କଚତି ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଏଵେଯଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯାଦିନାମଭିଃ । ନ ତୁ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ସମ୍ପନ୍ନଂ ସର୍ଗାଦାଵ୍ ଏଵ କିଞ୍ଚନ
ଏଠାରେ 'ବିଶ୍ୱ' ଭଳି ନାମରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ମିଶିଥିବା କିଛି ଥାଏନି।
ଯଥା ତରଙ୍ଗସ୍ ସରିତି ଭୂତ୍ଵା ଭୂତ୍ଵା ପୁନର୍ ଭଵେତ୍ । ଵିଚିତ୍ରାକାରକଲନାଦେଶା ଜାତାସ୍ଯ୍ ଅଲଂ ତଥା
ଯେପରି ଏକ ତରଙ୍ଗ ନଦୀରେ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ବିନ୍ୟାସ ଉପଜି ଆସେ।
ଏଵମ୍ ଏତଜ୍ ଜଗନ୍ମାତର୍ ମଯା ମୃତମ୍ ଇହାଧୁନା । ମମେଦଂ ରାଜସଂ ଜନ୍ମ ତାମସଂ ନୋ ନ ସାତ୍ତ୍ଵିକମ୍
ଏହିପରି, ହେ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି। ମୋର ଜନ୍ମ ରଜୋଗୁଣରୁ ହୋଇଥିଲା, ତାମସିକ କିମ୍ବା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଵତୀର୍ଣାଯା ଅଷ୍ଟୌ ଜନ୍ମଶତାନି ମେ । ନାନାଯୋନୀନ୍ଯ୍ ଅତୀତାନି ପଶ୍ଯାମୀଵାଧୁନା ପୁରଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅବତାର ପରେ, ମୁଁ ଆଠଶେ ଜନ୍ମ ଗତି କରିଛି। ବିଭିନ୍ନ ଯୋନି ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ସଂସାରମଣ୍ଡଲେ ଦେଵି କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ ଅଭଵଂ ପୁରା । ଲୋକାନ୍ତରାବ୍ଜଭ୍ରମରୀ ଵିଦ୍ଯାଧରଵରାଙ୍ଗନା
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ, ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟ ଜଗତର ଏକ ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଥିଲି, ଏବଂ ଏକଥର ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯୁବତୀ ହେଇଥିଲି।
ଦୁର୍ଵାସନାକଲୁଷିତା ତତୋ ଽହଂ ମାନୁଷୀ ସ୍ଥିତା । ସଂସାରମଣ୍ଡଲେ ଽନ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ ତଙ୍ଗଣେଶ୍ଵରକାମିନୀ
ଦୁଷ୍ଟ ଆଦତରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ପରେ ମୁଁ ଏକ ମଣିଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ, ମୁଁ ତାଙ୍ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୋଇଥିଲି।
କରଞ୍ଜକୁଞ୍ଜଜମ୍ବୀରକଦମ୍ବଵନଵାସିନୀ । ପତ୍ତ୍ରାମ୍ବରଧରା ଶ୍ଯାମା ଶବର୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅଥାଭଵମ୍
କରଞ୍ଜ, କୁଞ୍ଜ, ଜମ୍ବିରା ଓ କଦମ୍ବ ଗଛର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ବସି, ପତ୍ରର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେବେ ମୁଁ ଶବରୀ ହେଇଥିଲି।
ଵନଵାସନଯା ମୁଗ୍ଧା ସମ୍ପନ୍ନାହମ୍ ଅଥୋ ଲତା । ଗୁଲୁଚ୍ଛନଯନା ପତ୍ତ୍ରହସ୍ତା ଵନନିଵାସିନୀ
ବନରେ ବସିବା ଦ୍ୱାରା ସରଳ ହୋଇ, ମୁଁ ଏକ ଲତା ହେଲି; ଗୁଲୁଚ୍ଛ ଫଳ ଭଳି ଆଖି, ହାତରେ ପତ୍ର ଧରି, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିଲି।
ପୁଣ୍ଯାଶ୍ରମଲତା ସାହଂ ମୁନିସଙ୍ଗପଵିତ୍ରିତା । ଵନାଗ୍ନିଦଗ୍ଧା ତସ୍ଯୈଵ କନ୍ଯାଭୂଵଂ ମହାମୁନେଃ
ମୁଁ ସେ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମର ଲତା, ମୁନିମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲି; ବନ୍ୟାଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଲି।
ଅସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଫଲଦାତୄଣାଂ କର୍ମଣାଂ ପରିଣାମତଃ । ରାଜାହଂ ଚାଭଵଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ସମାଶ୍ ଶତମ୍
ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱର ଫଳ ଦେଇଥିବା କର୍ମର ପରିଣାମରେ, ମୁଁ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ରାଜା ହୋଇ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲି।
ତାଲୀନାଂ ତଲକଚ୍ଛେଷୁ ରାଜଦୁଷ୍କୃତଦୋଷତଃ । ନକୁଲୀ ନଵଵର୍ଷାଣି କୁଷ୍ଠନଷ୍ଟାଙ୍ଗିକାଭଵମ୍
ତାଳ ଗଛର ତଳ ଗହ୍ୱରରେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ, ମୁଁ ନଉ ବର୍ଷ ଧରି କୁଷ୍ଠରୋଗ ଗ୍ରସ୍ତ ନକୁଳ ହୋଇଥିଲି।
ଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଦେଵି ଗୋତ୍ଵଂ ମଯା କୃତମ୍ । ସୋଢୁଂ ଦୁର୍ଜନଦୁଷ୍ଟାଜ୍ଞବାଲଗୋପାଲଲୀଲଯା
