ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧଲୋକେଷୁ ନିଵସାଵୋ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଵାସ୍ପଦସ୍ଥିତଯସ୍ ସୌମ୍ଯାସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମସିଦ୍ଧୌ ସୁସାଧନମ୍
ଚଳିବା, ଆମେ ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳରେ ନିବାସ କରିବା। ଆମେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିର ଓ ଶାନ୍ତ ରହିବା, ନିଜ ଆତ୍ମାର ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିବା, ସହଜ ଭାବରେ ଏହାର ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖିବା।
ଇତି ନିର୍ଣୀଯ ତାଵ୍ ଆଵାମ୍ ଉତ୍ପ୍ଲୁତୌ ତାରକୋପମୌ । ସମମ୍ ଏକପୁଟୋଡ୍ଡୀନୌ ଵ୍ଯୋମ ଯନ୍ତ୍ରୋପଲାଵ୍ ଇଵ
ଏହିପରି ନିଷ୍ପତି କରି, ଦୁଇଜଣେ ଆମେ ଏକାଠି ଉଡିଗଲୁ, ଦୁଇଟି ତାରା ପରି, ଏକାଠି ଏକ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲୁ।
ପ୍ରଣାମପୂର୍ଵମ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମ୍ ଅଥ କୃତ୍ଵା ଵିସର୍ଜନମ୍ । ଗତସ୍ ସୋ ଽଭିମତଂ ଦେଶମ୍ ଅହଂ ଚାଭିମତଂ ଗତଃ
ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାଠି ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଦାୟ ନେଲୁ। ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲି।
ଇତି ଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଅଖିଲମ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍ ଅସ୍ମି ରାଘଵ । ତଵାଶ୍ଚର୍ଯମଯୀଂ ପଶ୍ଯ ସଂସୃତୀନାଂ ଵିଚିତ୍ରତାମ୍
ଏଭଳି ଘଟଣାର ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ରାଘବ। ଦେଖ, ଏହି ସଂସାରର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭିନ୍ନତା।
ଭଗଵଂସ୍ ତଵ ଦେହୋ ଽସୌ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଅଣୁତାଂ ଗତଃ । ଭ୍ରାନ୍ତẖ କେନ ଶରୀରେଣ ସିଦ୍ଧଲୋକାଂସ୍ ତତୋ ଭଵାନ୍
ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଦେହ ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇଗଲା; ତେବେ, କେଉଁ ଦେହ ନେଇ ଆପଣ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ?
ଆଂ ସ୍ଂର୍ତଂ ଶୃଣୁ କିଂ ଵୃତ୍ତଂ ତତୋ ମମ ଜଗଦ୍ଗୃହେ । ଭ୍ରମତସ୍ ସିଦ୍ଧସେନାସୁ ଲୋକପାଲପୁରୀଷୁ ଚ
ହଁ, ମୁଁ ସେଥିରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ମନେ ପକାଇପାରିଛି—ସୁନ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସମୂହ ଭିତରେ ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ସହର ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ବେଳେ ମୋ ସହ ଯାହା ଘଟିଥିଲା।
ଅହମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନ କଶ୍ଚିତ୍ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ । ମାମ୍ ଇମଂ ଦେହରହିତମ୍ ଆତିଵାହିକଦେହିନମ୍
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କେହି ମୋତେ ଦେଖିନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ଏହି ଦେହ ନଥିଲା, ମୁଁ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ନେଇ ଥିଲି।
ଅହଂ କିଲ ତଦା ରାମ ସମ୍ପନ୍ନୋ ଗଗନାକୃତିଃ । ନ ଚାଧାରୋ ନ ଚାଧେଯଶ୍ ଚିଦାକାଶମଯାତ୍ମକଃ
ରାମ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ନିଜେ ଆକାଶର ଆକୃତିରେ ଅଛିଥିଲି—ମୋର କୌଣସି ଆଧାର ନଥିଲା, ଆଧାର ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା, ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ମିଶିଥିଲା।
ନ ଗ୍ରହୀତା ନ ଚ ଗ୍ରାହ୍ଯସ୍ ତ୍ଵାଦୃଶାର୍ଥାଵବୋଧିନାମ୍ । ନ ଚୈଵ ଦେଶକାଲାନାଂ କ୍ଵଚିଦ୍ ଆଵୃତିକାରକଃ
ତୁମେ ଯେପରି ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିଛ, ସେଠାରେ କେହି ଦେଖୁଥିବା ନାହିଁ, କେହି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନ କୌଣସି ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ଅରୁଦ୍ଧଶ୍ ଚ ପଦାର୍ଥୌଘୈସ୍ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵାନୁଭଵୋନ୍ମୁଖଃ । ଵ୍ଯଵହର୍ତା ତଥାଭୂତୈର୍ ଏଵ ପୁମ୍ଭିର୍ ମନୋମଯୈଃ
ବହୁତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଲୋକ ସ୍ବଭାବିକ ଭାବରେ ନିଜ ଅନୁଭବ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିପରି ମନରେ ଗଠିତ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଚାଳ-ଚଳନ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵପ୍ନାନୁଭୂତଯୋ ରାମ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଽତ୍ରାଵିଖଣ୍ଡିତଃ । ଅନୁଭୂତ୍ଯପଲାପଂ ତୁ ଯẖ କୁର୍ଯାତ୍ ତେନ ତେ ଽସ୍ତ୍ଵ୍ ଅଲମ୍
ହେ ରାମ, ସ୍ଵପ୍ନ ଅନୁଭବ ଏଠାରେ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି; ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଭବକୁ ନାକାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ମତରେ ଖୁସି ରୁହନ୍ତୁ।
ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ନରୋ ଗେହେ ଵ୍ଯଵହର୍ତା ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଥା ତଦା ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ପୁରସ୍ସ୍ଥୋ ଽପି ନଭୋଗତୈଃ
ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ସ୍ଵପ୍ନରେ ଘରେ କାମ କରୁଥିଲେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅହମ୍ ଅନ୍ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵାକାରଭାଵନମ୍ । ମାମ୍ ଆତିଵାହିକାତ୍ମାନଂ ନ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅପି ପଶ୍ଯତି
ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେହ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖୁଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯାତ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବକୁ କେହି ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି।
ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିଦେହତ୍ଵାଦ୍ ଭଵାନ୍ ଵ୍ଯୋମଵପୁର୍ ଯଦି । ତତ୍ କଥଂ ତେନ ସିଦ୍ଧେନ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସି କନକାଵନୌ
ଯଦି ଆପଣ ଦେହହୀନ ହୋଇ ଆକାଶ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସୁନା ଜଙ୍ଗଲରେ ସେଇ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ?
ଅସ୍ମଦାଦିର୍ ଜନୋ ରାମ ଯଥାସଙ୍କଲ୍ପିତାର୍ଥଭାକ୍ । ନାସଙ୍କଲ୍ପିତମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସତ୍ଯକାମଵପୁର୍ ଯତଃ
ହେ ରାମ, ଆମେ ମନେ କରିଥିବା ଜିନିଷଗୁଡିକୁ ଅନୁଭବ କରିଥାଉ; ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଦେହ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଭବ ହୋଇପାରେନାହିଁ।
ଵ୍ଯଵହାରେଷୁ ମଗ୍ନେନ ଲୌକିକେଷ୍ଵ୍ ଅମଲାତ୍ମନା । କ୍ଷଣାଦ୍ ଵିସ୍ମାର୍ଯତେ ପୁଂସା ସ୍ଵାତିଵାହିକତାତ୍ମନଃ
ଏକ ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ଜୀବନର କାମକୁ ନିମଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯାତ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବକୁ ଶୀଘ୍ର ଭୁଲିଯାନ୍ତି।
ମଯା ପଶ୍ଯତୁ ମାମ୍ ଏଷ ଇତି ସଙ୍କଲ୍ପିତଂ ତଦା । ତେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଏଷ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପାର୍ଥଭାଜନମ୍
ସେ ଏହିପରି ଭାବିଲେ — 'ମୁଁ ନିଜେ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି' । ଏହି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଇଁ ସେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିଲେ ।
ଜନୋ ଜରଢଭେଦତ୍ଵାନ୍ ନ ସଙ୍କଲ୍ପାର୍ଥଭାଜନମ୍ । ସ ଏଵ ଜୀର୍ଣଭେଦତ୍ଵାତ୍ ସତ୍ଯକାମତ୍ଵଭାଜନମ୍
ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭିନ୍ନତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ ଏକା, ନିଜର ପକ୍କ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା, ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ଯୋଗ୍ୟ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ।
ଦ୍ଵଯୋସ୍ ତୁ ସିଦ୍ଧଯୋସ୍ ସିଦ୍ଧ ଵିରୁଦ୍ଧେପ୍ସିତଯୋର୍ ମିଥଃ । ଅଧିକୈକାଵଦାତାତ୍ମା ଜଯୀ ପୁରୁଷଯତ୍ନଵାନ୍
ଦୁଇଜଣ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାର ମନ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ଓ ଦୃଢ଼, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ପ୍ରୟାସ ଅଛି, ସେ ଜିତିଯାଏ ।
ଭ୍ରମତସ୍ ସିଦ୍ଧସେନାସୁ ଲୋକପାଲପୁରୀଷୁ ମେ । ଵିସ୍ମୃତା ଵ୍ଯଵହାରୌଘୈସ୍ ସାତିଵାହିକତାତ୍ମନଃ
ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଲୋକପାଳଙ୍କ ନଗର ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟର ଚାପରେ, ମୁଁ ନିଜର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବଦୂତ ଭାବକୁ ଭୁଲିଗଲି ।
ଯଦା ତଦାହମ୍ ଅମରୈର୍ ଵ୍ଯଵହର୍ତୁଂ ସହାମ୍ବରେ । ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ନ ଚ ମାଂ କଶ୍ଚିତ୍ ତତ୍ର ପଶ୍ଯତି ଚଞ୍ଚଲମ୍
ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଆକାଶରେ ଅମରମାନେ ସହିତ କିଛି କାମକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲି, ସେଠାରେ ମୁଁ ଚଳାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ କେହି ଦେଖିନଥିଲେ ।
ଅତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆରଟତଶ୍ ଶବ୍ଦୋ ନ ଶ୍ରୂଯତେ ମମ । କେନଚିତ୍ ସୁରଲୋକେଷୁ ସ୍ଵପ୍ନପୁଂସ ଇଵାନଘ
ଅତି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କେବେ ଶୁଣାଯାଇନଥିଲା, ଦେବଲୋକରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିନଥିଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କିଛି ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଇନଥିବା ।
ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ନାନ୍ଯାଵଷ୍ଟବ୍ଧଯେ ମମ । ସମ୍ପଦ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ମନୋମନନଦେହିନଃ
ମୁଁ କିଛିକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ମନ ଓ କଳ୍ପନାର ଦେହ ଥିବାରୁ, କିଛି ଧରିପାରିଲିନି ।
ଏଵଂ ଵ୍ଯୋମପିଶାଚୋ ଽହଂ ସମ୍ପନ୍ନୋ ରଘୁନନ୍ଦନ । ମଯାନୁଭୂତା କାପ୍ଯ୍ ଏଷା ଦେଵାଗାରପିଶାଚତା
ଏଭଳି ଭାବରେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ଆକାଶର ଭୂତ ହେଇଗଲି; ଦେବମାନେ ଥିବା ଗୃହରେ ଏହି ଭୂତ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲି ।
ପିଶାଚାସ୍ ସନ୍ତି ଲୋକେ ଽସ୍ମିନ୍ କିମାକାରାẖ କିମାସ୍ପଦାଃ । କିଂଜାତିଯାẖ କିମାଚାରାẖ କୀଦୃଶାẖ କୀଦୃଶାଶଯାଃ
ଏହି ଜଗତରେ ପିଶାଚ ଅଛନ୍ତି କି? ସେମାନଙ୍କର ଆକୃତି କେମିତି, ସେମାନେ କେଉଁଠି ରହନ୍ତି? ସେମାନେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର, କେମିତି ଚାଳ-ଚରିତ୍ର, କେମିତି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମନେ କଣ ଚାହିଁଛି?
ପିଶାଚାସ୍ ସନ୍ତି ଲୋକେଷୁ ଯାଦୃଶାସ୍ ତାନ୍ ଇମାଞ୍ ଶୃଣୁ । ନ ସଭ୍ଯୋ ଽସୌ ନ ଯୋ ଵକ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗାପତିତଂ ଵଚଃ
ଏହି ଜଗତରେ ପିଶାଚ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଶୁଣ। ଯେଉଁଠି କଥା କେବଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉପଜିଥାଏ, ସେ କଥା କହିବା ଲୋକ ନିଜେ ସଭ୍ୟ ନୁହେଁ।
ପିଶାଚାẖ କେଚିଦ୍ ଆକାଶସଦୃଶାଶ୍ ଶୂନ୍ଯଦେହକାଃ । ହସ୍ତପାଦାଦିସଂଯୁକ୍ତାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵମ୍ ଇଵାକୃତିମ୍
କିଛି ପିଶାଚ ଆକାଶ ପରି ଶୂନ୍ୟ ଦେହ ଥିବା; ସେମାନେ ତୁମର ପରି ହାତ, ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଆକୃତିକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଛାଯଯା ଭଯଦାଯିନ୍ଯା ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯାର୍ଥଭ୍ରମରୂପଯା । ତେ ଚିତ୍ତାକ୍ରମଣଂ କୃତ୍ଵା ଵେଧଯନ୍ତି ନରାଶଯମ୍
ଭୟ ଦେଇଥିବା ଛାୟା ଓ ଅନ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭାବରେ ଭ୍ରମ ନେଇ, ସେମାନେ ମନକୁ ଭେଦି ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦିଅନ୍ତି।
ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଦନ୍ତି ପିବନ୍ତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ଲଘୁସତ୍ତ୍ଵଂ ଚଲଂ ଜନମ୍ । ବଲମାଂସମ୍ ଅଥୋ ଜୀଵାନ୍ ହିଂସନ୍ତ୍ଯ୍ ଆକ୍ରମ୍ଯ ଚିତ୍ତକମ୍
ସେମାନେ ମାନେ ମାଡ଼ନ୍ତି, କାମ୍ଡନ୍ତି ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ପିଇଯାନ୍ତି; ହଳକା ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ସ୍ୱଭାବର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶକ୍ତି, ମାଂସ ଓ ଜୀବନକୁ ମନକୁ ଦବାଇ ହିଁସା କରନ୍ତି।
ଆକାଶସଦୃଶାẖ କେଚିତ୍ କେଚିନ୍ ନୀହାରସନ୍ନିଭାଃ । କେଚିତ୍ ସ୍ଵପ୍ନନରାକାରାସ୍ ସାକାରା ଅପି ଖାତ୍ମକାଃ
କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଆକାଶ ପରି, କିଛି କୁହୁଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି; କିଛି ସ୍ୱପ୍ନର ଲୋକ ପରି ଆକୃତି ରଖିଛନ୍ତି, ଯଦିଓ ଆକୃତି ଅଛି, ତାଙ୍କର ମୂଳ ଏକାକି ଆକାଶ।