ଅଦ୍ଯ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ନିରହଙ୍କୃତିନା ମଯା । ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ଇଦମ୍ ଆସାଦିତଂ ଧିଯା
ଏହି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଅହଂକାର ନାଥିବା ମନ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରତି ଅସକ୍ତିକୁ ଆଜି ଲାଭ କରିଛି।
ଚିରମ୍ ଏକାନ୍ତଵିଶ୍ରାନ୍ତ୍ଯୈ ତେନୈତନ୍ ନଭସḫ ପଦମ୍ । ତ୍ଵମ୍ ଇଵାଗତଵାନ୍ ଅତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅସ୍ମି ତାଂ କୁଟୀମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏକାନ୍ତରେ ବିଶ୍ରାମ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି; ଏହିପରି ମୁଁ ନଭସ୍ସଦୃଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ତୁମେ ଯେପରି ଏଠାରେ ଆସିଛ ଓ ସେ ଗୁପ୍ତ କୁଟିକୁ ଦେଖିଛ।
ଅଦ୍ଯୈତତ୍ ସମ୍ପରିଜ୍ଞାତଂ ଯଦ୍ ଧି ସା ଭଵତẖ କୁଟୀ । ଆଗନ୍ତା ତ୍ଵଂ ପୁନଶ୍ ଚେତି ଜ୍ଞାଯତେ କ୍ଵାଵିଚାରିତମ୍
ଆଜି ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝି ପାରିଛି, ଏହି ଝୋପଡ଼ି ତୁମର ଥିଲା; ତୁମେ ପୁଣି ଆସିବେ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣା ପଡ଼ିଛି—ଏହା କିଛି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଛି।
ତଦା ତ୍ଵ୍ ଅତ୍ର ମଯା ଜ୍ଞାତଂ କଶ୍ଚିତ୍ ସିଦ୍ଧୋ ଽଯମ୍ ଆତ୍ମନା । ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵେହ ନିର୍ଵାଣଂ ଗତ ଇତ୍ଯ୍ ଅନୁମାନିନା
ତାପରେ ଏଠାରେ ମୁଁ ବୁଝିଲି, ଏହା କିଛି ଦକ୍ଷ ମହାପୁରୁଷ ଅଟେ, ଯିଏ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଏଠି ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି—ମୁଁ ଏହିପରି ଅନୁମାନ କରିଥିଲି।
ଏତନ୍ ମେ ଭଗଵନ୍ ଵୃତ୍ତମ୍ ଏଷୋ ଽସ୍ମୀତି ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ । ମଯା ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥା ଜାନାସି ତତ୍ କୁରୁ
ଭଗବନ୍ତ, ଏହି ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଛି, ମୁଁ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିଦେଇଛି; ତୁମେ ଯେପରି ଜାଣିଛ, ସେପରି କର।
ସିଦ୍ଧୈର୍ ନ ଯାଵଦ୍ ଅଵଧାନପରୈର୍ ଵିଚାର୍ଯ ନିର୍ଣୀତମ୍ ଉତ୍ତମଧିଯାନ୍ତର୍ ଅଶେଷଵସ୍ତୁ । ତାଵତ୍ ତ୍ରିକାଲକଲନାଂ ନ ଵିଦନ୍ତି କାଞ୍ଚିଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅବ୍ଜଜାଦିମନସୋ ଽପି ମୁନେ ସ୍ଵଭାଵଃ
ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେପରି ଦ୍ରଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତି, ତାଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ସମୟର ହିସାବ କେହି ଜାଣି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହି ଭାବ ମନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମନରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, ମୁନି।
ଅଥ ହେମମଯାକାଶଵିସ୍ତୀର୍ଣାଯାଂ ମହାଭୁଵି । ସୌହାର୍ଦାଦ୍ ଏଵ ସିଦ୍ଧସ୍ଯ ତସ୍ଯେଦମ୍ ଅହମ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍
ତାପରେ, ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଆଲୋକିତ ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ, ସେ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ମମତା ଭାବରୁ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଲି।
ତ୍ଵଯା ନ କେଵଲଂ ଯାଵନ୍ ମଯାପି ନ ଵିଚାରିତମ୍ । ଅଵ୍ଯାପ୍ତିରହିତା ନାମ ନ ସମ୍ଭଵତି ଦେହତା
ତୁମେ ନୁହେଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଭାବି ନାହିଁ; ଶରୀର ଅବସ୍ଥା, ଯାହାକୁ ଅସୀମ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ କେବେ ଅସୀମତା ରହିନଥାଏ।
ଯସ୍ମାନ୍ ମଯା ତଵୋଦନ୍ତଂ ଵିଚାର୍ଯାସୌ ସ୍ଥିରୀକୃତା । ନ କୁଟୀ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଯେନ ତ୍ଵମ୍ ଅଭଵିଷ୍ଯସ୍ ସ୍ଥିରସ୍ଥିତିଃ
ମୁଁ ତୁମର କଥାକୁ ଭାବି, ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ଆଣିଛି; ଯଦି ତୁମେ ଆକାଶରେ ଏକ ଗୃହ ନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ରହିପାରିନଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ଯଦ୍ ଗତଂ ଗତମ୍ ଏଵ ତତ୍ । ଵିଚାର୍ଯାତୀତମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ପଶ୍ଯ ସାମ୍ପ୍ରତିକୀଂ ସ୍ଥିତିମ୍
ଏହିପରି, କମଳପତ୍ର ନୟନୀ, ଯାହା ଚାଲିଗଲା ସେ ଚାଲିଗଲା; ଭାବି ଦେଖିଥିବା ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି, ଏବେ ତୁମର ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧଲୋକେଷୁ ନିଵସାଵୋ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ । ସ୍ଵାସ୍ପଦସ୍ଥିତଯସ୍ ସୌମ୍ଯାସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମସିଦ୍ଧୌ ସୁସାଧନମ୍
ଚଳିବା, ଆମେ ସିଦ୍ଧମଣ୍ଡଳରେ ନିବାସ କରିବା। ଆମେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିର ଓ ଶାନ୍ତ ରହିବା, ନିଜ ଆତ୍ମାର ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିବା, ସହଜ ଭାବରେ ଏହାର ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖିବା।
ଇତି ନିର୍ଣୀଯ ତାଵ୍ ଆଵାମ୍ ଉତ୍ପ୍ଲୁତୌ ତାରକୋପମୌ । ସମମ୍ ଏକପୁଟୋଡ୍ଡୀନୌ ଵ୍ଯୋମ ଯନ୍ତ୍ରୋପଲାଵ୍ ଇଵ
ଏହିପରି ନିଷ୍ପତି କରି, ଦୁଇଜଣେ ଆମେ ଏକାଠି ଉଡିଗଲୁ, ଦୁଇଟି ତାରା ପରି, ଏକାଠି ଏକ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲୁ।
ପ୍ରଣାମପୂର୍ଵମ୍ ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମ୍ ଅଥ କୃତ୍ଵା ଵିସର୍ଜନମ୍ । ଗତସ୍ ସୋ ଽଭିମତଂ ଦେଶମ୍ ଅହଂ ଚାଭିମତଂ ଗତଃ
ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାଠି ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଦାୟ ନେଲୁ। ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲି।
ଇତି ଵୃତ୍ତାନ୍ତମ୍ ଅଖିଲମ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍ ଅସ୍ମି ରାଘଵ । ତଵାଶ୍ଚର୍ଯମଯୀଂ ପଶ୍ଯ ସଂସୃତୀନାଂ ଵିଚିତ୍ରତାମ୍
ଏଭଳି ଘଟଣାର ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ରାଘବ। ଦେଖ, ଏହି ସଂସାରର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭିନ୍ନତା।
ଭଗଵଂସ୍ ତଵ ଦେହୋ ଽସୌ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଅଣୁତାଂ ଗତଃ । ଭ୍ରାନ୍ତẖ କେନ ଶରୀରେଣ ସିଦ୍ଧଲୋକାଂସ୍ ତତୋ ଭଵାନ୍
ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଦେହ ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇଗଲା; ତେବେ, କେଉଁ ଦେହ ନେଇ ଆପଣ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କର ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ?
ଆଂ ସ୍ଂର୍ତଂ ଶୃଣୁ କିଂ ଵୃତ୍ତଂ ତତୋ ମମ ଜଗଦ୍ଗୃହେ । ଭ୍ରମତସ୍ ସିଦ୍ଧସେନାସୁ ଲୋକପାଲପୁରୀଷୁ ଚ
ହଁ, ମୁଁ ସେଥିରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ମନେ ପକାଇପାରିଛି—ସୁନ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସମୂହ ଭିତରେ ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ସହର ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ବେଳେ ମୋ ସହ ଯାହା ଘଟିଥିଲା।
ଅହମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନ କଶ୍ଚିତ୍ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ । ମାମ୍ ଇମଂ ଦେହରହିତମ୍ ଆତିଵାହିକଦେହିନମ୍
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କେହି ମୋତେ ଦେଖିନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ଏହି ଦେହ ନଥିଲା, ମୁଁ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ନେଇ ଥିଲି।
ଅହଂ କିଲ ତଦା ରାମ ସମ୍ପନ୍ନୋ ଗଗନାକୃତିଃ । ନ ଚାଧାରୋ ନ ଚାଧେଯଶ୍ ଚିଦାକାଶମଯାତ୍ମକଃ
ରାମ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ନିଜେ ଆକାଶର ଆକୃତିରେ ଅଛିଥିଲି—ମୋର କୌଣସି ଆଧାର ନଥିଲା, ଆଧାର ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା, ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ମିଶିଥିଲା।
ନ ଗ୍ରହୀତା ନ ଚ ଗ୍ରାହ୍ଯସ୍ ତ୍ଵାଦୃଶାର୍ଥାଵବୋଧିନାମ୍ । ନ ଚୈଵ ଦେଶକାଲାନାଂ କ୍ଵଚିଦ୍ ଆଵୃତିକାରକଃ
ତୁମେ ଯେପରି ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିଛ, ସେଠାରେ କେହି ଦେଖୁଥିବା ନାହିଁ, କେହି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନ କୌଣସି ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ଅରୁଦ୍ଧଶ୍ ଚ ପଦାର୍ଥୌଘୈସ୍ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵାନୁଭଵୋନ୍ମୁଖଃ । ଵ୍ଯଵହର୍ତା ତଥାଭୂତୈର୍ ଏଵ ପୁମ୍ଭିର୍ ମନୋମଯୈଃ
ବହୁତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଲୋକ ସ୍ବଭାବିକ ଭାବରେ ନିଜ ଅନୁଭବ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିପରି ମନରେ ଗଠିତ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଚାଳ-ଚଳନ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵପ୍ନାନୁଭୂତଯୋ ରାମ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଽତ୍ରାଵିଖଣ୍ଡିତଃ । ଅନୁଭୂତ୍ଯପଲାପଂ ତୁ ଯẖ କୁର୍ଯାତ୍ ତେନ ତେ ଽସ୍ତ୍ଵ୍ ଅଲମ୍
ହେ ରାମ, ସ୍ଵପ୍ନ ଅନୁଭବ ଏଠାରେ ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି; ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଭବକୁ ନାକାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ମତରେ ଖୁସି ରୁହନ୍ତୁ।
ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ନରୋ ଗେହେ ଵ୍ଯଵହର୍ତା ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଥା ତଦା ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ପୁରସ୍ସ୍ଥୋ ଽପି ନଭୋଗତୈଃ
ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ସ୍ଵପ୍ନରେ ଘରେ କାମ କରୁଥିଲେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅହମ୍ ଅନ୍ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵାକାରଭାଵନମ୍ । ମାମ୍ ଆତିଵାହିକାତ୍ମାନଂ ନ କଶ୍ଚିଦ୍ ଅପି ପଶ୍ଯତି
ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେହ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖୁଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯାତ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବକୁ କେହି ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି।
ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିଦେହତ୍ଵାଦ୍ ଭଵାନ୍ ଵ୍ଯୋମଵପୁର୍ ଯଦି । ତତ୍ କଥଂ ତେନ ସିଦ୍ଧେନ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସି କନକାଵନୌ
ଯଦି ଆପଣ ଦେହହୀନ ହୋଇ ଆକାଶ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସୁନା ଜଙ୍ଗଲରେ ସେଇ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ?
ଅସ୍ମଦାଦିର୍ ଜନୋ ରାମ ଯଥାସଙ୍କଲ୍ପିତାର୍ଥଭାକ୍ । ନାସଙ୍କଲ୍ପିତମ୍ ଆପ୍ନୋତି ସତ୍ଯକାମଵପୁର୍ ଯତଃ
ହେ ରାମ, ଆମେ ମନେ କରିଥିବା ଜିନିଷଗୁଡିକୁ ଅନୁଭବ କରିଥାଉ; ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଦେହ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଭବ ହୋଇପାରେନାହିଁ।
ଵ୍ଯଵହାରେଷୁ ମଗ୍ନେନ ଲୌକିକେଷ୍ଵ୍ ଅମଲାତ୍ମନା । କ୍ଷଣାଦ୍ ଵିସ୍ମାର୍ଯତେ ପୁଂସା ସ୍ଵାତିଵାହିକତାତ୍ମନଃ
ଏକ ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ଜୀବନର କାମକୁ ନିମଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯାତ୍ରୀ ସ୍ୱଭାବକୁ ଶୀଘ୍ର ଭୁଲିଯାନ୍ତି।
ମଯା ପଶ୍ଯତୁ ମାମ୍ ଏଷ ଇତି ସଙ୍କଲ୍ପିତଂ ତଦା । ତେନ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଏଷ ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପାର୍ଥଭାଜନମ୍
ସେ ଏହିପରି ଭାବିଲେ — 'ମୁଁ ନିଜେ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି' । ଏହି ଭାବନା ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଇଁ ସେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିଲେ ।
ଜନୋ ଜରଢଭେଦତ୍ଵାନ୍ ନ ସଙ୍କଲ୍ପାର୍ଥଭାଜନମ୍ । ସ ଏଵ ଜୀର୍ଣଭେଦତ୍ଵାତ୍ ସତ୍ଯକାମତ୍ଵଭାଜନମ୍
ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭିନ୍ନତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେ ଏକା, ନିଜର ପକ୍କ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା, ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ଯୋଗ୍ୟ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ।
ଦ୍ଵଯୋସ୍ ତୁ ସିଦ୍ଧଯୋସ୍ ସିଦ୍ଧ ଵିରୁଦ୍ଧେପ୍ସିତଯୋର୍ ମିଥଃ । ଅଧିକୈକାଵଦାତାତ୍ମା ଜଯୀ ପୁରୁଷଯତ୍ନଵାନ୍
ଦୁଇଜଣ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାର ମନ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ଓ ଦୃଢ଼, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ପ୍ରୟାସ ଅଛି, ସେ ଜିତିଯାଏ ।
ଭ୍ରମତସ୍ ସିଦ୍ଧସେନାସୁ ଲୋକପାଲପୁରୀଷୁ ମେ । ଵିସ୍ମୃତା ଵ୍ଯଵହାରୌଘୈସ୍ ସାତିଵାହିକତାତ୍ମନଃ
ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଲୋକପାଳଙ୍କ ନଗର ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟର ଚାପରେ, ମୁଁ ନିଜର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବଦୂତ ଭାବକୁ ଭୁଲିଗଲି ।