ହେ ଦେବୀ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଆଠ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗାଈ ହୋଇ ରହିଥିଲି, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ଖେଳା କଥା ମୁଁ ସହିଥିଲି।
ଵିହଙ୍ଗ୍ଯା ଵୈରିଵିନ୍ଯସ୍ତା ଵାଗୁରା ଵିପିନାଵନୌ । କ୍ଲେଶେନ ମହତା ଚ୍ଛିନ୍ନା ଅଦ୍ଯେମା ଵାସନା ଇଵ
ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟ ମାଠରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାତରେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲି, ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲି, ଯେପରି ଏହି ଆସକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ କାଟାଯାଉଛି।
କର୍ଣିକାକ୍ରୋଡଶଯ୍ଯାସୁ ଵିଶ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅଲିନା ସହ । ପଦ୍ମକୁଡ୍ମଲକୋଶେଷୁ ଭୁକ୍ତକିଞ୍ଜଲ୍କଯା ରହଃ
ମୁଁ ପଦ୍ମର ମଝିରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇଥିଲି, ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ମ କୁଢ଼ିରେ ଲୁଚି ରହି, ଗୁପ୍ତରେ ମଞ୍ଜରୀର ରସ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲି।
ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗାସୁ ହରିଣ୍ଯା ହାରିନେତ୍ରଯା । ଵନସ୍ଥଲୀଷୁ ରମ୍ଯାସୁ କିରାତହତମର୍ମଯା
ମୁଁ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ମଝିରେ ଆକର୍ଷକ ଆଖିର ହରିଣୀ ସହ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଶିକାରୀ ମୋର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶରେ ଆଘାତ କରିଲା।
ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅଷ୍ଟାସୁ ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧିକଲ୍ଲୋଲୈର୍ ଉହ୍ଯମାନଯା । ମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଵକଚ୍ଛପାସ୍ଫୋଟରଟନାଟନତାଡନମ୍
ମୁଁ ଆଠ ଦିଗରେ ଦେଖିଲି, ସାଗରର ତରଙ୍ଗ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲା, ଏଉଁଠି ମାଛ, ଘୋଡ଼ା ଓ କୁମିର ର ଚିରା, ହିନ୍ହାଡ଼ି ଓ ଟକ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି।
ପୀତଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀତୀରେ ଗାଯନ୍ତ୍ଯା ମଧୁରସ୍ଵନମ୍ । ସାରତସ୍ ସୁରତେ ସ୍ଵୈରଂ ସମନ୍ତାତ୍ ସାଧୁରଞ୍ଜିତଃ
ମୁଁ ଚର୍ମ ନଦୀର କୂଳରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇ ଜଳପାନ କରୁଥିଲି; ଆନନ୍ଦମୟ ମିଳନରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚାରିପାଖରେ ଭଲ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ଥିବା ସହ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲି।
ତାଲୀତମାଲକୁଞ୍ଜେଷୁ ତରଲାନନନେତ୍ରଯା । କ୍ଷୀଵଯେକ୍ଷଣଵିକ୍ଷୋଭୈଃ କୃତଂ କାନ୍ତାଵଲୋକନମ୍
ତାଳ ଓ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚଞ୍ଚଳ ମୁହଁ ଓ ଆଖିର ଜଣେ ନାରୀ ସହ, ତାଙ୍କର ମଦମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ତେଜନାରେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲି।
କନକସ୍ଯନ୍ଦସନ୍ଦୋହସୁନ୍ଦରୈର୍ ଅଙ୍କପଙ୍କଜୈଃ । ସ୍ଵର୍ଗାପ୍ସରୋଽମ୍ବୁଜିନ୍ଯାଶୁତୋଷିତା ସୁରଷଟ୍ପଦା
ସୁନା ଝରଣା ପରି ଚମକୁଥିବା, କମଳ ଭଳି ଉରୁ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗର ହ୍ରଦର ଅପ୍ସରା ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ସେମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ମଣ୍ଡରାଇଲେ।
ମଣିକାଞ୍ଚନମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାନିକରଭୂତଲେ । କଲ୍ପଦ୍ରୁମଵନେ ମେରୋର୍ ଯୂନା ସହ ରତଂ କୃତମ୍
ମଣି, ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ଭୂମିରେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଏକ ଯୁବତୀ ସହ ଏକାଠି ମିଳନ ଉପଭୋଗ କରିଲି।
କଲ୍ଲୋଲାକୁଲକଚ୍ଛାସୁ ଲସଦ୍ଗୁଲୁଗୁଲାସୁ ଚ । ଵେଲାଵନଗୁହାସ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧେଶ୍ ଚିରଂ କୂର୍ମତଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଲହରୀ ଓ ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭରିଥିବା ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ, ମୁଁ ଏକ କୁମିର ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲି।
ନଲିନୀନାଲଦୋଲାସୁ ଦୋଲନଂ ସରସାନିଲମ୍ । ଚଲତ୍ପତ୍ତ୍ରସଜାଲାସୁ ରାଜହଂସତଯା କୃତମ୍
ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡରେ ଝୁଲୁଥିବା, ହ୍ରଦର ସୁମଧୁର ପବନରେ ଚଳିଥିବା ପତ୍ରମାଳା ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ରାଜହଂସ ପରି ଖେଳିଲି।
ଶାଦ୍ଵଲୀଦଲଦୋଲାନାମ୍ ଆନ୍ଦୋଲନଵିନିଦ୍ରତାମ୍ । ମଷକସ୍ଯ ମଯାଲୋକ୍ଯ ଦୀନଂ ମଷିକଯା ସ୍ଥିତମ୍
ଘାସର ପତ୍ର ଦୋଳି ହେଉଥିବା ମୃଦୁ ହଲଚଳ ଦେଖି, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ଏକ ମାଛିକୁ ତାର ସାଥି ସହିତ ଅସହାୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲି।
ତରତ୍ତାରତରଙ୍ଗାସୁ ଚଞ୍ଚଦ୍ଵୀଚ୍ଯଗ୍ରଚୁମ୍ବନୈଃ । ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଶୈଲସ୍ରଵନ୍ତୀଷୁ ଜଲଵଞ୍ଜୁଲବାଲଯା
ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ନଚୁଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ତରଙ୍ଗ ଛୁଇଁଯାଉଥିବା ଜଳରେ, ମୁଁ ଜଳଲତା ସହିତ ଭ୍ରମଣ କରିଲି।
ଗନ୍ଧମାଦନମନ୍ଦାରମନ୍ଦିରେ ମଦନାତୁରଃ । ପତିତଃ ପାଦଯୋଃ ପୂର୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯାଧରକୁମାରକଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧ ଭରା ଗୃହରେ, କାମରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ଏକ ଯୁବ ବିଦ୍ୟାଧର ତାଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା।
କୀର୍ଣକର୍ପୂରପୂତେଷୁ ତଲ୍ପେଷୁ ଵ୍ଯସନାତୁରା । ଚିରଂ ଵିଲୁଲିତାସ୍ମୀନ୍ଦୋର୍ ବିମ୍ବେଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଶଶିପ୍ରଭା
କର୍ପୂର ଛିଟାଯାଇଥିବା ଶଯ୍ୟାରେ, ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚିଲି, ଯେପରି ଆଇନାର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଭାସୁଥାଏ।
ଯୋନିଷ୍ଵ୍ ଅନେକଵିଧଦୁଃଖଶତାନ୍ଵିତାସୁ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ମଯୋନ୍ନମନସନ୍ନମନାକୁଲାଙ୍ଗ୍ଯା । ସଂସାରଦୀର୍ଘସରିତଶ୍ ଚଲଯା ଲହର୍ଯା ଦୁର୍ଵାରଵାତହରିଣୀସରଣକ୍ରମେଣ
ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ହେବାକୁ ପଡ଼ି, ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲା ଓ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଶରୀର ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମାଣ୍ଡର ଦୀର୍ଘ ସଂସାର ନଦୀର ତୀବ୍ର ଧାରାରେ, ଭାଗ୍ୟର ବେଗବାନ ପବନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବହିଯାଉଥିଲି ।
ଵଜ୍ରାଙ୍ଗସାରାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁଡ୍ଯାନ୍ ନିବିଡମଣ୍ଡଲାତ୍ । କୋଟିଯୋଜନସଂଵିଷ୍ଟାତ୍ କଥଂ ତେ ନିର୍ଗତେ ଉଭେ
ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିର ମଜବୁତ ମୂଳରୁ, ଏହି ଘନ ଭ୍ରମାଣ୍ଡ ପାତରୁ, ଅନେକ କୋଟି ଯୋଜନା ଆୟତନ ଥିବା ଏହି ଦେଉଳରୁ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ କିପରି ବାହାରିଲେ ?
କ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ କ୍ଵ ତଦ୍ଭିତ୍ତିଃ କ୍ଵାତ୍ରାସୌ ଵଜ୍ରସାରତା । କିଲାଵଶ୍ଯଂ ସ୍ଥିତେ ଦେଵ୍ଯାଵ୍ ଅନ୍ତଃପୁରଵରାମ୍ବରେ
ଏହି ଭ୍ରମାଣ୍ଡ କେଉଁଠି, ତାହାର ପାତ କେଉଁଠି, ଏବଂ ସେଇ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ? ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁରର ଆକାଶରେ ଅଛ ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଗିରିଗ୍ରାମେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵାଲଯାମ୍ବରେ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ ସ ଵସିଷ୍ଠାଖ୍ଯ ଆସ୍ଵାଦଯତି ରାଜତାମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଗାଁରେ, ସେଇ ଘରରେ, ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି ।