ଏତସ୍ମାଦ୍ ଅଥ ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ ତତୋ ଦଶଗୁଣାତ୍ମନା । ମେର୍ଵାଦିଦ୍ରାଵଣୋତ୍କେନ ଜ୍ଵାଲାଜାଲେନ ମାଲିତାମ୍
ଏହାଠାରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହା ଏମିତି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଗଳାଇପାରେ।
ଏତସ୍ମାଦ୍ ଅଥ ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ ତତୋ ଦଶଗୁଣାତ୍ମନା । ମେର୍ଵାଦ୍ଯ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଚଲନୀକଂ ନଯତା ତୃଣପାଂସୁଵତ୍
ଏହାଠାରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହା ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଚଳ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଘାସ କିମ୍ବା ଧୂଳିପରି ସହଜରେ ଚଳାଇଦେଇପାରେ।
ଵହତାଦ୍ରୀନ୍ଦ୍ରଵିସ୍ଫୋଟକାରିଦାର୍ଵାଗ୍ନିହାରିଣା । ନିଶ୍ଶୂନ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଅଶବ୍ଦେନ ମରୁତା ପରିତୋ ଵୃତାମ୍
ଏହା ସମସ୍ତ ପଟେ ପବନରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଯେଉଁ ପବନ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିପାରେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଠାଇନେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପବନ ଶୂନ୍ୟ ଥିବାରୁ ନିରବ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଏତସ୍ମାଦ୍ ଅଥ ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ ତତୋ ଦଶଗୁଣାତ୍ମନା । ପରିତୋ ଵଲିତାଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନା ନିଶ୍ଶୂନ୍ଯେନୈକରୂପିଣା
ଏହାଠାରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହା ସମସ୍ତ ପଟେ ଏକ ରୂପ ଓ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ଅଥ ଯୋଜନଲକ୍ଷାଣାଂ ଶତେନ ଘନରୂପିଣା । ଵ୍ଯାପ୍ତାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଖଣ୍ଡେନ ହୈମେନ ରଵିପର୍ଵଣା
ତାପରେ, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରୀରେ, ଘନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ରୂପରେ, ସୁର୍ଯ୍ୟର ସୁନା ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକ ଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ଇତି ଜଲଧିମହାଦ୍ରିଲୋକପାଲ ତ୍ରିଦଶପୁରାମ୍ବରଭୂତଲପ୍ରଣୀତମ୍ । ଜଗଦୁଦରମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ମାନୁଷୀ ପ୍ରାଗ୍ ଭୁଵି ନିଜମନ୍ଦିରକୋଟରଂ ଦଦର୍ଶ
ଏଭଳି, ସମୁଦ୍ର, ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ଦିଗପାଳମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସହର, ଆକାଶ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସଂସାରକୁ ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଘରର ଏକ ଘରକୋଠରୀକୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଦଦୃଶତୁସ୍ ସଦ୍ମ ସ୍ଵମ୍ ଏଵ ସିଦ୍ଧଯୋଷିତୌ । ଅଦୃଶ୍ଯେ ଏଵ ଲୋକସ୍ଯ ମଣ୍ଡପଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ପଦମ୍
ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇ ନାରୀ ନିଜ ଘରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ, ଏକ ମଣ୍ଡପ ଭଳି ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆସନ ଭଳି ଥିଲା।
ଚିନ୍ତାଵିଧୁରଦାସୀକଂ ବାଷ୍ପକ୍ଲିନ୍ନାଙ୍ଗନାମୁଖମ୍ । ଵିଧ୍ଵସ୍ତପ୍ରାଯରଚନଂ ଶୀର୍ଣପତ୍ତ୍ରାମ୍ବୁଜୋପମମ୍
ସେଠାରେ ଚିନ୍ତିତ ଦାସୀମାନେ, କାନ୍ଦୁଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କର ଅଶ୍ରୁଭିଜା ମୁହଁ, ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଭଙ୍ଗୁର ହୋଇଯାଇଥିବା ଘର, ଏବଂ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ପତ୍ରର ଅମ୍ବୁଜ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନଷ୍ଟୋତ୍ସଵପୁରପ୍ରାଯମ୍ ଅଗସ୍ତ୍ଯାନ୍ତମ୍ ଇଵାର୍ଣଵମ୍ । ଗ୍ରୀଷ୍ମଦଗ୍ଧମ୍ ଇଵୋଦ୍ଯାନଂ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦଗ୍ଧମ୍ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍
ଏହା ଏମିତି ଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଉତ୍ସବ ହରାଇଯାଇଥିବା ଏକ ସହର, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଶେଷ ହୋଇଯିବା ପରେ ମହାସାଗର, ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତାପରେ ଜଳିଯିବା ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ବିଜୁଳି ଆଘାତରେ ଜଳିଯିବା ଗଛ।
ଵାତଚ୍ଛିନ୍ନମ୍ ଇଵାମ୍ଭୋଦଂ ହିମଦଗ୍ଧମ୍ ଇଵାମ୍ବୁଜମ୍ । ସ୍ଵଲ୍ପସ୍ନେହଦଶଂ ଦୀପମ୍ ଇଵାଲୋକନଖେଦଦମ୍
ଏହା ଏମିତି ଥିଲା, ଯେଉଁପରି ପବନରେ ଛିଣ୍ଡାଯିଥିବା ମେଘ, ହିମରେ ଦହିଯିଥିବା ପଦ୍ମ, କିମ୍ବା ଅତି କମ ତେଲ ଥିବା ଦୀପ, ଯାହାକୁ ଦେଖିଲେ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଆସନ୍ନମୃତ୍ଯୁତରୁଣାନ୍ତରଵକ୍ତ୍ରକାନ୍ତିସଂଶୀର୍ଣଜୀର୍ଣତରୁପର୍ଣଵନୋପମାନମ୍ । ଵୃଷ୍ଟିଵ୍ଯପାଯପରିଧୂସରଦେଶରୂକ୍ଷଂ ଜାତଂ ଗୃହେଶ୍ଵରଵିଯୋଗହତଂ ଗୃହଂ ତତ୍
ଘରମାଳିକଙ୍କ ବିୟୋଗରେ, ସେଠାରେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥା ହୋଇଯାଇଥିଲା—ମୃତ୍ୟୁ ସନ୍ନିହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁହଁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଝରିଯିଥିବା ପତ୍ର ଭରିଥିବା ପୁରୁଣା ଜଙ୍ଗଲ, ବର୍ଷା ଶେଷ ହେବା ପରେ ଧୂଳିରେ ଢାକିଯିବା ଏକ ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ପରି।
ଅଥ ସା ନିର୍ମଲଜ୍ଞାନଚିରାଭ୍ଯାସେନ ସୁନ୍ଦରୀ । ସମ୍ପନ୍ନା ସତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପା ସତ୍ଯକାମା ଚ ଦେଵଵତ୍
ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଓ ସତ୍ୟ ସଂକଳ୍ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦେବୀ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଚିନ୍ତଯାମ୍ ଆସ ମାମ୍ ଏତେ ଦେଵୀଂ ଚେମାଂ ସ୍ଵବାନ୍ଧଵାଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ତାଵତ୍ ସାମାନ୍ଯଲଲନାରୂପଧାରିଣୀମ୍
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୋ ପରିବାରର ଏହି ଲୋକମାନେ ଏବେ ମୋତେ ସାଧାରଣ ଜଣେ ଜିଅ ଭାବେ ଦେଖୁନ୍ତୁ।'
ତତୋ ଗୃହଜନସ୍ ତତ୍ର ସ ଦଦର୍ଶାଙ୍ଗନାଦ୍ଵଯମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଗୌର୍ଯୋର୍ ଯୁଗମ୍ ଇଵ ସମୁଦ୍ଭାସିତମନ୍ଦିରମ୍
ତାପରେ ଘରର ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ସେଇ ଦୁଇଟି ଜିଅଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗୌରୀ ପରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘରରେ ଏକାସାଥି ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲେ।
ଆପାଦଂ ଵିଵିଧାମ୍ଲାନମାଲାଵଲନସୁନ୍ଦରମ୍ । ଵସନ୍ତଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯୋର୍ ଯୁଗଲମ୍ ଇଵାମୋଦିତକାନନମ୍
ମୁଣ୍ଡୁ ଠାରୁ ପାଉଁଯାଏଁ, ସେଇ ଦୁଇଜଣେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତରଳ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଦେବୀମାନେ ପରି ଖୁସିରେ ରହୁଥିଲେ।
ସର୍ଵୌଷଧିଵନଗ୍ରାମଂ ପୂରଯତ୍ ତଂ ରସାଯନୈଃ । ଶୀତଲାହ୍ଲାଦସୁଖଦଂ ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵଯମ୍ ଇଵୋଦିତମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଗଛର ଗାଁକୁ ମଧୁର ଔଷଧରସରେ ପୂରିଦେଲେ, ଯାହା ଶୀତଳତା, ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଦେଉଥିଲା, ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ପରି।
ଲମ୍ବାଲକଲତାଲୋଲଲୋଚନାଲିଵିଲୋକିତୈଃ । କିରତ୍ କୁଵଲଯୋନ୍ମିଶ୍ରମାଲତୀକୁସୁମୋତ୍କରାନ୍
ଲମ୍ବା ଚୁଲି ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ସେମାନେ ନୀଳ କମଳ ମିଶିତ ମଲତୀ ଫୁଲର ଗୁଛା ଛିଟାଇଲେ।
ଦ୍ରୁତହେମରସାପୂର୍ଣସରିତ୍ସରଣହାରିଣା । ଦେହପ୍ରଭାପ୍ରଭାଵେନ କନକୀକୃତକାନନମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଗଳିଥିବା ସୁନା ଭରା ନଦୀ ପରି ବହି, ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ସୁନାର ଅଟୁଟ ଆଲୋକରେ ମୁଡ଼ିଦେଲେ।
ସହଜାଯା ଵପୁର୍ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଲୀଲାଦୋଲାଵିଲାସିନା । ତରତେଵ ତରଙ୍ଗାଢ୍ଯନିଜଲାଵଣ୍ଯଵାରିଧେଃ
ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୌରବ ଓ ଖେଳାଳି ଶୌଭାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ରୂପ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ପାର ହେଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ଵିଲୋଲବାହୁଲତିକାଯୁଗେନାରୁଣପାଣିନା । ପ୍ରକିରଦ୍ ଵା ନଵଂ ହୈମକଲ୍ପଵୃକ୍ଷଲତାଵନମ୍
ଲଚ୍ଚିଳା ବାହୁ ଓ ରକ୍ତିମ ହାତର ଚଳନାରେ, ସେ ନୂତନ ସୁନାର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଲତା ଅରଣ୍ୟ ଛିଟାଇଦେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପାଦୈର୍ ଅମୃଦିତାମ୍ଲାନପୁଷ୍ପପଲ୍ଲଵକୋମଲୈଃ । ଫୁଲ୍ଲାବ୍ଜଦଲମାଲାଭୈର୍ ଅସ୍ପୃଶଦ୍ଭୂତଲଂ ପୁନଃ
ତାଙ୍କର ପାଦ ତରଳ ଫୁଲ ଓ ତରୁଣ ପତ୍ର ପରି କୋମଳ ଥିଲା, ମାଟିକୁ ଛୁଇଁନଥିଲା, ଏବଂ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ସେ ପୁଣିଥରେ ଏଭଳି ପାଦରେ ଚାଲିଲେ ।
ତାଲୀତମାଲଷଣ୍ଡାନାଂ ଶୁଷ୍କାନାଂ ଶଶିରୋଚିଷାମ୍ । ଆଲୋକନାମୃତାସେକୈର୍ ଜନଯଦ୍ ବାଲପଲ୍ଲଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିର ଅମୃତ ଛୋଁଇରେ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ତାଳ ଓ ତମାଳ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ତରୁଣ ପତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଆଭା ଅପସାରିଯାଇଥିଲା ।
ନମୋ ଽସ୍ତୁ ଵନଦେଵୀଭ୍ଯାମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା କୁସୁମାଞ୍ଜଲିମ୍ । ତତ୍ଯାଜ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଶର୍ମାଥ ସାର୍ଧଂ ଗୃହଜନେନ ସଃ
ସେ 'ବନଦେବୀମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହି, ଫୁଲର ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଶର୍ମା ତାଙ୍କର ଘରବାସୀମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ ।
ପପାତ ପାଦଯୋର୍ ଦେଵ୍ଯୋସ୍ ତଯୋସ୍ ସକୁସୁମାଞ୍ଜଲିଃ । ପ୍ରାଲେଯଶୀକରାସାରଃ ପଦ୍ମିନ୍ଯା ଇଵ ପଦ୍ମଯୋଃ
ସେ ଫୁଲର ଅଞ୍ଜଳି ଦୁଇ ବନଦେବୀଙ୍କର ପାଦତଳରେ ରଖିଲେ, ଯେପରି ହିମର ଶିତଳ ତୁଷାର ଝରଣା ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ଉପରେ ପଡ଼େ ।
ଜଯତଂ ଵନଦେଵ୍ଯୌ ନୋ ଦୁଃଖନାଶାର୍ଥମ୍ ଆଗତେ । ପ୍ରାଯଃ ପରପରିତ୍ରାଣମ୍ ଏଵ କର୍ମ ନିଜଂ ସତାମ୍
ବନଦେବୀମାନେ ଆମ ପୀଡ଼ା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ। ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଦେଵ୍ଯାଵ୍ ଅଭଵତାଂ ସ୍ନିଗ୍ଧାଵ୍ ଇହ ବ୍ରାହ୍ମଣଦମ୍ପତୀ । ସର୍ଵାତିଥୀ କୁଲକରୌ ସ୍ତମ୍ଭଭୂତୌ ଦ୍ଵିଜସ୍ଥିତେଃ
ଏଠାରେ ବନଦେବୀମାନେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଆଦର କରୁଥିଲେ, ନିଜ କୁଳର ଆଧାର ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମୁଦାୟର ଭିତ୍ତି ଥିଲେ।
ତାଵ୍ ଅଦ୍ଯ ଗୃହମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ସପୁତ୍ରପଶୁବାନ୍ଧଵମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତୌ ନଃ ପିତରୌ ତେନ ଶୂନ୍ଯଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ଆଜି ଆମ ପିତାମାତା ସନ୍ତାନ, ପଶୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଘର ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏହିପରି ଆମ ପାଇଁ ତିନୋଟି ଜଗତ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ପକ୍ଷିଣୋ ଵୃକ୍ଷମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ଵିକ୍ଷିପନ୍ତଃ ପ୍ରତିକ୍ଷଣମ୍ । ଗୃହେ ଶୂନ୍ଯେ ମୃତାଵ୍ ଉତ୍କାଶ୍ ଶୋଚନ୍ତି ମଧୁରସ୍ଵନୈଃ
ପକ୍ଷୀମାନେ ଗଛରେ ବସି ସବୁବେଳେ ଇଦିଁ-ଉଦିଁ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଶୂନ୍ୟ ଘରରେ, ମୃତଙ୍କୁ ମନେକରି, ସେମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୁହା ଘୁରଘୁରାରାଵପ୍ରଲାପକଲନାକୁଲା । ସରିତ୍ସ୍ଥୂଲାଶ୍ରୁଧାରାଭିଃ ପରିରୋଦିତି ପର୍ଵତଃ
ଗୁହାରୁ ଉଠୁଥିବା ଗୁଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ତଳେ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଘନ ଅଶ୍ରୁଧାରା ନଦୀ ପରି ବହୁଛି; ପାହାଡ଼ ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛି।
ନିର୍ଝରାକ୍ରନ୍ଦହାରିଣ୍ଯୋ ମୁକ୍ତାମ୍ବରପଯୋଧରାଃ । ତପ୍ତନିଶ୍ଶ୍ଵାସଵିଧ୍ଵସ୍ତାଃ ପରଂ କାର୍ଶ୍ଯମ୍ ଇତା ଦିଶଃ
ଝରଣାଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଖୁଲିଯାଇ ଛାତି ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ତାପରେ ତାଙ୍କର ଗରମ ନିଶ୍ୱାସ ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଛି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।