ଆତ୍ମନାତ୍ମନି ଚିଚ୍ ଛୂନ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତାରଂ ଜ୍ଞେଯମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ତଥାଦିସର୍ଗାଦ୍ ଆରଭ୍ଯ ଵେତ୍ତି ସ୍ଵଂ କଚନଂ ଚ ତତ୍
ଆତ୍ମାରେ, ଆତ୍ମା ଭିତରେ, କେବଳ ଚେତନାର ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି—ଏଠାରେ ଜାଣିଥିବା ବା ଜଣାଯାଉଥିବା କିଛି ନାହିଁ; ତଥାପି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଏହି ଆତ୍ମା ନିଜକୁ କିଛି ଭାବେ ଜାଣେ।
ସ୍ଵଯମ୍ ଅନ୍ତẖ କଚତ୍କାନ୍ତିଶ୍ ଚିଦାକାଶସ୍ ସ୍ଵଭାଵଖେ । ଅଯଂ ସୋ ଽହମ୍ ଅଯଂ ଚ ତ୍ଵଂ କରୋତୀତ୍ଯ୍ ଆଦିକଲ୍ପନମ୍
ନିଜର ଭିତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା, ଚେତନାର ଆକାଶ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଏଭଳି କଳ୍ପନା କରେ—'ମୁଁ ଏହି, ତୁମେ ସେହି' ଭାବରେ ନାନା ଧାରଣା ତିଆରି କରେ।
ତସ୍ମାନ୍ ନ ଦ୍ଵୈତମ୍ ଅସ୍ତୀହ ନ ଚୈକ୍ଯଂ ନ ଚ ଶୂନ୍ଯତା । ନ ଚେତ୍ତା ଚେତନଂ ଚୈଵ ମୌନମ୍ ଏଵ ନ ତଚ୍ ଚ ଵା
ଏଠାରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ, ଏକତା ନାହିଁ, ଶୂନ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଜଣେ ଜାଣିବାଳା ବି ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ବି ନୁହେଁ, ମୌନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହାର ଅଭାବ ବି ନାହିଁ।
ନ ଚେତତି କ୍ଵଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ କଶ୍ଚିଚ୍ ଚେତ୍ଯାଦ୍ଯଭାଵତଃ । ତେନ ଚେତ୍ତାପି ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ମୌନମ୍ ଏଵେତି ଶିଷ୍ଯତେ
କେହି କେଉଁଠି କେବେ କିଛି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଜିନିଷ ଓ ଜ୍ଞାନର ଅଭାବ ଅଛି; ଏହିପରି, ଜଣେ ଜାଣିବାଳା ବି ନିଜେ ନାହିଁ—କେବଳ ମୌନ ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ।
ନିର୍ଵିକଲ୍ପସମାଧିର୍ ହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତସ୍ ସର୍ଵଵାଙ୍ମଯେ । ତଚ୍ ଚ ଜୀଵଦ୍ଦୃଷନ୍ମୌନଂ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ଏଵାତ ଆସ୍ଯତାମ୍
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି—ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ଭାବନା ନାହିଁ; ଏହା ହେଉଛି ଜୀବନ୍ତ ମୌନ। ଏହିପରି ଶାନ୍ତ ରୁହ।
କୁର୍ଵନ୍ ନିଜଂ ପ୍ରକୃତମ୍ ଏଵ ଯଥାପ୍ରଵାହମ୍ ଆଚାରଜାଲମ୍ ଅଚଲḫ ପରମାର୍ଥମୌନାତ୍ । ନିର୍ମାନମୋହମଦଭେଦମ୍ ଅନଙ୍ଗଜୀଵମ୍ ଆକାଶକୋଶଵିଶଦାଶଯ ଶାନ୍ତମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଆଚରଣକୁ ଯେପରି ଚାଲିଛି, ସେପରି କର; ସତ୍ୟର ଶାନ୍ତିରୁ ଅଚଳ ରୁହ। ଅହଂକାର, ଭ୍ରମ, ମଦ ଓ ଭେଦ ଛାଡ଼, ଆଶା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ଆକାଶ ପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ମନ ନେଇ ଶାନ୍ତ ରୁହ।
ଅନନ୍ତରଂ ମୁନେ ବ୍ରୂହି କାଲୀ କିମ୍ ଇଵ ନୃତ୍ଯତି । କିଂ ଶୂର୍ପହଲକୁଦ୍ଦାଲମୁସୁଲାଦିସ୍ରଜାଂ ଧୃତିଃ
ଏହିବେଳେ, ମୁନି, ମୋତେ କହ, କାଳୀ କିପରି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି? ତାଙ୍କର ଝାଲି, ଢାଳ, କୁଦାଳ, ମୁସଳ ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଳାର ଅର୍ଥ କଣ?
ସ ଭୈରଵଶ୍ ଚିଦାକାଶଶ୍ ଶିଵ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ । ଅନନ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ତାଂ ଵିଦ୍ଧି ସ୍ପନ୍ଦଶକ୍ତିମ୍ ଅନାମଯାମ୍
ସେ ଭୈରବ ହେଉଛନ୍ତି ଚେତନାର ଆକାଶ, ଯାହାକୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର, ନିର୍ମଳ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ହେଉଛି କାଳୀ—ଏହି କଥା ଜାଣ।
ଯଥୈକଂ ପଵନସ୍ପନ୍ଦାଵ୍ ଏକମ୍ ଔଷ୍ଣ୍ଯାନଲୌ ଯଥା । ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ସ୍ପନ୍ଦଶକ୍ତିଶ୍ ଚ ତଥୈଵୈକାତ୍ମ ସର୍ଵଦା
ଯେପରି ହବାକୁ ତାହାର ଚଳନରେ, ଆଗ୍ନିକୁ ତାହାର ତାପରେ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ସେପରି ଚେତନା ଏବଂ ତାହାର କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ସଦା ଏକାତ୍ମ।
ସ୍ପନ୍ଦେନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଵାଯୁର୍ ଵହ୍ନିର୍ ଔଷ୍ଣ୍ଯେନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ତତ୍ ସ୍ପନ୍ଦମଯ୍ଯା ଶକ୍ତ୍ଯୈଵଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ନାନ୍ଯଥା କିଲ
ହବା ଚଳନରେ, ଆଗ୍ନି ତାପରେ ଚିହ୍ନାଯାଏ; ଏହିପରି, କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ତାହାର ଚଳନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବେ ନୁହେଁ।
ଶିଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଦୁଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଅଵାଚ୍ଯଂ ଵାଗ୍ଵିଦାମ୍ ଅପି । ସ୍ପନ୍ଦଶକ୍ତିସ୍ ତଦିଚ୍ଛେଦଂ ଦୃଶ୍ଯାଭାସଂ ତନୋତି ସା
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଶିବଙ୍କୁ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ସେ ଏମିତି ଜଣେ ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହିବାକୁ ଶବ୍ଦରେ ବି ଅସମ୍ଭବ । ସେଇ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚଳନ ଶକ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରପଞ୍ଚର ଭାସ ଦେଇଥାଏ ।
ସାକାରସ୍ଯ ନରସ୍ଯେଚ୍ଛା ଯଥା ଵା କଲ୍ପନାପୁରମ୍ । କରୋତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଶିଵସ୍ଯେଚ୍ଛା କରୋତୀଦମ୍ ଅନାକୃତେଃ
ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ନିଜ ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା କଳ୍ପନାରେ ମନରେ ଏକ ନଗର ତିଆରି କରିପାରେ, ସେପରି ନିରାକାର ଶିବଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ।
ସୈଷା ଚିତିର୍ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖତଯୋଦିତା । ସୈଷୋକ୍ତା ଵାସନାନାମ୍ନୀ ଵାସନାଦ୍ ଦୃଶ୍ଯସଂଵିଦଃ
ଏହିକୁ ଚେତନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ବାସ୍ତବ ଜିନିଷ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହିକୁ 'ବାସନା' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ, ଯାହାରୁ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତି ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ।
ସୈଷା ଜୀଵକଲା ପ୍ରୋକ୍ତା ଜୀଵନାଜ୍ ଜୀଵନୈଷଣା । ପ୍ରକୃତିତ୍ଵେନ ସର୍ଗସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକୃତିତାଂ ଗତା
ଏହିକୁ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଜୀବନରୁ ଜୀବନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । ସୃଷ୍ଟିର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବ ଭାବେ, ଏହି ଶକ୍ତି ନିଜେ ପ୍ରକୃତିର ରୂପ ନେଇଥାଏ ।
ଦୃଶ୍ଯାଭାସାନୁଭୂତୀନାଂ କରଣାତ୍ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ କ୍ରିଯା । ଵାଡଵାଗ୍ନିଶିଖାକାରା ଶୋଷାଚ୍ ଛୁଷ୍କେତି କଥ୍ଯତେ
ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଦେଖାଯିବା ଏବଂ ଅନୁଭବ ହେବାକୁ ଯାହା କାରଣ ହୁଏ, ସେହିଥିରୁ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲାଯାଏ। ଏହା ଜଳମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅଗ୍ନିର ଆକାର ନେଇ, ଶୋଷଣ ଓ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବା ପରି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।
ଚଣ୍ଡିତ୍ଵାଚ୍ ଚଣ୍ଡିକା ପ୍ରୋକ୍ତା ସୋତ୍ପଲୋତ୍ପଲଵର୍ଣତଃ । ଜଯା ଜଯୈକନିଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ ସିଦ୍ଧା ସିଦ୍ଧିସମାଶ୍ରଯାତ୍
ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡିକା ବୋଲାଯାଏ; ନୀଳ ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗ ଥିବାରୁ ପଦ୍ମ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ। ଏକମାତ୍ର ବିଜୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଜୟା, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ଆଶ୍ରୟ ହେବାରୁ ସିଦ୍ଧା ବୋଲାଯାଏ।
ଜଯନ୍ତୀ ଚ ଜଯାତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଜଯା ଵିଜଯାଶ୍ରଯାତ୍ । ପ୍ରୋକ୍ତାପରାଜିତା ଵୀର୍ଯାଦ୍ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗ୍ରହରୂପତଃ
ବିଜୟ ଦେଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଜୟନ୍ତୀ ବୋଲାଯାଏ, ଜିତିବାର ମୂଳ ହେବାରୁ ବିଜୟା। ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜିତା, ଧରିବାକୁ କଷ୍ଟକର ହେବାରୁ ଦୁର୍ଗା ବୋଲାଯାଏ।
ଓଙ୍କାରସାରଶକ୍ତିତ୍ଵାଦ୍ ସାରେତି ପରିକୀର୍ତିତା । ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯନାତ୍ମତ୍ଵାତ୍ ସାଵିତ୍ରୀ ପ୍ରସଵସ୍ଥିତେଃ
ଓଁକାରର ମୂଳ ଶକ୍ତି ହେବାରୁ ଏହାକୁ ସାର ବୋଲାଯାଏ; ଗାୟନର ଆତ୍ମା ହେବାରୁ ଗାୟତ୍ରୀ, ସୃଷ୍ଟିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିବାରୁ ସାବିତ୍ରୀ ବୋଲାଯାଏ।
ସରଣାତ୍ ସର୍ଵଦୃଷ୍ଟୀନାଂ କଥିତୈଷା ସରସ୍ଵତୀ । ଗୌରୀ ଗୌରାଙ୍ଗଦେହତ୍ଵାଦ୍ ଭଵଦେହାନୁଷଙ୍ଗିଣୀ
ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିର ଝରଣାରୁ ଏହି ଜଣେ ସରସ୍ବତୀ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ଗୌରୀ, ତାଙ୍କର ଧଳା ଶରୀର ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଜଗତ ଶରୀର ସହିତ ଜଡିତ ଅଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ତାନାମ୍ ଅଥ ବୁଦ୍ଧାନାମ୍ ଅମ୍ମାତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣାଦ୍ ଧୃଦି । ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଭୂତାନାମ୍ ଅମେତୀନ୍ଦୁକଲୋଚ୍ଯତେ
ସୁତା ଓ ଜାଗ୍ରତ ଲୋକମାନେ, ହୃଦୟରେ 'ଅମ୍' ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସମୟରେ, ସେ ସଦା ତିନି ଲୋକର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ଅଧିକା ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ଶିଵଯୋର୍ ଵ୍ଯୋମରୂପତ୍ଵାଦ୍ ଅସିତଂ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଵପୁଃ । ନଭୋ ହି ମାଂସମ୍ ଏତାଭ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟିକୃଷ୍ଟଂ ଵିଲୋକ୍ଯତେ
ଶିବ ଓ ତାଙ୍କର ସହଚରୀ ଆକାଶର ସ୍ୱରୂପ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କର ଦେହ କଳା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଆକାଶ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ମାଂସ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଆସ୍ତେ ନଭୋ ନଭସ୍ଯ୍ ଏଵ ତେନ ତୌ ନଭସି ସ୍ଥିତୌ । ନଭୋନିଭାଵ୍ ଅଭୂତାଙ୍ଗାଵ୍ ଅଚ୍ଛୌ ଵ୍ଯୋମ୍ନ ଇଵାଗ୍ରଜୌ
ଆକାଶ କେବଳ ଆକାଶରେ ଅଛି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଆକାଶର ତିଆରି, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ, ପଞ୍ଚଭୂତର ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ଭୂତ ଭଳି।
ହସ୍ତପାଦାଂସମୂର୍ଧ୍ନାଂ ଯଦ୍ ବହୁତ୍ଵାଲ୍ପତ୍ଵଭେଦତଃ । ନାନାତ୍ଵଂ ହଲଶୂର୍ପାଦିସ୍ରଗ୍ଧରତ୍ଵଂ ଚ ତଚ୍ ଛୃଣୁ
ହାତ, ପା, କାନ୍ଧ ଓ ମୁଣ୍ଡର ଯେଉଁ ବିଭିନ୍ନତା ଅଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଓ ଆକାରର ତଫାତ ଦେଖାଯାଏ। କେହି ହଳ, କେହି ଝାଲି, କେହି ମାଳା ଧରିଥାନ୍ତି—ଏହି ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନତା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ସା ହି କ୍ରିଯା ଭଗଵତୀ ପରିସ୍ପନ୍ଦୈକରୂପିଣୀ । ଦଦ୍ଯାତ୍ ସ୍ନାଯାଚ୍ ଚ ଜୁହୁଯାଦ୍ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯୁଗ୍ରଶରୀରିଣୀ
ସେଇ ଦେବୀ ଶକ୍ତି, ଯାହା କେବଳ କମ୍ପନର ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ—ଯେପରିକି ହୋମ, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ—ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ସେ ଶକ୍ତି ଦେହର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଚିତିଶକ୍ତିର୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତା ତଥାଭାତାତ୍ମନାତ୍ମନି । ସାକାଶରୂପିଣୀ ଶାନ୍ତା ଦୃଶ୍ଯଶ୍ରୀସ୍ ସ୍ପନ୍ଦରୂପିଣୀ
ଚେତନାର ଶକ୍ତି, ଯାହାର ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ ନାହିଁ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ ଦେଖାଯାଏ। ସେ ଶାନ୍ତ ଓ ଆକାରବାନ୍ଧା, ଦୃଶ୍ୟର ଶୋଭା ଏବଂ କମ୍ପନର ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଦେଵ୍ଯାସ୍ ତସ୍ଯା ହି ଯାẖ କାଲ୍ଯା ନାନାଭିନଯଵର୍ତନାଃ । ତା ଇମା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ସର୍ଗଜରାମରଣରୀତଯଃ
ସେଇ ଦେବୀ କାଳୀଙ୍କର ଯେଉଁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବ ଓ କ୍ରିୟା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ନୀତି।
କ୍ରିଯାସୌ ଗ୍ରାମନଗରଦ୍ଵୀପମଣ୍ଡଲମାଲିକାଃ । ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ କରୋତି ଧତ୍ତେ ଽନ୍ତẖ କଲ୍ପିତାଵଯଵାତ୍ମିକାଃ
ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ଗାଁ, ସହର, ଦ୍ୱୀପ ଓ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ଏବଂ ଧାରଣ କରେ, ଯେଉଁମାନେ ମନରେ କଳ୍ପିତ ଅନେକ ଅଂଶରୁ ଗଠିତ।
କାଲୀ କମଲିନୀ କାଲୀ କ୍ରିଯା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକାଲିକା । ଧତ୍ତେ ସ୍ଵାଵଯଵୀଭୂତାଂ ଦୃଶ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍ ଇମାଂ ହୃଦି
କାଳୀ, କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କାଳୀ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କାଳୀ—ସେ ନିଜ ଅଂଶରେ ପରିଣତ ହୋଇ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ନ କଦାଚନ ଚିଦ୍ଦେଵୀ ନିର୍ଦୃଶ୍ଯାଵଯଵା କ୍ଵଚିତ୍ । ଶିଵତ୍ଵଵ୍ଯତିରେକେଣ ଶିଵତୈଵ ଵିଦୃଶ୍ଯତା
ଚେତନା ଦେବୀ କେବେଁଉ କେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟ ଅଂଶ ନଥାନ୍ତି; ଶିବତ୍ୱ ଛଡ଼ି, ଶିବ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଯଥାଙ୍ଗଂ ଶୂନ୍ଯତା ଵ୍ଯୋମ୍ନସ୍ ସ୍ପନ୍ଦନଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ । ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଯାଶ୍ ଶୈତ୍ଯମ୍ ଅଙ୍ଗଂ ହି ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଏଵଂ ଚିତେẖ କ୍ରିଯା
ଯେପରି ଆକାଶର ଅଂଶ ହେଉଛି ଶୂନ୍ୟତା, ବାୟୁର ଚଳନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିର ଶୀତଳତା ତାଙ୍କର ଅଂଶ, ସେପରି ଚେତନାର ଅଂଶ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟ।