ଯଦା ତ୍ଵ୍ ଅତ୍ର ପରିଜ୍ଞାନମ୍ ଅସ୍ମଦାଦେସ୍ ତଦାତତମ୍ । ଇଦଂ ସଂସରଣଂ ଵିଦ୍ଧି ଶୂନ୍ଯଂ ସତ୍ଯମ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଆମ ପ୍ରବଚନ ଭଳି ଶିକ୍ଷାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଶୂନ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ, ଯେପରି ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଯଥାଭୂତପରିଜ୍ଞାନାଦ୍ ଅତ୍ର ଶାମ୍ଯତି ଵାସନା । ଅଦ୍ଵୈତାନ୍ ନିରହଙ୍କାରାତ୍ ତତୋ ମୋକ୍ଷୋ ଽଵଶିଷ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଚିରଅଭିଲାଷ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ଅଦ୍ୱୈତ ଓ ଅହଂକାର ନଥିଲେ, କେବଳ ମୁକ୍ତି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଏଵମ୍ ଏଷ ସ ଯୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ ଏଵେଦଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ଵିରାଜୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ରାମ ଦେହୋ ଯସ୍ ତଦ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍
ଏଭଳି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ଏହି ବିଶ୍ୱ ରୂପେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି । ହେ ରାମ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିରାଜ ଦେହ ଏହି ବିଶ୍ୱ ହିଁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି ।
ସଙ୍କଲ୍ପାକାଶରୂପସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଯା ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଉତ୍ଥିତା । ତଦ୍ ଇଦଂ ଜଗଦ୍ ଆଭାତି ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମ୍ ଉଦାହୃତମ୍
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କଳ୍ପନାର ଆକାଶ ଭଳି, ସେଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଭ୍ରମ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହିଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ସର୍ଵମ୍ ଆକାଶମ୍ ଏଵେଦଂ ସଙ୍କଲ୍ପକଲନାତ୍ମକମ୍ । ଵସ୍ତୁତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅସ୍ତି ନ ଜଗତ୍ ତ୍ଵତ୍ତାମତ୍ତେ ଚ ନ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଏକମାତ୍ର ଆକାଶ ହିଁ, ଯାହା କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ । ପ୍ରକୃତରେ ବିଶ୍ୱ କିଛି ନାହିଁ, ତୁମେ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠିଏ ଏପରି କିଛି ନାହିଁ ।
କ୍ଵ ଚିନ୍ମାତ୍ରେ ଽମଲେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି କଥଂ ଵା କେନ ଵା ଜଗତ୍ । କିଂ ଜାଯତେ କିମ୍ ଅତ୍ରାସ୍ତି କାରଣଂ ସହକାରି ଯତ୍
ନିର୍ମଳ ଚେତନାର ଆକାଶରେ, କେମିତି, କିଏ, କିମ୍ବା କେଉଁଠି ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ? ଏଠାରେ କଣ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, କଣ ଅଛି, କିଏ କାରଣ କିମ୍ବା ସହାୟକ ଅଛି?
ଅତୋ ଽଲୀକମ୍ ଇଦଂ ଜାତମ୍ ଅଲୀକଂ ପରିଦୃଶ୍ଯତେ । ଅଲୀକଂ ସ୍ଵଦତେ ଽଲୀକମ୍ ଏଵ ନଶ୍ଯତି ଶୂନ୍ଯକମ୍
ଏହି ସବୁ ଅସତ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଅସତ୍ୟକୁ ଦେଖାଯାଏ। ଅସତ୍ୟ ଅସତ୍ୟକୁ ଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟତାରେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।
ଜଗଦାଦିକଯା ଭାସା ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ସ୍ଵଦତେ ସ୍ଵତଃ । ଆତ୍ମନାତ୍ମାମ୍ବରେ ଦ୍ଵୈତଂ ସ୍ପନ୍ଦନେନେଵ ମାରୁତଃ
ଯେଉଁ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ନିଜେ ନିଜକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଆତ୍ମାର ଆକାଶରେ, ବାୟୁ ହେଉଛି ଯେପରି ହଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଇଦଂ କିଞ୍ଚିନ୍ ନକିଞ୍ଚିଦ୍ ଵା ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଚିଦାକାଶଂ ଜଗଦ୍ ଵିଦ୍ଧି ଶୂନ୍ଯମ୍ ଅଚ୍ଛଂ ନିରାମଯମ୍
ଏହା କିଛି କିମ୍ବା କିଛି ନୁହେଁ, ଦ୍ୱିତୀୟତା ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟତା ଦୁହିଁରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଚେତନାର ଆକାଶ ବୋଲି ଜାଣ; ଏହା ଶୂନ୍ୟ, ପ୍ରସ୍ନ୍ନ ଏବଂ ଦୁଃଖ ରହିତ।
ଶାନ୍ତାଶେଷଵିଶେଷୋ ଽହଂ ତେନ ରାଘଵ ସଂସ୍ଥିତଃ । ସନ୍ନ୍ ଏଵାସନ୍ନ୍ ଇଵାତସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଏଵମ୍ ଏଵାସ୍ସ୍ଵ ନିର୍ମମଃ
ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଛି। ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନଥିବା ପରି; ଏଭଳି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମମ ଭାବେ ରୁହ।
ନିର୍ଵାସନଶ୍ ଶାନ୍ତମନା ମୌନୀ ଵିଗତଚାପଲଃ । ସର୍ଵଂ କୁରୁ ଯଥାପ୍ରାପ୍ତଂ କୁରୁ ଵା ମାତ୍ର କିଂ ଗ୍ରହଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମନରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ବିକାର, ମୌନ ଓ ଅଚଞ୍ଚଳ ଅଛି—ସେଠାରେ ଯେଉଁ କାମ ଆସେ, ସେହିପରି କର; କିମ୍ବା କିଛି ମଧ୍ୟ ନ କର। ଏଠି କଣସି ଧରିବା ଅଛି କି?
ଅନାଦିନିତ୍ଯାନୁଭଵୋ ଯ ଏକସ୍ ସ ଏଵ ଦୃଶ୍ଯଂ ନ ତୁ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଅନ୍ଯତ୍ । ସତ୍ଯାନୁଭୂତେର୍ ଅନୁଭୂତଯୋ ଯାସ୍ ସୁଵିସ୍ତୃତା ଦୃଶ୍ଯମହାଦୃଶସ୍ ତାଃ
ଯେଉଁ ଅନୁଭବ ଆଦିହୀନ ଓ ଚିରକାଳୀନ, ସେଠି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସବୁ କିଛି ଏକେ; ଏଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଖାଯାଉଥିବା ନାହିଁ। ସତ୍ୟ ଅନୁଭୂତିର ଯେଉଁ ଅନେକ ଅନୁଭବ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ବିଶାଳ ଦୃଶ୍ୟର ମହାନ ଦୃଷ୍ଟି।
ବନ୍ଧମୋକ୍ଷଜଗଦ୍ବୁଦ୍ଧିର୍ ନ ଶୂନ୍ଯା ନାପି ସନ୍ମଯୀ । ନାସ୍ତମ୍ ଏତି ନ ଚୋଦେତି କିମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆଦ୍ଯମ୍ ଅସୌ କିଲ
ବନ୍ଧନ, ମୁକ୍ତି, ଜଗତ୍ ଓ ବୁଦ୍ଧି—ଏଗୁଡ଼ିକ ନ ଶୂନ୍ୟ, ନ ମଧ୍ୟ ସତ୍ତାର ତିଆରି। ଏମାନେ ନ ଅସ୍ତମିତ ହୁଅନ୍ତି, ନ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି—ଏମାନେ କିଛି ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ମୌଳିକ।
ଉପଦିଷ୍ଟମ୍ ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵଯା ବୁଦ୍ଧମ୍ ଅଲଂ ମଯା । ଭୂଯẖ କଥଯ ତୃପ୍ତିର୍ ହି ଶୃଣ୍ଵତୋ ନାସ୍ତି ମେ ଽମୃତମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆପଣ ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିଛି। ଦୟାକରି ଆଉ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ଅମୃତ ଶୁଣିବାରେ ମୋର କେବେ ତୃପ୍ତି ହୁଏନା।
ସର୍ଗାଦିସମ୍ଭ୍ରମଦୃଶଶ୍ ଶୂନ୍ଯତାଦିଦୃଶସ୍ ତଥା । ନ କାଶ୍ଚନ ଵିଭୋ ସତ୍ଯା ଅସତ୍ଯା ନ ଚ କାଶ୍ଚନ
ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଏହା ସହିତ ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକ, ଏମାନେ କୌଣସିଠାରେ ସଠିକ୍ ସତ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ କୌଣସିଠାରେ ସଠିକ୍ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ତୁ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଅହମ୍ । ତଥାପି ଭୂଯୋ ବୋଧାଯ ସର୍ଗାନୁଭଵ ଉଚ୍ଯତାମ୍
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁ କିଛି ସତ୍ୟ ଅଛି, ସେସବୁକୁ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି। ତଥାପି, ଆଉ ଭଲଭାବେ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭବକୁ ପୁଣିଥରେ କୁହାଯାଉ।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ସର୍ଵଂ ସର୍ଵପ୍ରକାରାଢ୍ଯଂ ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଦିମତ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଉଛି—ଏହି ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ରୂପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେଶ, କାଳ, କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ସହିତ—
ତସ୍ଯ ନାଶେ ମହାନାଶେ ମହାପ୍ରଲଯନାମନି । ବ୍ରହ୍ମୋପେନ୍ଦ୍ରମରୁଦ୍ରୁଦ୍ରମହେନ୍ଦ୍ରପରିଣାମିନି
ଏହାର ବିଲୟ, ଯାହାକୁ ମହାପ୍ରଳୟ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମରୁତ, ରୁଦ୍ର ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି—
ଶିଷ୍ଯତେ ଶାନ୍ତମ୍ ଅତ୍ଯଚ୍ଛଂ କିମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଜମ୍ ଅନାଦିମତ୍ । ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତନ୍ତେ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଅଵଗମ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଏକ ଶାନ୍ତ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ଆଦିହୀନ କିଛି ଅଛି, ଯାହାଠାରୁ ଶବ୍ଦ ଫେରିଯାଆନ୍ତି; ଏହା ଛଡ଼ା ଆଉ କଣ ଜଣାଯିପାରିବ?
ସର୍ଷପାପେକ୍ଷଯା ମେରୁର୍ ଯଥାତିଵିତତାକୃତିଃ । ତଥାକାଶମ୍ ଅପି ସ୍ଥୂଲଂ ଶୂନ୍ଯଂ ସଦ୍ ଯଦପେକ୍ଷଯା
ଯେପରି ଗୋଟିଏ ସୋରିଷ ଦାଣା ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ମେରୁ ପର୍ବତ ବହୁତ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସତ୍ୟ ଉପରେ ତୁଳନା କଲେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ମୋଟା ଏବଂ ଖାଲି ଲାଗେ।
ଅମାନେ ଽକଲିତେ ସୋମ୍ଯେ ଽକାଲେ ଽପରିଣତେ ଚିରମ୍ । ଶାନ୍ତେ ତସ୍ମିନ୍ ପରେ ଵ୍ଯୋମନ୍ଯ୍ ଆଦ୍ଯେ ହ୍ଯ୍ ଅନୁଭଵାତ୍ମନି
ଯେଉଁଠାରେ ମାପ ନାହିଁ, ଭାଗ ନାହିଁ, ମୃଦୁ, ସମୟହୀନ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଏବଂ ସଦା ଶାନ୍ତିମୟ ଅଛି—ସେହି ପରମ ଆକାଶ, ଅନୁଭୂତିର ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ।
ଅସଙ୍କଲ୍ପୋ ମହାଶାନ୍ତୋ ଦିକ୍କାଲୈର୍ ଅମିତାକୃତିଃ । ଅନ୍ତର୍ ମହାଂଶ୍ ଚିଦାକାଶୋ ଵେତ୍ତୀଵ ପରମାଣୁତାମ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ମହାଶାନ୍ତି ରହିଛି, ଦିଗ୍ବା ଦିନ-ବେଳାରେ ଅସୀମ ଆକୃତି ଅଛି; ମନର ଏହି ବିଶାଳ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଣୁକୁ ଜାଣିପାରିବା ପରି ଲାଗେ।
ଅସତ୍ଯାମ୍ ଏଵ ତାମ୍ ଅନ୍ତର୍ ଭାଵଯନ୍ ସ୍ଵପ୍ନଵତ୍ ସ୍ଵତଃ । ତତସ୍ ସ ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦାର୍ଥାଂ ଵେତ୍ତି ଚିଦ୍ରୂପତାଂ ତତାମ୍
ସେ ମନରେ ଏହି ଅସତ୍ୟକୁ ସ୍ଵପ୍ନ ଭଳି ଭାବିଲେ, ପରେ ସେ 'ବ୍ରହ୍ମ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥକୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପକୁ, ବୁଝିପାରେ।
ଵିଦ୍ଭାଵୋ ଽନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚିତ୍ତ୍ଵାଚ୍ ଚିଦଣୁତାