ତତ୍ ସୂର୍ଯାଦିଵିଜୃମ୍ଭାଭିର୍ ବୀଜମ୍ ଆଲୋକଶାଖିନଃ । ତସ୍ମାଦ୍ ରୂପଵିଭେଦେନ ସଂସାରଃ ପ୍ରସରିଷ୍ଯତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଲୋକମୟ ଜଗତ୍ର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା, ଏହିଠି ଆଲୋକର ଶାଖା ଥିବା ଗଛର ବୀଜ ହେଉଛି। ଏହିଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସଂସାର ପ୍ରସାରିତ ହେବ।
ଭଵଚ୍ ଚତୁର୍ଣାମ୍ ଅଵତସ୍ ତତସ୍ ସତ ଇଵାସତଃ । ସ୍ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ସଙ୍ଘସ୍ଯ ରସତନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ
ଚାରି ପ୍ରକାର ଉପାଦାନର ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ, ସତ ଓ ଅସତ ମିଶିଥିବା ପରି, ସେଇ ସମୂହର ରସ ହେଉଛି ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରସତତ୍ତ୍ୱ।
ଭାଵିଵାରିଵିଲାସାତ୍ମ ତଦ୍ ବୀଜଂ ରସଶାଖିନଃ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯାସ୍ଵଦନେନାସ୍ମାତ୍ ସଂସାରଃ ପ୍ରସରିଷ୍ଯତି
ଭବିଷ୍ୟତ ଜଳର ଖେଳାର ମୂଳ ସାର ଯାହା, ସେଇ ରସର ଗଛର ବୀଜ ଅଟୁଟ ଅଛି। ପରସ୍ପର ଆସ୍ୱାଦନ ଦ୍ୱାରା, ଏହିଠାରୁ ସଂସାର ପ୍ରସାରିତ ହେବ।
ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଗନ୍ଧସଙ୍କଲ୍ପନାମାସୌ କଲନାତ୍ମକା । ସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ମା ସସୌଗନ୍ଧତନ୍ମାତ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଭବିଷ୍ୟତ ସୁଗନ୍ଧର ଧାରଣା ଯାହା, ସେଠି କଳ୍ପନାର ସ୍ୱରୂପ ଅଛି। ଏହି କଳ୍ପନା ନିଜେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ତାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।
ଭାଵିଭୂଗୋଲକତ୍ଵେନ ବୀଜମ୍ ଆକୃତିଶାଖିନଃ । ସର୍ଵାଧାରାତ୍ମନସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସଂସାରଃ ପ୍ରସରିଷ୍ଯତି
ଭବିଷ୍ୟତ୍ ପୃଥିବୀର ଆକାର ହେବାକୁ ଯେଉଁ ବିଜ ଅଛି, ସେଠାରୁ ଆକାରର ଗଛ ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ; ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର ଯେଉଁ ଆତ୍ମା, ସେଠାରୁ ଏହି ସଂସାର ଚାଉଡ଼ିଯିବ।
ଚିତା ଵିଭାଵ୍ଯମାନାନି ତନ୍ମାତ୍ରାଣି ପରସ୍ପରମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ପରିଣତାନ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅମ୍ବୁନୀଵ ନିରନ୍ତରମ୍
ଚେତନା ଯେତେବେଳେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଭାବିଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ନିଜେ ଅନ୍ତରେ ଅବିରତ ରୂପାନ୍ତର ହୁଏ, ଯେପରି ଜଳ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁସ୍ୱରୂପ ରୂପାନ୍ତର ହୁଏ।
ତଥୈତାନି ଵିମିଶ୍ରାଣି ଵିଵିକ୍ତାନି ପୁନର୍ ଯଥା । ନ ଶୁଦ୍ଧାନ୍ଯ୍ ଉପଲଭ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵନାଶାନ୍ତମ୍ ଏଵ ହି
ଏହିପରି, ଏହି ମିଶ୍ରିତ ଏବଂ ପୃଥକ୍ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣିଥରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ, କେବଳ ସମସ୍ତ କିଛି ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଛାଡ଼ି।
ସଂଵିତ୍ତିମାତ୍ରରୂପାଣି ସ୍ଥିତାନି ଗଗନୋଦରେ । ଭଵନ୍ତି ଵଟଜାଲାନି ଯଥା ବୀଜକଣାନ୍ତରେ
ଆକାଶର ଅନ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ରୂପରେ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବଟବୃକ୍ଷର ଗୁଛ ଭଳି ବିଜର ଅନ୍ତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ପ୍ରସଵଂ ପରିପଶ୍ଯନ୍ତି ଶତଶାଖଂ ସ୍ଫୁରନ୍ତି ଚ । ପରମାଣ୍ଵନ୍ତରେ ମାନ୍ତି କ୍ଷଣାତ୍ କଲ୍ପୀଭଵନ୍ତି ଚ
ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତଶଖା ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଅଣୁ ଭିତରେ ଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କଳ୍ପ ପରି ବିଶାଳ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଵିଵର୍ତମ୍ ଏଵ ଧାଵନ୍ତି ନିର୍ଵିଵର୍ତାନି ସନ୍ତି ଚ । ଚିଦ୍ଵେଦିତାନି ସର୍ଵାଣି କ୍ଷଣାତ୍ ପିଣ୍ଡୀଭଵନ୍ତି ହି
ସେମାନେ ରୂପାନ୍ତର ଭାବେ ଚଳନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ କିଛି ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତନ୍ମାତ୍ରଗଣମ୍ ଏତତ୍ ସା ସ୍ଵସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ମକଂ ଚିତିଃ । ଵେଦନାଵସରେ ଽଣ୍ଵୌଘମ୍ ଅନାକାରୈଵ ପଶ୍ଯତି
ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ନିଜେ ଚେତନା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଠିତ; ଅନୁଭୂତି ସମୟରେ ଏହା ଅଣୁମାନେ ଦେଖେ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଆକାରହୀନ।
ବୀଜଂ ଜଗତ୍ସୁ ନନୁ ପଞ୍ଚକମାତ୍ରମ୍ ଅସ୍ଯ ବୀଜଂ ପରା ଵ୍ଯଵହିତା ଚିତିଶକ୍ତିର୍ ଆଦ୍ଯା । ତଜ୍ଜଂ ତଦ୍ ଏଵ ଭଵତୀତି ସଦାନୁଭୂତଂ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଏକମ୍ ଅଜମ୍ ଆଦ୍ଯମ୍ ଅତୋ ଜଗଚ୍ଛ୍ରୀଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଏହି ପଞ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ; ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି ଦୂରସ୍ଥ ଏବଂ ମୂଳ ଚେତନାଶକ୍ତି। ଏହାରୁ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେ ସବୁବେଳେ ଏକ, ଅଜନ୍ମା, ଆଦି ଚେତନା ଭାବରେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହାରୁ ଜଗତର ଶ୍ରୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଫାରେ ସମେ ସମସମସ୍ଥିତୌ । ଅନୁତ୍ପନ୍ନନଭସ୍ତେଜସ୍ତମସ୍ସତ୍ତାଦିକାତ୍ମନି
ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ସମତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ଧକାର, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ—
ପୂର୍ଵଂ ଚେତ୍ଯତ୍ଵକଲନଂ ସ୍ଵଚେତ୍ଯାଂଶସ୍ଯ ଚେତନାତ୍ । ଉଦେତି ଚିତ୍ତ୍ଵକଲନଂ ଚିତିଶକ୍ତିତ୍ଵଚେତନାତ୍
ପ୍ରଥମେ, ଜ୍ଞାନର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶକୁ ଜାଣିବାରୁ 'ବସ୍ତୁ' ବୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ପରେ, ଚେତନାର ଶକ୍ତିରୁ 'ମନ' ବୋଧ ଉପଜେ।
ତତୋ ଜୀଵତ୍ଵକଲନଂ ଚେତ୍ଯସମ୍ପୋଷଚେତନାତ୍ । ତତୋ ଽହମ୍ଭାଵକଲନଂ ଚେତ୍ଯୈକପରତାଵଶାତ୍
ତାପରେ, ଜଣାପଡ଼ୁଥିବା ବସ୍ତୁର ପୋଷଣ ଦ୍ୱାରା 'ଜୀବ' ବୋଧ ଉପଜେ; ଏହାପରେ, ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତୁ ସହିତ ଏକତା ଅନୁଭବରୁ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଆସେ।
ତତୋ ବୁଦ୍ଧିତ୍ଵକଲନମ୍ ଅହନ୍ତାପରିଣାମତଃ । ଏତଦ୍ ଏଵ ମନସ୍ତାଦିଶବ୍ଦତନ୍ମାତ୍ରକାଦିମତ୍
'ମୁଁ' ବୋଧର ପରିଣତି ଭାବରେ ପରେ 'ବୁଦ୍ଧି' ବୋଧ ଉପଜେ; ଏହି ବୁଦ୍ଧିକୁ ମନ ଇତ୍ୟାଦି ନାମ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ସହିତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଔଚ୍ଛୂନ୍ଯାଦ୍ ଅନ୍ଯତନ୍ମାତ୍ରଭାଵନାଦ୍ ଭୂତରୂପିଣଃ । ଅଯମ୍ ଇତ୍ଥଂ ମହାଗୁଲ୍ମୋ ଜଗଦାଦିର୍ ଵିଲୋକ୍ଯତେ
ଶୂନ୍ୟତା ନଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚଭୂତର ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏଭଳି ଭାବେ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆରମ୍ଭ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ।
ଝଗିତ୍ଯ୍ ଏଵ କ୍ରମେଣେତି ସ୍ଵପ୍ନେ ପୁରମ୍ ଇଵାକୃତମ୍ । ମହାକାଶମହାଟଵ୍ଯାମ୍ ଉଦ୍ଭୂଯୋଦ୍ଭୂଯ ନଶ୍ଯତାମ୍
ଏହା ହଠାତ୍ ଏବଂ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଦେଖାଯାଏ—ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ଅନ୍ଧାର ପୁରୀ ଭଳି—ବଡ଼ ଆକାଶ ଓ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ଜଗତ୍କରଞ୍ଜକୁଞ୍ଜାନାଂ ବୀଜମ୍ ଏତଦ୍ ଅଵାପଜମ୍ । ନାପେକ୍ଷତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି କ୍ଷିତିଵାର୍ଯନିଲାଦିକମ୍
ଏହା ହେଉଛି ଚେତନାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ିର ମୂଳବୀଜ । ଏହା ମାଟି, ପାଣି, ପବନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜିନିଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ ।
ଏତଚ୍ ଚିଦାତ୍ମକଂ ପଶ୍ଚାତ୍ କିଲୋର୍ଵ୍ଯାଦି କରିଷ୍ଯତି । ସ୍ଵପ୍ନସଂଵିତ୍ପୁରମ୍ ଇଵ ଚିନ୍ମାତ୍ରାତ୍ମକମ୍ ଏଵ ତତ୍
ଏହିଟି ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ ଥିବାରୁ, ପରେ ଏହା ମାଟି ଓ ଆଦି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ । ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ଏକ ପୁରୀ କେବଳ ଚେତନାରୁ ତିଆରି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଚିଦ୍ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି ।
ଜଗଦାଦ୍ଯଙ୍କୁରଂ ଯତ୍ରତତ୍ରସ୍ଥମ୍ ଅପି ମୁଞ୍ଚତି । ଜଗତଃ ପଞ୍ଚକଂ ବୀଜଂ ପଞ୍ଚକସ୍ଯ ଚିଦ୍ ଅଵ୍ଯଯା
ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେଠାରେ ସେ ସଂସାରର ଅଂକୁରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ସଂସାରର ମୂଳ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ମୂଳ ହେଉଛି ଅବିନାଶୀ ଚେତନା।
ଯଦ୍ ବୀଜଂ ତତ୍ ଫଲଂ ଵିଦ୍ଧି ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମମଯଂ ଜଗତ୍ । ଏଵମ୍ ଏଷ ମହାକାଶେ ସର୍ଗାଦୌ ପଞ୍ଚକୋ ଗଣଃ
ଯେମିତି ମୂଳ ଯେମିତି, ଫଳ ମଧ୍ୟ ସେମିତି ହୁଏ। ଏହିପରି, ସଂସାର ବ୍ରହ୍ମର ମୂଳରୂପ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ମହାଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଚିଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯାକାଶଭୂତାତ୍ମା କଲ୍ପିତୋ ଽସ୍ତି ନ ଵାସ୍ତଵଃ । ଅନେନୋଚ୍ଛୂନତାମ୍ ଏତ୍ଯ ଯଦ୍ ଅପୀଦଂ ଵିତନ୍ଯତେ
ଚେତନା, ଆକାଶ ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ଏହି ମିଶ୍ରଣଟି କଳ୍ପନାମାତ୍ର, ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାହା ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏହା ବିସ୍ତାର ପାଏ।
ତଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆକାଶରୂପାତ୍ମ କଲନାତ୍ମ ନ ସନ୍ମଯମ୍ । ନ କ୍ଵଚିନ୍ ନାମ ତତ୍ ସିଦ୍ଧଂ ଯଦ୍ ଅସିଦ୍ଧେନ ସାଧ୍ଯତେ
ଏହା ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ରୂପ ଓ ଧାରଣାର ସ୍ୱଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯାହା ନିଜେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ, ତାହା ଦ୍ୱାରା କେବେ କିଛି ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଖରୂପଂ ଯଦ୍ ଵିକଲ୍ପାତ୍ମ କଥଂ ତତ୍ ସତ୍ଯତାମ୍ ଇଯାତ୍ । ଅଥ ଚେତ୍ ପଞ୍ଚକଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକତଯା ତଯା
ଯାହା ଖାଲି ଆକାଶ ଓ ଭାବନାର ରୂପ, ସେଥିରେ କିପରି ସତ୍ୟତା ଆସିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ପାଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା—
ତତ୍ ପଞ୍ଚକଵିଧିପ୍ରୌଢୋ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ତ୍ରିଜଗଦ୍ଭ୍ରମଃ । ଯଥା ସ୍ଫୁରତି ସର୍ଗାଦାଵ୍ ଏଷ ପଞ୍ଚକସମ୍ଭଵଃ
ଏହି ପାଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଯେତେବେଳେ ପାଞ୍ଚ ନିୟମରେ ପ୍ରବଳ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ହେବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ଜଗତର ମାୟା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଯେପରି ଏହି ପାଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ସେପରି ଏହା ଦେଖାଯାଏ।
ତଥୈଵାଦ୍ଯେହ ଭୂତତ୍ଵେ ଯାତି କାରଣତାଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ଏଵଂ ନ ଜାଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗଜ୍ ଜାତଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ଆଦିରେ ଯେତେବେଳେ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜେ କାରଣ ହୁଏ, ସେପରି କିଛି ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜଗତ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ।
ସ୍ଵପ୍ନସଙ୍କଲ୍ପପୁରଵଦ୍ ଅସତ୍ ସଦ୍ ଅନୁଭୂଯତେ । ବ୍ରହ୍ମାକାଶଃ ପରାକାଶୋ ଜୀଵାକାଶତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମନି
ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା କଳ୍ପନାର ନଗର ଭଳି, ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମର ଆକାଶ, ବାହ୍ୟ ଆକାଶ ଓ ଜୀବର ଆକାଶ—ସବୁ ନିଜ ମନରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ଇତି ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵଦାତାତ୍ମା ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦୀନାମ୍ ଅସମ୍ଭଵାତ୍ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଷ ଜୀଵଃ କଥିତୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଖାତ୍ମା ଯଥୋଦିତଃ
ଏହିପରି, ଯିଏ ପବିତ୍ର ମନରେ ବୁଝିପାରେ ଯେ ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, ସେଠି ଏହି ଜୀବକୁ ଆଗରୁ କହିଥିବା ପରି ଆକାଶର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଜୀଵାକାଶସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇମଂ ଦେହଂ ଯଥା ଵିନ୍ଦତି ତଚ୍ ଛୃଣୁ । ଜୀଵାକାଶଃ ଖମ୍ ଏଵାସୌ ତସ୍ମିଂସ୍ ତୁ ପରମାମ୍ବରେ
ଏବେ ଶୁଣ, ଏହି ଆକାଶସ୍ୱରୂପ ଜୀବ କିପରି ଏହି ଦେହକୁ ପାଏ। ଜୀବର ଆକାଶ ନିଜେ ଆକାଶ ହେଉଛି, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟମାନ।