ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଜ୍ଞାତଲୋକପରାଵରଃ । ସୁଖଦୁଃଖଦଶାହୀନସ୍ ସମଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ
ସେ ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା ହେବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖିବେ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହିବେ, ମାଟି, ପଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବେ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ମୁନିନାଥେନ ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣମାନସଃ । ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ ରାମମ୍ ଆନେତୁଂ ଭୂଯୋ ଦୂତପରମ୍ପରାମ୍
ଏପରି କଥା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ରାଜା ମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରି, ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପୁଣି ଦୂତମାନେ ପଠାଇଲେ।
ଏତାଵତା ଚ କାଲେନ ରାମୋ ନିଜଗୃହାସନାତ୍ । ପିତୁସ୍ ସକାଶମ୍ ଆଗନ୍ତୁମ୍ ଉତ୍ଥିତୋ ଽର୍କ ଇଵାଚଲାତ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ରାମ ନିଜ ଘରର ଆସନରୁ ଉଠି, ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ରୁ ଉଠେ।
ଵୃତଃ କତିପଯୈର୍ ଭୃତ୍ଯୈର୍ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ଚାଜଗାମ ହ । ତତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ପିତୁର୍ ଆସ୍ଥାନଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁରପତେର୍ ଇଵ
କିଛି ଦାସ ଓ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦରବାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିବା।
ଦୂରାଦ୍ ଏଵ ଦଦର୍ଶାସୌ ରାମୋ ଦଶରଥଂ ତଦା । ଵୃତଂ ରାଜସମୂହେନ ଦେଵୌଘେନେଵ ଵାସଵମ୍
ଦୂରରୁ ରାମ ଦେଖିଲେ ଦଶରଥଙ୍କୁ, ରାଜାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ଵସିଷ୍ଠଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସେଵିତଂ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋର୍ ଦ୍ଵଯୋଃ । ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତଜ୍ଜ୍ଞେନ ମନ୍ତ୍ରିଵୃନ୍ଦେନ ପାଲିତମ୍
ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଖରେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେବା କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଚାରୁଚାମରହସ୍ତାଭିଃ କାନ୍ତାଭିସ୍ ସମୁପାସିତମ୍ । କକୁବ୍ଭିର୍ ଇଵ ମୂର୍ତାଭିସ୍ ସଂସ୍ଥିତାଭିର୍ ଯଥୋଚିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଚାମର ଧରିଥିବା ରମଣୀମାନେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ଆକାଶର ଚାରିଦିଗ ଯେପରି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ସେପରି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ ତଥା ଦଶରଥାଦଯଃ । ଦଦୃଶୂ ରାଘଵଂ ଦୂରାଦ୍ ଉପାଯାନ୍ତଂ ଗୁହୋପମମ୍
ବଶିଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଦଶରଥ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଦୂରରୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଗୁହାଙ୍କ ପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସତ୍ତ୍ଵାଵଷ୍ଟମ୍ଭଗର୍ଵେଣ ଶୈତ୍ଯେନେଵ ହିମାଲଯମ୍ । ଶ୍ରିତଂ ସକଲସେଵ୍ଯେନ ଗମ୍ଭୀରେଣ ସ୍ଵରେଣ ଚ
ଦୃଢ଼ତାର ଗର୍ବରେ, ହିମାଳୟର ଶୀତଳତା ପରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସେବା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଗଭୀର କଣ୍ଠସ୍ୱର ଥିଲା।
ସୌମ୍ଯଂ ସମଶୁଭାକାରଂ ଵିନଯୋଦାରମ୍ ଊର୍ଜିତମ୍ । କାନ୍ତୋପଶାନ୍ତଵପୁଷଂ ପରସ୍ଯାର୍ଥସ୍ଯ ଭାଜନମ୍
ସାନ୍ତ୍ୱନାମୟ, ସମତୁଳିତ ରୂପରେ, ନମ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତମ, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଶାନ୍ତ ଦେହରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସମୁଦ୍ଯଦ୍ଯୌଵନାରମ୍ଭମ୍ ଉଦ୍ଯୋଗଶମଶୋଭିତମ୍ । ଅନୁଦ୍ଵିଗ୍ନମ୍ ଅନାଯାସଂ ପୂର୍ଣପ୍ରାଯମନୋରଥମ୍
ଯୁବତ୍ୱ ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରୟାସ ଓ ଶାନ୍ତିର ସମନ୍ୱୟରେ ଶୋଭିତ, ଅଚିଞ୍ତିତ, ଅସହଜ ନୁହେଁ, ପ୍ରାୟଃ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା।
ଵିଚାରିତଜଗଦ୍ଯାତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରଗୁଣଗୋଚରମ୍ । ମହାସତ୍ତ୍ଵୈକଲୋଭେନ ଗୁଣୈର୍ ଇଵ ସମାଶ୍ରିତମ୍
ସଂସାରର ଚଳାଚଳକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ପବିତ୍ର ଗୁଣମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏକମାତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଅଟୁଟ, ଗୁଣମାନେ ଯେପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାନ୍ତି, ସେପରି ରହିଥିଲେ।
ଉଦାରସାରମ୍ ଆପୂର୍ଣମ୍ ଅନ୍ତଃକରଣକୋଟରମ୍ । ଅଵିକ୍ଷୁଭିତଯା ଵୃତ୍ତ୍ଯା ଦର୍ଶଯନ୍ତମ୍ ଅନୁତ୍ତମମ୍
ଉଦାର ମୂଳ ଭାବରେ ମନର ଗଭୀର ଅନ୍ତଃକୋଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅଚଞ୍ଚଳ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଏଵଂ ଗୁଣଗଣାକୀର୍ଣୋ ଦୂରାଦ୍ ଏଵ ରଘୂଦ୍ଵହଃ । ପରିମେଯସିତାଚ୍ଛାଚ୍ଛସ୍ଵହାରାମ୍ବରପଲ୍ଲଵଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦୂରରୁ ରଘୁବଂଶୀ ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଧଳା ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା।
ପ୍ରଣନାମ ଚଲଚ୍ଚାରୁଚୂଡାମଣିମରୀଚିନା । ଶିରସା ଵସୁଧାକମ୍ପଲୋଲମାନାଚଲଶ୍ରିଯା
ସେ ନମସ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ଚଳିତ ରତ୍ନମୁକୁଟ ରେ ଆଲୋକ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା, ମୁଣ୍ଡରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ମହିମା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରେ।
ପ୍ରଥମଂ ପିତରଂ ପଶ୍ଚାନ୍ ମୁନୀନ୍ ମାନ୍ଯୈକମ୍ ଆନତଃ । ତତୋ ଵିପ୍ରାଂସ୍ ତତୋ ବନ୍ଧୂଂସ୍ ତତୋ ଽଧିକଗୁଣାନ୍ ଗୁରୂନ୍
ପ୍ରଥମେ ସେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ, ପରେ ଗରିମାମୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ, ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ, ପରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ଏବଂ ଶେଷରେ ଅଧିକ ଗୁଣବାନ ଗୁରୁମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଚାତ୍ମନା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନାକ୍ ସ୍ଵାଦୁଗିରା ତଥା । ରାଜଲୋକେନ ଵିହିତାଂ ସ ପ୍ରଣାମପରମ୍ପରାମ୍
ସେ ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ମଧୁର କଥା ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା ନମସ୍କାରର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଵିହିତାଶୀର୍ ମୁନିଭ୍ଯାଂ ତୁ ରାମସ୍ ସ ଶମମାନସଃ । ଆସସାଦ ପିତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ସମୀପଂ ସୁରସୁନ୍ଦରଃ
ମୁନିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ଶାନ୍ତ ମନ ନେଇ ରାମ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ, ଦେବତାମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ, ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପାଦାଭିଵନ୍ଦନରତଂ ତମ୍ ଅଥାସୌ ମହୀପତିଃ । ଶିରସ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯାଲିଲିଙ୍ଗାଶୁ ଚୁଚୁମ୍ବ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପଦପଦେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଦଖଳାଇ ଶୀଘ୍ର ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚୈଵ ତଥୈଵ ପରଵୀରହା । ଆଲିଲିଙ୍ଗ ଘନସ୍ନେହଂ ରାଜହଂସୋ ଽମ୍ବୁଜଂ ଯଥା
ଏହିପରି ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଯେପରି ରାଜହଂସ ଅମ୍ବୁଜକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ।
ଉତ୍ସଙ୍ଗେ ଵତ୍ସ ତିଷ୍ଠେତି ଵଦତ୍ଯ୍ ଅଥ ମହୀପତୌ । ଭୂମୌ ପରିଜନାସ୍ତୀର୍ଣେ ସୋ ଽଂଶୁକେ ଽଥ ନ୍ଯଵିକ୍ଷତ
ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ, 'ବୁଆ, ମୋ ଝପରେ ବସ', କିନ୍ତୁ ସେ ଦାସମାନେ ପତିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଭୂମିରେ ବସିଲେ।
ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତଵିଵେକସ୍ ତ୍ଵଂ କଲ୍ଯାଣାନାଂ ଚ ଭାଜନମ୍ । ଜନଵଜ୍ ଜୀର୍ଣଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଖେଦାଯାତ୍ମା ନ ଦୀଯତେ
ପୁଅ, ତୁମେ ବିବେକ ଲାଭ କରିଛ, ଶୁଭ ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର ହେଉଛ; ପାଣ୍ଡିତ୍ୟରେ ପକ୍କା ମନ ରଖି, ଦୁଃଖକୁ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଉନାହଁ।
ଵୃଦ୍ଧଵିପ୍ରଗୁରୁପ୍ରୋକ୍ତଂ ତ୍ଵାଦୃଶେନାନୁତିଷ୍ଠତା । ପଦମ୍ ଆସାଦ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ମୋହମ୍ ଅନୁଧାଵତା
ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରିବାରେ ଶୁଭ ଦଶା ମିଳେ; ମୂଢତା ପଛେ ଦୌଡ଼ିଲେ ନୁହେଁ।
ତାଵଦ୍ ଏଵାପଦୋ ଦୂରେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପରିପେଲଵାଃ । ଯାଵଦ୍ ଏଵ ନ ମୋହସ୍ଯ ପ୍ରସରଃ ପୁତ୍ର ଦୀଯତେ
ପୁଅ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ମୂଢତାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ବିପଦମାନେ ଦୂରେ ରହିଥାନ୍ତି।
ରାଜପୁତ୍ର ମହାବାହୋ ଶୂରସ୍ ତ୍ଵଂ ଵିଜିତାସ୍ ତ୍ଵଯା । ଦୁରୁଚ୍ଛେଦା ଦୁରାରମ୍ଭା ଅପ୍ଯ୍ ଅମୀ ଵିଷଯାରଯଃ
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ତୁମେ ସାହସୀ ଓ ବୀର। ତୁମେ ଏହି ଅତି କଠିନ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କରିଛ।
କିମ୍ ଅତଜ୍ଜ୍ଞ ଇଵାଜ୍ଞାନାଂ ଯୋଗ୍ଯେ ଵା ମୋହସାଗରେ । ଵିନିମଜ୍ଜସି କଲ୍ଲୋଲଗହନେ ଜାଡ୍ଯଶାଲିନି
ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନୀ ମନେ ହୋଇ, ଏହି ଭ୍ରମ ର ସାଗରରେ, ଘନ ତରଙ୍ଗ ଓ ଅଳସତାରେ କାହିଁକି ଡୁବୁଛ?
ଚଲନ୍ନୀଲୋତ୍ପଲଵ୍ଯୂହସମଲୋଚନ ଲୋଲତାମ୍ । ବ୍ରୂହି ଚେତଃକୃତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହେତୁନା କେନ ମୁହ୍ଯସି
ଚଳିତ ନୀଳ କମଳ ମାଳା ପରି ତୁମର ନୟନ, ମୋତେ କହ, ମନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କାରଣକୁ ଛାଡି, କେଉଁ ହେତୁରେ ତୁମେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛ?
କିଂନିଷ୍ଠାଃ କିଯତା କେନ କିଯନ୍ତଃ କାରଣେନ ତେ । ଆଧଯୋ ନୁ ଵିଲୁମ୍ପନ୍ତି ମନୋ ଗେହମ୍ ଇଵାଖଵଃ
ତୁମର ଦୁଃଖ କେଉଁ ଭିତିରେ ଆଧାରିତ, କେତେ ଅଛି, କିଏ ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରେ ସେମାନେ ତୁମର ମନକୁ ଚୋରମାନେ ଘର ଲୁଟିବା ପରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି?
ମନ୍ଯେ ନାନୁଚିତାନାଂ ତ୍ଵମ୍ ଆଧୀନାଂ ପଦମ୍ ଉତ୍ତମଃ । ଆପତ୍ସୁ ଚାପ୍ତୋ ଯୋ ଧୀରୋ ନିର୍ଜିତାସ୍ ତେନ ଚାଧଯଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ। କାରଣ, ଯେଉଁ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଆପଦରେ ମିଳେ, ସେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖମାନେ ଜୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଥାଭିମତମ୍ ଆଶୁ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଚାନଘମ୍ । ସର୍ଵମ୍ ଏଵ ପୁନର୍ ଯେନ ତଵ ଭେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ନାଧଯଃ
ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ଶୀଘ୍ର କହ, ହେ ପାପରହିତ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାହା ପାଇବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପୁନି ଭଙ୍ଗ ହେବ।