ସମାଧିସ୍ଥାନକଂ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଥତୁର୍ ନିଶ୍ଚଲାଙ୍ଗକେ । ରତ୍ନସ୍ତମ୍ଭାଦ୍ ଇଵୋତ୍କୀର୍ଣେ ଚିତ୍ରଭିତ୍ତାଵ୍ ଇଵାର୍ପିତେ
ସେମାନେ ଧ୍ୟାନର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଦେହକୁ ଏକଦମ ନିସ୍ଚଳ ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ରତ୍ନରେ ଖୋଦାଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡାଦି ଉପରେ ଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ର, କିମ୍ବା ଶୋଭାମୟ ଦେଉଳର ଦିଵାଲରେ ଚିତ୍ରିତ ମୂର୍ତ୍ତି ପରି।
ସର୍ଵାସ୍ ତତ୍ଯଜତୁଶ୍ ଚିନ୍ତାସ୍ ସଙ୍କୋଚଂ ସମୁପାଗତେ । ଦିଵସାନ୍ତ ଇଵାବ୍ଜିନ୍ଯୌ ପ୍ରସୃତାମୋଦଲେଖିକେ
ସମସ୍ତେ ନିଜ ଚିନ୍ତା ଓ ସଂକୋଚକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଶାନ୍ତି ଆସିଲାବେଳେ, ଯେପରି ଦିନ ଶେଷରେ ପଦ୍ମକୁଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତାର ହୋଇ ତାଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ଛଡ଼ାଇଦିଏ।
ବଭୂଵତୁର୍ ଭୃଶଂ ଶାନ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧେ ସ୍ପନ୍ଦଵିଵର୍ଜିତେ । ଗିରୌ ଶରଦି ନିର୍ଵାତ ଇଵ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଭ୍ରମାଲିକେ
ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲେ, ସମସ୍ତ ଚଳନ ରହିତ, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳରେ ପବନ ଛୁଆଁନଥିବା ପର୍ବତ ମାନେ ବର୍ଷା ପରେ ମେଘରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ।
ନିର୍ଵିକଲ୍ପସମାଧାନାଜ୍ ଜହତୁର୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସଂଵିଦମ୍ । ଯଥା କଲ୍ପଲତେ କାନ୍ତେ ପୂର୍ଣମ୍ ଋତ୍ଵନ୍ତରେ ରସମ୍
ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସମାଧିରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଅବଧାନକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଯେପରି ରୁତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ କଳ୍ପଲତା ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରସକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।
ଅହଂ ଜଗଦ୍ ଇତି ଭ୍ରାନ୍ତେର୍ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯାଦାଵ୍ ଅନୁଦ୍ଭଵଃ । ଯଦା ତାଭ୍ଯାମ୍ ଅଵଗତସ୍ ସ୍ଵାତ୍ଯନ୍ତାଭାଵନାତ୍ମକଃ
‘ମୁଁ ଏହି ସଂସାର’ ବୋଲି ଭ୍ରମ ଦୃଶ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, ଏବଂ ଦୁହେଁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନ ବୋଲି ବୁଝିପାରିଲେ,
ତଦା ଦୃଶ୍ଯପିଶାଚୋ ଽଯମ୍ ଅଲମ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତସ୍ ତଯୋଃ । ଅସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଏଵ ଚାସ୍ମାକଂ ଶଶଶୃଙ୍ଗମ୍ ଇଵାନଘ
ତେବେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟର ଭୂତପ୍ରେତ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ଆମ ପାଇଁ ଏହା ଖରାପ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଶଶକର ଶିଙ୍ଗା ପରି ଅସତ୍ୟ।
ଆଦାଵ୍ ଏଵ ହି ଯନ୍ ନାସ୍ତି ଵର୍ତମାନେ ଽପି ତତ୍ ତଥା । ଭାତଂ ଚାଭାତମ୍ ଏଵାତୋ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵଜ୍ ଜଗତ୍
ଆରମ୍ଭରେ ଯାହା ନଥିଲା, ସେଇ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଟି ମଧ୍ୟ ଏକ ଭ୍ରମ ମାତ୍ର। ଏହି ସଂସାର ମୃଗମରିଚିକାର ପାଣି ପରି ଅସତ୍ୟ।
ସ୍ଵଭାଵଃ କେଵଲଶ୍ ଶାନ୍ତସ୍ ସ୍ତ୍ରୀଦ୍ଵଯଂ ତଦ୍ ବଭୂଵ ହ । ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଦିପଦାର୍ଥୌଘଦୂରମୁକ୍ତମ୍ ଇଵାମ୍ବରମ୍
ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କେବଳ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା; ସେଇ ଦୁଇଜଣୀ ନାରୀ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଯେଉଁପରି ଦୂରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ମୁକ୍ତ ଆକାଶ ପରି ହେଲେ।
ତେନୈଵ ଜ୍ଞାନଦେହେନ ତତାର ଜ୍ଞପ୍ତିଦେଵତା । ମାନୁଷୀ ତ୍ଵ୍ ଇତରେଣାଶୁ ଜ୍ଞାନାଜ୍ଞାନାନୁରୂପିଣା
ଏକଜଣୀ ଜ୍ଞାନର ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନର ଦେବୀ ପାର ହେଲେ; ଅନ୍ୟଜଣୀ ମାନବୀ ତାଙ୍କର ଦେହ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ଗେହାନ୍ତର୍ ଏଵ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ଵୈ ଦିଵଃ । ବଭୂଵତୁଶ୍ ଚିଦାକାଶରୂପିଣ୍ଯୌ ଵ୍ଯୋମଗାକୃତୀ
ଘର ଭିତରେ ହାତର ଏକ ପ୍ରମାଣ ସ୍ଥାନକୁ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ସେମାନେ ଚେତନାର ଆକାଶ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଆକୃତି ପରି ହେଲେ।
ଅଥ ତେ ଲଲନେ ଲୀଲାଲାନେ ଲଲିତଲୋଚନେ । ସ୍ଵଭାଵାଚ୍ ଚେତ୍ଯସଂଵିତ୍ତେର୍ ନଭୋ ଦୂରମ୍ ଇଵାଗତେ
ଓ ଖେଳନ୍ତି ଝିଅ, ଖେଳର ଆନନ୍ଦ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦୃଷ୍ଟିବଳିକି, ତୁମର ମନର ଜାଗୃତି ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଲାଗିଲା ଯେ, ତୁମେ ଆକାଶକୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା।
ତତ୍ରସ୍ଥେ ଏକଚିଦ୍ଵୃତ୍ତ୍ଯା ପୁପ୍ଲୁଵାତେ ନଭସ୍ତଲମ୍ । କୋଟିଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଦୂରାଦ୍ ଦୂରତରାନ୍ତରମ୍
ସେଠାରେ ଦଢ଼ ମନ ରଖି, ତୁମେ ଆକାଶର ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଲାଘିଗଲା, ଯାହା କୋଟି କୋଟି ଯୋଜନ ଦୂର, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଆଉ ଦୂରକୁ ଯାଇଗଲା।
ଦୃଶ୍ଯାନୁସନ୍ଧାନନିଜସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଆକାଶଦେହେ ଅପି ତେ ମିଥୋ ଽତ୍ର । ପରସ୍ପରାକାରଵିଲୋକନେନ ବଭୂଵତୁସ୍ ସ୍ନେହପରେ ଵଯସ୍ଯେ
ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ଦେଖିବାର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ଆକାଶ ଦେହ ହେଉଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖି, ଏକାଠି ହୋଇ ଗଭୀର ସ୍ନେହର ସାଙ୍ଗ ହେଇଗଲେ।
ଦୂରାଦ୍ ଦୂରଂ ସମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଶନୈର୍ ଉଚ୍ଚପଦଂ ଗତେ । ହସ୍ତେ ହସ୍ତଂ ସମାସଜ୍ଯ ଯାନ୍ତ୍ଯୌ ଦଦୃଶତୁର୍ ନଭଃ
ଦୂରଠାରୁ ଆଉ ଦୂରକୁ ଲାଘି, ଏକେକ୍ ଧୀରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଥିଲେ, ହାତରେ ହାତ ଧରି, ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଆକାଶକୁ ଦେଖିଲେ।
ଏକାର୍ଣଵମ୍ ଇଵୋଚ୍ଛୂନଂ ଗମ୍ଭୀରଂ ନିର୍ମଲାନ୍ତରମ୍ । କୋମଲଂ କୋମଲମରୁଦସଙ୍ଗସୁଖଭୋଗଦମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର ଏବଂ ମନରେ ପରିସ୍କାର ଥିଲା, ଏହାର ଭିତର ନିର୍ମଳ ଓ ମୃଦୁ ଥିଲା, ମଧୁର ପବନର ସ୍ପର୍ଶ ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।
ଆହ୍ଲାଦକମ୍ ଅଲଂ ସୌମ୍ଯଂ ଶୂନ୍ଯତାମ୍ଭୋନିମଜ୍ଜନାତ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତଶୁଦ୍ଧଗମ୍ଭୀରଂ ପ୍ରସନ୍ନମ୍ ଇଵ ସଜ୍ଜନମ୍
ଶୂନ୍ୟତାର ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇ, ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତି ଥିଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଗଭୀର, ଏକ ଭଲ ଲୋକ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଶୃଙ୍ଗସ୍ଥନିର୍ମଲାମ୍ଭୋଦପୀନୋଦରସୁଧାଲଯେ । ଵିଶଶ୍ରମତୁର୍ ଆଶାସୁ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରୋଦରାମଲେ
ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ନିର୍ମଳ ଜଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପରିସ୍କାର ଆଲୋକ ଥିବା ଗୃହରେ, ସେମାନେ ଆଶା ପୂରଣ ହେବାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଲେ।
ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵମନ୍ଦାରମାଲାମୋଦମନୋହରେ । ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତେ ରେମାତେ ମଧୁରାନିଲେ
ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ମଧୁର ପବନ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳରୁ ବାହାରି ଆସିଥିଲା, ସେଠି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥିଲେ।
ସସ୍ନତୁର୍ ଭୂରି ଘର୍ମାନ୍ତେ ତଡିଦ୍ରକ୍ତାବ୍ଜସଙ୍କୁଲେ । ସରସୀଵ ଜଲାପୂରମନ୍ଥରେ ମେଘଜାଲକେ
ତେମାନେ ତୀବ୍ର ଗରମ ପରେ ଏକ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେହି ହ୍ରଦଟି ଲାଲ ଚକୁଳି ଫୁଲ ଓ ଧୀରେ ଚଳୁଥିବା ପାଣିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ମଣେ ହେଉଥିଲା ମେଘର ଆବରଣ ତଳେ ଅଛି।
ଭୂତଲୋଦ୍ଯନ୍ମହାଶୈଲମୃନାଲାଙ୍କୁରକୋଟିଷୁ । ଦିକ୍ଷୁ ବଭ୍ରମତୁର୍ ଭୂରି ଭ୍ରମର୍ଯୌ ସରସୀଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ପୃଥିବୀର ବଗିଚା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡରେ ସେମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଝିଲିମିଲି ହ୍ରଦରେ ଘୁରନ୍ତି।
ଧାରାଗୃହଧିଯା ଧୀରଗଙ୍ଗାନିର୍ଝରଧାରିଣି । ଵଵତୁର୍ ଵାତଵିକ୍ଷୁବ୍ଧମେଘମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡପେ
ନଦୀ ଓ ଝରଣାର ଚିନ୍ତାରେ ମନ ରଖି, ସେମାନେ ପବନରେ ହଲୁଚିଥିବା ମେଘମାଳା ଓ ଝରଣାର ଛାୟାରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠିଲେ।
ତତୋ ମଧୁରକାମିନ୍ଯୌ ଵିଶ୍ରାମ୍ଯନ୍ତ୍ଯୌ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ । ଶୂନ୍ଯେ ଦଦୃଶତୁର୍ ଵ୍ଯୋମ ମହାସଂରମ୍ଭମନ୍ଥରମ୍
ତାପରେ, ସେଇ ମଧୁର ପ୍ରେମିକାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରୁ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ, ଶୂନ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ଆକାଶକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଶାନ୍ତ ଓ ଅପାର ଥିଲା।
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵମ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମ୍ ଅନ୍ଯସଙ୍କଟକୋଟରମ୍ । ଆପୂର୍ଯମାଣମ୍ ଆଶୂନ୍ଯଂ ଜଗତ୍କୋଟିଶତୈର୍ ଅପି
ସେମାନେ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିବା ପ୍ରଭଳ ଗଭୀରତାକୁ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତଶଃ ବିଶ୍ୱ ଭରି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଲି ହେଉନଥିଲା।
ଉପର୍ଯ୍ ଉପର୍ଯ୍ ଉପର୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ଅନ୍ଯୈର୍ ଅନ୍ଯୈର୍ ଵୃତଂ ପୃଥକ୍ । ଵିଚିତ୍ରାଵରଣାକାରୈର୍ ଭୂତାଭ୍ରାଂଶୁଵିମାନକୈଃ
ଉପରେ ଉପରେ ଉପରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅନେକ ଅଲଗା ଅଲଗା ପରତରେ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ବିଚିତ୍ର ପରଦା, ଭୂତତତ୍ତ୍ୱ, ମେଘ ଓ ଦେବମାଳିକା ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ପରିତଃ ପୂରିତଵ୍ଯୋମ୍ନାଂ ମେର୍ଵାଦିକୁଲଭୂଭୃତାମ୍ । ପଦ୍ମରାଗତଟୋଦ୍ଦ୍ଯୋତୈଃ କଲ୍ପଜ୍ଵାଲୋଦରୋପମମ୍
ଚାରିପାଖରେ ମେରୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ପଦ୍ମମାଣିକ୍ୟର ଆଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯେଉଁଥିରେ ସୃଷ୍ଟିଅଗ୍ନିର ଭିତର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମୁକ୍ତାଶିଖରଭାପୂରୈର୍ ହିମଵତ୍ସାନୁସୁନ୍ଦରମ୍ । କାଞ୍ଚନାଦ୍ରିସ୍ଥଲାର୍ଚିର୍ଭିଃ କାଞ୍ଚନସ୍ଥଲଭାସୁରମ୍
ମୁକ୍ତା ଶିଖରର ଚମକରେ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସୁନା ପାହାଡ଼ର ମାଠ ଆଲୋକରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା, ସୁନା ଭୂମିକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା।
ମହାମରକତାଭାଭିଶ୍ ଶାଦ୍ଵଲସ୍ଥଲନୀଲିମ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁର୍ ଦୃଷ୍ଟିକ୍ଷଯାସତ୍ଯଜାତଧ୍ଵାନ୍ତୋତ୍ଥକାଲିମ
ବଡ଼ ମାରକତମଣି ପରି ଚମକୁଥିବା, ହରିତ ଘାସର ମାଟିର ନୀଳ ଛାୟାରେ ଢାକା, ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କ୍ଷୟ ହେବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନ୍ଧାର, ସତ୍ୟର ଅଭାବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କଳିମା ଏଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି।
ପାରିଜାତଲତାଲୋଲଵିମାନଗଣକେତନମ୍ । ବୋଧମଞ୍ଜରିତାକାରମ୍ ଇଵ ଵୈଡୂର୍ଯଭୂତଲମ୍
ପାରିଜାତ ଲତାର ଗୁଛ ଓ ଦେବମାନ୍ଦିର ମାନେ ଏଠି ସୁଶୋଭିତ, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିର ଭୂମିକୁ ଦେଖିଲେ ମନେ ହୁଏ ଯେ, ଜ୍ଞାନର ଫୁଲ ଫୁଟିଯାଇଛି।
ମନୋଵେଗମହାସିଦ୍ଧଜିତଵାତଗମାଗମମ୍ । ଵିମାନଗୃହଦେଵସ୍ତ୍ରୀଗୀତଵାଦ୍ଯରଵାକୁଲମ୍
ମନର ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ମହାସିଦ୍ଧମାନେ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରିବେ, ସେଠି ଆକାଶ ମହଲରେ ଦେବୀମାନେ ଗାଉଥିବା ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ସ୍ୱରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଚରଭୂତୌଘସଞ୍ଚାରଵିରଲାନ୍ତରମ୍ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯାଦୃଷ୍ଟସଞ୍ଚାରସୁରାସୁରକୁଲାକୁଲମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ଘୁରୁଥିବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏଠି ବହୁତ କମ୍ ଆସନ୍ତି, ଏଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏମିତି ଦଳେ ଦଳେ ରହିଛନ୍ତି।