କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅସଞ୍ଜାତସୁରଂ ସଞ୍ଜାତଦାନଵମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ କୃତଯୁଗାଚାରସଜ୍ଜନଭୂତକମ୍
କେଉଁଠି କିଛି ଦେବତା ନଥିଲେ ବା ଦାନବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇଛନ୍ତି; ଆଉ କେଉଁଠି କିଛି ଲୋକ କୃତଯୁଗର ଆଚାର ଅନୁସରି ବହୁତ ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ କଲିଯୁଗାଚାରଦୁର୍ଜନଭୂତକମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ କଲ୍ପକାଲମଧ୍ଯସଂସ୍ଥିତିସୁସ୍ଥିତମ୍
କେଉଁଠି କିଛି ଲୋକ କଳିଯୁଗର ଆଚାର ଅନୁସରି ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଅଛନ୍ତି; ଆଉ କେଉଁଠି କିଛି ସଂସାର କଳ୍ପର ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଭଲଭାବେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ପୁରଵ୍ଯୂହଦୈତ୍ଯସଙ୍ଗରଦୁସ୍ତରମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିନ୍ ମହାଶୈଲଜାଲନିର୍ଵିଵରାଵନି
କେଉଁଠି କିଛି ସହର ଦାନବମାନଙ୍କ ସଂଗ୍ରାମରେ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ଭଳି ରହିଛି; ଆଉ କେଉଁଠି କିଛି ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜମି ଅଛି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅସମ୍ପନ୍ନସର୍ଗମ୍ ଏକାମ୍ବୁଜୋଦ୍ଭଵମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜରାମୃତ୍ଯୁମୁକ୍ତଭୂତଲମାନଵମ୍
କେଉଁଠି କିଛି ସୃଷ୍ଟି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନାହିଁ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଛି; ଆଉ କେଉଁଠି କିଛି ଭୂମିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅସଞ୍ଜାତଚନ୍ଦ୍ରଶୂନ୍ଯଶିରଶ୍ଶିଵମ୍ । ଅନିର୍ମଥିତଦୁଗ୍ଧାବ୍ଧିମୃତ୍ଯୁମତ୍ସୁରପୂରିତମ୍
କେଉଁଠି କିଛି ଶୁଭ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜନ୍ମା ଚନ୍ଦ୍ର ନଥିବା ମୁଣ୍ଡ, ଅମଥିତ ଦୁଧର ସାଗର ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଛୁଅନ୍ତିନଥିବା ଦେବତାମାନେ ରହିଛନ୍ତି।
ଅସଞ୍ଜାତାମୃତାଶ୍ଵେଭଵୈଦ୍ଯାଗକମଲାଵିଷମ୍ । ଶୁକ୍ରାମରମହାଵିଦ୍ଯାନାଶନୋତ୍କସୁରଵ୍ରଜମ୍
ସେଠାରେ ଅମୃତର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ଔଷଧ ଲୋଟସର ବିଷ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶୁକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଜ୍ଞାନକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଚ୍ ଚ ଗର୍ଭାଙ୍ଗକର୍ତନୋତ୍କସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ଅପରିମ୍ଲାନଧର୍ମତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵପ୍ରକାଶାଖିଲପ୍ରଜମ୍
ଅନ୍ୟଠି କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜନ୍ମାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ କାଟିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦାନବପତି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଧର୍ମର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଚ୍ ଚ ପୂର୍ଵାନ୍ଯସନ୍ନିଵେଶକ୍ରମସ୍ଥିତି । ଅପୂର୍ଵଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସମାଚାରଵିଚାରଣମ୍
କେଉଁଠି କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁସୂଚୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି, ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଓ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚନ କଲ୍ପାନ୍ତସଙ୍କ୍ଷୋଭାଶିଵସଂସ୍ଥିତି । କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଚ୍ ଚ ଦୈତ୍ଯୌଘଵିଲୁଣ୍ଠିତସୁରାଲଯମ୍
କେଉଁଠି କେତେକ ଶୁଭ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ କଳ୍ପାନ୍ତର ଭୟଙ୍କର ଉଥାନ-ପତନ ଚାଲିଛି; ଆଉ କେଉଁଠି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୃହ ଦାନବମାନେ ଲୁଟି ନେଉଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସୁରୋଦ୍ଯାନଗାଯଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵକିନ୍ନରମ୍ । କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସମାରବ୍ଧଗୀର୍ଵାଣାସୁରସୌହୃଦମ୍
କେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି; ଆଉ କେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଳି ନୂତନ ସଖ୍ୟତା ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି।
ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵିଷ୍ଯତ୍ସ୍ଥଜଗଦାଡମ୍ବରଂ ମଯା । ତଦାନୁଭୂତଂ ଵପୁଷି ମହାଵିଶ୍ଵଗଣାତ୍ମନି
ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସମସ୍ତ ଜଗତର କଳହ ମୁଁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଭିତରେ ଅନୁଭବ କରିଛି।
ଏକତ୍ର କଲ୍ପଵିକ୍ଷୁବ୍ଧପୁଷ୍କରାଵର୍ତମନ୍ଥରମ୍ । ଏକତ୍ର ସୋମ୍ଯସକଲଭୂତସନ୍ତତିସୁସ୍ଥିତମ୍
କେଉଁଠି କଳ୍ପର ଅସ୍ଥିରତାରେ ପଦ୍ମର ଗୁଛ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛି; ଆଉ କେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତି ଓ ସମ୍ମିଳନରେ ରହୁଛନ୍ତି।
ଏକତ୍ର ସମରକ୍ଷୁବ୍ଧସୁରାସୁରନରେଶ୍ଵରମ୍ । ଏକତ୍ରାସମ୍ଭଵଦ୍ଭାନୁନିତ୍ଯାଭିନ୍ନତମୋଘନମ୍
କେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇଥିଲେ, ଆଉ କେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇନଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରର ଘନ ଛାୟା ଅଖଣ୍ଡ ରହିଥିଲା।
ଏକତ୍ରାସମ୍ଭଵଦ୍ଧ୍ଵାନ୍ତଂ କାନ୍ତଜ୍ଵାଲୋଦରୋପମମ୍ । ଏକତ୍ର ନଲିନୀନାଲନିଲୀନମଧୁକୈଟଭମ୍
କେଉଁଠି ଏମିତି ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର ଥିଲା, ଯାହା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଆଉ ଅନ୍ୟଠି ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଏକ ପଦ୍ମର ତଣ୍ଡରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ।
ଏକତ୍ର ପଦ୍ମମଞ୍ଜୂଷାସୁପ୍ତବାଲନଵାବ୍ଜଜମ୍ । ଏକତ୍ରୈକାର୍ଣଵୋଦଗ୍ରଵୃକ୍ଷଵିଶ୍ରାନ୍ତମାଧଵମ୍
କେଉଁଠି ଏକ ପଦ୍ମର ମଞ୍ଜୁଷାଭିତରେ ନବଜାତ ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଅଁଥିଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟଠି ଏକ ମହା ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଉଠିଥିବା ବୃକ୍ଷରେ ମାଧବ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ।
ଏକତ୍ର କଲ୍ପରଜନୀନିଶ୍ଶୂନ୍ଯତିମିରାକୁଲମ୍ । ଶିଲାଜଠରନିସ୍ସ୍ପନ୍ଦଂ ଵ୍ଯୋମେଵ ଵିତତାକୃତି
କେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ରାତି ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଶିଳାର ପେଟ ଭଳି ନିର୍ଜୀବ ଏବଂ ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସୁଷୁପ୍ତଜଠରାକାରମ୍ ଅପ୍ରଜ୍ଞାତମ୍ ଅଲକ୍ଷଣମ୍ । ଅପ୍ରତର୍କ୍ଯମ୍ ଅଵିଜ୍ଞେଯଂ ସୁଷୁପ୍ତମ୍ ଇଵ ସର୍ଵତଃ
ସେଠାରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅଲକ୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଅଜଣା ଅବସ୍ଥା ଥିଲା; ସେଠି କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନଥିଲା, ବୁଝିପାରିବା ନୁହେଁ, ସମସ୍ତଂକୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ପରି ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା।
ଏକତ୍ର ପକ୍ଷଵିକ୍ଷୁବ୍ଧଶୈଲକାକାକୁଲାମ୍ବରମ୍ । ଏକତ୍ର ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷଦ୍ରଵଦ୍ଭୂଧରଭାସୁରମ୍
କେଉଁଠି ଗିରିପର୍ବତର ପଖ ଡାହାଣି ହେବାରୁ ଆକାଶ ଦେଖିବାକୁ କାଉଁଡ଼ାରେ ଭରିଯାଇଥିଲା; ଆଉ କେଉଁଠି ମହାବଜ୍ର ପଡ଼ି ଗିରିଗୁଡ଼ିକ ଗଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ଏକତ୍ରୋଦ୍ଵୃତ୍ତମତ୍ତାବ୍ଧିହ୍ରିଯମାଣଧରାଚଲମ୍ । ଏକତ୍ର ସୁରଵୃତ୍ରାନ୍ଧବଡିସଙ୍ଗରସଙ୍କୁଲମ୍
କେଉଁଠି ମଦମସ୍ତ ନିମ୍ନଲୋକର ହାତୀମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ; ଆଉ କେଉଁଠି ଶେଷ ଯୁଗରେ ଶେଷନାଗଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୃଥିବୀ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଥିଲା।
ଏକତ୍ର ମତ୍ତପାତାଲଗଜକମ୍ପିଵସୁନ୍ଧରମ୍ । ଏକତ୍ର ଶେଷଶିରସẖ କଲ୍ପାନ୍ତଲୁଠିତାଵନି
କେଉଁଠି ପାତାଳର ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ; ଆଉ କେଉଁଠି ଶେଷନାଗଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କଳ୍ପାନ୍ତରେ ପୃଥିବୀ ଉଲଟିଯାଉଥିଲା।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଅନ୍ଯେନ ରାମେଣ ହତରାଵଣରାକ୍ଷସମ୍ । ରକ୍ଷସା ରାଵଣେନୈଵ କ୍ଵଚିନ୍ ନିହତରାଘଵମ୍
କେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଏକ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ଦାନବ ସେନା ହତ ହେଲେ; ଆଉ କେଉଁଠି ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଘବଙ୍କୁ ହତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଭୂସ୍ଥପାଦେନ ଦେଵାଦ୍ରିଶିରସ୍ସ୍ଥଶିରସା ପରମ୍ । ପଶ୍ଯତା ପାରମ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତଂ କ୍ଵଚିଦ୍ ଵୈ କାଲନେମିନା
କେଉଁଠି କାଳନେମି ଜମିନ ଉପରେ ପା ରଖି ଏବଂ ଦେବତା ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ଦୂର ପାରକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଚାପସୁରୈର୍ ନିତ୍ଯଂ ଦାନଵୈର୍ ଏଵ ପାଲିତମ୍ । କ୍ଵଚିଚ୍ ଚାମୃଷ୍ଟଦନୁଜୈର୍ ଅମରୈର୍ ଏଵ ପାଲିତମ୍
କେଉଁଠି ସବୁବେଳେ ଦାନବ ଓ ଅସୁରମାନେ ସଂସାରକୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ; ଆଉ କେଉଁଠି ଦାନବମାନେ ଦମିତ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ରାଜ କରୁଥିଲେ।
ଜିଷ୍ଣୁଯୁକ୍ତେନ ଗୁପ୍ତେନ ଵିଷ୍ଣୁପାଣ୍ଡଵକୌରଵୈଃ । କ୍ଵଚିଦ୍ ଭାରତଯୂଥେନ ନିହତାକ୍ଷୌହିଣୀଗଣମ୍
କେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ, ବିଷ୍ଣୁ, ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନେ ଭାରତ ବଂଶର ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ବିଭାଗକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଚ ଦାଶରଥିନା ତ୍ଵଯୈଵ ହତରାଵଣମ୍ । ରାମେଣ ରଣମତ୍ତେନ ନିଶ୍ଶେଷୀକୃତରାକ୍ଷସମ୍
ଅନ୍ୟେଠି, ଦାଶରଥୀ ତୁମେ ନିଜେ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ—ଯୁଦ୍ଧର ମଦରେ ମତ୍ତ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
କିମ୍ ଅହଂ ଭଗଵନ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଅଭଵଂ କଥଯେତି ମେ । ଅଭଵଂ ଚେଦ୍ ଅନେନୈଵ ସନ୍ନିଵେଶେନ ତତ୍ କଥମ୍
ଭଗବନ୍, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ—ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କିଏ ଥିଲି? ଯଦି ଏହି ଆକାରରେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଅଛିଥାଏ, ତେବେ ସେହିପରି କିପରି ସମ୍ଭବ?
ସର୍ଵ ଏଵ ଵିଵର୍ତନ୍ତେ ରାମ ଭାଵାḫ ପୁନḫ ପୁନଃ । ପୂଯମାନା ଯଥା ମାଷାẖ କ୍ରମେଣାନ୍ଯେନ ତେନ ଚ
ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଘଟଣାବଳୀ ପୁନିପୁନି ଘୁରି ଆସେ, ଯେପରି ଡାଲିରେ ରସାଉଥିବା ମାଟି ଦାଳ ଏକ ପରେ ଏକ ଉପରକୁ ଆସେ।
ସର୍ଵକ୍ରମସମାẖ କେଚିତ୍ ତ ଏଵାନ୍ଯେ ଽଥ ଵା ମିଥଃ । ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅର୍ଧସମା ଭାଵାẖ କେଚିଦ୍ ଅବ୍ଧିତରଙ୍ଗଵତ୍
କିଛି ଘଟଣା ସେହି କ୍ରମରେ ଦେଖାଯାଏ, କିଛି ଅନ୍ୟ କ୍ରମରେ, ଆଉ କିଛି ଅଧା ଅଧା ଭାବେ, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ପୁନସ୍ ତ୍ଵଂ ପୁନର୍ ଏଵାହଂ ପୁନḫ ପୁନର୍ ଇମେ ଜନାଃ । ନ କଦାଚନ ନୈଵାନ୍ଯେ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଖିଲଂ ପରେ
ପୁଣି ତୁମେ, ପୁଣି ମୁଁ, ପୁଣି ଏହି ଲୋକମାନେ—ଏଭଳି ପୁନିପୁନି ଘଟେ। କେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପରମ ସତ୍ୟରେ କିଛି ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତ ଏଵାନ୍ଯେ ଽଥ ଵାମ୍ଭୋଧୌ ତରଙ୍ଗା ଇତି ନିର୍ଣଯଃ । ଯଦ୍ଵନ୍ ନ ଜାଯତେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଭୂତାନାଂ ଭ୍ରମତାଂ ଭଵେ
ସେଇ ଲୋକମାନେ, କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗ ଭଳି—ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ। ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ପ୍ରକୃତରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।