ତତ ଊର୍ମିଗିରିଵ୍ରାତଵେଗୈର୍ ଆଵଲିତାଖିଲୈଃ । ଵିଚ୍ଛିନ୍ନାẖ କଲ୍ପଜଲଦା ଜଲ ଏଵ ଵିଲିଲ୍ଯିରେ
ତାପରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗର ଝଟକାରେ ସମସ୍ତ କୁହୁଡ଼ି ଛିଣ୍ଡିଗଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ମିଶିଗଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅହମ୍ ଅମ୍ବରାତ୍ । ଯାଵଦ୍ ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥିତଂ ଭୀମଂ ଭୂତଂ କିଞ୍ଚିନ୍ ନଭୋଽନ୍ତରାତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଆକାଶରୁ ଦେଖିଲି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ଜିନିଷ ଉଠିଆସୁଥିଲା।
କଲ୍ପାନ୍ତଜଲଦାକାରଂ କୃଷ୍ଣମ୍ ଆପୂରିତାମ୍ବରମ୍ । ଆକଲ୍ପଂ ସମ୍ଭୃତଂ ନୈଶଂ ଦେହେନେଵୋତ୍ଥିତଂ ତମଃ
ସେ ଜିନିଷଟି ଏକ କଳ୍ପାନ୍ତର କୁହୁଡ଼ି ପରି କଳା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଥିଲା, ଅନେକ କାଳ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅନ୍ଧାର ରାତି ପରି ଦେହ ନେଇ ଉଠିଆସିଥିଲା।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଲକ୍ଷାଣାଂ ତେଜ ଆଭାସୁରଂ ଦଧତ୍ । ଆଦିତ୍ଯତ୍ରଯସଙ୍କାଶୈସ୍ ସ୍ଥିରଵିଦ୍ଯୁତ୍ତ୍ରଯୋଲ୍ବଣୈଃ
ସେଥିରେ ଶତ ଶତ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା, ତିନିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଏବଂ ତିନିଟି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିଜୁଳିର ଚମକ ଥିଲା।
ନେତ୍ରୈର୍ ଆଭାସୁରମୁଖଂ ଜ୍ଵାଲାପୁଞ୍ଜାନ୍ ସମୁଦ୍ଗିରତ୍ । ପଞ୍ଚାନନଂ ଦଶଭୁଜଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଶୂଲପାଣିକମ୍
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକ ଝରିଉଥିଲା; ପଞ୍ଚଟି ମୁଣ୍ଡ, ଦଶଟି ବୁହା, ତିନୋଟି ଆଖି, ଏବଂ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିଲେ।
ଅମାନ୍ତମ୍ ଅନ୍ତମୁକ୍ତେ ଽପି ଵ୍ଯୋମ୍ନୀଵ ଵିତତାକୃତିମ୍ । ଖମ୍ ଇଵାସିଵରଶ୍ଯାମଂ ଦେହମ୍ ଆଦାଯ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା; ମେଘ ପରି କଳା ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ସ୍ଥିତମ୍ ଏକାର୍ଣଵାପୂର୍ଣାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଦ୍ ବହିର୍ ଅମ୍ବରେ । ଵ୍ଯୋମେଵ ହସ୍ତପାଦାଦିସନ୍ନିଵେଶେନ ଲକ୍ଷିତମ୍
ସେ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରକୁ ପୂରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବାହାରେ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ, ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଘୋଣାନିଲପରାଵୃତ୍ତିଵିଧୁତୈକମହାର୍ଣଵମ୍ । ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ ଇଵ ଦୋର୍ଦଣ୍ଡକ୍ଷୋଭିତକ୍ଷୀରସାଗରମ୍
ନାକରୁ ବାହାରୁଥିବା ପବନରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପାତ ହେଉଥିଲା; ଯେପରି ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି।
କଲ୍ପାର୍ଣଵଜଲାପୂରଂ ପୁଂସ୍ତ୍ଵେନେଵ ସମୁତ୍ଥିତମ୍ । ମୂର୍ତିଯୁକ୍ତମ୍ ଅହଙ୍କାରମ୍ ଅକାରଣକମ୍ ଆଗତମ୍
ସମୟ ସାଗରର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁରୁଷତ୍ୱର ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଆକାର ସହିତ, କାରଣ ବିନା ଏହି ଅହଂକାର ଆସିଗଲା।
କୁଲାଚଲବୃହଦ୍ଵୃନ୍ଦମ୍ ଇଵୋଡ୍ଡଯନଡମ୍ବରୈଃ । ପକ୍ଷୌଘୈର୍ ଉତ୍ଥିତଂ ଵ୍ଯୋମ ସମସ୍ତମ୍ ଅଭିପୂରଯତ୍
ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଦଳ ଯେପରି, ଉଡ଼ୁଥିବା ପାଖାର ଶବ୍ଦରେ, ଏହା ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା।
ତତସ୍ ତ୍ରିଶୂଲନଯନୈର୍ ମଯା ରୁଦ୍ରୋ ଽଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅସୌ । ଦୂରାଦ୍ ଏଵ ପରିଜ୍ଞାଯ ପରମେଶୋ ନମସ୍କୃତଃ
ତାପରେ, ତିନୋଟି ଆଖି ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଖି, ଦୂରରୁ ଚିହ୍ନିଲି: 'ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର', ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲି।
କିଂ ସ ତାଦୃଗ୍ଵିଧୋ ରୁଦ୍ରẖ କିଂ କୃଷ୍ଣẖ କିଂ ମହାକୃତିଃ । କିଂ ପଞ୍ଚଵଦନẖ କସ୍ମାଦ୍ ଦଶବାହୁẖ କ୍ଵ ତିଷ୍ଠତି
ଏହିପରି ଆକାର ରୁଦ୍ରଙ୍କର କି? ସେ କଳା କି? ସେ ବଡ଼ ଦେହର କି? କାହିଁକି ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ, କାହିଁକି ଦଶଟି ବାହୁ, ସେ କେଉଁଠି ବସିଛନ୍ତି?
