କ୍ଵଚିଦ୍ ଇନ୍ଦୁକରାଵୃଷ୍ଟିଶୀତଲାହ୍ଲାଦିମାରୁତମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ ତପ୍ତାନଲାଦଗ୍ଧଦ୍ରୁମପର୍ଵତଵାରିଦମ୍
କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ବୃଷ୍ଟିରେ ଥଣ୍ଡା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପବନ ବହୁଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ତେଜ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳ, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଜଳିଯାଉଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତସଂଶାନ୍ତଵାତାଦ୍ଯେକାନ୍ତନିର୍ଧ୍ଵନି । କ୍ଵଚିତ୍ ପର୍ଵତତୁଲ୍ଯାଗ୍ନିଶିଖାସଦୃଶତୋଦଯମ୍
କେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଥିଲା, ଏକ ହଳକା ପବନ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଗମନ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
କ୍ଵଚିତ୍ ପ୍ରାଵୃଡ୍ଭରୋନ୍ମତ୍ତଘନାଭ୍ରରଵଘର୍ଘରମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ ସୁରାସୁରଗଣପ୍ରଵୃତ୍ତରଣଦୁର୍ଗମମ୍
କେଉଁଠି ବର୍ଷା ଋତୁର ଭାରି ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନ ଦେଖିଲେ ମନେ ହେଉଥିଲା ମେଘ ମତଲା ହୋଇଯାଇଛି; ଆଉ କେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାରୁ ପଥ ଅତି ଦୁର୍ଗମ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଵ୍ଯୋମାବ୍ଜିନୀହଂସୀସ୍ଵରାହୂତାଜଵାହନମ୍ । କ୍ଵଚିନ୍ ମନ୍ଦାକିନୀତୀରନଲିନୀଲୁଣ୍ଠକାନିଲମ୍
କେଉଁଠି ଆକାଶର ପଦ୍ମସରୋବରର ହଂସମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଡାକି ଆଣାଯାଉଥିଲେ; ଆଉ କେଉଁଠି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର କୂଳରେ ଥିବା ପଦ୍ମମାନେ ପବନରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଶରୀରିଣୀନାଂ ଗଙ୍ଗାଦିସରିତାଂ ସନ୍ନିଧାନତଃ । ପ୍ରୋଡ୍ଡୀନମତ୍ସ୍ଯମକରକୁଲୀରାନ୍ତରକୋଟରମ୍
ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଗଙ୍ଗା ପରି ନଦୀମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ ଏମିତି ଗଭୀର ଗୁହା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମାଛ, ଶାର୍କ ଓ ମଗର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ପାତାଲଗାର୍କଜନିତଭୂଚ୍ଛାଯାକାକତୋଦରମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିନ୍ ମଣ୍ଡଲେଷୁ ଗ୍ରସ୍ତଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମଣ୍ଡଲମ୍
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପାତାଳ ଭଳି ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର ଅଛି, ଭୂମିର ଛାୟା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭଳି, କିମ୍ବା କାଉଁଡ଼ାର ଅନ୍ଧାର ଗୁହା ପରି; ଏବଂ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗୋଲାକୁ ଅନ୍ଧକାର ଗଳି ଯାଉଛି।
କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ଵର୍ଗାନିଲାଧୂତମାଯାକୁସୁମକାନନମ୍ । ପତତ୍ପୁଷ୍ପହିମାସାରତ୍ରସ୍ତଵୈମାନିକାଙ୍ଗନମ୍
ଅନ୍ୟଏଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗର ପବନରେ ହଲୁଚିଯାଉଥିବା ମାୟାମୟ ଫୁଲର ବନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଖସୁଥିବା ଫୁଲ ଓ ହିମର ବର୍ଷାରେ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଉଡୁମ୍ବରୋଦରମଷକକ୍ରମଭ୍ରମଜ୍ଜଗତ୍ତ୍ରଯାନ୍ତରଗତଭୂତସଞ୍ଚଯମ୍ । ଵିଲଙ୍ଘ୍ଯ ତଦ୍ ଵରଲଲନେ ଵିମୁଚ୍ଯ ଖଂ ମହୀତଲଂ ପୁନର୍ ଅପି ଗନ୍ତୁମ୍ ଉଦ୍ଯତେ
ଉଡୁମ୍ବର ଗଛର ଗୁହା, ଯେଉଁଠାରେ ମଶା ଓ ପୋକାମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିବା ସେଠି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଟିକି ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ି, ପୁଣି ମାଟିକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ନଭସ୍ତଲାଦ୍ ଗିରିଗ୍ରାମଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯୌ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵ ହି । ଜ୍ଞପ୍ତିଚିତ୍ତସ୍ଥିତେ ଭୂମିତଲଂ ଦଦୃଶତୁସ୍ ସ୍ତ୍ରିଯୌ
ଦୁଇଜଣୀ ଜଣେ ନାରୀ ଆକାଶରୁ ଗିରିପାଡ଼ା ଗାଁକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା। ସେମାନେ ତଳେ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡନରହୃତ୍ପଦ୍ମଂ ଦିଗଷ୍ଟକଦଲଂ ବୃହତ୍ । ଗିରିକେସରସମ୍ବାଧଂ ସ୍ଵାମୋଦଭରସୁନ୍ଦରମ୍
ସେମାନେ ଏକ ପୁରୁଷର ହୃଦୟର ପଦ୍ମକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରି ବିଶାଳ, ଆଠଟି ପତ୍ର ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ଫେଲାଇଥିଲା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅନେକ କେଶର ରହିଥିଲା, ଏବଂ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।
ସରିତ୍କେସରିକାନାଲମ୍ ଅଵଶ୍ଯାଯାମ୍ବୁବିନ୍ଦୁକମ୍ । ଶର୍ଵରୀଭ୍ରମରୀଭ୍ରାନ୍ତଂ ଭୂତୌଘମଷକାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ନଦୀ ପରି କେଶର, ଡଣ୍ଡା ଏବଂ ତୁଷାରବିନ୍ଦୁ ଥିଲା; ରାତିରେ ମଧୁମକ୍ଖୀମାନେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଶା ପରି ଭିଡ଼ ହୋଇ ରହିଥିଲେ।
ଅନ୍ତର୍ଘୁଣଗଣାକୀର୍ଣଂ ସୁରନ୍ଧ୍ରୈସ୍ ସୁଷିରୈର୍ ଵୃତମ୍ । ଉହ୍ଯମାନଂ ପଯଃପୂରୈର୍ ଦିଵସାଲୋକକାନ୍ତିମତ୍
ସେଠାରେ ଭିତର ତାନ୍ତୁମାନେ ଦଳି ରହିଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ କରାଯାଇଥିବା ଗୁହାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଥିଲା, ଜଳଧାରା ଦ୍ୱାରା ଭାସୁଥିଲା, ଏବଂ ଦିନର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା।
ରସାର୍ଦ୍ରଂ ଖେ ଭ୍ରମଦ୍ଧଂସଂ ରାତ୍ରିସଙ୍କୋଚଭାଜନମ୍ । ପାତାଲପଙ୍କନିର୍ମଗ୍ନନାଗନାଥମୃଣାଲକମ୍
ରସରେ ଭିଜା, ଆକାଶରେ ହଂସମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ରାତିର ଅନ୍ଧାରକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଥିବା, ପାତାଳର କାଦରେ ଡୁବିଥିବା ନାଗମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ମାନେ ଯେଉଁ ଶୁକ୍ତିର ମାଳା ପରି ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି।
କଦାଚିଦ୍ ଆସ୍ପଦାମ୍ଭୋଧିକମ୍ପକମ୍ପିତଦିଗ୍ଦଲମ୍ । ଅଧୋ ନାଗଗତାନନ୍ତଦୈତ୍ଯଦାନଵକଣ୍ଟକମ୍
କେବେ କେବେ ଏହାର ବିସ୍ତାର ଏମିତି ହୁଏ ଯେ, ସମୁଦ୍ର ଉଁଜାଳି ଉଠେ, ଦିଗମାନେ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି; ତଳେ, ଏହା ଅନେକ ନାଗମାନେ ଥିବା ଅସୁର ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ସମାନ।
ଅସୁରଵ୍ରଣଵଲ୍ଲର୍ଯା ସମ୍ଭୋଗସୁକୁମାରଯା । ଵ୍ଯାପ୍ତଭୂଭୃନ୍ମହାବୀଜହୃଦଯଂ ବୀଜଭୂତଯା
ଏହାର ହୃଦୟ, ମହାବୀଜ, ଅସୁରମାନଙ୍କର ଘାଉ ଭରିଥିବା କୋମଳ ବେଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି, ଯାହା ସମ୍ପୃକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ମାନେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ପର୍ବତରେ ସାରା ଛାଡ଼ି ରହିଛି।
ଜମ୍ବୁଦ୍ଵୀପ ଇତି ଖ୍ଯାତାଂ ଵିପୁଲାଂ ତତ୍ର କର୍ଣିକାମ୍ । ସରିତ୍କେସରିକାନାଲାଂ ନଗରଗ୍ରାମକେସରାମ୍
ସେଠାରେ, ଯେଉଁ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ବୋଲି ପରିଚିତ, ଏଠିର କର୍ଣ୍ଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ନଦୀମାନେ ତାଳିର ରେଶା ପରି, ଏବଂ ସହର ଗ୍ରାମମାନେ ତାଳିର କେଶର ପରି ଅଛନ୍ତି।
କୁଲଶୈଲୋଦ୍ଧୁରୋତ୍ତୁଙ୍ଗବୀଜସପ୍ତକସୁନ୍ଦରୀମ୍ । ମଧ୍ଯସ୍ଥୋଚ୍ଚମହାମେରୁବୀଜାକ୍ରାନ୍ତନଭସ୍ତଲାମ୍
ଉଚ୍ଚ କୁଳ ପର୍ବତର ସାତଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ଦେଶର ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ମେରୁ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଶିଖର ଭାବେ ବିସ୍ତାରିତ ଅଛି।
ସରଃପ୍ରାଲେଯକଣିକାଵନଜଙ୍ଗଲଯୂଥିକାମ୍ । ସ୍ଵଲେଖାମଣ୍ଡଲାନ୍ତସ୍ସ୍ଥଜନଜାଲାଭ୍ରମଣ୍ଡଲାମ୍
ଏହା ହେଉଛି ହିମବିନ୍ଦୁ, ହ୍ରଦ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ; ଏହାର ନିଜ ଆଲୋକର ମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ମେଘମାଳା ପରି ଅନେକ ଲୋକ ବସୁଥାନ୍ତି।
ତାଂ ଯୋଜନଶତାକାରୈଃ ପ୍ରତିରାକାଂ ପ୍ରବୋଧିଭିଃ । ସାଗରୈର୍ ଭ୍ରମରୈର୍ ଵ୍ଯାପ୍ତାଂ ଦିକ୍ଚତୁଷ୍ଟଯଶାଯିଭିଃ
ଶତାଧିକ ଯୋଜନ ଆୟତନର ଏହି ଦେଶଟି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମୁଦ୍ର, ମଧୁମକ୍ଷିର ଝୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଚାରିଟି ଦିଗ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଘେରି ରହିଛି।
ଦିଗ୍ଦଲାଷ୍ଟକଵିଶ୍ରାନ୍ତସସ୍ଵନାମ୍ଭୋଜଷଟ୍ପଦାମ୍ । ଭ୍ରାତୃଭିର୍ ନଵଭିର୍ ଭୂପୈର୍ ନଵଧା ପରିକଲ୍ପିତାମ୍
ଏହି ଦେଶଟି ଆଠଟି ଦିଗର ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମ ଓ ମଧୁମକ୍ଷିର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ; ଏହାକୁ ନବଜନ୍ମ ଭାଇ ରାଜାମାନେ ନବଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଛନ୍ତି।
ଲକ୍ଷଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣାମ୍ ଆକୀର୍ଣାଂ ଚ ରଜୋଲଵୈଃ । ନାନାଜନପଦଵ୍ଯୂହସ୍ଥିରାଵଶ୍ଯାଯଶୀକରାମ୍
ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏହି ଭୂମି, ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇଛି, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଏବଂ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଗଠିତ, ଶିତଳ ତୁଷାର ରେ ଭିଜିଯାଇଛି।
ଦ୍ଵୀପାତ୍ ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ସାଲଂ ଲଵଣାର୍ଣଵଲେଖଯା । ଦଧତ୍ଯା ଵଲିତାଂ ବାହ୍ଯେ ପ୍ରକୋଷ୍ଠମ୍ ଇଵ କମ୍ବୁନା
ଏହି ଦ୍ୱୀପର ବାହାରେ, ତାହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ଲୁଣ ଜଳର ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ଧାରା ରହିଛି, ଯାହା ବାହାରୁ ଏହାକୁ ବାହୁର ଭଳି ଘେରି ରଖିଛି।
ତତୋ ଽପି ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦେହଂ ଦଧତ୍ଯା ଵଲଯାକୃତିମ୍ । ଜଗଦ୍ଭୁଜଲତାଵ୍ଯାପ୍ତାଂ ଶାକାଖ୍ଯଦ୍ଵୀପଲେଖଯା
ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ ଏକ ବୃତ୍ତ ରହିଛି, ଯାହା ଶାକଦ୍ୱୀପର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଲତା ପ୍ରଭୃତି ଭଳି ବିସ୍ତୃତ।
ତତୋ ଽପି ଦ୍ଵିଗୁଣାକାରଧାରିଣ୍ଯା ପରିଵେଷ୍ଟିତାମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରକ୍ଷୀରପୂର୍ଣାବ୍ଧିଲେଖଯା ସ୍ଵାଦୁଶୀତଯା
ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ ଏକ ବୃତ୍ତ ରହିଛି, ଯାହା ତରଳ ଏବଂ ଶିତଳ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଏହି ବୃତ୍ତ ଏହାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଛି।
ତତୋ ଽପି ଦ୍ଵିଗୁଣାକାରଧାରିଣ୍ଯା ପରିଵେଷ୍ଟିତାମ୍ । ନାନାଜନାଲଙ୍କୃତଯା କୁଶାଖ୍ଯଦ୍ଵୀପଲେଖଯା
ତାହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ଅନେକ ଜନମାନେ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିବା, କୁଶଦ୍ୱୀପ ନାମକ ଏକ ବୃତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ତତୋ ଽପି ଦ୍ଵିଗୁଣାକାରଂ ଧାରଯନ୍ତ୍ଯା ଵିଵେଷ୍ଟିତାମ୍ । ଦଧ୍ଯବ୍ଧିଲେଖଯା ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ତର୍ପିତସୁରୌଘଯା
ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ଦହି ସମୁଦ୍ର ନାମକ ଏକ ବୃତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଯାହା ସଦା ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟି ଦେଇଥାଏ।
ତତଃ କ୍ରୌଞ୍ଚାଭିଧଦ୍ଵୀପଲେଖଯୈଵମ୍ପ୍ରମାଣଯା । ଵେଷ୍ଟିତାଂ ଖାତଖଦଯା ନଵାଂ ନୃପପୁରୀମ୍ ଇଵ
ତାପରେ, ସେଇ ପରିମାଣର କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ନାମକ ବୃତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଘେରାଯାଇଛି, ଯେପରି ଏକ ନୂତନ ରାଜଧାନୀ ଖାତଖଦ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ।
ତତୋ ଽପି ଚ ଘୃତାମ୍ଭୋଧିଲେଖଯୈଵମ୍ପ୍ରମାଣଯା । ତତୋ ଽପି ଶଲ୍ମଲିଦ୍ଵୀପଲେଖଯାମରପୂର୍ଣଯା
ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପରିମାଣର ଘିଅ ସମୁଦ୍ର ନାମକ ବୃତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଆଉ ଶାଲ୍ମଳିଦ୍ୱୀପ ନାମକ ଅମରମାନେ ଥିବା ବୃତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।
ତତସ୍ ସୁରାମହାମ୍ଭୋଧିଲେଖଯା ପୁଷ୍ପଶୁଭ୍ରଯା । ଶେଷସ୍ଯ ଦେହଲତଯା ହରିମୂର୍ତିମ୍ ଇଵାଶ୍ରିତାମ୍
ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର ଏକ ଧଳା ରେଖା ଓ ଶେଷନାଗଙ୍କର ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ଏହା ହରିଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଇଲା।
ତତୋ ଗୋମେଦକଦ୍ଵୀପଲେଖଯୈଵମ୍ପ୍ରମାଣଯା । ଇକ୍ଷୂଦଲେଖଯାପ୍ଯ୍ ଏଵଂ ହିମଵତ୍ସାନୁଶୁଦ୍ଧଯା
ତାପରେ, ଗୋମେଦକ ଦ୍ୱୀପର ଏକ ରେଖା, ସେଇ ମାପରେ, ଏବଂ ଏହିପରି ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶୁଧ୍ଧ ଢାଳି ପରି ଇଖୁ ରେଖା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।