କ୍ଷତଵିକ୍ଷତସର୍ଵାଙ୍ଗଃ କରୁଣାକ୍ରନ୍ଦକର୍କଶଃ । ଉପଵାସପରୋ ଗ୍ରାମୋ ଦୀନୋ ମୃତିପରସ୍ ସ୍ଥିତଃ
ଗ୍ରାମଟି ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆଘାତ ଓ ଆଘାତରେ ଭରିଯାଇଛି, ଦୟାଳୁ ରୋଦନରେ କଠୋର ହୋଇଯାଇଛି, ଉପବାସରେ ଲିନ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଶା କରି ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛି।
ଦିଵସଂ ପ୍ରତି ଵୃକ୍ଷାଣାମ୍ ଅଵଶ୍ଯାଯାସ୍ରୁବିନ୍ଦଵଃ । ଗୁଚ୍ଛଲୋଚନକୋଶେଭ୍ଯସ୍ ତାପୋଷ୍ଣା ନିପତନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଧଃ
ପ୍ରତିଦିନ, ଗଛମାନଙ୍କର ଗୁଛା ଗୁଛା ଫୁଲ ଭିତରୁ ତାପରେ ତାପିଥିବା ତୁଷାର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ତଳକୁ ଝରିପଡ଼ୁଛି।
ପ୍ରଶାନ୍ତଜନସଞ୍ଚାରା ରଥ୍ଯାଃ କ୍ଷାରଵିଧୂସରାଃ । ଵିଧଵା ଵିଗତାନନ୍ଦାସ୍ ସଂଶୂନ୍ଯହୃଦଯଂ ଗତାଃ
ଶାନ୍ତ ଲୋକମାନେ ଛାଡି ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଲୁଣରେ ଧଳା ହୋଇଯାଇଛି; ସେମାନେ ବିଧବା, ଆନନ୍ଦହୀନ ଏବଂ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଜାଡ଼ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
କୋକିଲାଲିପ୍ରଲାପିନ୍ଯୋ ଵୃଷ୍ଟିବାଷ୍ପହତା ଲତାଃ । ଉଷ୍ଣୋଷ୍ଣଶ୍ଵସନା ଦେହଂ ଘ୍ନନ୍ତି ପଲ୍ଲଵପାଣିଭିଃ
କୋଇଲି ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀର କୁହୁକାଣିରେ ଲତାମାନେ, ବର୍ଷା ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜି, ତାପରେ ପିଡ଼ିତ ଶରୀରକୁ ତାଜା ପତ୍ରର ହାତରେ ମାଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଆତ୍ମାନଂ ଶତଧା କର୍ତୁଂ ବୃହଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରାଚ୍ ଛିଲାତଲେ । ନିର୍ଝରା ନିପତନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ତାପତପ୍ତଶରୀରକାଃ
ତାପରେ ଜଳିଥିବା ଏହି ଝରଣାଗୁଡ଼ିକ, ବଡ଼ ଫାଟରୁ ପଥର ଉପରେ ପଡ଼ି, ନିଜକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ନିସ୍ସଙ୍କଥା ଗତଶ୍ରୀକା ମୂକା ଵିଲୁଲିତାଶଯାଃ । ଅନ୍ଧେନ ତମସା ପୂର୍ଣା ଗୃହା ଗହନତାଂ ଗତାଃ
କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଶ୍ରୀହୀନ ଘରଗୁଡ଼ିକ, ମୌନ ଓ ଭ୍ରମିତ ମନସ୍କ, ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବେ ଗଭୀର ଏବଂ ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଉଦ୍ଯାନପୁଷ୍ପଷଣ୍ଡେଭ୍ଯୋ ରୁଦଦ୍ଭ୍ଯୋ ଭ୍ରମରାରଵୈଃ । ପୂତିଗନ୍ଧୋ ଵିନିର୍ଯାତି ସ୍ଵାମୋଦାପରନାମକଃ
ବଗିଚାର ଫୁଲ ଗୁଛିରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଏକ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ବାହାରୁଛି, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା।
ଚୂତଦ୍ରୁମଵିଲାସିନ୍ଯୋ ଵିରସାଃ ପ୍ରତିଵାସରମ୍ । ଲତାଃ କୃଶା ଵିଲୀଯନ୍ତେ ସଙ୍କୁଚଦ୍ଗୁଚ୍ଛଲୋଚନାଃ
ଆମ୍ବ ଗଛର ସହଚରୀ ଲତାମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କର ରସ ହରାଇଦେଉଛନ୍ତି; ସେଇ ସୁକୁମାର ଲତାମାନେ, ମୁଞ୍ଚିଯାଉଥିବା କୁଡ଼ି ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ, ଅଲ୍ପ ଅଲ୍ପ କରି ଶୁଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରକ୍ଷେପ୍ତୁମ୍ ଅମ୍ବୁଧୌ ଦେହଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତା ଗନ୍ତୁମ୍ ଆକୁଲାଃ । କୁଲ୍ଯାଃ କଲକଲାଲୋଲା ଲୋଲଯନ୍ତ୍ଯସ୍ ତନୁଂ ଭୁଵି
ନଦୀମାନେ, ନିଜ ଦେହକୁ ସାଗରରେ ଭସାଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଚାଲିଯିବାକୁ ଆତୁର, ଭୂମିରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଚଳିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜଳ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ କରି ଝରିଯାଉଛି।
ଅଶଙ୍କମଷକାପାତସ୍ପନ୍ଦମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅତିଚାପଲମ୍ । କଲଯନ୍ତ୍ଯସ୍ ସ୍ଥିତା ଵାପ୍ଯୋ ନିସ୍ସ୍ପନ୍ଦାନନ୍ଦମ୍ ଆତ୍ମନି
ପୋଖରୀମାନେ ନିଜେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛନ୍ତି, ଏକ ଛୋଟ ମଛି ପଡିଲେ ଯେତେକି ହଲେ ଅତିରିକ୍ତ ଚଞ୍ଚଳତା ବୋଲି ଗଣନା କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ମନର ଶାନ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠନ୍ତି।
ଗାଯତ୍କିନ୍ନରଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରସୁରାଙ୍ଗନମ୍ । ନୂନମ୍ ଅଦ୍ଯ ନଭୋ ଜାତମ୍ ଅସ୍ମତ୍ତାତାଭ୍ଯଲଙ୍କୃତମ୍
ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସୁରଙ୍ଗନାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଆମ ପିତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ସେହି ଆକାଶ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତଦ୍ ଦେଵ୍ଯୌ କ୍ରିଯତାଂ ତାଵଦ୍ ଅସ୍ମାକଂ ଶୋକନାଶନମ୍ । ମହତାଂ ଦର୍ଶନଂ ନାମ ନ କଦାଚନ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ଏହି ଦେବୀମାନେ ଏବେ ଆମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁନ୍ତୁ; କାରଣ, ମହାନ୍ତଙ୍କ ଦର୍ଶନ କେବେ ମଧ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵନ୍ତଂ ସା ପୁତ୍ରଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ପସ୍ପର୍ଶ ପାଣିନା । ପଲ୍ଲଵେନାନତା ନମ୍ରଂ ମୂଲଗ୍ରନ୍ଥିମ୍ ଇଵାବ୍ଜିନୀ
ଏପରି କହି, ସେ ଜଣେ ଜନନୀ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ଦେଇ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଯେପରି ଏକ କମଳ ତାର ମୂଳ ଗଠିକୁ କୋମଳ ପତ୍ରରେ ଛୁଏ।
ତସ୍ଯାସ୍ ସ୍ପର୍ଶେନ ତେନାସୌ ଦୁଃଖଦୌର୍ଭାଗ୍ଯସଙ୍କଟମ୍ । ଜହୌ ପ୍ରାଵୃଡ୍ଘନାସଙ୍ଗାଦ୍ ଗ୍ରୀଷ୍ମତାପମ୍ ଇଵାଚଲଃ
ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଅଭାଗ୍ୟର ଜଞ୍ଜାଳ ଛାଡିଦେଲେ, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ମେଘ ଆସିଲେ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତାପ ଛାଡିଦିଏ।
ସର୍ଵୋ ଗୃହଜନସ୍ ସୋ ଽଥ ତଯୋର୍ ଦେଵ୍ଯୋର୍ ଵିଲୋକନାତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଦୁଃଖନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବଭୂଵାମୃତପୋ ଯଥା
ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଘରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧନୀ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ଅମୃତ ପିଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଭୁଲିଯାଏ।
ତଯାସ୍ଯ ଲୀଲଯା ମାତ୍ରା ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶର୍ମଣଃ । କସ୍ମାନ୍ ନ ଦର୍ଶନଂ ଦତ୍ତଂ ନୋ ଦତ୍ତଃ କଥିତୋ ଽଥଵା
ସେ ମାଆ ଖେଳରେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶର୍ମା ନାମକ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖା କିମ୍ବା ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଦେଲେନି? କାହିଁକି ଏହା ହେଲାନି?
ବୁଦ୍ଧଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିବୋଧେନ ଯେନ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିସଙ୍ଘକଃ । ତସ୍ଯ ପିଣ୍ଡାତ୍ମତାଂ ଧତ୍ତେ ଵ୍ଯୋମୈଵାନ୍ଯସ୍ଯ କେଵଲମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନରେ ଜାଗୃତ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଏକ ଦେହ ଭାବେ ଭାବିଥାଏ, ଯେପରି ଆକାଶ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅସଦ୍ ଏଵାଙ୍ଗ ସଦ୍ ଇଵ ଭାତି ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିଵେଦନାତ୍ । ଯଥା ବାଲସ୍ଯ ଵେତାଲୋ ନ ଭାତି ତଦଵେଦନାତ୍
ହେ ପ୍ରିୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅସତ୍ୟ କଥା ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଭୂତ ବିଷୟରେ ଜାଣିନଥିବାରୁ ଭୂତକୁ ଦେଖିପାରେନି।
ଯଥା ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିତା ଭାତା ନ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ଭଵେତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଵପ୍ନପରିଜ୍ଞାନାତ୍ ତଥା ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ସ୍ଫୁଟମ୍
ଯେପରି ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନର ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇପାରେ; ସେହିପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ଏହି ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ଖତଯା ବୁଦ୍ଧଂ ଖମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵାନୁଭୂଯତେ । ତଥା ହି କ୍ଷୁବ୍ଧଧାତୂନାଂ କୁଡ୍ଯେ ଽପି ଖ ଇଵୋଦ୍ଯମଃ
ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ଆକାଶର ଅନୁଭୂତି ହୁଏ; ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ଉପାଦାନମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି, ଦେଉଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ଚଳଚଳାହଟ ପରି ଲାଗେ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ନଗରମ୍ ଉର୍ଵୀ ଵା ଶୂନ୍ଯଂ ଖାତଂ ଚ ବୁଧ୍ଯତେ । ସ୍ଵପ୍ନାଙ୍ଗନା ଚ କୁରୁତେ ଶୂନ୍ଯାପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥକ୍ରିଯା ନୃଣାମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ନଗର କିମ୍ବା ଜମି ଖାଲି କିମ୍ବା ଗହଳା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନର ଜଣେ ଜଣାଣୀ ମଧ୍ୟ, ଯଦିଓ ଅସତ୍ୟ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କରିଥାଏ।
ଖଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିତଯା ବୁଦ୍ଧଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ଭଵତି କ୍ଷଣାତ୍ । ମୂର୍ଛଯା ପରଲୋକୋ ଽପି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ଆକାଶ ଯେତେବେଳେ ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ହୋଇଯାଏ; ଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁପର ପ୍ରପଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ବାଲୋ ଵ୍ଯୋମୈଵ ଵେତାଲଂ ମ୍ରିଯମାନୋ ଽମ୍ବରଂ ଵନମ୍ । କେଶୋଣ୍ଡୁକଂ ଖମ୍ ଅନ୍ଯସ୍ ତୁ ଖମ୍ ଅନ୍ଯୋ ଵେତ୍ତି ମୌକ୍ତିକମ୍
ଏକ ଶିଶୁ ଆକାଶକୁ ଭୂତ ବୋଲି ଦେଖେ, ମରୁଥିବା ଲୋକ ଆକାଶକୁ ଜଙ୍ଗଲ ବୋଲି ଭାବେ, ଆଉ ଜଣେ କେହି କେଶକୁ ଗୋଲା ବୋଲି ଦେଖେ, ଆଉ ଜଣେ ଆକାଶକୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବେ ଦେଖେ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଆକାଶରେ ମୁକ୍ତା ଦେଖିଥାଏ।
ତ୍ରସ୍ତକ୍ଷୀଵାର୍ଧନିଦ୍ରାଶ୍ ଚ ନୌଯାନାଶ୍ ଚ ସଦୈଵ ଖେ । ଵେତାଲଵଚ୍ ଚ ଵୃକ୍ଷାଦି ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଅପି
ଭୟଭୀତ ଲୋକ, ଅଧଘୁମ ଲୋକ ଓ ନୌକାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ଆକାଶରେ ଭୂତ ଭଳି ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଥାଭାଵିତମ୍ ଏତେଷାଂ ପଦାର୍ଥାନାମ୍ ଅଦୋ ଵପୁଃ । ଅଭ୍ଯାସଜନିତଂ ଭାଵି ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏକଂ ପରମାର୍ଥତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଆକାର ଲୋକଙ୍କର ଆଦତ ଓ କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୁଏ; ପୁନଃପୁନି ଭାବିଲେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ଏକଟିଓ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଲୀଲଯା ତୁ ଯଥାଵସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ନାସ୍ତି ତତ୍ । ଆକାଶମ୍ ଏଵ ସଂଵିତ୍ତ୍ଯା ଭାଵିତ୍ଵାଦିତଯୋଦିତମ୍
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣେ, ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ନାହିଁ; କେବଳ ଚେତନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆକାଶକୁ ମାନ୍ୟ କରାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମୈକଚିଦାକାଶମାତ୍ରବୋଧଵତୋ ମୁନେଃ । ପୁତ୍ରମିତ୍ରକଲତ୍ରାଣି କଥଂ କାନି କଦା କୁତଃ
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ଏକ ଅବିରତ ଚେତନା ଭାବେ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେଠି ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ କେମିତି, କେଉଁଠି, କେବେ କିମ୍ବା କାହିଁକି ଥିବେ?
ହସ୍ତଶ୍ ଶିରସି ଯଦ୍ ଦତ୍ତୋ ଲୀଲଯା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶର୍ମଣଃ । ତତ୍ ପ୍ରଵାହସ୍ଥିତାରମ୍ଭସମ୍ବୋଧାଯାଶ୍ ଚିତେଃ ଫଲମ୍
ଜ୍ୟେଷ୍ଠଶର୍ମଣ ଖେଳ ଭଳି ହାତ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଥିଲେ, ଏହା ମନର ଧାରା ଆରମ୍ଭ ଓ ଚାଲିଥିବା ଜ୍ଞାନର ଫଳ।
ବୋଧୋ ହି ଚେତତି ଯଥୈଵ ତଥା ଵିଭାତି ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ ତୁ ଖାଦ୍ ଅତିତରାଂ ଚ ତଥା ଵିଶୁଦ୍ଧଃ । ସର୍ଵତ୍ର ରାଘଵ ସ ଏଵ ପଦାର୍ଥଜାଲଂ ସ୍ଵପ୍ନେଷୁ କଲ୍ପିତପୁରେଷ୍ଵ୍ ଅନୁଭୂତମ୍ ଏଵ
ଚେତନା ଯେପରି ଭାବେ ଅନୁଭବ କରେ, ସେହିପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ନିର୍ମଳ। ହେ ରାଘବ, ସ୍ଵପ୍ନରେ କଳ୍ପିତ ସହରରେ ଯେପରି ଜିନିଷ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେଭଳି ସମସ୍ତଠାରେ ଏହି ପଦାର୍ଥମାନେ ଅନୁଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିତଟେ ଗ୍ରାମେ ତସ୍ମିନ୍ ମଣ୍ଡପକୋଦରେ । ଅନ୍ତର୍ଧିମ୍ ଆଶ୍ଵ୍ ଆଯଯତୁସ୍ ତତ୍ରସ୍ଥେ ଏଵ ତେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଉପରେ, ସେଇ ଗ୍ରାମରେ, ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ, ସେଠି ଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣୀ ମହିଳା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।