ପିଶାଚପ୍ରତିଭା ସତ୍ଯା ମଦଜ୍ଞପ୍ତିମତୋ ଯଦି । ପ୍ରତିଭାସ୍ଯ ନ ସତ୍ଯା ସ୍ଯାତ୍ ପରଲୋକାତ୍ମିକା କଥମ୍
ଯଦି ମଦରେ ମତ ମନେ ଭୂତକୁ ଦେଖିବା ସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପରଲୋକର ଅନୁଭୂତି କାହିଁକି ସତ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ?
ପିଶାଚୋ ଽସ୍ତୀତି ଚେତ୍ ସଂଵିତ୍ ସତ୍ଯାର୍ଥା ତେନ ସଂଵିଦଃ । ମୃତସ୍ଯାସ୍ତି ପରୋ ଲୋକ ଇତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାẖ କିଂ ନ ସତ୍ଯତା
ଯଦି ତୁମେ କହ, 'ଭୂତ ଅଛି', ତେବେ ସେଇ ଜ୍ଞାନ ମନ ପାଇଁ ସତ୍ୟ। ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକ ଅଛି ବୋଲି ଯେଉଁ ଭାବନା, ସେଠାରେ ସତ୍ୟତା କାହିଁକି ନାହିଁ?
କାକତାଲୀଯଵଦ୍ ଦେହାତ୍ ପୈଶାଚୀ ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଅସ୍ତି ଚେତ୍ । ପରଲୋକାର୍ଥସଂଵିତ୍ତିẖ କଥଂ ନାସ୍ତି ସକାରଣା
ଯଦି ଦେହରୁ ଅଚାନକ ଭୂତର ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ତେବେ ଯାହାର ନିଜସ୍ୱ କାରଣ ଅଛି, ସେହି ପରଲୋକ ଜ୍ଞାନ କାହିଁକି ନାହିଁ ହେବ?
ଯାନ୍ତର୍ ଵେତ୍ତି ଯଥା ସଂଵିତ୍ ସା ତଥାନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ଅସ୍ତୁ ସତ୍ଯମ୍ ଅସତ୍ଯଂ ଵା ସିଦ୍ଧମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅନୁଭୂତିତଃ
ଭିତରରେ ଯେଉଁପରି ମନ ଜାଣେ, ସେପରି ସେ ଅନୁଭବ କରେ। ସେଠି ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ, ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
ମୃତସ୍ଯାସ୍ତି ପରୋ ଲୋକୋ ଵିଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ମଯୀ ଭଵେତ୍ । ସତି ଚାସତି ଦେହେ ଽସ୍ମିଂସ୍ ତେନ କିଂ ସଦ୍ ଅସଚ୍ ଚ କିମ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆଉ ଜଣେ ଲୋକ ଅଛି—ଏହିଭଳି ଧାରଣା ମନର ଗୁଣ। ଦେହ ରହିଲେ କିମ୍ବା ନ ରହିଲେ, ସତ୍ୟ କ'ଣ ଓ ଅସତ୍ୟ କ'ଣ?
ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵଭାଵḫ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରସ୍ଫୁରନ୍ ଵେତ୍ତି ସଂଵିଦମ୍ । ଵାସନାକାରଣଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସମ୍ପଶ୍ଯତି ଭ୍ରମମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱଭାବ ଆଗରୁ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣେ; ପରେ, ଅନୁଭୂତିର କାରଣ ଭାବେ ଅଭିନିବେଶକୁ ଚିହ୍ନି, ଭ୍ରମକୁ ଦେଖେ।
ତତ୍କ୍ଷଯାଚ୍ ଛମମ୍ ଆଯାତି ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଦୃଗାମଯଃ । ତତ୍ସତ୍ତାଯାମ୍ ଉଦେତୀଯଂ ସଂସୃତ୍ଯାଖ୍ଯା ପିଶାଚିକା
ଏହା ଶେଷ ହେଲେ ଶାନ୍ତି ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖିବା ଏକାତ୍ମ ହୁଏ। ଏହା ରହିଲେ, ଏହି ଭ୍ରମରୂପ ସଂସାର ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ।
ଉପଲମ୍ଭ ଉଦେତ୍ଯ୍ ଆଦୌ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାସନା ତତଃ । ତଚ୍ଛାନ୍ତିଂ ଵିଦ୍ଧି ନିର୍ଵାଣଂ ତତ୍ସତ୍ତାଂ ସଂସୃତିଭ୍ରମମ୍
ପ୍ରଥମେ ଅନୁଭୂତି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ପରେ ବ୍ରହ୍ମର ଅଭିନିବେଶ ଆସେ। ଏହାର ଶାନ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ, ଏହା ରହିଲେ ଏହି ସଂସାର ଭ୍ରମ ଚାଲିଥାଏ।
ଉତ୍ପନ୍ନୈଵ ନ ସାନାଦୌ ପରେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ୍ ଅସମ୍ଭଵାତ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନାପି ଚ ଵା ଯାସୌ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ପରମ୍ ଏଵ ସତ୍
ଅରମ୍ଭ ନଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମରେ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, କାରଣ ସେଠାରେ କୌଣସି ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ। ଯଦି କିଛି ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି, ସେହିଥିରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହିଠାରେ ସତ୍ୟ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଏତାଵଦ୍ ଯତ୍ ପରିଜ୍ଞାନଂ ତନ୍ ନିର୍ଵାଣଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ । ଯଦ୍ ଅତ୍ରୈଵାପରିଜ୍ଞାନଂ ତଂ ବନ୍ଧଂ ଵିଦ୍ଧି ରାଘଵ
ଯେତେଦୂର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ବୁଝିବା ହୁଏ, ତାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୁକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଅବୁଝିବା ରହିଯାଏ, ରାଘବ, ସେହିଠିକୁ ବନ୍ଧନ ବୋଲି ଜାଣ।
ଵିଜ୍ଞାନଘନ ଏଵାଯଂ କଚନାକଚନାତ୍ମକଃ । ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ କଚତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ନ କଚତ୍ଯ୍ ଏଵ ଵା ସ୍ଵଯମ୍
ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଏକ ଏକତା, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଏହା ନିଜେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ କିମ୍ବା ନିଜେ ଚଳେନାହିଁ।
ସଂଵିଦଂଶପରାଵୃତ୍ତିମାତ୍ରପେଲଵରୂପିଣୀ । ବନ୍ଧଦୃଙ୍ ମୋକ୍ଷଦୃକ୍ ଚେତି କ୍ଲେଶସ୍ ତତ୍ସାଧନେ କିଯାନ୍
ଚେତନା କେବଳ ଏକ ଅଂଶର ଘୁରାଣି ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହିଠିକୁ କେହି ବନ୍ଧନ ଭାବେ, କେହି ମୁକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଏହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାରେ କେତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛି?
ସଂଵିଦୁଦ୍ବୋଧନଂ ବନ୍ଧସ୍ ତଦନୁଦ୍ବୋଧନଂ ଶିଵମ୍ । ଅସତ୍ ସଦ୍ଵଜ୍ ଜଗଦ୍ ଭାତି ସଂଵିଦୁଦ୍ବୋଧନୋଦରମ୍
ଚେତନାର ଜାଗୃତି ହେଉଛି ବନ୍ଧନ; ଏହାର ଅଜାଗୃତି ହେଉଛି ଶାନ୍ତି। ଚେତନା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ଏହି ସଂସାର ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ଅଜଡଂ ବୋଧନଂ ସୁପ୍ତଂ ମୋକ୍ଷ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଧୀଯତେ । ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ବନ୍ଧ ଇତ୍ଯ୍ ଆହୁର୍ ଯଦ୍ ଇଚ୍ଛସି ତଦ୍ ଆହର
ସ୍ପଷ୍ଟ ଚେତନା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଥିଲେ, ତାହାକୁ ମୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ତାହାକୁ ବନ୍ଧନ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ବାଛ।
ନିର୍ଵାଣଵାସନମ୍ ଅନନ୍ତମ୍ ଅଜାଡ୍ଯମ୍ ଅଚ୍ଛବୋଧୈକତାନମ୍ ଅପଯନ୍ତ୍ରଣମ୍ ଅସ୍ତଶଙ୍କମ୍ । ଅଦ୍ଵୈତମ୍ ଐକ୍ଯରହିତଂ ଚ ନିରସ୍ତଶୂନ୍ଯମ୍ ଆକାଶକୋଶଵିଶଦାଶଯ ଶାନ୍ତମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ନିର୍ବାଣର ଅନନ୍ତ ଭାବରେ ବସ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଅଜଡ, ଜ୍ଞାନ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏକତାରେ ଅଭିନ୍ନ, କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ, ଭୟ ନାହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ, ଏକତାର ଅଭିମାନ ନାହିଁ, ଶୂନ୍ୟତା ନାହିଁ, ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ମନ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ରହିଛି।
ଇତି ତେ ସର୍ଵ ଆଯାତା ବ୍ରହ୍ମଲୋକନିଵାସିନଃ । ଅଦୃଶ୍ଯତାମ୍ ଏଵ ଗତା ଦୀପାẖ କ୍ଷୀଣଦଶା ଇଵ
ଏଭଳି ଭାବେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଲେ; ପରେ, ତେଲ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିବା ଦୀପ ପରି, ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଅଥ ତେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣି ବ୍ରହ୍ମତାଂ ଗତେ । ଜଗଦ୍ଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତମ୍ ଅଦହନ୍ ଭାସୁରାର୍ଚିଷଃ
ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସହିତ ଏକତାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଆଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଏମିତି ଜଳିଗଲା, ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜଳିଯାଏ।
ଵୈରିଞ୍ଚନଗରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଧ୍ଯାନଂ କୃତ୍ଵା ଵିରିଞ୍ଚଵତ୍ । ତେ ଽପି ନିର୍ଵାଣମ୍ ଆଜଗ୍ମୁର୍ ନିସ୍ସ୍ନେହଦଶଦୀପଵତ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସହରକୁ ଜଳାଇଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ, ଯେପରି ତେଲ ନଥିବା ଦଶଟି ଦୀପ ନିଶ୍ବାସି ଯାଏ।
ତତ ଏକାର୍ଣଵାପୂରୋ ଵିରିଞ୍ଚନଗରାନ୍ତରମ୍ । ରାତ୍ରୌ ଭୁଵମ୍ ଇଵ ଧ୍ଵାନ୍ତଂ ପୂରଯାମ୍ ଆସ ସୂର୍ମିମାନ୍
ତାପରେ ଏକ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଭରି ଭରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହର ଚାରିପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଭରିଦେଲା, ଯେପରି ରାତି ଭୂମିକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଦେଉଛି।
ଆବ୍ରହ୍ମଲୋକମ୍ ଅଭଵଜ୍ ଜଗଦ୍ ଆପୂର୍ଣମ୍ ଅର୍ଣସା । ତୁଲ୍ଯଂ ରସୈକପୂର୍ଣେନ ପକ୍ଵଦ୍ରାକ୍ଷାଫଲେନ ତତ୍
ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହି ଜଳରେ ଡୁବିଗଲା; ଏହା ପକ୍କା ଦ୍ରାକ୍ଷା ଫଳ ଭିତରେ ରସ ଭରିଥିବା ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭିଜିଗଲା।
ତତ ଊର୍ମିଗିରିଵ୍ରାତଵେଗୈର୍ ଆଵଲିତାଖିଲୈଃ । ଵିଚ୍ଛିନ୍ନାẖ କଲ୍ପଜଲଦା ଜଲ ଏଵ ଵିଲିଲ୍ଯିରେ
ତାପରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ତୀବ୍ର ତରଙ୍ଗର ଝଟକାରେ ସମସ୍ତ କୁହୁଡ଼ି ଛିଣ୍ଡିଗଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ମିଶିଗଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅହମ୍ ଅମ୍ବରାତ୍ । ଯାଵଦ୍ ଅଭ୍ଯୁତ୍ଥିତଂ ଭୀମଂ ଭୂତଂ କିଞ୍ଚିନ୍ ନଭୋଽନ୍ତରାତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଆକାଶରୁ ଦେଖିଲି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ଜିନିଷ ଉଠିଆସୁଥିଲା।
କଲ୍ପାନ୍ତଜଲଦାକାରଂ କୃଷ୍ଣମ୍ ଆପୂରିତାମ୍ବରମ୍ । ଆକଲ୍ପଂ ସମ୍ଭୃତଂ ନୈଶଂ ଦେହେନେଵୋତ୍ଥିତଂ ତମଃ
ସେ ଜିନିଷଟି ଏକ କଳ୍ପାନ୍ତର କୁହୁଡ଼ି ପରି କଳା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇଥିଲା, ଅନେକ କାଳ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ଅନ୍ଧାର ରାତି ପରି ଦେହ ନେଇ ଉଠିଆସିଥିଲା।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଲକ୍ଷାଣାଂ ତେଜ ଆଭାସୁରଂ ଦଧତ୍ । ଆଦିତ୍ଯତ୍ରଯସଙ୍କାଶୈସ୍ ସ୍ଥିରଵିଦ୍ଯୁତ୍ତ୍ରଯୋଲ୍ବଣୈଃ
ସେଥିରେ ଶତ ଶତ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା, ତିନିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଏବଂ ତିନିଟି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିଜୁଳିର ଚମକ ଥିଲା।
ନେତ୍ରୈର୍ ଆଭାସୁରମୁଖଂ ଜ୍ଵାଲାପୁଞ୍ଜାନ୍ ସମୁଦ୍ଗିରତ୍ । ପଞ୍ଚାନନଂ ଦଶଭୁଜଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଶୂଲପାଣିକମ୍
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକ ଝରିଉଥିଲା; ପଞ୍ଚଟି ମୁଣ୍ଡ, ଦଶଟି ବୁହା, ତିନୋଟି ଆଖି, ଏବଂ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିଲେ।
ଅମାନ୍ତମ୍ ଅନ୍ତମୁକ୍ତେ ଽପି ଵ୍ଯୋମ୍ନୀଵ ଵିତତାକୃତିମ୍ । ଖମ୍ ଇଵାସିଵରଶ୍ଯାମଂ ଦେହମ୍ ଆଦାଯ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା; ମେଘ ପରି କଳା ଦେହ ଧାରଣ କରି ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ସ୍ଥିତମ୍ ଏକାର୍ଣଵାପୂର୍ଣାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଦ୍ ବହିର୍ ଅମ୍ବରେ । ଵ୍ଯୋମେଵ ହସ୍ତପାଦାଦିସନ୍ନିଵେଶେନ ଲକ୍ଷିତମ୍
ସେ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରକୁ ପୂରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବାହାରେ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ, ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଘୋଣାନିଲପରାଵୃତ୍ତିଵିଧୁତୈକମହାର୍ଣଵମ୍ । ଗୋଵିନ୍ଦମ୍ ଇଵ ଦୋର୍ଦଣ୍ଡକ୍ଷୋଭିତକ୍ଷୀରସାଗରମ୍
ନାକରୁ ବାହାରୁଥିବା ପବନରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପାତ ହେଉଥିଲା; ଯେପରି ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି।
କଲ୍ପାର୍ଣଵଜଲାପୂରଂ ପୁଂସ୍ତ୍ଵେନେଵ ସମୁତ୍ଥିତମ୍ । ମୂର୍ତିଯୁକ୍ତମ୍ ଅହଙ୍କାରମ୍ ଅକାରଣକମ୍ ଆଗତମ୍
ସମୟ ସାଗରର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁରୁଷତ୍ୱର ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ଆକାର ସହିତ, କାରଣ ବିନା ଏହି ଅହଂକାର ଆସିଗଲା।
କୁଲାଚଲବୃହଦ୍ଵୃନ୍ଦମ୍ ଇଵୋଡ୍ଡଯନଡମ୍ବରୈଃ । ପକ୍ଷୌଘୈର୍ ଉତ୍ଥିତଂ ଵ୍ଯୋମ ସମସ୍ତମ୍ ଅଭିପୂରଯତ୍
ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଦଳ ଯେପରି, ଉଡ଼ୁଥିବା ପାଖାର ଶବ୍ଦରେ, ଏହା ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା।