ମୃତାର୍ଧମୃତଯା ଭୂତସନ୍ତତ୍ଯାନିଲଲୋଲଯା । ଅଭୂନ୍ ନୀରନ୍ଧ୍ରମ୍ ଆକାଶଂ ଜୀର୍ଣପର୍ଣସଵର୍ଣଯା
ଅର୍ଧମୃତ ଓ ଅର୍ଧଜୀବି ପ୍ରାଣୀମାନେ ବାୟୁରେ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ଆକାଶ ଏମିତି ଭରିଯାଇଥିଲା ଯେ, କୌଣସି ଖାଲି ସ୍ଥାନ ରହିନଥିଲା, ଏହା ପୁରୁଣା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜଗଦ୍ ଆସୀତ୍ ପତଚ୍ଛୃଙ୍ଗସ୍ଥୂଲଧାରୌଘନିର୍ଭରମ୍ । ଭ୍ରଶ୍ଯଦ୍ବୃହଦ୍ଗିରିପୁରଵ୍ରାତପୂର୍ଣସରିଚ୍ଛତମ୍
ପତନଶୀଳ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ଝରିପଡ଼ୁଥିବା ଜଳଧାରାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଢାକିଯାଇଥିଲା। ବଡ଼ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ନଗରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ଶତଶଃ ନଦୀ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଶାମ୍ଯଚ୍ଛମଶମାଶବ୍ଦଶତସଙ୍ଗିହୁତାଶନମ୍ । ଚଲାବ୍ଧିଵଲନାଦୋଲାଲୋଲଶୈଲସରିତ୍ତଟମ୍
ଶାନ୍ତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ନାଶର ଅନେକ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ଏହି ସମୟରେ ଚଞ୍ଚଳ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ପାର ଉପ୍ରେ ଉପ୍ରେ ହଲୁଚିଲା।
ତୃଣରାଶିସରିନ୍ନ୍ଯାଯମିଶ୍ରଦ୍ଵୀପାର୍ଣଵୋତ୍କରମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତଦୂରଦିଗ୍ଵ୍ଯୋମକ୍ଷଣଜ୍ଵାଲାମହାଵନମ୍
ଘାସ ଓ ନଦୀର ଭଳି ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ଏକାଠି ହୋଇ ଥିଲା, ଏବଂ ଦିଗ ଓ ଆକାଶର ସବୁଠାରୁ ଦୂରରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିର ଜଙ୍ଗଲ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଚମକି ଉଠିଲା।
ଵର୍ଷଶାମ୍ଯଦ୍ଧୁତାଶୋତ୍ଥଭସ୍ମାମୋଦପତତ୍ସୁରମ୍ । ଭୂତପୂର୍ଵଜଗଦ୍ଭୂତଂ ପରିଵିସ୍ମୃତସର୍ଗକମ୍
ବର୍ଷାରେ ନିର୍ବାପିତ ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଲଗି ଦେବତାମାନେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା ସେଇ ସୃଷ୍ଟି, ନିଜ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମନେ ରଖିନଥିବା ପରି ହୋଇଗଲା।
ନିରର୍ଗଲୋଲ୍ଲସନ୍ନାଦଂ ସାର୍ଗଲୋପଶମକ୍ରମମ୍ । ସର୍ଗଲୋଭୋଲ୍ଲସଚ୍ଛେଷଂ ଵର୍ଗଲୋକଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଅବିରତ ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲା; ଏହା ପରେ ଦେଖାଗଲା କେବଳ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରତି ଅନ୍ତିମ ଆକାଂକ୍ଷା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଅନାରତଵିପର୍ଯାସକାରିମାରୁତନିର୍ଧୁତମ୍ । ବୀଜରାଶିମ୍ ଇଵାଜସ୍ରଂ ପୂଯମାନଂ ପୁନḫ ପୁନଃ
ଅବିରତ ଭ୍ରମ ହେବା ହাওରେ ଯେପରି ଧାନ୍ୟର ଢେର ବାରମ୍ବାର ଚିଁଡ଼ାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ମନ ମଧ୍ୟ ବାରେବାରି ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ ।
ଉଲ୍ମୁକାନ୍ଯୋଽନ୍ଯନିଷ୍ପେଷଵହ୍ନି ଚୂର୍ଣସୁଵର୍ଣଜୈଃ । ରଜୋଭିର୍ ଵିଵୃତୈର୍ ହେମକୁଟ୍ଟିମାକାଶକୋଟରମ୍
ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା, ଦୁଇଟି ପଥର ଘସିଲେ ଉଠୁଥିବା ଚିଙ୍ଗାରି, କିମ୍ବା ସୁନା ଚୁର୍ଣ୍ଣର ଧୂଳି ପରି, ସୁନାର ମହଳର ଆକାଶ ତଳ ଏହି ଧୂଳିକଣାରେ ଭରିଯାଏ ।
ଭୂମଣ୍ଡଲବୃହତ୍ଖଣ୍ଡୈର୍ ଭ୍ରଷ୍ଟୈସ୍ ସଦ୍ଵୀପସାଗରୈଃ । ପୂର୍ଣସପ୍ତମପାତାଲଂ ଲୁଠତ୍ପାତାଲମଣ୍ଡଲୈଃ
ପୃଥିବୀର ବଡ଼ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡ, ଦ୍ୱୀପ ଓ ସାଗର ସହିତ ଛିଣ୍ଡାଯାଇ ଛିଟିଯାଇଛି, ସାତଟି ପାତାଳ ତାଙ୍କର ଗୋଲାକରେ ଘୂରୁଛି ।
ଆସପ୍ତମସୁତାଲାନ୍ତମ୍ ଆମହୀତଲପର୍ଵତମ୍ । ଆଵ୍ଯୋମୈକାର୍ଣଵୀଭୂତଂ ପୂର୍ଣଂ ପ୍ରଲଯଵାଯୁଭିଃ
ସପ୍ତମ ପାତାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଆକାଶ ଏକ ମହାସାଗରରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଛି, ସବୁଠାରେ ପ୍ରଳୟର ବାତାସ ପୂରି ରହିଛି ।
ଏକାର୍ଣଵୋ ଽଥ ଵଵୃଧେ ଶନୈଶ୍ ଶୀଘ୍ରଂ ସରିଚ୍ଛତୈଃ । ଭୁଵନେ ଜଡକଲ୍ଲୋଲୈẖ କୋପୋ ମୂର୍ଖାଶଯେ ଯଥା
ତାପରେ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼ିଗଲା, ଶତଶଃ ନଦୀମାନେ ତା’ରେ ଲିନ ହେଲେ, ଏହାର ଜଡ଼ ତରଙ୍ଗମାନେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଉଠିଲେ, ଯେପରି ମୂର୍ଖ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଢ଼ିଯାଏ।
ମୁସୁଲୋପମଯା ପୂର୍ଵଂ ତତସ୍ ସ୍ତମ୍ଭନିଭାଙ୍ଗଯା । ତତସ୍ ତାଲଦ୍ରୁମାକାରଧାରଯାସାରସାରଯା
ପ୍ରଥମେ, ଏହି ବନ୍ୟା ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯିବା ପରି ଜୋରଦାର ଥିଲା, ପରେ ଦଳିଲା ଦଣ୍ଡା ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା, ତା’ପରେ ତାଳଗଛର ତଣ୍ଡି ପରି ତୀବ୍ର ଧାରା ହେଇ ବହିଲା।
ତତୋ ନଦୀପ୍ରଵାହୋଗ୍ରଜଲପାତୈକପାତଯା । ସପ୍ତଦ୍ଵୀପମହୀପୀଠସମମେଦୁରମେଘଯା
ତା’ପରେ ନଦୀର ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ଏକାଠି ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଜଳପାତ ହେଲା, ଏବଂ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଭୂମି ପରି ଘନ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା।
ଵହ୍ନିର୍ ଵିଦାହକୃଦ୍ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଶମମ୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୌ ତଥା । ଶାସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜନସଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ମୌର୍ଖ୍ଯମ୍ ଆପତ୍ପ୍ରଦଂ ଯଥା
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲା, ବର୍ଷା ତା’କୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲା; ଯେପରି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଦୁଃଖ ଆଣେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଊର୍ଧ୍ଵାଧରସ୍ଥପରିଵୃତ୍ତପଦାର୍ଥଜାତମ୍ ଅନ୍ତẖକ୍ଵଣତ୍ଖନଖନାଯିତଶୈଲମଜ୍ଜମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୋଟରମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଵିଧୁରଂ କୁବାଲଲୀଲାଵିଲୋଲମ୍ ଇଵ ବିଲ୍ଵଫଲଂ ଵିଶୁଷ୍କମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଖୋଲ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନିର୍ଜନ ହୋଇଗଲା, ତାହାର ଉପର ଓ ତଳ ଅଂଶ ଉଲଟିପାଲଟି ଯାଇଥିଲା, ଗିରିଗୁଡିକର ଭଙ୍ଗାର ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଧାତୁର ଝଙ୍କାରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା—ଏହା ଏକ ଶୁଷ୍କ ବେଲ ଫଳ ପରି ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଶିଶୁଙ୍କ ଖେଳରେ ଏପଟ-ଓପଟ ହେଉଛି, ଭିତରେ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶୁଷ୍କ।
ଵାତଵର୍ଷହିମୋତ୍ପାତଘାତଭଗ୍ନେ ଧରାତଲେ । ଜଲଵେଗୋ ଽଗମଦ୍ ଵୃଦ୍ଧିଂ କଲାଵ୍ ଇଵ ମହୀପତିଃ
ପବନ, ବର୍ଷା, ଶୀତଳ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀରେ, ଜଳର ବେଗ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ି ଚାଲିଥିଲା, ଯେପରି ଦୁଃଖର ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଯାଏ।
ଗଙ୍ଗାପ୍ରଵାହପ୍ରତିମଧାରାପାତଵିଵର୍ଧିତୈଃ । ସରିତ୍ସହସ୍ରୈସ୍ ସହସା ମେରୁମନ୍ଦରସୁନ୍ଦରୈଃ
ହଜାର ହଜାର ନଦୀ, ଯାହାର ଧାରା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହ ପରି ବଢ଼ିଯାଉଥିଲା, ହଠାତ୍ ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ସୁନ୍ଦର କରି ଦେଉଥିଲା।
ଆଦିତ୍ଯପଥସମ୍ପ୍ରାପ୍ତକନ୍ଦରୋ ଜଡମନ୍ଥରଃ । ଏକାର୍ଣଵସ୍ ସମୁଚ୍ଛୂନ ଆସୀନ୍ ମୂର୍ଖ ଇଵେଶ୍ଵରଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ଛୁଇଁଥିବା ଗୁହାଗୁଡିକୁ ଭରି ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଅତି ମନ୍ଦ ଓ ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଗଲା—ଏକ ମୂର୍ଖ ଏବଂ ଅସଚେତନ ପ୍ରଭୁ ପରି।
ଵିପୁଲାଵର୍ତଵୃତ୍ତ୍ଯାନ୍ତର୍ ଵିଵୃତାଦ୍ରିତରତ୍ତୃଣଃ । ସ୍ଫୁରତ୍ତୁଙ୍ଗତରଙ୍ଗାଗ୍ରନିଗୀର୍ଣାଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲଃ
ବିସ୍ତୃତ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଝରଣା ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼ ଓ ଘାସ ଭସିଯାଇଥିଲା; ତାହାର ଉଚ୍ଚ ତରଙ୍ଗ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଗିଲିଯାଇଥିଲା।
ମେରୁମନ୍ଦରକୈଲାସଵିନ୍ଧ୍ଯସହ୍ଯଜଲେଚରଃ । ଚଲିତାଵନିପଙ୍କାନ୍ତର୍ଲୀନଵ୍ଯାଲମୃଣାଲକଃ
ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାସ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ସହ୍ୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଜଳ ବେହେଇଯାଉଥିଲା; ଜଙ୍ଗଲ ଉପଟିଯାଉଥିଲା, ମାଟି ମଧ୍ୟରେ ସାପ ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ।
ଅର୍ଧଦଗ୍ଧଦ୍ରୁମଵନଵ୍ଯୂହାଵଲନସଙ୍କଟଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଭସ୍ମସମ୍ମୃଷ୍ଟିମଷୀକର୍ଦମକୁତ୍ସିତଃ
ଅଧଉଁଜଳି ଜଳିଯାଇଥିବା ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ଘୁରୁଥିଲା; ତିନି ଲୋକ ନିଜ ଛାର ମିଶିଥିବା କଳିମା ମାଟିରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ନଭସ୍ସ୍ତମ୍ଭବୃହଦ୍ଧାରାନାଲଭାସ୍କରପୁଷ୍କରଃ । ଧାରାଜଲମହାମ୍ଭୋଦଵିଲୀନନଲିନୀଦଲଃ
ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳସ୍ତମ୍ଭ ଭରିଯାଇଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଦ୍ମ ଆକୃତି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣାରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଡୁବିଯାଇଥିଲା।
ଦିଣ୍ଡୀରପର୍ଵତପ୍ରାନ୍ତପ୍ରାପ୍ତଵୃତ୍ତାନ୍ତଵାରିଦଃ । ଭ୍ରମଦିନ୍ଦ୍ରାନଲାର୍କେନ୍ଦୁପୁରପତ୍ତନପୂରନୌଃ
ଦିଣ୍ଡିର ପାହାଡ଼ର କୋଳରୁ ଆସୁଥିବା ଖବର ନେଇ, ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନଗରକୁ ଜାହାଜ ଭରି ଆସୁଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପାଣିର ଝରଣା ଉତ୍ସାହରେ ବହୁଛି।
କାଷ୍ଠଵତ୍ପ୍ରୋହ୍ଯମାନୋଗ୍ରସୁରାସୁରନରୋତ୍କରଃ । ଶନୈẖକ୍ରମୋଚ୍ଛୂନତଯା ଲିହନ୍ନ୍ ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ ଗଛର ଗଟିଏ ପରି ପାଣିରେ ଭସିଯାଉଛନ୍ତି, ଏହି ଝରଣା ଦେଖିବାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ବଡ଼ ହେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗୋଲକୁ ଛୁଇଁଉଛି।
ତରତ୍ତାରତରାରାଵଧାରାସାରସମୁଦ୍ଭଵୈଃ । ବୁଦ୍ବୁଦୈḫ ପରିସନ୍ଦିଗ୍ଧପ୍ରୋହ୍ଯମାନମହାଚଲଃ
ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଝରଣାରୁ ଉଠୁଥିବା ଫେନାରେ ଘେରାଯାଇ, ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପାଣିରେ ଏପଟେ ସେପଟେ ହେଉଛି।
ଭ୍ରମଦ୍ବୁଦ୍ବୁଦଵିଶ୍ରାନ୍ତଭ୍ରାନ୍ତକଲ୍ପାନ୍ତଵାରିଦଃ । ଉତ୍ତାରକୈସ୍ ତୈର୍ ନଯନୈḫ ପଶ୍ଯନ୍ନ୍ ଅପରଵାରିଦମ୍
ଯୁଗର ଶେଷରେ ଆସୁଥିବା ବଡ଼ ବନ୍ୟା, ଘୁରୁଥିବା ଫେନାରେ ଭରିଯାଇ, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଯାଏ; ତାହାର ତରଙ୍ଗମାନେ ଉଦ୍ଧାରକ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ମହାପ୍ରଲଯଵାର୍ଯୋଘଘୋଷଘୁଙ୍ଘୁମିତାନ୍ତରଃ । ଏକପ୍ରଵାହାପହୃତସର୍ଵୋର୍ଵୀକୁଲପର୍ଵତଃ
ଭିତରେ ବଡ଼ ପ୍ରଳୟର ଜଳର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି, ଏବଂ ଏକ ତୀବ୍ର ପ୍ରବାହ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼ ଓ ଜମିକୁ ବହାଇ ନେଉଛି।
ଚଣ୍ଡଵାତକୃତାପୂର୍ଵଜଲୌଘକୁଲପର୍ଵତଃ । ମହାଘୁରୁଘୁରାରାଵଘର୍ଘରୋଗ୍ରପଯୋରଯଃ
ତିବ୍ର ପବନ ଓ ଅପୂର୍ବ ଜଳର ଧାରା ପାହାଡ଼ ଓ ଜମିକୁ ଚାପି ଦେଉଛି, ଏହି ବଡ଼ ପ୍ରଳୟର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁଡ୍ଯସଙ୍ଘଟ୍ଟପରାଵୃତ୍ତିଭିର୍ ଉଦ୍ଧତଃ । କୁର୍ଵନ୍ ଯୋଜନଲକ୍ଷାଣି ଵିନତାନ୍ଯ୍ ଉନ୍ନତାନି ଚ
ଏହି ପ୍ରଳୟ ତରଙ୍ଗ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଦେଵାଳରେ ଆଘାତ ହୋଇ ଉଠୁଛି, ଏବଂ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଭୂମିକୁ କେବେ ତଳେ ଏବଂ କେବେ ଉପରେ କରୁଛି।
ତୃଣୈର୍ ଇଵ ତରଙ୍ଗେଷୁ ଦୋଲାନ୍ଦୋଲନମ୍ ଅଦ୍ରିଭିଃ । କୁର୍ଵଦ୍ଭିର୍ ଉପଲାଘାତଭଗ୍ନଭାସ୍କରମଣ୍ଡଲଃ
ତରଙ୍ଗରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ତୃଣ ପରି ଡୋଲି ଚାଲିଛନ୍ତି, ପଥରର ଆଘାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।