କିଂ ତ୍ରିନେତ୍ରẖ କିମ୍ ଉଗ୍ରାତ୍ମା କିମ୍ ଏକẖ କିଂପ୍ରଯୋଜନଃ । କେନେରିତẖ କିମ୍ ଅକରୋତ୍ କ୍ଵାଯାସୀଦ୍ ଵଦ ମେ ମୁନେ
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କିଏ? କିଏ ଭୟଙ୍କର ମନୋଭାବର? କିଏ ଏକମାତ୍ର? ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ, ସେ କଣ କଲେ, ସେ କେଉଁଠି ଥିଲେ? ମୁନି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରୁଦ୍ରନାମାସାଵ୍ ଅହଙ୍କାରସ୍ ତଥୋତ୍ଥିତଃ । ଵିଷମୈକାଭିମାନାତ୍ମା ମୂର୍ତିର୍ ଅସ୍ଯାମଲଂ ନଭଃ
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ରୁଦ୍ର ନାମରେ ଯିଏ ପରିଚିତ, ସେହି ଅହଂକାର ଏଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଏକତାର ଗର୍ବ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ନିର୍ମଳ ଆକାଶ।
ଵ୍ଯୋମାକୃତିସ୍ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵ୍ଯୋମଵର୍ଣାମଲୋ ମହାନ୍ । ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରସାରତ୍ଵାଦ୍ ଆକାଶାତ୍ମା ସ ଉଚ୍ଯତେ
ସେ ଭଗବାନ ଆକାଶ ଆକୃତିର, ଆକାଶ ପରି ବଡ଼ ଏବଂ ନିର୍ମଳ। ଚେତନାର ଆକାଶ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ସାର, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ଆକାଶର ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମଭୂତତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵଗତ୍ଵାନ୍ ମହାକୃତିଃ । ଯାନି ତସ୍ଯାନୁଷକ୍ତାନି ପଞ୍ଚଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ହେବା ସହିତ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ବଡ଼। ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ରଖୁଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛି।
ତାନି ତସ୍ଯ ମୁଖାନ୍ଯ୍ ଆହୁସ୍ ତପଦ୍ରୂପାଣି ସର୍ଵତଃ । କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଵିଷଯାସ୍ ତେ ହି ତସ୍ଯ ଭୁଜା ଦଶ
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତପସ୍ୱୀ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ; କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ସେମାନଙ୍କର ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଦଶଟି ବାହୁ ଭାବରେ ଅନୁଭବ ହୁଏ।
ସର୍ଵଭୂତଭରୈସ୍ ସାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରମ୍ ଏଯୁଷା । ଯଦାସୌ ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତଦାସୌ ମୂର୍ତିମ୍ ଆଗତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭାର ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ, ଯେତେବେଳେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦିଅଯାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ସ ଚାକାଶୈକରୂପାତ୍ମା ନାସ୍ତି ତସ୍ଯ ହି ସାକୃତିଃ । ତଥା ଦୃଶ୍ଯତ ଏଵାସୌ ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରଂ ନ ମୂର୍ତିମାନ୍
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ କେବଳ ଆକାଶ ଭଳି, ସେଠି ସତ୍ୟରେ କୌଣସି ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ନାହିଁ; ସେ କେବଳ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ମାତ୍ର ଭ୍ରମ, ସତ୍ୟରେ କୌଣସି ଦେହ ନାହିଁ।
ଚିଦାକାଶଗତେ ସ୍ଫାରେ ଭୂତାକାଶେ ସ ତିଷ୍ଠତି । ଦେହେ ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ନିତ୍ଯଂ ଵାଯୁର୍ ଇଵେଶ୍ଵରଃ
ଚେତନା ଆକାଶର ବିସ୍ତୃତତାରେ ଥିବା ସେ, ଭୂତ ଆକାଶରେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରେ ସଦା ବାୟୁ ଭଳି ବ୍ୟାପିତ ଅଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ସର୍ଵଭୂତପରିତ୍ଯକ୍ତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ଖମୂର୍ତିମାନ୍ । କ୍ଷୋଭମ୍ ଏତ୍ଯ କ୍ଷଣଂ କ୍ଷୀଣḫ ପରମାଂ ଶାନ୍ତିମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଛାଡି, ସେ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଆକାଶର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ କରି, ପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ।
ଯେ ଗୁଣା ଯେ ତ୍ରଯẖ କାଲାଶ୍ ଚିତ୍ତାହଙ୍କାରବୁଦ୍ଧଯଃ । ପ୍ରଣଵସ୍ଯ ଚ ଯେ ଵର୍ଣା ଯେ ଚ ଵେଦାସ୍ ତଥା ତ୍ରଯଃ
ଯେଉଁ ଗୁଣ, ତିନି କାଳ, ମନ, ଅହଂକାର, ବୁଦ୍ଧି, ଓଁକାରର ଅକ୍ଷର, ଏବଂ ତିନିଟି ବେଦ—
ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତେ ନେତ୍ରସନ୍ନିଵେଶେନ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ତ୍ରିଶୂଲଂ ତେନ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଗୃହୀତଂ କରକୋଟରେ
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ବିନ୍ୟାସରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ତିନି ଲୋକ ତାଙ୍କର ହାତର ଗହ୍ବରରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଧରି ରଖାଯାଇଛି।
ଯସ୍ମାତ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯତିରେକେଣ ସର୍ଵଭୂତଗଣେଷ୍ଵ୍ ଅପି । ଅନ୍ଯନ୍ ନ ଵିଦ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଦେହାତ୍ମୈଵ ତତସ୍ ସ୍ଥିତଃ
ଏହିଠାରୁ ଅଲଗା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ଏହିପରି, କେବଳ ଦେହୀ ଆତ୍ମା ରହିଯାଏ।
ସର୍ଗସତ୍ତୋପଲମ୍ଭାତ୍ମା ସ୍ଵଭାଵୋ ଽସ୍ଯ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଈରିତଶ୍ ଶିଵରୂପେଣ ଚିନ୍ମାତ୍ରାକାଶରୂପିଣା
ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ଏହାର ସ୍ୱଭାବ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଏହି କଥାକୁ ଶିବଙ୍କ ରୂପରେ, ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ, ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି।
ତେନୈଵ ଚ ନିଗୀର୍ଣସ୍ ସନ୍ ପରମାଂ ଶାନ୍ତିମ୍ ଏଷ୍ଯତି । ନିର୍ମଲାକାଶରୂପାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ଇତ୍ଯ୍ ଏଷ ଈଶ୍ଵରଃ
ସେହି ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ନିର୍ମଳ ଓ ଆକାଶ ସମାନ; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଭୁ।
କୃତ୍ଵାକଲ୍ପଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ତତ୍ ପୀତ୍ଵୈକାର୍ଣଵଂ ତଦା । ସମ୍ପ୍ରଯାତି ପରାଂ ଶାନ୍ତିମ୍ ଅଭୂଯସ୍ସନ୍ନିଵୃତ୍ତଯେ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ କାଳରେ ପରିଣତ କରି, ପରେ ଏହାକୁ ଏକ ମହାସାଗରରେ ଏକତ୍ର କରି, ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶୂନ୍ୟତା ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅନନ୍ତରଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟସ୍ ତତ୍ରାସୌ ଯାଵଦ୍ ଉଦ୍ଯମାତ୍ । ପ୍ରଵୃତ୍ତḫ ପ୍ରାଣଵେଗେନ ତମ୍ ଆକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମହାର୍ଣଵମ୍
ତାପରେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ପ୍ରାଣର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ସେଇ ମହାସାଗରକୁ ଆକର୍ଷିବାକୁ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ମୁଖଂ ସ୍ଫାରଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲାନ୍ତରମ୍ । ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଟୋ ମହାମ୍ଭୋଧିର୍ ଵାଡଵାଗ୍ନିମ୍ ଇଵାଵିଶତ୍
ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣ ଟାଣି ନିଆଯାଉଥିଲା, ଏକ ବିଶାଳ ମୁଖ, ଭିତରେ ଅଗ୍ନିର ମାଳା ପରି ଜ୍ୱାଳା ଭରିଥିବା, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସ ଏଵ ଵାଡଵୋ ଭୂତ୍ଵା ଵହ୍ନିର୍ ଆକଲ୍ପମ୍ ଅର୍ଣଵେ । ଅହଙ୍କାରḫ ପିବତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁ ରୁଦ୍ରସ୍ ସର୍ଵଂ ତୁ ତତ୍ ତଦା
ସେଇ ଅଗ୍ନି, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନି ହୋଇ, ଏକ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ରୁଦ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ଅହଂକାର, ସମସ୍ତ ପାଣିକୁ ପିଇ ଦେଲା।