ତାଲୀନାଂ ତଲକଚ୍ଛେଷୁ ରାଜଦୁଷ୍କୃତଦୋଷତଃ । ନକୁଲୀ ନଵଵର୍ଷାଣି କୁଷ୍ଠନଷ୍ଟାଙ୍ଗିକାଭଵମ୍
ତାଳ ଗଛର ତଳ ଗହ୍ୱରରେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ, ମୁଁ ନଉ ବର୍ଷ ଧରି କୁଷ୍ଠରୋଗ ଗ୍ରସ୍ତ ନକୁଳ ହୋଇଥିଲି।
ଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଦେଵି ଗୋତ୍ଵଂ ମଯା କୃତମ୍ । ସୋଢୁଂ ଦୁର୍ଜନଦୁଷ୍ଟାଜ୍ଞବାଲଗୋପାଲଲୀଲଯା
ହେ ଦେବୀ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଆଠ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗାଈ ହୋଇ ରହିଥିଲି, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ଖେଳା କଥା ମୁଁ ସହିଥିଲି।
ଵିହଙ୍ଗ୍ଯା ଵୈରିଵିନ୍ଯସ୍ତା ଵାଗୁରା ଵିପିନାଵନୌ । କ୍ଲେଶେନ ମହତା ଚ୍ଛିନ୍ନା ଅଦ୍ଯେମା ଵାସନା ଇଵ
ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟ ମାଠରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାତରେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲି, ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲି, ଯେପରି ଏହି ଆସକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ କାଟାଯାଉଛି।
କର୍ଣିକାକ୍ରୋଡଶଯ୍ଯାସୁ ଵିଶ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅଲିନା ସହ । ପଦ୍ମକୁଡ୍ମଲକୋଶେଷୁ ଭୁକ୍ତକିଞ୍ଜଲ୍କଯା ରହଃ
ମୁଁ ପଦ୍ମର ମଝିରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇଥିଲି, ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ମ କୁଢ଼ିରେ ଲୁଚି ରହି, ଗୁପ୍ତରେ ମଞ୍ଜରୀର ରସ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲି।
ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗାସୁ ହରିଣ୍ଯା ହାରିନେତ୍ରଯା । ଵନସ୍ଥଲୀଷୁ ରମ୍ଯାସୁ କିରାତହତମର୍ମଯା
ମୁଁ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ମଝିରେ ଆକର୍ଷକ ଆଖିର ହରିଣୀ ସହ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଶିକାରୀ ମୋର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶରେ ଆଘାତ କରିଲା।
ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅଷ୍ଟାସୁ ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧିକଲ୍ଲୋଲୈର୍ ଉହ୍ଯମାନଯା । ମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଵକଚ୍ଛପାସ୍ଫୋଟରଟନାଟନତାଡନମ୍
ମୁଁ ଆଠ ଦିଗରେ ଦେଖିଲି, ସାଗରର ତରଙ୍ଗ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲା, ଏଉଁଠି ମାଛ, ଘୋଡ଼ା ଓ କୁମିର ର ଚିରା, ହିନ୍ହାଡ଼ି ଓ ଟକ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି।
ପୀତଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀତୀରେ ଗାଯନ୍ତ୍ଯା ମଧୁରସ୍ଵନମ୍ । ସାରତସ୍ ସୁରତେ ସ୍ଵୈରଂ ସମନ୍ତାତ୍ ସାଧୁରଞ୍ଜିତଃ
ମୁଁ ଚର୍ମ ନଦୀର କୂଳରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇ ଜଳପାନ କରୁଥିଲି; ଆନନ୍ଦମୟ ମିଳନରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚାରିପାଖରେ ଭଲ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ଥିବା ସହ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲି।
ତାଲୀତମାଲକୁଞ୍ଜେଷୁ ତରଲାନନନେତ୍ରଯା । କ୍ଷୀଵଯେକ୍ଷଣଵିକ୍ଷୋଭୈଃ କୃତଂ କାନ୍ତାଵଲୋକନମ୍
ତାଳ ଓ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚଞ୍ଚଳ ମୁହଁ ଓ ଆଖିର ଜଣେ ନାରୀ ସହ, ତାଙ୍କର ମଦମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ତେଜନାରେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲି।
କନକସ୍ଯନ୍ଦସନ୍ଦୋହସୁନ୍ଦରୈର୍ ଅଙ୍କପଙ୍କଜୈଃ । ସ୍ଵର୍ଗାପ୍ସରୋଽମ୍ବୁଜିନ୍ଯାଶୁତୋଷିତା ସୁରଷଟ୍ପଦା
ସୁନା ଝରଣା ପରି ଚମକୁଥିବା, କମଳ ଭଳି ଉରୁ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗର ହ୍ରଦର ଅପ୍ସରା ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ସେମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ମଣ୍ଡରାଇଲେ।
ମଣିକାଞ୍ଚନମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାନିକରଭୂତଲେ । କଲ୍ପଦ୍ରୁମଵନେ ମେରୋର୍ ଯୂନା ସହ ରତଂ କୃତମ୍
ମଣି, ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ଭୂମିରେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଏକ ଯୁବତୀ ସହ ଏକାଠି ମିଳନ ଉପଭୋଗ କରିଲି।
କଲ୍ଲୋଲାକୁଲକଚ୍ଛାସୁ ଲସଦ୍ଗୁଲୁଗୁଲାସୁ ଚ । ଵେଲାଵନଗୁହାସ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧେଶ୍ ଚିରଂ କୂର୍ମତଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଲହରୀ ଓ ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ମୁଁ ଏକ କୁମିର ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲି।
ନଲିନୀନାଲଦୋଲାସୁ ଦୋଲନଂ ସରସାନିଲମ୍ । ଚଲତ୍ପତ୍ତ୍ରସଜାଲାସୁ ରାଜହଂସତଯା କୃତମ୍
ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡରେ ଝୁଲୁଥିବା, ହ୍ରଦର ସୁମଧୁର ପବନରେ ଚଳିଥିବା ପତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ରାଜହଂସ ପରି ଖେଳିଲି।
ଶାଦ୍ଵଲୀଦଲଦୋଲାନାମ୍ ଆନ୍ଦୋଲନଵିନିଦ୍ରତାମ୍ । ମଷକସ୍ଯ ମଯାଲୋକ୍ଯ ଦୀନଂ ମଷିକଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଘାସର ପତ୍ର ଦୋଳି ହେଉଥିବା ମୃଦୁ ହଲଚଳ ଦେଖି, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଏକ ମାଛିକୁ ତାର ସାଥି ସହିତ ଅସହାୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲି।
ତରତ୍ତାରତରଙ୍ଗାସୁ ଚଞ୍ଚଦ୍ଵୀଚ୍ଯଗ୍ରଚୁମ୍ବନୈଃ । ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଶୈଲସ୍ରଵନ୍ତୀଷୁ ଜଲଵଞ୍ଜୁଲବାଲଯା
ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ନଚୁଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ତରଙ୍ଗ ଛୁଇଁଯାଉଥିବା ଜଳରେ, ମୁଁ ଜଳଲତା ସହିତ ଭ୍ରମଣ କରିଲି।
ଗନ୍ଧମାଦନମନ୍ଦାରମନ୍ଦିରେ ମଦନାତୁରଃ । ପତିତଃ ପାଦଯୋଃ ପୂର୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯାଧରକୁମାରକଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧ ଭରା ଗୃହରେ, କାମରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ଏକ ଯୁବ ବିଦ୍ୟାଧର ତାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।
କୀର୍ଣକର୍ପୂରପୂତେଷୁ ତଲ୍ପେଷୁ ଵ୍ଯସନାତୁରା । ଚିରଂ ଵିଲୁଲିତାସ୍ମୀନ୍ଦୋର୍ ବିମ୍ବେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଶଶିପ୍ରଭା
କର୍ପୂର ଛିଟାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ, ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚିଲି, ଯେପରି ଆଇନାର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଭାସୁଥାଏ।
ଯୋନିଷ୍ଵ୍ ଅନେକଵିଧଦୁଃଖଶତାନ୍ଵିତାସୁ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ମଯୋନ୍ନମନସନ୍ନମନାକୁଲାଙ୍ଗ୍ଯା । ସଂସାରଦୀର୍ଘସରିତଶ୍ ଚଲଯା ଲହର୍ଯା ଦୁର୍ଵାରଵାତହରିଣୀସରଣକ୍ରମେଣ
ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ହେବାକୁ ପଡ଼ି, ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲା ଓ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଶରୀର ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମାଣ୍ଡର ଦୀର୍ଘ ସଂସାର ନଦୀର ତୀବ୍ର ଧାରାରେ, ଭାଗ୍ୟର ବେଗବାନ ପବନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବହିଯାଉଥିଲି ।
ଵଜ୍ରାଙ୍ଗସାରାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁଡ୍ଯାନ୍ ନିବିଡମଣ୍ଡଲାତ୍ । କୋଟିଯୋଜନସଂଵିଷ୍ଟାତ୍ କଥଂ ତେ ନିର୍ଗତେ ଉଭେ
ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ମଜବୁତ ମୂଳରୁ, ଏହି ଘନ ଭ୍ରମାଣ୍ଡ ପାତରୁ, ଅନେକ କୋଟି ଯୋଜନା ଆୟତନ ଥିବା ଏହି ଦେଉଳରୁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କିପରି ବାହାରିଲେ ?
କ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କ୍ଵ ତଦ୍ଭିତ୍ତିଃ କ୍ଵାତ୍ରାସୌ ଵଜ୍ରସାରତା । କିଲାଵଶ୍ଯଂ ସ୍ଥିତେ ଦେଵ୍ଯାଵ୍ ଅନ୍ତଃପୁରଵରାମ୍ବରେ
ଏହି ଭ୍ରମାଣ୍ଡ କେଉଁଠି, ତାହାର ପାତ କେଉଁଠି, ଏବଂ ସେଇ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ? ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁରର ଆକାଶରେ ଅଛ ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଗିରିଗ୍ରାମେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵାଲଯାମ୍ବରେ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ ସ ଵସିଷ୍ଠାଖ୍ଯ ଆସ୍ଵାଦଯତି ରାଜତାମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଗାଁରେ, ସେଇ ଘରରେ, ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।
ତମ୍ ଏଵ ମଣ୍ଡପାକାଶକୋଣକଂ ଶୂନ୍ଯମାତ୍ରକମ୍ । ଚତୁସ୍ସମୁଦ୍ରପର୍ଯନ୍ତଂ ଭୂତଲଂ ସୋ ଽନୁଭୂତଵାନ୍
ସେଇ ମଣ୍ଡପ ଭିତର ଖାଲି ଜାଗାକୁ ସେ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଘେରିଥିବା ପୃଥିବୀ ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ।
ଆକାଶାତ୍ମନି ଭୂପୀଠେ ତସ୍ମିଂସ୍ ତଦ୍ ରାଜପତ୍ତନମ୍ । ରାଜସଦ୍ମାନୁଭଵତି ସ ଚ ସା ଚାପ୍ଯ୍ ଅରୁନ୍ଧତୀ
ଏହି ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ପୃଥିବୀରେ ସେ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ ରାଜଧାନୀ ଓ ରାଜମହଳ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ଲୀଲାଭିଧାନା ସଞ୍ଜାତା ତଯା ଚ ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଅର୍ଚିତା । ଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯା ସହ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ଖମ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯମନୋରମମ୍
ସେଠାରେ ଲୀଳା ନାମକ ଜଣେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ଜ୍ଞାନକୁ ପୂଜା କଲେ; ଜ୍ଞାନ ସହିତ ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଆକାଶକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କଲେ।
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରେ ନଭସି ସା ତତ୍ରୈଵ ଗୃହୋଦରେ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତରମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ଗିରିଂ ଵାସଵମନ୍ଦିରମ୍
ଏକ ହାତ ମାତ୍ର ଆକାଶ ଭିତରେ, ସେଇ ଘରର ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାତ୍ ପରିନିର୍ଗତ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହେ ସ୍ଥିତିମ୍ ଆଯଯୌ । ସ୍ଵପ୍ନାତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥା ତଲ୍ପଗତଃ ପୁମାନ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ବାହାରି ଆପଣ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ଲୋକ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ପ୍ରତିଭାମାତ୍ରମ୍ ଏଵୈତତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଆକାଶମାତ୍ରକମ୍ । ନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ନ ସଂସାରୋ ନ କୁଡ୍ଯାଦି ନ ଦୂରତା
ଏହା ସମସ୍ତେ କେବଳ ଚେତନାର ଆଭାସ, ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ଛଡ଼ା କିଛି ନୁହେଁ; କେଉଁସି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନାହିଁ, କେଉଁସି ସଂସାର ନାହିଁ, କେଉଁସି ଦିଵାଲ କିମ୍ବା ଦୂରତା ନାହିଁ।
ସ୍ଵଚିତ୍ତମ୍ ଏଵ କଚତି ତଯୋସ୍ ତାଦୃଙ୍ ମନୋହରମ୍ । ଵାସନାମାତ୍ରସୋଲ୍ଲେଖଂ କ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କ୍ଵ ସଂସୃତିଃ
ତାଙ୍କର ନିଜ ମନ ମାତ୍ର ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପାଇଁ ଏହା ସମାନ ଭାବରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; କେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, କେଉଁଠି ସଂସାର ଚକ୍ର, ଯେତେବେଳେ ସବୁ କିଛି କେବଳ ମନର ଭାବନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ?
ନିରାଵରଣମ୍ ଏଵେଦଂ ଜ୍ଞପ୍ତ୍ଯାକାଶମ୍ ଅନନ୍ତକମ୍ । କିଞ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵଚିତ୍ତେନୋନ୍ନୀତଂ ସ୍ପନ୍ଦଯୁକ୍ତ୍ଯେଵ ମାରୁତଃ
ଏହି ଜ୍ଞାନର ଆକାଶ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲା ଏବଂ ଅସୀମ; ନିଜ ମନରେ ଯାହା ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ, ତାହା ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରିକି ବାୟୁ ତାର ଉତ୍ସାହରେ ଚଳିତ ହୁଏ।
ଚିଦାକାଶମ୍ ଅଜଂ ଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ହି ସର୍ଵଦା । ଚିତ୍ତ୍ଵାଜ୍ ଜଗଦ୍ ଇଵାଭାତି ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵାତ୍ମନାତ୍ମନି
ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ସଦା ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଟୁଟ ଅଛି; ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସବୁ କିଛି ନିଜେ ନିଜ ଭିତରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
ଯେନ ବୁଦ୍ଧଂ ତୁ ତସ୍ଯୈତଦ୍ ଆକାଶାଦ୍ ଅପି ଶୂନ୍ଯକମ୍ । ନ ବୁଦ୍ଧଂ ଯେନ ତସ୍ଯୈତଦ୍ ଵଜ୍ରସାରାଚଲୋପମମ୍
ଯିଏ ଜାଗୃତ, ସେ ପାଇଁ ଏହା ଆକାଶଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶୂନ୍ୟ; ଯିଏ ଅଜାଗୃତ, ସେ ପାଇଁ ଏହା ଅଟୁଟ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ଅଚଳ।