ଏକାର୍ଣଵପଯḫପୂରେ ଘର୍ଘରାରାଵରଂହସି । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଖଣ୍ଡସମ୍ଭାରେ ପ୍ରୋହ୍ଯମାନେ ମହାମ୍ଭସି
ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ଘରଘର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏହି ବଡ଼ ପାଣିରେ ଉଲଟିପାଲଟି ଯାଉଥିଲା।
ନାସୀତ୍ କଶ୍ଚିତ୍ ପରିତ୍ରାତା ଦାତା ଵା ଵଚସୋ ଽପି ଚ । ଶକ୍ନୋତି କḫ ପରିତ୍ରାତୁଂ କାଲେନ କଵଲୀକୃତମ୍
ସେଠାରେ କେହି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଥିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଏକଟି ଶବ୍ଦ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ; ସମୟ ଯାହାକୁ ଗିଲା, ତାହାକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ?
ନାକାଶମ୍ ଆସୀନ୍ ନ ଦିଗନ୍ତମ୍ ଆସୀଦ୍ ଅଧୋ ଽପି ନାସୀନ୍ ନ ତଦୋର୍ଧ୍ଵମ୍ ଆସୀତ୍ । ଭୂତଂ ନ ଚାସୀନ୍ ନ ଚ ସର୍ଗ ଆସୀଦ୍ ଆସୀତ୍ ପରଂ କେଵଲମ୍ ଏଵ ଵାରି
ସେତେବେଳେ ଆକାଶ ଥିଲାନି, ଦିଗନ୍ତ ଥିଲାନି, ତଳେ କିଛି ନଥିଲା, ଉପରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ନଥିଲା। କୌଣସି ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେନି—କେବଳ ପାଣି ଏକାକି ରହିଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅନ୍ତରେ ଚକ୍ଷୁର୍ ଵ୍ଯୋମସ୍ଥୋ ଽହମ୍ ଅଥାତ୍ଯଜମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଲୋକେ ପ୍ରଭାତେ ଽର୍କḫ ପ୍ରଭାମ୍ ଇଵ
ଏହି ସମୟରେ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ଆକାଶରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀରେ, ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ମୁଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲି।
ଯାଵଦ୍ ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ତତ୍ର ଶୈଲାଦ୍ ଇଵ ଵିନିର୍ମିତଃ । ପରମେଷ୍ଠୀ ସମାଧିସ୍ଥḫ ପ୍ରଧାନପରିଵାରଵାନ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ପାହାଡ଼ରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି, ପରମେଷ୍ଠୀ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସହଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ସମୂହଶ୍ ଚୈଵ ଵେଦାନାଂ ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଶୁକ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ ଚୈଵ ଶକ୍ରୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଯମଃ
ସେଠାରେ ବେଦମାନେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ଋଷିମାନେ, ଶୁକ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର ଓ ଯମ ମିଶିଥିଲେ।
ସୋମୋ ଽଥ ଵରୁଣୋ ଽଗ୍ନିଶ୍ ଚ ତଥାନ୍ଯେ ଚ ସୁରର୍ଷଯଃ । ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧାନାଂ ସାଧ୍ଯାନାଂ ଚୈଵ ନାଯକାଃ
ତାପରେ ସୋମ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ନେତାମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଲିପିକର୍ମାର୍ପିତାକାରାସ୍ ସର୍ଵେ ଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ । ବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନାସ୍ ତତ୍ର ନିର୍ଜୀଵା ଇଵ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଆକୃତି ଲେଖକଙ୍କ କାମରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିଲେ, ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେଉଁଠି ମନେ ହେଉଥିଲା ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି।
ଅଥୈତେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାସ୍ ତମ୍ ଏଵୋଦ୍ଦେଶମ୍ ଆଗତାଃ । ବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନାସ୍ ତସ୍ଥୁସ୍ ତଥୈଵାଶୁ ଯଥୈଵ ତେ
ତାପରେ ସେହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ପଦ୍ମାସନରେ ବସି ରହିଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ନାହମ୍ ଅବ୍ଜଜମ୍ । ପୁରୋ ଵିନିଦ୍ରତାଂ ଯାତସ୍ ସ୍ଵପ୍ନଦୃଷ୍ଟମ୍ ଇଵାଗ୍ରଗମ୍
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ମାନେ ଲୋଟସରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାଁକୁ ଆଗରେ ଦେଖିଲି ନାହିଁ; ସେ ଏମିତି ଏକ ନିଦ୍ରା ଦଶାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ମନେ ହେଉଥିଲା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିବା ପରି।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଜନଂ ସର୍ଵମ୍ ଅହଂ ତାମ୍ ଅପି ଵାସନାମ୍ । ନାପଶ୍ଯଂ ସ୍ଵପ୍ନନଗରଂ ବୁଧ୍ଯମାନ ଇଵାଗ୍ରଗମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଲୋକର ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଏବଂ ସେହି ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦେଖିନଥିଲି; ଏହା ଏମିତି ଲାଗିଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନ ନଗରରୁ ଜାଗିଉଛି।
ଅରଣ୍ଯଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵାସୀତ୍ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନଗରଂ ତଦା । କଠିନାକାଣ୍ଡଵିଧ୍ଵସ୍ତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ ଇଵ ପତ୍ତନମ୍
ସେ ଦିନେ ବ୍ରହ୍ମାର ନଗରଟି ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା; ଏହା ଏମିତି ଭାଗ୍ନ ଓ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁପରି ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଭାଗ୍ନ ପୁରୀ।
ସର୍ଵ ଏଵ ଗତାẖ କ୍ଵାପି ତେ ତଥା ତାଦୃଶାସ୍ ତଦା । ଋଷଯୋ ମୁନଯୋ ଵେଦା ଦେଵା ଵିଦ୍ଯାଧରାଦଯଃ
ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଋଷି, ମୁନି, ବେଦ, ଦେବତା, ଓ ବିଦ୍ୟାଧର ଆଦି ଲୋକମାନେ କେଉଁଠି ଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସବୁ ଏମିତି ହେଇଗଲେ।
ଜ୍ଞାତଂ ତତୋ ଽଵଧାନେନ ମଯା ନଭସି ତିଷ୍ଠତା । ଯାଵନ୍ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଆପନ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଵତ୍ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ
ତାପରେ, ମୁଁ ଆକାଶରେ ଦ୍ରଢ଼ ଧ୍ୟାନରେ ଦଉଁଥିବାବେଳେ ବୁଝିପାରିଲି, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଵାସନାଯାଂ ଵିଲୀନାଯାମ୍ ଅଦର୍ଶନମ୍ ଉପାଗତାଃ । ସ୍ଵପ୍ନଲୋକାଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାନାମ୍ ଇଵ ସ୍ଵଂ ରୂପମ୍ ଆଗତାଃ
ଯେତେବେଳେ ଚିତ୍ତର ଗୁପ୍ତ ଆଶା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସ୍ୱପ୍ନ ଜଗତ ଦୃଶ୍ୟ ହେବା ବନ୍ଦ କରେ, ଜଣେ ଜାଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ଫେରିଯିବା ପରି।
ଆକାଶାତ୍ମୈଵ ଦେହୋ ଽଯଂ ଭାତି ଵାସନଯା ସ୍ଫୁଟଃ । ତଦଭାଵାତ୍ ତୁ ନାଭାତି ସ୍ଵପ୍ନୋ ବୋଧଵତୋ ଯଥା
ଏହି ଦେହ ଯେଉଁଠି ଆକାଶ ତାହାର ମୂଳ, ଚିତ୍ତର ଆଶା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ଆଶା ନଥିଲେ, ଦେହ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—ଏହା ଏହିପରି, ଜଣେ ଜାଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତୋ ଦେହୋ ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ଽଵଲୋକ୍ଯତେ । ବୋଧେ ତଦ୍ଵାସନାଶାନ୍ତୌ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ଦେହ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିବା ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚିତ୍ତର ଆଶା ଶାନ୍ତ ହେଲେ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅପି ତଥୈଵାଯଂ ଵାସନାଯାḫ ପରିକ୍ଷଯେ । ନୈଵାତିଵାହିକୋ ନୈଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଽତ୍ରାଧିଭୌତିକଃ
ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ଚିତ୍ତର ଆଶା ଶେଷ ହେଲେ, ଏଠାରେ ନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ, ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେହ କିଛି ଦେଖାଯାଏ।
ସ୍ଵପ୍ନାନୁଭଵ ଏଷୋ ଽତ୍ର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତẖ କେନ ଖଣ୍ଡ୍ଯତେ । ଆବାଲମ୍ ଏତତ୍ ସଂସିଦ୍ଧମ୍ ଅନୁଭୂତଂ ଶ୍ରୁତଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନ ଅନୁଭବର ଏହି ଉଦାହରଣକୁ କିଏ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବ? ଶିଶୁକାଳରୁ ଏହା ଭଲଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବ, ଶୁଣିବା, ଓ ସ୍ମରଣରେ ଆସିଛି।
ଅପହ୍ନଵେଚ୍ ଚ ଵା ଯୋ ଽପି ସ୍ଵମ୍ ଏଵାନୁଭଵଂ ଶଠଃ । ସ ତ୍ଯାଜ୍ଯẖ କୋ ହ୍ଯ୍ ଅଲୀକେନ ସୁପ୍ତମ୍ ଉଦ୍ବୋଧଯେତ୍ କିଲ
ଯଦି କିଏ ଚତୁର୍ ଭାବେ ନିଜର ଅନୁଭବକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ, ତାହାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ମିଥ୍ୟା ଭାବରେ ଶୁଅଥିବାକୁ କିଏ ଜାଗାଇପାରିବ?
ଦେହକାରଣକସ୍ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଦେହାଭାଵେ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଇତି ଚେତ୍ ତଦ୍ ଅଦେହାନାଂ ପରଲୋକୋ ଽପି ନାସ୍ତି ଵଃ
ଯଦି ଆପଣ କହିବେ ଯେ ଦେହ ହେଉଛି ସ୍ୱପ୍ନର କାରଣ, ଦେହ ନଥିଲେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଏନି, ତେବେ ଦେହ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପରଲୋକ ମଧ୍ୟ ନଥିବା ହେବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଅଭଵିଷ୍ଯଚ୍ ଚେତ୍ ତଚ୍ ଛରୀରକସଙ୍କ୍ଷଯେ । ନାଭଵିଷ୍ଯଦ୍ ଅଯଂ ସର୍ଗସ୍ ସ ଚାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ହି ସର୍ଵଦା
ଯଦି ଏହା ଠିକ୍ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିପାରିବା ନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ସଦା ଅଛି।
ଅଵଯଵଵିଭାଗାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଵଶ୍ଯଂଭାଵିନି କ୍ଷଯେ । ନ କଦାଚିଦ୍ ଅନିତ୍ଥଂ ତଜ୍ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସଂସ୍ଥିତମ୍
ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ଦେହର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ସମୟରେ, ଏହି ସଂସାର ମଧ୍ୟ କେବେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ରହିନଥାଏ, ଏବଂ ଏହା କେବେ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନ କଦାଚିଜ୍ ଜଗନ୍ନାଶେ ଦେହାଦ୍ ଭୂତଗଣାଦ୍ ଇଯମ୍ । ମଦଶକ୍ତିର୍ ଇଵ ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଉଦେତୀତ୍ଯ୍ ଅସି ଵକ୍ଷି ଚେତ୍
ଯଦି ତୁମେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସଂସାର ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେହ ଓ ପଞ୍ଚଭୂତ ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ମଦର ଶକ୍ତି ପରି—
ତତ୍ ପୁରାଣେତିହାସାନାଂ ସର୍ଵସଙ୍କ୍ଷଯଵାଦିନାମ୍ । ସ୍ମୃତ୍ଯାଦୀନାଂ ଚ ଵେଦାନାଂ ଵୈଯର୍ଥ୍ଯମ୍ ଉପଜାଯତେ
ତେବେ ପୁରାଣ ଓ ଏତିହାସ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଂସାର ନଷ୍ଟ ହେବା ବିଷୟରେ କହିଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର, ସ୍ମୃତି ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦ ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯିବ।
ଅପ୍ରମାଣତଯୈତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅର୍ଥେ ତେଷାଂ ମହାମତେ । ଅନ୍ଯତ୍ରାପି ପ୍ରମାଣତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯାଦାଵ୍ ଅପି କିଂ ଭଵେତ୍
ଏହି ବିଷୟରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡିକର ମୂଲ୍ୟ ନଥିଲେ, ମହାବୁଧିମାନ, ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବିଶ୍ୱାସ୍ୟତା କିପରି ଥିବ?
ନ ଚୈତଦ୍ ଵିଦ୍ଯତେ ଲୋକେ ଜଗଦୁଚ୍ଛେଦକାରଣାତ୍ । ଅନ୍ଯଚ୍ ଚାସ୍ତାମ୍ ଏତଦ୍ ଅଙ୍ଗ ମମେଦମ୍ ଅପରଂ ଶୃଣୁ
ଏହି ପ୍ରକାର ଯେ, ଏହି କାରଣରୁ ସମଗ୍ର ସଂସାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏହା କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ଯାହା ହେଉ, ବନ୍ଧୁ, ଏହି ଅନ୍ୟ ଦିଗଟିଏ ମୋ ପଖରେ ଅଛି, ସେଥିରେ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ ।
ମଦଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମନି ଜ୍ଞାନେ ଦୃଷ୍ଟା ଦେଶାନ୍ତରେଷୁ ଯା । ପ୍ରମୃତାନାଂ ପିଶାଚାଦିଦେହତା ସା ନ ସିଧ୍ଯତି
ମନେ ଯେପରି ମଦର ଶକ୍ତି ଦୂର ଦେଶରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଆତ୍ମାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଜ୍ଞାନ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଆଦି ଦେହ ହେବାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଘଟେ ନାହିଁ ।
ଅଥ ସାପି ମୁଧାଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଯାଵଦ୍ଦେହଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ଇତି ଚେତ୍ ତନ୍ ମୁଧାନାମ ସତ୍ଯମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଵୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ତୁମେ କହ, ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେହ ଦେଖାଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମ ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ଭାବନା ମୂର୍ଖମାନଙ୍କର ସଠିକ୍ ଧାରଣା ବୋଲି ଧର ।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତତ୍ ପରେ ଲୋକେ ସତ୍ ସ୍ଵର୍ଗନରକାଦିକମ୍ । ଇତ୍ଯ୍ ଏଷାପି ନ ସଂଵିତ୍ କିଂ ସତ୍ଯତାମ୍ ଉପଗଚ୍ଛତି
ଏହିପରି ଯଦି ଭାବିବା, ତେବେ ପରଲୋକରେ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ-ନରକ ଆଦି ଅଛି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ସେହି ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; ତେବେ ସେ କିପରି ସତ୍ୟ ଭାବିବାକୁ ପାରିବ?