ଜଯ ଜନ୍ମଜରାଜ୍ଵାଲାଦାହଦୋଷଶଶିପ୍ରଭେ । ଜଯ ହାର୍ଦାନ୍ଧକାରୌଘନିଵାରଣରଵିପ୍ରଭେ
ଜନ୍ମ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଆପଣଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଜୟ; ହୃଦୟର ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆପଣଙ୍କର ତେଜକୁ ଜୟ।
ଅମ୍ବ ମାଂ ତ୍ରିଜଗନ୍ମାତସ୍ ତ୍ରାଯସ୍ଵ କୃପଣାମ୍ ଇମାମ୍ । ଇଦଂ ଵରଦ୍ଵଯଂ ଦେହି ଯଦ୍ ଇହ ପ୍ରାର୍ଥଯେ ଶୁଭମ୍
ମାଆ, ତିନି ଜଗତର ମାଆ, ଏହି ଦୁଃଖିନୀକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ଭଲ ଦାନ ଚାହୁଁଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଅ।
ଏକଂ ତାଵଦ୍ ଵିଦେହସ୍ଯ ଭର୍ତୁର୍ ଜୀଵୋ ମମାମ୍ବିକେ । ଅସ୍ମାଦ୍ ଏଵ ହି ମା ଯାସୀନ୍ ନିଜାନ୍ତଃପୁରମଣ୍ଡପାତ୍
ମାଆ, ପ୍ରଥମେ ଏହା ଦିଅ—ମୋର ମୃତ ପତିଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏଠାରୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହ ମଣ୍ଡପ ଛାଡ଼ି ଯାଉନାହିଁ।
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତ୍ଵାଂ ମହାଦେଵି ପ୍ରାର୍ଥଯେ ଽହଂ ଯଦା ଯଦା । ଦର୍ଶନାଯ ଵରାର୍ଥେନ ତଦା ମେ ଦେହି ଦର୍ଶନମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ, ମହାଦେବୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦିଅ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଜଗନ୍ମାତା ତଥାସ୍ତ୍ଵ୍ ଏଵମ୍ ଇତି କ୍ଷଣାତ୍ । ଉକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଧାନମ୍ ଅଗମଦ୍ ଉତ୍ଥାଯୋର୍ମିର୍ ଇଵାର୍ଣଵେ
ଏହିପରି କହିବାକୁ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ମାଆ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ଏବଂ ତୁରନ୍ତ, ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠିଯିବା ପରି, ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ଅଥ ସା ରାଜମହିଷୀ ପରିତୁଷ୍ଟେଷ୍ଟଦେଵତା । ଶ୍ରୁତଗୀତେଵ ହରିଣୀ ବଭୂଵାନନ୍ଦଧାରିଣୀ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ, ନିଜ ପୂଜ୍ୟ ଦେବୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଶୁଣିଥିବା ଗୀତରେ ହରଷିଥିବା ହରିଣୀ ପରି, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲେ।
ପରାଵୃତ୍ତ୍ଯୁଗ୍ରକଟକେ ଦିନାରେ ଵର୍ଷଦଣ୍ଡକେ । କ୍ଷଣନାଭୌ ସ୍ପନ୍ଦମଯେ କାଲଚକ୍ରେ ଵହତ୍ଯ୍ ଅପି
ଦିନ, ବର୍ଷ, ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାତି ଥିବା କାଳର ଚକ୍ର ଯେପରି ଘୂରୁଛି, ସେ ଚିରକାଳ ହୃଦୟରେ ନିରନ୍ତର କମ୍ପିତ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛି।
ଅନ୍ତର୍ଧିମ୍ ଆଜଗାମାସ୍ଯାଃ ପତ୍ଯୁସ୍ ତଚ୍ ଚେତନଂ ତନୌ । ସନ୍ଦୃଶ୍ଯମାନ ଏଵାଶୁ ଶୁଷ୍କପର୍ଣେ ରସୋ ଯଥା
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଚେତନା ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ଶୁଖିଲା ପତ୍ରରେ ରସ ଦେଖାଯିବା ପରି, ସେଠାରେ ସହଜରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ରଣଖଣ୍ଡିତଦେହେ ଽସ୍ମିନ୍ ମୃତେ ଽନ୍ତଃପୁରମଣ୍ଡପେ । ନିର୍ଜଲା ନଲିନୀଵାସୌ ପରାଂ ମ୍ଲାନିମ୍ ଉପାଯଯୌ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ, ଯେଉଁଠି ସେ ବସୁଥିଲେ, ସେଠି ଜଳବିହୀନ ପଦ୍ମ ଭଳି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମ୍ଲାନ ହୋଇଗଲେ।
ଵିଷୋଷ୍ଣଶ୍ଵସନସ୍ତବ୍ଧସକଲାଧରପଲ୍ଲଵା । ପ୍ରାପ ସା ମରଣାଵସ୍ଥାଂ ମଲଯାଧିତ୍ଯକାମ୍ ଇଵ
ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଠୋଠ ତାପ ଓ ବିଷ ଭରା ଶ୍ୱାସରେ ଜଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମଲୟ ପାହାଡ଼ର ଶୁଷ୍କ ଢାଳ ଭଳି।
ପ୍ରାପ ସା ତମସାନ୍ଧତ୍ଵଂ ତସ୍ମିନ୍ ମରଣମ୍ ଆଗତେ । ଦୀପଜ୍ଵାଲାଲଵେ କ୍ଷୀଣେ ସଦ୍ମଶ୍ରୀର୍ ଇଵ ଭୂଷିତା
ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ସହିତ, ସେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅନ୍ଧତାରେ ଡୁବିଗଲେ, ଦୀପର ଆଗୁଣ ନିଶେଷ ହେଲେ ଘରର ଶୋଭା ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଏ, ସେଭଳି।
କାର୍ଶ୍ଯମ୍ ଆପ କ୍ଷଣେନାସୌ ବାଲା ଵିରସତାଂ ଗତା । ଯଥା ସ୍ରୋତସ୍ଵିନୀ ସ୍ରୋତଃକ୍ଷଯେ କ୍ଷାମଵିଧୂସରା
କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ଯୁବତୀ ଦେହ ଅନ୍ରସ୍ପୃତ ହୋଇଗଲା; ଯେପରି ଏକ ନଦୀ ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଧୂସର ହୋଇଯାଏ, ସେଭଳି।
କ୍ଷିପ୍ରମ୍ ଆକ୍ରନ୍ଦିନୀ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମୌନାସକ୍ତା ଵିଯୋଗିନୀ । ବଭୂଵ ଚକ୍ରଵାକୀଵ ମାନିନୀ ମରଣୋନ୍ମୁଖୀ
ସେ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ କେତେବେଳେ କନ୍ଦିଲେ, କେତେବେଳେ ଗଭୀର ମୌନରେ ଲିନ ହେଲେ, ବିୟୋଗରେ ଅଭିମାନିନୀ ହୋଇ ରହିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ମାନେ ଯେମିତି ହୁଅନ୍ତି, ସେମିତି ହେଲେ।
ଅଥ ତାମ୍ ଅତିମାତ୍ରଵିହ୍ଵଲାଂ ସକୃଦ୍ ଆକାଶଭଵା ସରସ୍ଵତୀ । ଶଫରୀଂ ହ୍ରଦଶୋଷଵିହ୍ଵଲାଂ ପ୍ରଥମା ଵୃଷ୍ଟିର୍ ଇଵାନ୍ଵକମ୍ପତ
ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସରସ୍ବତୀ ଦୟାରେ ବିଗଳିଗଲେ, ଯେପରି ହ୍ରଦ ଶୁଖିଯିବାରେ ମାଛ ଯେଉଁପରି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ତାହାକୁ ଦୟା କରେ।
ଶଵୀଭୂତମ୍ ଇମଂ ଵତ୍ସେ ଭର୍ତାରଂ ପୁଷ୍ପକମ୍ବଲୈଃ । ଆଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେହ ତ୍ଵଂ ପୁନର୍ ଏନମ୍ ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଓ ଶିଶୁ, ଏହି ମୃତ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ତୁମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଫୁଲର କମ୍ବଳ ଦେଇ ଢାକି ଏଠାରେ ରଖ, ତୁମେ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ପାଇବା।
ପୁଷ୍ପାଣି ମ୍ଲାନିମ୍ ଏଷ୍ଯନ୍ତି ନୋ ନ ଚୈଷ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି । ଭୂଯଶ୍ ଚ ତଵ ଭର୍ତାଯମ୍ ଅଚିରେଣ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ମୁଝିଯିବ, କିନ୍ତୁ ସେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ; ଶୀଘ୍ର ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ପୁଣି ତୁମେ ପାଇବା।
ଏତଦୀଯଶ୍ ଚ ଜୀଵୋ ଽସାଵ୍ ଆକାଶଵିଶଦସ୍ ତଵ । ନ ନିର୍ଗମିଷ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଃପୁରମଣ୍ଡପାତ୍
ଏହି ଜୀବ ତମର ଆକାଶ ପରି ପରିଶୁଦ୍ଧ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ଗୃହର ମଧ୍ୟ ମଣ୍ଡପରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବ ନାହିଁ।
ଷଟ୍ପଦଶ୍ରେଣିନଯନା ସମାକର୍ଣ୍ଯେତି ବନ୍ଧୁଭିଃ । ସା ସମାଶ୍ଵାସିତାଗତ୍ଯ ପଯୋଭିର୍ ଇଵ ପଦ୍ମିନୀ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଧ୍ୱନି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଶାରି ପରି ଶୁଣି, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲେ, ଯେପରି ଜଳରେ ପଦ୍ମିନୀ ପୁନି ଜୀବନ୍ତ ହୁଏ।
ପତିଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ପୁଷ୍ପପୂରପ୍ରଗୋପିତମ୍ । କିଞ୍ଚିଦ୍ ଆଶ୍ଵାସିତାତିଷ୍ଠତ୍ କୃପଣେଵ ନିଧାନିନୀ
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଫୁଲର ଢେର ଭିତରେ ରଖି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ଆଶ୍ୱାସ ପାଇ ବିଚାର କରୁଥିବା ଦୁଃଖିନୀ ଜଣେ ନାରୀ ପରି ଉଭା ରହିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଏଵ ଦିନେ ସୈକା ତସ୍ମିଞ୍ ଶୁଦ୍ଧାନ୍ତମଣ୍ଡପେ । ଅର୍ଧରାତ୍ରଂ ପରିଜନେ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ ନିଦ୍ରଯା ହୃତେ
ସେହି ଦିନ ଏହି ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡପରେ, ଆଧିରାତିରେ ସମସ୍ତ ପରିଚାରକ ଶୁଇଯାଇଥିବା ବେଳେ, ସେ ଏକା ଥିଲେ।
ଜ୍ଞପ୍ତିଂ ଭଗଵତୀଂ ଦେଵୀଂ ଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନମହାଧିଯା । ଦୁଃଖାଦ୍ ଆହ୍ଵାଯଯାମ୍ ଆସ ସୋଵଚ ସମୁପେତ୍ଯ ତାମ୍
ସେ ଦୁଃଖରେ ପଡି, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଦେବୀ ଭଗବତୀ ଜ୍ଞପ୍ତିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ତାଙ୍କ ଆଗମନ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ କଥାହେଲେ ।
କିଂ ସ୍ମୃତାସ୍ମି ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସେ ଧତ୍ସେ କିମ୍ ଇତି ଶୋକିତାମ୍ । ସଂସାରେ ଭ୍ରାନ୍ତଯୋ ଭାନ୍ତି ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵନ୍ ମୁଧା
ମୁଁ କଣ ତୋର ମନରେ ଆସିଛି କି, ମୁଁ କାହିଁକି ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅଛିସ? ଏହି ସଂସାରରେ ଭ୍ରମ ମୃଗମରୀଚିକା ପରି ଅନେକ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେସବୁ ଅସାର ।
କ୍ଵ ମମାମ୍ବ ସ୍ଥିତୋ ଭର୍ତା କିଂ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଥ କୀଦୃଶଃ । ସମୀପଂ ନଯ ମାଂ ତସ୍ଯ ନୈକା ଶକ୍ନୋମି ଜୀଵିତୁମ୍
ମା, ମୋ ଭର୍ତ୍ତା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ସେ କଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯା, ମୁଁ ଏକା ରହିପାରିବି ନାହିଁ ।
ଚିତ୍ତାକାଶଂ ଚିଦାକାଶମ୍ ଆକାଶଂ ଚ ତୃତୀଯକମ୍ । ତେଭ୍ଯଶ୍ ଶୂନ୍ଯତମଂ ଵିଦ୍ଧି ଚିଦାକାଶଂ ଵରାନନେ
ଚିତ୍ତର ଆକାଶ, ଚେତନାର ଆକାଶ ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଆକାଶ — ଏହି ତିନୋଟି ଅଛି । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଚେତନାର ଆକାଶ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ।
ଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵେଦମ୍ ଅଖିଲଂ ଜଗତ୍ ତତ୍ର ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ଅହଂ ତ୍ଵମ୍ ଇତି ଦୃଶ୍ଯାତ୍ମ ନାନାନାନୈଵ ନିର୍ଵପୁଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଖାଲି ଅଛି, ଏଠି 'ମୁଁ' ଓ 'ତୁମେ' ବେଦଭାବ ମାତ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ଦେଖିବାର ମନର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଅଟେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ କିଛି ନୁହେଁ।
ଅଭିତ୍ତିମଯମ୍ ଏଵେଦଂ କଲ୍ପନାରୂପିତଂ ଜଗତ୍ । ଜ୍ଞପ୍ତିଭାମାତ୍ରକଂ ଦେଶତୁଲାପୂରଣଵର୍ଜିତମ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱ କଳ୍ପନା ମାତ୍ର, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆକୃତି ରୂପରେ ଅଛି, ଏହା ଜଣା ମନର ପ୍ରକାଶ ଛଡ଼ା କିଛି ନୁହେଁ, ଏଠି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ବା ବସ୍ତୁର ଆସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ତଚ୍ ଚିଦାକାଶକୋଶାତ୍ମା ଚିଦାକାଶୈକ୍ଯଭାଵନାତ୍ । ଅଵିଦ୍ଯମାନମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ଽଥାନୁଭୂଯତେ
ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ଚେତନାର ଆକାଶ, ଏହି ଚେତନା ଆକାଶର ଏକତାକୁ ଭାବିଲେ, ସେଠାରେ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଯାଏ ଓ ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ଦେଶାଦ୍ ଦେଶାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତୌ ସଂଵିଦୋ ମଧ୍ଯମ୍ ଏଵ ଯତ୍ । ନିମେଷେଣ ଚିଦାକାଶଂ ତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଵରଵର୍ଣିନି
ଏକ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଚେତନାର ଆକାଶ ବୋଲି ଜାଣ।
ତସ୍ମିନ୍ ନିରସ୍ତନିଶ୍ଶେଷସଙ୍କଲ୍ପସ୍ଥିତିମ୍ ଏଷି ଚେତ୍ । ସର୍ଵାତ୍ମକପଦଂ ତତ୍ ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ନୋଷ୍ଯ୍ ଅସଂଶଯମ୍
ଯଦି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛ, ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତର ମୂଳ ଓ ସାର ଯେଉଁ ପରମ ପଦ, ତାହାକୁ ଦେଖିବ ଓ ଅନୁଭବ କରିବ।
ଅତ୍ଯନ୍ତାଭାଵସଂଵିତ୍ତ୍ଯା ଜଗତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଏତଦ୍ ଆପ୍ଯତେ । ନାନ୍ଯଥା ମଦ୍ଵରେଣାଶୁ ତ୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ସୁନ୍ଦରି
ଏହି ଅବସ୍ଥା କେବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶୂନ୍ୟତାର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମିଳେ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୋର କୃପାରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଅନୁଭବ କରିପାରିବ।