯୈତଦ୍ ଵଜ୍ରସାରାଚଲୋପମମ୍
ଯିଏ ଜାଗୃତ, ସେ ପାଇଁ ଏହା ଆକାଶଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶୂନ୍ୟ; ଯିଏ ଅଜାଗୃତ, ସେ ପାଇଁ ଏହା ଅଟୁଟ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ଅଚଳ।
ଗୃହ ଏଵ ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ନଗରଂ ଭାତି ଭାସ୍ଵରମ୍ । ତଥୈତଦ୍ ଅସଦ୍ ଏଵାନ୍ତଶ୍ ଚିଦ୍ଧାତୌ ଭାତି ଭାସ୍ଵରମ୍
ଯେପରି ଘରେ ଥିବାବେଳେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନଗର ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନାର ମୂଳରେ ଏହି ଅସତ୍ୟ ସଂସାର ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା ମରୁଜଲେ ଽମ୍ବୁତ୍ଵଂ କଟକତ୍ଵଂ ଚ ହେମନି । ଅସତ୍ ସଦ୍ ଇଵ ଭାତୀଦଂ ତଥା ଦୃଶ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମନି
ଯେପରି ମରୁଭୂମିରେ ଜଳ ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ସୁନାରେ କଙ୍କଣର ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଅସତ୍ୟ ସଂସାର ସତ୍ୟ ପରି ଲାଗେ, ଏବଂ ଦେଖିବାର ଗୁଣ ଆତ୍ମାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଏଵମ୍ ଆକଲଯନ୍ତ୍ଯୌ ତେ ଲଲନେ ଲଲନାକୃତୀ । ଗୃହାନ୍ ନିର୍ଯଯତୁର୍ ବାହ୍ଯଂ ଚାରୁଚଙ୍କ୍ରମଣକ୍ରମୈଃ
ଏଭଳି ଭାବି ଭାବି, ସେ ଦୁଇଜଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅମାନେ ନିଜ ଘରୁ ବାହାରିଲେ, ମଧୁର ଏବଂ ମାପିଥିବା ପଦକ୍ରମରେ ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯେ ଗ୍ରାମଲୋକେନ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣେ ପୁରୋ ଗିରିମ୍ । ଚୁମ୍ବିତାକାଶକୁହରଂ ସଂସ୍ପ୍ର୍ଷ୍ଟାଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରୁନଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଗୁହାମାନେ ଆକାଶରେ ଲଗିଥିଲା ଏବଂ ଚୂଡ଼ାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଛୁଇଁଯାଇଥିଲା।
ନାନାଵର୍ଣାଖିଲୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵିଚିତ୍ରଵନକମ୍ବଲମ୍ । ନାନାନିର୍ଝରନିର୍ଧୂତକୂଜଦ୍ଵନଵିହଙ୍ଗମମ୍
ସେହି ପାହାଡ଼ ନାନାରଙ୍ଗର ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ଅନେକ ଝରଣାର ଝରିବାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରମଞ୍ଜରୀପୁଞ୍ଜପିଞ୍ଜରାମ୍ବୁଦମଣ୍ଡଲମ୍ । ଅଭ୍ରକଚ୍ଛଗୁଲୁଚ୍ଛାଗ୍ରଵିଶ୍ରାନ୍ତଖଗସାରଵମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମନୋହର ମଞ୍ଜରୀ ଗୁଛ, କେତେକ ମେଘ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅଭ୍ରପାଥରର ଶିଖରରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ।
ସାରଵଞ୍ଜୁଲଵିସ୍ତାରଗୁପ୍ତାଖିଲସରିତ୍ତଟମ୍ । ଅସମାପ୍ତଶିଲାଶ୍ଵଭ୍ରଲତାନର୍ତନମାରୁତମ୍
ସାରବଞ୍ଜୁଳ ଗଛମାନେ ଏତେ ଚଉଡ଼ା ହୋଇ ଥିଲେ ଯେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ନଦୀପାରକୁ ଆଡ଼କରି ଦେଇଥିଲେ। ଅଧୂରା ପାହାଡ଼ ଓ ଗହ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ବାତାସ ଲତାମାନଙ୍କୁ ନଚାଇ ଖେଳୁଥିଲା।
ପୁଷ୍ପାଭ୍ରପିହିତାକାଶକୋଶକୁଟ୍ଟକଵାରିଦମ୍ । ପତଦ୍ଦୀର୍ଘସରିତ୍ସ୍ରୋତସ୍ସିତମୁକ୍ତାକଲାପକମ୍
ପୁଷ୍ପମେଘମାନେ ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲେ, ଗଡ଼ିକୁ ଜଳ ଜମିଥିଲା, ଓ ଦୀର୍ଘ ନଦୀମାନେ ଜଳରେ ଚମକୁଥିବା ମୁକ୍ତାମାଳା ବହି ନେଉଥିଲେ।
ଚଲଦ୍ଵୃକ୍ଷଵନଵ୍ଯୂହଵାତଘଟ୍ଟିତଦିକ୍ତଟମ୍ । ନାନାଵନାକୁଲୋପାନ୍ତଚ୍ଛାଯାସତତଶୀତଲମ୍
ଚଳିଥିବା ବନସ୍ପତି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ବାତାସ ଝଂପ ଦେଉଥିଲା, ଦିଗବଳୟର କୂଳକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା। ନାନା ପ୍ରକାର ଜଙ୍ଗଲର ଛାୟା ଉପକୂଳକୁ ସବୁବେଳେ ଶିତଳ କରୁଥିଲା।
ଅଥ ତେ ଲଲନେ ତତ୍ର ତଦା ଦଦୃଶତୁସ୍ ସ୍ଵଯମ୍ । ତଂ ଗିରିଗ୍ରାମକଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନସ୍ ସ୍ଵର୍ଗଖଣ୍ଡମ୍ ଇଵ ଚ୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣୀ ଝିଅ ଏଠିରେ ନିଜେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଗ୍ରାମ ଯେଉଁଟି ମନେ ହେଉଥିଲା ଆକାଶରୁ ଖସି ପଡ଼ିଥିବା ସ୍ୱର୍ଗର ଏକ ଖଣ୍ଡ।