ଏକାର୍ଣଵୋ ଽଥ ଵଵୃଧେ ଶନୈଶ୍ ଶୀଘ୍ରଂ ସରିଚ୍ଛତୈଃ । ଭୁଵନେ ଜଡକଲ୍ଲୋଲୈẖ କୋପୋ ମୂର୍ଖାଶଯେ ଯଥା
ତାପରେ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିଗଲା, ଶତଶଃ ନଦୀମାନେ ତା’ରେ ଲିନ ହେଲେ, ଏହାର ଜଡ଼ ତରଙ୍ଗମାନେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଉଠିଲେ, ଯେପରି ମୂର୍ଖ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ମୁସୁଲୋପମଯା ପୂର୍ଵଂ ତତସ୍ ସ୍ତମ୍ଭନିଭାଙ୍ଗଯା । ତତସ୍ ତାଲଦ୍ରୁମାକାରଧାରଯାସାରସାରଯା
ପ୍ରଥମେ, ଏହି ବନ୍ୟା ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯିବା ପରି ଜୋରଦାର ଥିଲା, ପରେ ଦଳିଲା ଦଣ୍ଡା ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା, ତା’ପରେ ତାଳଗଛର ତଣ୍ଡି ପରି ତୀବ୍ର ଧାରା ହେଇ ବହିଲା।
ତତୋ ନଦୀପ୍ରଵାହୋଗ୍ରଜଲପାତୈକପାତଯା । ସପ୍ତଦ୍ଵୀପମହୀପୀଠସମମେଦୁରମେଘଯା
ତା’ପରେ ନଦୀର ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ଏକାଠି ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଜଳପାତ ହେଲା, ଏବଂ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଭୂମି ପରି ଘନ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା।
ଵହ୍ନିର୍ ଵିଦାହକୃଦ୍ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଶମମ୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୌ ତଥା । ଶାସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜନସଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ମୌର୍ଖ୍ଯମ୍ ଆପତ୍ପ୍ରଦଂ ଯଥା
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲା, ବର୍ଷା ତା’କୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲା; ଯେପରି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଦୁଃଖ ଆଣେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଊର୍ଧ୍ଵାଧରସ୍ଥପରିଵୃତ୍ତପଦାର୍ଥଜାତମ୍ ଅନ୍ତẖକ୍ଵଣତ୍ଖନଖନାଯିତଶୈଲମଜ୍ଜମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୋଟରମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଵିଧୁରଂ କୁବାଲଲୀଲାଵିଲୋଲମ୍ ଇଵ ବିଲ୍ଵଫଲଂ ଵିଶୁଷ୍କମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଖୋଲ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିର୍ଜନ ହୋଇଗଲା, ତାହାର ଉପର ଓ ତଳ ଅଂଶ ଉଲଟିପାଲଟି ଯାଇଥିଲା, ଗିରିଗୁଡିକର ଭଙ୍ଗାର ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଧାତୁର ଝଙ୍କାରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା—ଏହା ଏକ ଶୁଷ୍କ ବେଲ ଫଳ ପରି ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଶିଶୁଙ୍କ ଖେଳରେ ଏପଟ-ଓପଟ ହେଉଛି, ଭିତରେ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶୁଷ୍କ।
ଵାତଵର୍ଷହିମୋତ୍ପାତଘାତଭଗ୍ନେ ଧରାତଲେ । ଜଲଵେଗୋ ଽଗମଦ୍ ଵୃଦ୍ଧିଂ କଲାଵ୍ ଇଵ ମହୀପତିଃ
ପବନ, ବର୍ଷା, ଶୀତଳ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀରେ, ଜଳର ବେଗ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ି ଚାଲିଥିଲା, ଯେପରି ଦୁଃଖର ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଯାଏ।
ଗଙ୍ଗାପ୍ରଵାହପ୍ରତିମଧାରାପାତଵିଵର୍ଧିତୈଃ । ସରିତ୍ସହସ୍ରୈସ୍ ସହସା ମେରୁମନ୍ଦରସୁନ୍ଦରୈଃ
ହଜାର ହଜାର ନଦୀ, ଯାହାର ଧାରା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହ ପରି ବଢ଼ିଯାଉଥିଲା, ହଠାତ୍ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ସୁନ୍ଦର କରି ଦେଉଥିଲା।
ଆଦିତ୍ଯପଥସମ୍ପ୍ରାପ୍ତକନ୍ଦରୋ ଜଡମନ୍ଥରଃ । ଏକାର୍ଣଵସ୍ ସମୁଚ୍ଛୂନ ଆସୀନ୍ ମୂର୍ଖ ଇଵେଶ୍ଵରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଛୁଇଁଥିବା ଗୁହାଗୁଡିକୁ ଭରି ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଅତି ମନ୍ଦ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଗଲା—ଏକ ମୂର୍ଖ ଏବଂ ଅସଚେତନ ପ୍ରଭୁ ପରି।
ଵିପୁଲାଵର୍ତଵୃତ୍ତ୍ଯାନ୍ତର୍ ଵିଵୃତାଦ୍ରିତରତ୍ତୃଣଃ । ସ୍ଫୁରତ୍ତୁଙ୍ଗତରଙ୍ଗାଗ୍ରନିଗୀର୍ଣାଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲଃ
ବିସ୍ତୃତ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଝରଣା ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଘାସ ଭସିଯାଇଥିଲା; ତାହାର ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଗିଲିଯାଇଥିଲା।
ମେରୁମନ୍ଦରକୈଲାସଵିନ୍ଧ୍ଯସହ୍ଯଜଲେଚରଃ । ଚଲିତାଵନିପଙ୍କାନ୍ତର୍ଲୀନଵ୍ଯାଲମୃଣାଲକଃ
ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାସ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ସହ୍ୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଜଳ ବେହେଇଯାଉଥିଲା; ଜଙ୍ଗଲ ଉପଟିଯାଉଥିଲା, ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ସାପ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ।
ଅର୍ଧଦଗ୍ଧଦ୍ରୁମଵନଵ୍ଯୂହାଵଲନସଙ୍କଟଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଭସ୍ମସମ୍ମୃଷ୍ଟିମଷୀକର୍ଦମକୁତ୍ସିତଃ
ଅଧଉଁଜଳି ଜଳିଯାଇଥିବା ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ଘୁରୁଥିଲା; ତିନି ଲୋକ ନିଜ ଛାର ମିଶିଥିବା କଳିମା ମାଟିରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ନଭସ୍ସ୍ତମ୍ଭବୃହଦ୍ଧାରାନାଲଭାସ୍କରପୁଷ୍କରଃ । ଧାରାଜଲମହାମ୍ଭୋଦଵିଲୀନନଲିନୀଦଲଃ
ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳସ୍ତମ୍ଭ ଭରିଯାଇଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଦ୍ମ ଆକୃତି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣାରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଡୁବିଯାଇଥିଲା।
ଦିଣ୍ଡୀରପର୍ଵତପ୍ରାନ୍ତପ୍ରାପ୍ତଵୃତ୍ତାନ୍ତଵାରିଦଃ । ଭ୍ରମଦିନ୍ଦ୍ରାନଲାର୍କେନ୍ଦୁପୁରପତ୍ତନପୂରନୌଃ
ଦିଣ୍ଡିର ପାହାଡ଼ର କୋଳରୁ ଆସୁଥିବା ଖବର ନେଇ, ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗରକୁ ଜାହାଜ ଭରି ଆସୁଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପାଣିର ଝରଣା ଉତ୍ସାହରେ ବହୁଛି।
କାଷ୍ଠଵତ୍ପ୍ରୋହ୍ଯମାନୋଗ୍ରସୁରାସୁରନରୋତ୍କରଃ । ଶନୈẖକ୍ରମୋଚ୍ଛୂନତଯା ଲିହନ୍ନ୍ ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ଗଛର ଗଟିଏ ପରି ପାଣିରେ ଭସିଯାଉଛନ୍ତି, ଏହି ଝରଣା ଦେଖିବାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ବଡ଼ ହେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗୋଲକୁ ଛୁଇଁଉଛି।
ତରତ୍ତାରତରାରାଵଧାରାସାରସମୁଦ୍ଭଵୈଃ । ବୁଦ୍ବୁଦୈḫ ପରିସନ୍ଦିଗ୍ଧପ୍ରୋହ୍ଯମାନମହାଚଲଃ
ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଝରଣାରୁ ଉଠୁଥିବା ଫେନାରେ ଘେରାଯାଇ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପାଣିରେ ଏପଟେ ସେପଟେ ହେଉଛି।
ଭ୍ରମଦ୍ବୁଦ୍ବୁଦଵିଶ୍ରାନ୍ତଭ୍ରାନ୍ତକଲ୍ପାନ୍ତଵାରିଦଃ । ଉତ୍ତାରକୈସ୍ ତୈର୍ ନଯନୈḫ ପଶ୍ଯନ୍ନ୍ ଅପରଵାରିଦମ୍
ଯୁଗର ଶେଷରେ ଆସୁଥିବା ବଡ଼ ବନ୍ୟା, ଘୁରୁଥିବା ଫେନାରେ ଭରିଯାଇ, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଯାଏ; ତାହାର ତରଙ୍ଗମାନେ ଉଦ୍ଧାରକ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ମହାପ୍ରଲଯଵାର୍ଯୋଘଘୋଷଘୁଙ୍ଘୁମିତାନ୍ତରଃ । ଏକପ୍ରଵାହାପହୃତସର୍ଵୋର୍ଵୀକୁଲପର୍ଵତଃ
ଭିତରେ ବଡ଼ ପ୍ରଳୟର ଜଳର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି, ଏବଂ ଏକ ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼ ଓ ଜମିକୁ ବହାଇ ନେଉଛି।
ଚଣ୍ଡଵାତକୃତାପୂର୍ଵଜଲୌଘକୁଲପର୍ଵତଃ । ମହାଘୁରୁଘୁରାରାଵଘର୍ଘରୋଗ୍ରପଯୋରଯଃ
ତିବ୍ର ପବନ ଓ ଅପୂର୍ବ ଜଳର ଧାରା ପାହାଡ଼ ଓ ଜମିକୁ ଚାପି ଦେଉଛି, ଏହି ବଡ଼ ପ୍ରଳୟର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁଡ୍ଯସଙ୍ଘଟ୍ଟପରାଵୃତ୍ତିଭିର୍ ଉଦ୍ଧତଃ । କୁର୍ଵନ୍ ଯୋଜନଲକ୍ଷାଣି ଵିନତାନ୍ଯ୍ ଉନ୍ନତାନି ଚ
ଏହି ପ୍ରଳୟ ତରଙ୍ଗ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଦେଵାଳରେ ଆଘାତ ହୋଇ ଉଠୁଛି, ଏବଂ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଭୂମିକୁ କେବେ ତଳେ ଏବଂ କେବେ ଉପରେ କରୁଛି।
ତୃଣୈର୍ ଇଵ ତରଙ୍ଗେଷୁ ଦୋଲାନ୍ଦୋଲନମ୍ ଅଦ୍ରିଭିଃ । କୁର୍ଵଦ୍ଭିର୍ ଉପଲାଘାତଭଗ୍ନଭାସ୍କରମଣ୍ଡଲଃ
ତରଙ୍ଗରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ତୃଣ ପରି ଡୋଲି ଚାଲିଛନ୍ତି, ପଥରର ଆଘାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।
ଶୂନ୍ଯବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଵିପୁଲଜଲଘାତକୁଲାଯକେ । ଲୀନାନ୍ ଅଚଲକାକୋଲାନ୍ ଗୃହ୍ଣନ୍ ସଲିଲଜାଲକୈଃ
ଶୂନ୍ୟ ମହାବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏହି ବିଶାଳ ଘୋସାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳର ଝଟକା ଲାଗିଛି, ସେଠାରେ ତଳେ ଡୁବିଯାଇଥିବା, ନିଷ୍ପ୍ରଭ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସେ ଜଳର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଉଛନ୍ତି।
ମୃତାମୃତବୃହଦ୍ଭୂତମଜ୍ଜନୋନ୍ମଜ୍ଜନାକୁଲାନ୍ । ତରଙ୍ଗମକୁରାନ୍ କର୍ଷନ୍ ପ୍ରତିବିମ୍ବାନ୍ଵିତାନ୍ ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ଉପରେ ଉଠିବା ଓ ତଳେ ଡୁବିବାରେ ଅତି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ, ମୃତ ଓ ଜୀବିତ, ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ, ସେମାନେ ତରଙ୍ଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି ଟାଣି ନେଉଛନ୍ତି।
ମୃତଶିଷ୍ଟାନ୍ ପୁରଭ୍ରଷ୍ଟାନ୍ ଫେନାଦ୍ରିତଟକୋଟିଷୁ । ଦଧଜ୍ ଜଲବଲଶ୍ରାନ୍ତାଂସ୍ ତ୍ରିଦଶାନ୍ ମଷକାନ୍ ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ନିଜ ନଗରରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛନ୍ତି, ଜଳର ଶକ୍ତିରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ସେମାନେକୁ ଫେନର ଚୂଡ଼ା ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଧରି ରଖିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ମାନେ ମଶା ଭଳି।
ଵିମଲାଦ୍ଯତନାକାଶଵିପୁଲାନ୍ ଅମ୍ବୁବୁଦ୍ବୁଦାନ୍ । ସହସ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯାନ୍ ଵଲଯଂଲ୍ ଲୋଚନାନୀଵ ଵାସଵଃ
ନିର୍ମଳ ଏବଂ ନୂତନ ଆକାଶସମ ଅନେକ ଜଳବୁଦ୍ବୁଦିକୁ, ଯେଉଁମାନେ ଗଣନାହୀନ, ସେମାନେକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ଷୁମାଳାକୁ ଧରିଥାନ୍ତି, ସେଭଳି ଧରି ରଖିଛନ୍ତି।
ଶରଦ୍ଵ୍ଯୋମସମାଭୋଗୈର୍ ଵଲଦ୍ଭିର୍ ବୁଦ୍ବୁଦେକ୍ଷଣୈଃ । ପଶ୍ଯନ୍ନ୍ ଇଵ ନଦୀଧାରାନ୍ ମେଘାନ୍ ଆତ୍ମପ୍ରପୂରକାନ୍
ଶରତ୍କାଳର ଆକାଶ ପରି ଫୁଲୁଆ ଗୋଟିଏ ଚକୁ ଦେଇ ଫୁଲୁଥିବା ବୁଲବୁଲି ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପୂରଣ କରୁଥିବା ନଦୀର ଧାରା ଓ ମେଘମାନେକୁ ଦେଖୁଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ପୁଷ୍କରାଵର୍ତକାଭ୍ରାଣାଂ ବାହୁଭିର୍ ଵୀଚିମଣ୍ଡଲୈଃ । କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଆଲିଙ୍ଗନାନୀଵ ସପକ୍ଷାଦ୍ରିଵଦ୍ ଉତ୍ଥିତୈଃ
ଲହରୀର ଗୋଲାକାର ବାହୁମାନେ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ପଦ୍ମ ଓ ମେଘମାନେକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ, ଯେଉଁମାନେ ପଖା ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଉଠିଆସୁଛନ୍ତି।
ତ୍ରିଜଗଦ୍ଗ୍ରାସସନ୍ତୃପ୍ତḫ ପ୍ରଗାଯନ୍ନ୍ ଇଵ ଘର୍ଘରୈଃ । ରଵୈର୍ ନୃତ୍ଯନ୍ନ୍ ଇଵୋଗ୍ରାଦ୍ରିକଟକୈର୍ ଵୀଚିଦୋର୍ଦ୍ରୁମୈଃ
ତିନି ଜଗତ୍କୁ ଗିଲି ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଘର୍ଘର ଶବ୍ଦରେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ପରି ଓ, ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଲହରୀର ଚୂଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ନଦୀଧାରାଧରୈର୍ ଊର୍ଧ୍ଵେ ମଧ୍ଯେ ଦଗ୍ଧୈର୍ ଧରାଧରୈଃ । ଅଧୋ ଧରାଧରୈର୍ ନାଗୈର୍ ଅଧରଃ ପଙ୍କଗୈର୍ ଵୃତଃ
ଉପରେ ନଦୀର ଧାରା ମେଘମାନେ ଢାକିଛନ୍ତି, ମଧ୍ୟରେ ଜଳିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତଳେ ପାହାଡ଼, ସାପ ଓ କାଦଳିଆ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଢାକିଛନ୍ତି।
ଧାରାତ୍ରିପଥଗାପୂରୈର୍ ନିପତଦ୍ଭିର୍ ନିରନ୍ତରମ୍ । ମଗ୍ନୋନ୍ମଗ୍ନୋହ୍ଯମାନାଦ୍ରିଶୃଙ୍ଗଦିଣ୍ଡୀରବୁଦ୍ବୁଦଃ
ନଦୀର ପଥରେ ଅବିରତ ଝରଣା ପାଣି ପଡ଼ୁଥିଲା, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ତାହା ଦଳି ଦେଉଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ବଡ଼ ବୁଲବୁଲି ଫୁଟି ଯାଉଛି।
ଉହ୍ଯମାନଗଲତ୍ସ୍ଵର୍ଗଖଣ୍ଡକ୍ରନ୍ଦନ୍ନଭଶ୍ଚରଃ । ଵହଦ୍ଵିଦ୍ଯାଧରୀଵୃନ୍ଦପଦ୍ମିନୀସୁନ୍ଦରାନ୍ତରଃ
ପାଣିର ସ୍ରୋତରେ ଆକାଶର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ତଳା ଶୋଭାମୟ ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଦଳେଇ ଯାଉଥିଲେ।