ଭୋଗକଲ୍ଲୋଲଵଲନାଵିକଲାକୁଲଚେତନଃ । ଜାଡ୍ଯଜର୍ଜରଚିଦ୍ଵୃତ୍ତିସ୍ ସଂସାରାମ୍ଭୋଧିକଚ୍ଛପଃ
ଭୋଗର ତରଙ୍ଗ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ; ଆଳସ୍ୟ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନ୍ଧାର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ କଛପ ପରି ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି।
ଚିତ୍ରାଣି ରାଜକାର୍ଯାଣି କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଅତ୍ଯାକୁଲାନ୍ଯ୍ ଅପି । ସୁପ୍ତଃ ତେଜସ୍ସ୍ଥିତତଯା ନ ଜାଗର୍ତି ଭଵଭ୍ରମେ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଅସୁବିଧାଜନକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ତେଜରେ ବିନ୍ଧି ଶୁଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସଂସାର ମାୟାରୁ ଜାଗି ପାରୁନାହାନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରୋ ଽହମ୍ ଅହଂ ଭୋଗୀ ସିଦ୍ଧୋ ଽହଂ ବଲଵାନ୍ ସୁଖୀ । ଇତ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତମହାରଜ୍ଜ୍ଵା ଵଲିତୋ ଵଶତାଂ ଗତଃ
ମୁଁ ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ଭୋଗୀ, ମୁଁ ସଫଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୁଖୀ—ଏହିଭଳି ଭାବି, ସେ ଅନନ୍ତ ବଡ଼ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ରସିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ଅଧୀନ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ତତ୍ କସ୍ଯ ଵଦ ଭର୍ତୁସ୍ ତ୍ଵାଂ ସମୀପେ ଵରଵର୍ଣିନି । ଵାତ୍ଯା ଵନାନ୍ତରଂ ଗନ୍ଧଲେଖାମ୍ ଇଵ ଵନାନ୍ ନଯେ
ଏହିପରି, ମୋତେ କହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କେଉଁ ସ୍ୱାମୀ ତୁମକୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ଯେପରି ବାତାସ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରୁ ସୁଗନ୍ଧ ରେଖାକୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନେଇଯାଏ?
ଅନ୍ଯ ଏଵ ସ ସଂସାରସ୍ ସେଵ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଣ୍ଡପଃ । ଅନ୍ଯା ଏଵ ଚ ତା ଵତ୍ସେ ଵ୍ଯଵହାରପରମ୍ପରାଃ
ଏହି ସଂସାର, ପୁଆ, ଏକ ଅଲଗା ଜଗତ—ଏହା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମହଲ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ବ୍ୟବହାର ଚଳିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା।
ସଂସାରମଣ୍ଡଲାନୀହ ତାନି ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଥିତାନ୍ଯ୍ ଅପି । ନୂନଂ ଯୋଜନକୋଟୀନାଂ କୋଟଯସ୍ ତେଷ୍ଵ୍ ଇହାନ୍ତରମ୍
ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସଂସାରର ଏହି ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ଦେଖିବାକୁ ନିକଟରେ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଅଛି।
ଆକାଶମାତ୍ରମ୍ ଏତେଷାମ୍ ଇଦଂ ପଶ୍ଯ ଵପୁଃ ପୁରଃ । ମେରୁମନ୍ଦରକୋଟୀନାଂ କୋଟଯସ୍ ତେଷ୍ଵ୍ ଇହ ସ୍ଥିତାଃ
ଦେଖ, ତୋର ସାମ୍ନାରେ ଯେଉଁ ଆକୃତି ଦେଖୁଛୁ, ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶୂନ୍ୟ ଅଟେ। ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅସଂଖ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି।
ପରମାଣୌ ପରମାଣୌ ସର୍ଗଵର୍ଗା ନିରର୍ଗଲମ୍ । ମହାଚିତସ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତା ରୁଚୀଵ ତ୍ରସରେଣଵଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରମାଣୁ ଭିତରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଅନେକ ଦଳ ଅବାଧ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ବଡ଼ ଚେତନାର ସୀମାନ୍ତରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକର ଧୂଳିକଣା ପରି ଝଲମଲ କରେ।
ମହାରମ୍ଭଗୁରୂଣ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଅପି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକାନି ଚ । ତୁଲାଯାଂ ଧାନକାମାତ୍ରମ୍ ଅପି ତାନି ଭଵନ୍ତି ନୋ
ଏହି ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ଯେତେ ମହାନ ହେଉନାହିଁ, ତଥାପି ତୁଳାରେ ରଖିଲେ ସେମାନେ ତିଳ ଦାଣାର ଓଜନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନାନାରତ୍ନାଚଲୋଦ୍ଦ୍ଯୋତୋ ଵନଵଦ୍ ଭାତି ଖେ ଯଥା । ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିଭୂତରହିତା ଜଗଦ୍ଵଦ୍ ଭାତି ଚିତ୍ ତଥା
ଯେପରି ଆକାଶ ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଳା ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟର ଚମକ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନା ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱର ରୂପରେ ଚମକେ।
କଚତି ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଏଵେଯଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯାଦିନାମଭିଃ । ନ ତୁ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ସମ୍ପନ୍ନଂ ସର୍ଗାଦାଵ୍ ଏଵ କିଞ୍ଚନ
ଏଠାରେ 'ବିଶ୍ୱ' ଭଳି ନାମରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଏ; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ମିଶିଥିବା କିଛି ଥାଏନି।
ଯଥା ତରଙ୍ଗସ୍ ସରିତି ଭୂତ୍ଵା ଭୂତ୍ଵା ପୁନର୍ ଭଵେତ୍ । ଵିଚିତ୍ରାକାରକଲନାଦେଶା ଜାତାସ୍ଯ୍ ଅଲଂ ତଥା
ଯେପରି ଏକ ତରଙ୍ଗ ନଦୀରେ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ବିନ୍ୟାସ ଉପଜି ଆସେ।
ଏଵମ୍ ଏତଜ୍ ଜଗନ୍ମାତର୍ ମଯା ମୃତମ୍ ଇହାଧୁନା । ମମେଦଂ ରାଜସଂ ଜନ୍ମ ତାମସଂ ନୋ ନ ସାତ୍ତ୍ଵିକମ୍
ଏହିପରି, ହେ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ମୁଁ ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି। ମୋର ଜନ୍ମ ରଜୋଗୁଣରୁ ହୋଇଥିଲା, ତାମସିକ କିମ୍ବା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଵତୀର୍ଣାଯା ଅଷ୍ଟୌ ଜନ୍ମଶତାନି ମେ । ନାନାଯୋନୀନ୍ଯ୍ ଅତୀତାନି ପଶ୍ଯାମୀଵାଧୁନା ପୁରଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅବତାର ପରେ, ମୁଁ ଆଠଶେ ଜନ୍ମ ଗତି କରିଛି। ବିଭିନ୍ନ ଯୋନି ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ସଂସାରମଣ୍ଡଲେ ଦେଵି କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ ଅଭଵଂ ପୁରା । ଲୋକାନ୍ତରାବ୍ଜଭ୍ରମରୀ ଵିଦ୍ଯାଧରଵରାଙ୍ଗନା
ହେ ଦେବୀ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ, ମୁଁ କେବେ ଅନ୍ୟ ଜଗତର ଏକ ପଦ୍ମରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଥିଲି, ଏବଂ ଏକଥର ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯୁବତୀ ହେଇଥିଲି।
ଦୁର୍ଵାସନାକଲୁଷିତା ତତୋ ଽହଂ ମାନୁଷୀ ସ୍ଥିତା । ସଂସାରମଣ୍ଡଲେ ଽନ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ ତଙ୍ଗଣେଶ୍ଵରକାମିନୀ
ଦୁଷ୍ଟ ଆଦତରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ପରେ ମୁଁ ଏକ ମଣିଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲି। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ, ମୁଁ ତାଙ୍ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହୋଇଥିଲି।
କରଞ୍ଜକୁଞ୍ଜଜମ୍ବୀରକଦମ୍ବଵନଵାସିନୀ । ପତ୍ତ୍ରାମ୍ବରଧରା ଶ୍ଯାମା ଶବର୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅଥାଭଵମ୍
କରଞ୍ଜ, କୁଞ୍ଜ, ଜମ୍ବିରା ଓ କଦମ୍ବ ଗଛର ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ବସି, ପତ୍ରର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେବେ ମୁଁ ଶବରୀ ହେଇଥିଲି।
ଵନଵାସନଯା ମୁଗ୍ଧା ସମ୍ପନ୍ନାହମ୍ ଅଥୋ ଲତା । ଗୁଲୁଚ୍ଛନଯନା ପତ୍ତ୍ରହସ୍ତା ଵନନିଵାସିନୀ
ବନରେ ବସିବା ଦ୍ୱାରା ସରଳ ହୋଇ, ମୁଁ ଏକ ଲତା ହେଲି; ଗୁଲୁଚ୍ଛ ଫଳ ଭଳି ଆଖି, ହାତରେ ପତ୍ର ଧରି, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିଲି।
ପୁଣ୍ଯାଶ୍ରମଲତା ସାହଂ ମୁନିସଙ୍ଗପଵିତ୍ରିତା । ଵନାଗ୍ନିଦଗ୍ଧା ତସ୍ଯୈଵ କନ୍ଯାଭୂଵଂ ମହାମୁନେଃ
ମୁଁ ସେ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମର ଲତା, ମୁନିମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲି; ବନ୍ୟାଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି, ସେ ମହାମୁନିଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଲି।
ଅସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଫଲଦାତୄଣାଂ କର୍ମଣାଂ ପରିଣାମତଃ । ରାଜାହଂ ଚାଭଵଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ସମାଶ୍ ଶତମ୍
ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱର ଫଳ ଦେଇଥିବା କର୍ମର ପରିଣାମରେ, ମୁଁ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ରାଜା ହୋଇ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲି।
ତାଲୀନାଂ ତଲକଚ୍ଛେଷୁ ରାଜଦୁଷ୍କୃତଦୋଷତଃ । ନକୁଲୀ ନଵଵର୍ଷାଣି କୁଷ୍ଠନଷ୍ଟାଙ୍ଗିକାଭଵମ୍
ତାଳ ଗଛର ତଳ ଗହ୍ୱରରେ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ, ମୁଁ ନଉ ବର୍ଷ ଧରି କୁଷ୍ଠରୋଗ ଗ୍ରସ୍ତ ନକୁଳ ହୋଇଥିଲି।
ଵର୍ଷାଣ୍ଯ୍ ଅଷ୍ଟୌ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଦେଵି ଗୋତ୍ଵଂ ମଯା କୃତମ୍ । ସୋଢୁଂ ଦୁର୍ଜନଦୁଷ୍ଟାଜ୍ଞବାଲଗୋପାଲଲୀଲଯା
ହେ ଦେବୀ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଆଠ ବର୍ଷ ମୁଁ ଗାଈ ହୋଇ ରହିଥିଲି, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ଖେଳା କଥା ମୁଁ ସହିଥିଲି।
ଵିହଙ୍ଗ୍ଯା ଵୈରିଵିନ୍ଯସ୍ତା ଵାଗୁରା ଵିପିନାଵନୌ । କ୍ଲେଶେନ ମହତା ଚ୍ଛିନ୍ନା ଅଦ୍ଯେମା ଵାସନା ଇଵ
ପକ୍ଷୀ ହୋଇ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟ ମାଠରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାତରେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲି, ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲି, ଯେପରି ଏହି ଆସକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ କାଟାଯାଉଛି।
କର୍ଣିକାକ୍ରୋଡଶଯ୍ଯାସୁ ଵିଶ୍ରାନ୍ତମ୍ ଅଲିନା ସହ । ପଦ୍ମକୁଡ୍ମଲକୋଶେଷୁ ଭୁକ୍ତକିଞ୍ଜଲ୍କଯା ରହଃ
ମୁଁ ପଦ୍ମର ମଝିରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ସହ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇଥିଲି, ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ମ କୁଢ଼ିରେ ଲୁଚି ରହି, ଗୁପ୍ତରେ ମଞ୍ଜରୀର ରସ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲି।
ଭ୍ରାନ୍ତମ୍ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗାସୁ ହରିଣ୍ଯା ହାରିନେତ୍ରଯା । ଵନସ୍ଥଲୀଷୁ ରମ୍ଯାସୁ କିରାତହତମର୍ମଯା
ମୁଁ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଓ ସୁନ୍ଦର ଅରଣ୍ୟ ମଝିରେ ଆକର୍ଷକ ଆଖିର ହରିଣୀ ସହ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଶିକାରୀ ମୋର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶରେ ଆଘାତ କରିଲା।
ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅଷ୍ଟାସୁ ଦିକ୍ଷ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧିକଲ୍ଲୋଲୈର୍ ଉହ୍ଯମାନଯା । ମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଵକଚ୍ଛପାସ୍ଫୋଟରଟନାଟନତାଡନମ୍
ମୁଁ ଆଠ ଦିଗରେ ଦେଖିଲି, ସାଗରର ତରଙ୍ଗ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲା, ଏଉଁଠି ମାଛ, ଘୋଡ଼ା ଓ କୁମିର ର ଚିରା, ହିନ୍ହାଡ଼ି ଓ ଟକ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି।
ପୀତଂ ଚର୍ମଣ୍ଵତୀତୀରେ ଗାଯନ୍ତ୍ଯା ମଧୁରସ୍ଵନମ୍ । ସାରତସ୍ ସୁରତେ ସ୍ଵୈରଂ ସମନ୍ତାତ୍ ସାଧୁରଞ୍ଜିତଃ
ମୁଁ ଚର୍ମ ନଦୀର କୂଳରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇ ଜଳପାନ କରୁଥିଲି; ଆନନ୍ଦମୟ ମିଳନରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚାରିପାଖରେ ଭଲ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ଥିବା ସହ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲି।
ତାଲୀତମାଲକୁଞ୍ଜେଷୁ ତରଲାନନନେତ୍ରଯା । କ୍ଷୀଵଯେକ୍ଷଣଵିକ୍ଷୋଭୈଃ କୃତଂ କାନ୍ତାଵଲୋକନମ୍
ତାଳ ଓ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚଞ୍ଚଳ ମୁହଁ ଓ ଆଖିର ଜଣେ ନାରୀ ସହ, ତାଙ୍କର ମଦମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ତେଜନାରେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲି।
କନକସ୍ଯନ୍ଦସନ୍ଦୋହସୁନ୍ଦରୈର୍ ଅଙ୍କପଙ୍କଜୈଃ । ସ୍ଵର୍ଗାପ୍ସରୋଽମ୍ବୁଜିନ୍ଯାଶୁତୋଷିତା ସୁରଷଟ୍ପଦା
ସୁନା ଝରଣା ପରି ଚମକୁଥିବା, କମଳ ଭଳି ଉରୁ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗର ହ୍ରଦର ଅପ୍ସରା ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ସେମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ମଣ୍ଡରାଇଲେ।
ମଣିକାଞ୍ଚନମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାନିକରଭୂତଲେ । କଲ୍ପଦ୍ରୁମଵନେ ମେରୋର୍ ଯୂନା ସହ ରତଂ କୃତମ୍
ମଣି, ସୁନା, ରତ୍ନ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଭରିଥିବା ଭୂମିରେ, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଏକ ଯୁବତୀ ସହ ଏକାଠି ମିଳନ ଉପଭୋଗ କରିଲି।