କାଲତ୍ରଯସ୍ଥିତଜଗତ୍ତ୍ରିତଯାମ୍ବରାଙ୍ଗୀ ଚିତ୍ ସା ତଥା କଚତି ତେନ ତଥାସ୍ଥିତେନ । ରୂପେଣ ଚିତ୍ରକୃଦୁଦାରମନସ୍ସ୍ଥଚିତ୍ରସଂସାରଜାଲସଦୃଶେନ କଚଜ୍ଜଵେନ
ଚେତନା ଏଭଳି ତିନି କାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ତିନି ଜଗତର ଆକାଶବସ୍ତ୍ର ପରି ରହେ; ଏହି ଭାବରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଚିତ୍ରକାରଙ୍କ ମନର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ପରି, ସଂସାରର ଜାଲର ଦ୍ରୁତ ଖେଳ ପରି।
ସର୍ଗାତ୍ମକଂ ଵପୁର୍ ଅନେକଚିଦାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ ସଂଶାନ୍ତଖୈକଵପୁର୍ ଏକଵିଦାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ । ଏକଂ ନିମେଷଣସମୁନ୍ମିଷିତୈକରୂପଂ ସା ବିଭ୍ରତୀ ଵପୁର୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅନାଦି ଭାତି
ତାଙ୍କର ଦେହ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚେତନା ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତ ଆକାଶ ପରି ଏକ ଦେହ ଥାଏ; ସେ ଏକ ଦୃଶ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା-ବନ୍ଦ କରିବା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଅନନ୍ତ ଓ ଆଦିହୀନ ରୂପରେ ଉଜ୍ୱଳ।
ତସ୍ଯାଂ ଵିଭାତି ତଦ୍ ଅନନ୍ତଶିଲାତ୍ମକୋଶଲେଖାବ୍ଜଚକ୍ରରଚନାଦିଵଦ୍ ଏଵ ଦୃଶ୍ଯମ୍ । ଵ୍ଯୋମାତ୍ମକଂ ଗଗନମାତ୍ରଶରୀରଵତ୍ଯାଂ ଚିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଦ୍ରଵାଜ୍ ଜଲଧିକୋଶ ଇଵୋର୍ମିଲେଖାଃ
ତାଙ୍କ ଭିତରେ ସେ ଅନନ୍ତ ଶୁଭ୍ର ମଣିର ନିମ୍ନ, ଲାଇନ୍, ପଦ୍ମ ଓ ଚକ୍ର ରୂପରେ ଚମକୁଛି । ଯେଉଁଠାରେ ଦେହଟି ଖାଲି ଆକାଶ, ସେଠି ଚେତନା ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଉତ୍ତାଳ ସମୁଦ୍ରରେ ତରଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ, ଆକାଶରେ ଆକାର ଭଳି ।
ମହତୀ ଭୈରଵୀ ଦେଵୀ ନୃତ୍ଯତḫ ପୂରିତାମ୍ବରା । ତସ୍ଯ କଲ୍ପାନ୍ତରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସା ପୁରୋ ଭୈରଵାକୃତେଃ
ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଦେବୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଇ । ସେ କଳିଯୁଗର ଶେଷ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଭୟଭୀତ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବେ ଉଭା ଅଛନ୍ତି ।
ସିରାମର୍ମାଶ୍ରିତୋଗ୍ରାଗ୍ନିଦଗ୍ଧସ୍ଥାଣୁଵନାଵନିଃ । କଲ୍ପାନ୍ତଵାତଵ୍ଯାଧୂତା ଵନମାଲେଵ ନୃତ୍ଯତି
ତାଙ୍କ ଶିରା ଓ ମର୍ମସ୍ଥଳୀ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଇଛି, ସେ ଏମିତି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ବନ ଧୂଳି ଓ ଗଛ ମାଟି ହୋଇଯାଏ, ବିନାଶର ପବନରେ ହଲିଯାଏ ।
କୁଣାଲୋଲୂଖଲବୃସୀହଲଶୂର୍ପକରଣ୍ଡକୈଃ । ମୁସୁଲୋଦଞ୍ଚନସ୍ଥାଲୀକୁମ୍ଭସ୍ରଗ୍ଦାମଧାରିଣୀ
ସେ ଭଙ୍ଗା ଉଖଳ, ମୁସଳ, ହଳ, ଚାଲନି, ଡାଲା ଓ ଥାଳି ଧରିଛନ୍ତି; ମୁସଳ, ଥାଳି, ଘଡ଼ା ଓ ଭାରି ଭାରି ପାତ୍ରର ମାଳା ଧରି ରହିଛନ୍ତି ।
ଏଵଂଵିଧାନାଂ ସ୍ରଗ୍ଦାମଜାଲାନାଂ କୁସୁମୋତ୍କରମ୍ । କିରନ୍ତୀ ସଂସୃଜନ୍ତୀ ଚ ନୃତ୍ତକ୍ଷୁବ୍ଧାକ୍ଷଯଂ ତତମ୍
ଏପରି ପୁଷ୍ପମାଳା ଓ ମାଳାଗୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଫୁଲର ଗୁଛା ଛିଟିଯାଉଛି ଓ ଗଠିଯାଉଛି, ନୃତ୍ୟର ଉତ୍ତେଜନାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି।
ଵନ୍ଦ୍ଯମାନସ୍ ତଯା ସୋ ଽପି ତଥୈଵାକାଶଭୈରଵଃ । ତଥୈଵ ଵିତତାକାରସ୍ ତଦୋଚ୍ଚୈḫ ପରିନୃତ୍ଯତି
ସେ ଯେପରି ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଆକାଶର ଭୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ବିସ୍ତୃତ କରି, ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଡିମ୍ବଂ ଡିମ୍ବଂ କୁଡିମ୍ବଂ ପଚ ମନ ଡୁହ ମା ଝମ୍ ପ୍ରଝମ୍ ପ୍ରଂ ପ୍ରଝମ୍ ପ୍ରଂ ତୃଲ୍ଲଂ ତୃଲ୍ଲଂ ତୃତୃଲ୍ଲଂ ତୃଖଲୁ ଖଲୁମଯଂ ଖଙ୍ଖମଂ ଖଙ୍ଖମଙ୍ଖମ୍ । ଗୁଂ ହଂ ଗୁଂ ହଂ ତୁ ଗୁଂ ହଂ ଗୁଡୁଲଡୁଡୁମୁଡଂ ଡାଡିମାଡିଂ ଡୁଡେତି ନୃତ୍ଯନ୍ତୀ ଶବ୍ଦଵାଦ୍ଯୈḫ ପ୍ରଲଯପିତୃଵନେ ଶ୍ରେଯସେ ଵୋ ଽସ୍ତୁ କାଲୀ
ଡିମ୍ବ ଡିମ୍ବ କୁଡିମ୍ବ, ରନ୍ଧ ମନ, ଦୁହ ନକର, ଝମ ନକର, ପ୍ରଝମ ପ୍ରମ୍ ପ୍ରଝମ ପ୍ରମ୍, ତ୍ରିଲ୍ଲ ତ୍ରିଲ୍ଲ ତ୍ରିତ୍ରିଲ୍ଲ, ତ୍ରଖଲୁ ଖଲୁମୟ, ଖଂଖମଂ ଖଂଖମଂଖମ୍; ଗୁଁ ହଁ ଗୁଁ ହଁ, ଏବଂ ଗୁଁ ହଁ ଗୁଡୁଲଡୁଡୁମୁଡ଼, ଡାଡିମାଡି ଡୁଡେତି—ଏଭଳି ଶବ୍ଦ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଳୟ ଓ ପିତୃବନରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; କାଳୀ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗେ କପିଲମ୍ ଉରୁଜଟାମଣ୍ଡଲଂ ପଦ୍ମଯୋନେẖ କୃତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯୋତ୍ତମାଙ୍ଗୈସ୍ ସ୍ରଜମ୍ ଉରସି ଶିରଶ୍ଶେଖରଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯପକ୍ଷୈଃ । ପୂର୍ଣଂ ରକ୍ତାସଵାନାଂ ଯମମହିଷମହାଶୃଙ୍ଗମ୍ ଆଦାଯ ପାଣୌ ପାଯାଦ୍ ଵୋ ଵନ୍ଦ୍ଯମାନḫ ପ୍ରଲଯମୁଦିତଯା ଭୈରଵẖ କାଲରାତ୍ର୍ଯା
ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଶିଖରରେ କପିଳ ଯଟାଗୁଛି ବାନ୍ଧି, ଦେବୀ ଚେଷ୍ଟରେ ଦାନବମୁଣ୍ଡ ମାଳା ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଗରୁଡ଼ ପଖାର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ରକ୍ତମଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯମର ମହିଷର ଶିଙ୍ଗ ଧରି, ପ୍ରଳୟରେ ଆନନ୍ଦିତ କାଳରାତ୍ରୀ ସହିତ ପୂଜିତ ଭୟଙ୍କର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
କିମ୍ ଏତଦ୍ ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵନାଶେ ନୃତ୍ଯତି କେଵ ସା । କିଂ ଶୂର୍ପହଲକୁମ୍ଭାଦ୍ଯୈସ୍ ତସ୍ଯାସ୍ ସ୍ରଗ୍ଦାମଧାରଣମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ନାଶ ହେବାବେଳେ କିଏ ଏହିପରି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି? ସେ କିଏ? ସେ କାହିଁକି ଝାଲା, ଢାଲ, ଘଡ଼ା ଓ ଏପରି ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି?
କିଂ ନଷ୍ଟଂ ତ୍ରିଜଗଦ୍ ଭୂଯẖ କିଂ କାଲ୍ଯା ଦେହସଂସ୍ଥିତମ୍ । ପରିନୃତ୍ଯତି ନିର୍ଵାଣଂ କଥଂ ପୁନର୍ ଉପାଗତମ୍
ତିନି ଜଗତ୍ ପୁଣି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା କି? କଳି ଦେହରେ ବସିଛି କି? ସେ କିପରି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ମୁକ୍ତି କିପରି ପୁଣି ଫେରି ଆସିଛି?
ନାସୌ ପୁମାନ୍ ନ ଚାସୌ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ତନ୍ ନୃତ୍ତଂ ନ ତାଵ୍ ଉଭୌ । ତଥାଭୂତେ ତଥାଚାରେ ଆକୃତୀ ନ ଚ ତେ ତଯୋଃ
ସେ ପୁରୁଷ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ଏହା କୌଣସି ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, ଏହି ଦୁହିଁଜଣେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଓ ଆଚରଣରେ, ତାଙ୍କର କୌଣସି ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅନାଦି ଚିନ୍ମାତ୍ରନଭୋ ଯତ୍ ତତ୍ କାରଣକାରଣମ୍ । ଅନନ୍ତଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଆଭାସମାତ୍ରମ୍ ଆତତମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ଯାହା ଆଦିହୀନ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ଅନନ୍ତ, ଶାନ୍ତ, ଦେଖାଯାଉଥିବା ମାତ୍ର, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଅବିନାଶୀ।
ଶିଵଂ ତତ୍ ସ ଶିଵସ୍ ସାକ୍ଷାଲ୍ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଭୈରଵାକୃତିଃ । ତଥାସ୍ଥିତୋ ଜଗଚ୍ଛାନ୍ତୌ ପରମାକାଶ ଏଵ ସଃ
ଯାହା ଶୁଭ, ସେଇ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଭୈରବ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ; ସେ ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଇ ପରମ ଆକାଶ।
ଚେତନତ୍ଵାତ୍ ତଥାଭୂତସ୍ ସ୍ଵଭାଵଵିଭଵାଦ୍ ଋତେ । ସ୍ଥାତୁଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ଯଥା ହେମ୍ନୋ ନିରାକୃତେଃ
ଚେତନା ଓ ନିଜ ସ୍ୱଭାବର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ରହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଯେପରି ଆକୃତି ଛାଡ଼ି ସୁନା ରହିପାରେ ନାହିଁ।
କଥମ୍ ଆସ୍ତାଂ ଵଦ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଚେତନଂ ଵିନା । କଥମ୍ ଆସ୍ତାଂ ଵଦ ପ୍ରାଜ୍ଞ ମରିଚଂ ତିକ୍ତତାଂ ଵିନା
ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାନବାନ, ଚେତନା ଛାଡ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ କିପରି ରହିପାରିବ? କହ। ଝାଲ ନଥିବା ଲଙ୍କାରେ କିପରି ତୀକ୍ତତା ରହିପାରିବ?
କଟକାଦି ଵିନା ହେମ କଥମ୍ ଆସ୍ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯତାମ୍ । କଥଂ ସ୍ଵଭାଵେନ ଵିନା ପଦାର୍ଥସ୍ଯ ଭଵେତ୍ ସ୍ଥିତିଃ
କଠି ବା ଅନ୍ୟ ଗହଣା ଛାଡ଼ି ସୁନା କିପରି ଦେଖାଯିବ? ଏହାକୁ ଦେଖ। ଯେପରି ଜିନିଷର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଛାଡ଼ି ତାହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।
ଵିନା ତିଷ୍ଠତି ମାଧୁର୍ଯଂ କଥଯେକ୍ଷୁରସẖ କଥମ୍ । ନିର୍ମାଧୁର୍ଯଶ୍ ଚ ଯଶ୍ ଚେକ୍ଷୁରସୋ ନ ହି ସ ତଦ୍ରସଃ
ମୁଁ ପଚାରେ, ଚିନି କାଠର ରସ ଛଡ଼ି ମିଠାସ କେମିତି ରହିପାରିବ? ଏବଂ ଯେଉଁ ରସରେ ମିଠାସ ନାହିଁ, ସେଠି ତାହା ଏହି ରସ ନୁହେଁ।
ଅଚେତନଂ ଯଚ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ନ ତଚ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ନ ଚ ଚିନ୍ମାତ୍ରନଭସୋ ନଷ୍ଟଂ କ୍ଵଚନ ଯୁଜ୍ଯତେ
ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜଡ ଅଟୁଟିଥାଏ, ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଇପାରେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵସତ୍ତାମାତ୍ରକାଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ତସ୍ଯ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ । ଅନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଉରରୀକର୍ତୁଂ ଵ୍ଯୋମାଵଶ୍ଯମ୍ ଅସୌ କିଲ
ତାହାର ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ତାହା ସହ ମିଶିପାରେ ନାହିଁ। ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଛି ହେବାକୁ ଚାହେ, ତେବେ ସେ ଆକାଶ ପରି ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ଯ ଯଦ୍ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ସତ୍ତାମାତ୍ରଂ ସ୍ଵମ୍ ଆସନମ୍ । ଅନାଦିମଧ୍ଯପର୍ଯନ୍ତଂ ସର୍ଵଶକ୍ତିମଯାତ୍ମକମ୍
ସେହିପରି, ତାହାର ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହେଉଛି ତାହାର ନିଜ ଆସନ; ଏହାର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ କିଛି ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ହେଉଛି।
ତଦ୍ ଏତତ୍ ତ୍ରିଜଗତ୍ ସର୍ଗẖ କଲ୍ପାନ୍ତୋ ଵ୍ଯୋମ ଭୂର୍ ଦିଶଃ । ନାଶ ଉତ୍ପାଦନଂ ରାମ ଵିରାମୋ ଭାସନଂ ତମଃ
ଏହି ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ଏକ ଯୁଗର ଶେଷ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ, ନାଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଅନ୍ଧାର—
ଜନନଂ ମରଣଂ ମାଯା ମୋହୋ ମାନ୍ଦ୍ଯମ୍ ଅଵସ୍ତୁତା । ଵସ୍ତୁତା ଚ ଵିଵେକଶ୍ ଚ ବନ୍ଧୋ ମୋକ୍ଷଶ୍ ଶୁଭାଶୁଭେ
ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ମାୟା, ଭ୍ରମ, ଅଳସତା, ଅସତ୍ୟତା, ସତ୍ୟତା, ବିବେକ, ବନ୍ଧନ, ମୁକ୍ତି, ଭଲ ଓ ଖରାପ—
ଵିଦ୍ଯାଵିଦ୍ଯା ସଦେହତ୍ଵଂ ଵିଦେହତ୍ଵଂ କ୍ଷଣଶ୍ ଚିରମ୍ । ଚଞ୍ଚଲତ୍ଵଂ ସ୍ଥିରତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଚାହଂ ଚେତରଚ୍ ଚ ତତ୍
ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଦେହ ସହିତ ଓ ଦେହ ବିନା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ, ଅସ୍ଥିରତା ଓ ସ୍ଥିରତା, 'ତୁମେ', 'ମୁଁ' ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ—
ସଦ୍ ଅସଚ୍ ଚାଥ ସଦସନ୍ ମୌର୍ଖ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ । ଦେଶକାଲୌ କ୍ରିଯାଦ୍ରଵ୍ଯକଲନା କେଲିକଲ୍ପନମ୍
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ଏବଂ ଦୁହିଁ ମିଶି, ମୂର୍ଖତା ଓ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ଦେଶ ଓ କାଳ, କାର୍ଯ୍ୟ, ବସ୍ତୁ, ଗଣନା ଓ ଖେଳ—
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରକର୍ମବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାତ୍ମକମ୍ । ତେଜୋଵାର୍ଯନିଲାକାଶପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିକମ୍ ଇଦଂ ତତମ୍
ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି, ମନ, ଇଚ୍ଛା, କାର୍ଯ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଜିନିଷ—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଏହି ଏକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭରି ରହିଛି।
ଏତତ୍ ସର୍ଵମ୍ ଅସୌ ଶୁଦ୍ଧଶ୍ ଚିଦାକାଶୋ ନିରାମଯଃ । ଅଜହଦ୍ ଵ୍ଯୋମତାମ୍ ଏଵ ସର୍ଵାତ୍ମୈଵୈଵମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ହେଉଛି ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଚେତନାର ଆକାଶ, ଯାହା କୌଣସି ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ନିଜର ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବକୁ କେବେ ଛାଡ଼େନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।
ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ଚ ଵିମଲଂ ଖମ୍ ଏଵାତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ଅସ୍ମାଦ୍ ଅନନ୍ଯତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାଦ୍ରିର୍ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତୋ ଽତ୍ରାଵିଖଣ୍ଡିତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଏଠାରେ କେବଳ ଆକାଶ ଅଛି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହା ଏଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ପାହାଡ଼ ଦେଖିବା ପରି—ଏହି ଉଦାହରଣ ଅଟୁଟ।
ଚିନ୍ମଯḫ ପରମାକାଶୋ ଯ ଏଷ କଥିତୋ ମଯା । ଏଷୋ ଽସୌ ଶିଵ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତୋ ଭଵତ୍ଯ୍ ଏଷ ସନାତନଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ଚେତନାମୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକାଶ ବିବରଣା କରିଛି, ସେହିଠାରେ 'ଶିବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିଠାରେ ଏହା ହେଉଛି ଚିରନ୍ତନ।