ଅନ୍ତẖକରଣରୂପẖ ଖମ୍ ଏଵ ତତ୍ରାହମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ । ଆତିଵାହିକଦେହାତ୍ମା ଚିନ୍ମଯଵ୍ଯୋମରୂପଵାନ୍
ଅନ୍ତଃକରଣ ଏକ ଖାଲି ଆକାଶର ଭଳି, ଏଠାରେ ମୁଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହର ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅଛି, ଯାହା ଚେତନାର ଆକାଶର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।
ପଵନାଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅହଂ ଶୂନ୍ଯẖ କେଵଲାକାଶମାତ୍ରକମ୍ । ସର୍ଵେଷାମ୍ ଏଵ ଭାଵାନାଂ ଶୂନ୍ଯାକୃତିର୍ ଅରୋଧକଃ
ମୁଁ ପବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ, କେବଳ ଶୁନ୍ୟ ଆକାଶ ଭଳି; ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଅବିରୋଧିତ ଶୂନ୍ୟ ଆକୃତି।
ଅଥୈନଂ ଭାଵଯନ୍ନ୍ ଅହଂ ଯଦା ତତ୍ର ସ୍ଥିରଂ ସ୍ଥିତଃ । ତଦାହଂ ଦେହଵାନ୍ ପୁଷ୍ଟ ଇତି ମେ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଽଭଵତ୍
ଏହିପରି ଭାବନା କରି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଲି, ସେତେବେଳେ ମୋ ମନରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା—‘ମୁଁ ଦେହଧାରୀ ଓ ପୋଷିତ’।
ତେନାହଂ ପ୍ରତ୍ଯଯେନାଥ ଶବ୍ଦଂ କର୍ତୁଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଵାନ୍ । ଶୂନ୍ଯ ଏଵ ଯଥା ସୁପ୍ତସ୍ ସ୍ଵପ୍ନୋଡ୍ଡୀନୋ ନରୋ ରଵମ୍
ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସହିତ, ମୁଁ ଶବ୍ଦ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲି; ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ଶୂନ୍ୟରେ ଘୁମେଇ ଥିଲେ ଶ୍ୱପ୍ନରେ ଅଚାନକ ଚିତ୍କାର କରେ।
ଅଥ ପୂର୍ଵଂ କୃତଶ୍ ଶବ୍ଦୋ ବାଲେନେଵ ତଦ୍ ଓଁ ଇତି । ତତସ୍ ସ ଏଷ ଓଙ୍କାର ଇତି ନୀତḫ ପୁନḫ ପ୍ରଥାମ୍
ପ୍ରଥମେ, ଶିଶୁ ପରି, ମୋ ମୁଖରୁ ‘ଓଁ’ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା; ପରେ, ସେଇ ଶବ୍ଦଟିକୁ ପୁନିଥରେ ‘ଓଁ’ ରୂପେ ସ୍ଥିର କରାଗଲା।
ତତସ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ନରେଣେଵ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଗଦିତଂ ମଯା । ତଦ୍ ଏତଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଵାଚଂ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଚାନ୍ ନୀତାଂ ପ୍ରଥାମ୍ ଇହ
ତାପରେ, ଶ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ଯେଉଁ କିଛି କହିଥିଲି, ଲୋକ ପରି, ସେଇଠିକୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ଥିବା ଭାଷା ବୋଲି ଜାଣ; ପରେ ଏହାକୁ ଏଠି ପ୍ରଚଳିତ କରାଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମୈଵ ସୋ ଽସ୍ମି ସମ୍ପନ୍ନସ୍ ସୃଷ୍ଟେẖ କର୍ତା ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ । ତତୋ ମନୋମଯେନୈଵ କଲ୍ପିତାସ୍ ସୃଷ୍ଟଯୋ ମଯା
ମୁଁ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ। ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମୋ ମନରେ କଳ୍ପିତ।
ଏଵମ୍ ଅସ୍ମି ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ନ ତୁ ଜାତୋ ଽସ୍ମି କିଞ୍ଚନ । ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତନ୍ ନ କିଞ୍ଚନ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଜିନିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କିଛି ନାହିଁ, କୌଣସିଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଜଗତି ସମ୍ପନ୍ନେ ମମୈତସ୍ମିନ୍ ମନୋମଯେ । ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ତତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନଂ ତଚ୍ ଛୂନ୍ଯଂ ଵ୍ଯୋମ କେଵଲମ୍
ଏଭଳି ମନର ରୂପ ଏହି ଜଗତ ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ମନରେ କିଛି ହେଉନାହିଁ—ସେଠାରେ କେବଳ ଶୂନ୍ୟତା, ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ ଅଛି।
ଇତ୍ଥଂ ସଂଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵେଦଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦନମାତ୍ରକମ୍ । ନ ମନାଗ୍ ଅପି ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ଭାଵାḫ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦଯẖ କିଲ
ଏଭଳି ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଏକଦମ ଶୂନ୍ୟ, କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି। ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବମାନେ ଏଠାରେ ଅଲ୍ପମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଜଗନ୍ମୃଗତୃଡମ୍ବୂନି ଭାନ୍ତି ସଂଵିଦି ସଂଵିଦଃ । ନ ବାହ୍ଯମ୍ ଅସ୍ତି ନାବାହ୍ଯଂ ଖେ ତଦ୍ ଵ୍ଯୋମ ତଥା ସ୍ଥିତମ୍
ଏହି ସଂସାରର mirage ପାନୀୟ ଜଳ ମନରେ ମନକୁ ଦେଖାଯାଏ; ବାହାରେ କିଛି ନାହିଁ, ନ ମଧ୍ୟ ବାହାର ନୁହେଁ—ସେଠି, ସେଇ ଖାଲି ଆକାଶରେ ଏଭଳି ଅଛି।
ମରୌ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ସଲିଲଂ ସଂଵିତ୍ ପଶ୍ଯତି ତତ୍ ତଥା । ନିର୍ମୂଲମ୍ ଅନ୍ତସ୍ସନ୍ତପ୍ତା ସ୍ଵସମ୍ଭ୍ରମଵତୀ ଭ୍ରମମ୍
ଯେପରି ମରୁଭୂମିରେ ପ୍ରକୃତରେ କୌଣସି ଜଳ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମନ ତାହାକୁ ଏଭଳି ଦେଖେ, ସେପରି ମୂଳହୀନ ଏବଂ ଭିତରେ ଜଳିଥିବା ମନ ନିଜ ଭ୍ରମରେ ଘୂରୁଛି।
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଣି ଜଗତ୍ ସଂଵିତ୍ ପଶ୍ଯତି ତତ୍ ତଥା । ନିର୍ମୂଲମ୍ ଏଵ ସଂଵିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଏଵ ଭ୍ରାନ୍ତେଶ୍ ଚ ସମ୍ଭ୍ରମମ୍
ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରକୃତରେ କୌଣସି ସଂସାର ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମନ ତାହାକୁ ଏଭଳି ଦେଖେ; ଏହା ମୂଳହୀନ, କେବଳ ମନରୁ ଏବଂ ଭ୍ରମର ଅସ୍ଥିରତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଅସଦ୍ ଏଵେଦମ୍ ଆଭାତି ହୃଦ୍ଯ୍ ଏଵ ଜଗଦ୍ ଆତତମ୍ । ସଙ୍କଲ୍ପନମନୋରାଜ୍ଯକଥାସ୍ଵପ୍ନପୁରାଦିଵତ୍
ଏହି ସଂସାର ହୃଦୟରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ଅସତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ—ଏହା କଳ୍ପନାର ଗପ, ମନର ଚିନ୍ତା, ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା କଥା ପରି।
ପାର୍ଶ୍ଵସୁପ୍ତଜନସ୍ଵପ୍ନସ୍ ତଚ୍ଚିତ୍ତାଵେଶନଂ ଵିନା । ଯଥା ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ତଚ୍ଚିତ୍ତାଵେଶନାତ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ଯେପରି ଆପଣ ପାଖରେ ଶୁଆ ଲୋକର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ତାଙ୍କର ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବିନା ଅନୁଭବ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ସେପରି ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବିନା କିଛି ଅନୁଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତଥା ନ କିଞ୍ଚିତ୍ ଏଵେଦଂ ଚିତ୍ତାଵେଶେନ ଵେଦ୍ଯତେ । ଆଦର୍ଶବିମ୍ବିତାକାରଂ ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵ୍ ଅସତ୍
ଏହିପରି, ଏଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ମନରେ ଲୀନ ହେଇନଥିଲେ ଠିକ୍ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ; ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଯଥାର୍ଥ କିଛି ନାହିଁ।
ଆଧିଭୌତିକଭାଵେନ ନେତ୍ରେଣ ଯଦି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ତତ୍ ତନ୍ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଗିରିର୍ ଏଵୋପଦୃଶ୍ଯତେ
ଯଦି ଆମେ ଦେହୀକ ଭାବରେ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା କିଛି ଦେଖୁଛୁ, ତେବେ ସେଠାରେ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—କେବଳ ପାହାଡ଼ଟି ଦେଖାଯାଏ।
ଆତିଵାହିକଦେହେନ ପରବୋଧଦୃଶା ଯଦି । ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯତେ ଦୃଶ୍ଯତେ ସର୍ଗḫ ପରମାତ୍ମୈଵ ଵାମଲଃ
ଯଦି ଆମେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଓ ଉଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛୁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ନିର୍ମଳ ପରମାତ୍ମା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଗନିର୍ମାଣଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଲୋକେନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମୈଵାନ୍ଯଥା ତ୍ଵ୍ ଏତନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ଠାରେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଏହା ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ନାହିଁ, କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ି।
ଯତ୍ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଵଦାତା ଧୀସ୍ ସୋପପତ୍ତିଵିଚାରଣା । ନ ତନ୍ ନେତ୍ରୈସ୍ ତ୍ରିଭିଶ୍ ଶର୍ଵୋ ନେନ୍ଦ୍ରୋ ନେତ୍ରଶତୈର୍ ଅପି
ଯାହାକୁ ପବିତ୍ର ବୁଦ୍ଧି ଯୁକ୍ତି ଓ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରେ, ତାହାକୁ ତିନି ଚକୁ ଥିବା ଶିବ ହେଉଁ କି, ଶତାଧିକ ଚକୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଥା ଖମ୍ ଆଵୃତଂ ସର୍ଗୈସ୍ ତଥା ଭୂର୍ ଇତି ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ । ତଦାହମ୍ ଅଭଵଂ ଧ୍ଯାତା ଧରାଧାରଣଯା ଯୁତଃ
ଯେପରି ଆକାଶ ସୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି 'ଏହା ଭୂମି' ବୋଲି ବୁଝି, ମୁଁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲି, ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରିବା ଶକ୍ତି ସହିତ।
ତଯା ଧରାଧାରଣଯା ଧରାରୂପଧରୋ ଽଭଵମ୍ । ଅତ୍ଯଜନ୍ନ୍ ଏଵ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମଵପୁସ୍ ସମ୍ରାଡ୍ ଇଵାଚିରାତ୍
ସେଇ ଭୂମିଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଭୂମିର ଆକାର ଧାରଣ କଲି, କିନ୍ତୁ ନିଜର ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ କେବେ ଛାଡ଼ିଲି ନାହିଁ, ରାଜା ଯେପରି ଏକ କ୍ଷଣରେ ଏହା କରିଥାଏ।
ଧରାଧାରଣଯାଶ୍ଵ୍ ଏଵ ଧରାଧାତୂଦରଂ ଗତଃ । ଦ୍ଵୀପାଦ୍ରିତୃଣଵୃକ୍ଷାଦି ଦେହେ ଽହମ୍ ଅନୁଭୂତଵାନ୍
ଯେପରି ଭୂମି ତାହାର ଆଧାର ଦ୍ୱାରା ଧରିତି ରହିଛି, ସେହିପରି ମୁଁ ଭୂମିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଦେହରେ ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼, ଘାସ, ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଅନୁଭବ କରିଲି।
ସମ୍ପନ୍ନୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅଥ ଭୂପୀଠଂ ନାନାଵନତନୂରୁହମ୍ । ନାନାରତ୍ନାଵଲୀଵ୍ଯାପ୍ତଂ ନାନାନଗରଭୂଷଣମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଭୂମିର ପୃଷ୍ଠ ହେଲି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛପାତା ଅଛି, ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ଅନେକ ସହର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।
ଗ୍ରାମଗହ୍ଵରପର୍ଵାଢ୍ଯଂ ପାତାଲସୁଷିରୋଦରମ୍ । କୁଲାଚଲଭୁଜାଶ୍ଲିଷ୍ଟଦ୍ଵୀପାବ୍ଧିଵଲଯାନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ଭୂମି ଗ୍ରାମ, ଉପତ୍ୟକା ଓ ପାହାଡ଼ରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଗୁହା ଓ ପାତାଳ ରାସ୍ତାରେ ଭରିଆ, ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ ଓ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘେରା।
ତୃଣୌଘତନୁରୋମାଢ୍ଯଂ ଗିରିଷଣ୍ଡକଗୁଲ୍ଫକମ୍ । ଦିଗ୍ଵାରଣକଟଵ୍ଯୂଢଂ ଧୃତଂ ଶେଷଶିରଶ୍ଶତୈଃ
ଏଠାରେ ଶରୀରର ରୋମ ପରି ଘାସର ଗୁଛ ରହିଛି, ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଏଠାର ଗୁଡ଼ିକୁ ଗଢ଼ିଛି, ଦିଗ୍ବାର ଉପକୂଳରେ ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ଏବଂ ଶେଷ ନାଗର ଶତଶିର ଦ୍ୱାରା ଧରିଥିବା।
ହ୍ରିଯମାଣଂ ମହୀପାଲୈଶ୍ ଶୋଭମାନଂ ତଥର୍ତୁଭିଃ । ପ୍ରାଣିଭିର୍ ଭୁଜ୍ଯମାନାଙ୍ଗଂ ଵର୍ଧମାନଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥଯା
ମହାରାଜାମାନେ ଯେଉଁଠି ମୋତେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଋତୁରେ ମୋର ରୂପ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋ ଅଂଶକୁ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ହିମଵଦ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯସୁସ୍କନ୍ଧଂ ସୁମେରୂଦାରକନ୍ଧରମ୍ । ଗଙ୍ଗାଦିସରିଦାପୂରମୁକ୍ତାହାରରଣତ୍ତନୁ
ହିମାଳୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର, ସୁମେରୁ ପର୍ବତର ମହାନ ଗଳା, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ଭରିଥିବା ଏହି ଦେହ, ମୁକ୍ତାର ହାରରେ ଶୋଭିତ।
ଗୁହାଗହନକଚ୍ଛାଦି ସାଗରାଦର୍ଶମଣ୍ଡଲମ୍ । ମରୂଷରସ୍ଥଲଶ୍ଵୈତ୍ର୍ଯମ୍ ଅମ୍ବରାମ୍ବରସୁନ୍ଦରମ୍
ଗୁହା, ଘନ ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳାଭୂମି ଓ ସାଗରର ଚକ୍ର ଆଇନା ପରି, ମରୁଭୂମି ଓ ଧଳା ମାଟି, ଏବଂ ଆକାଶର ସୁନ୍ଦର ବିସ୍ତାର।
ଭୂତପୂରୈḫ ପରାପୂର୍ଣଂ ପରିଧୂତଂ ମହାର୍ଣଵୈଃ । ଅଲଙ୍କୃତଂ ପୁଷ୍ପଵନୈସ୍ ସମାଲବ୍ଧଂ ରଜୋଗଣୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରିଥିବା, ବଡ଼ ସାଗରମାନେ ଘେରିଥିବା, ଫୁଲର ବଗିଚାରେ ଶୋଭିତ, ଧୂଳିର ମେଘରେ ଢାକାଯାଇଥିବା।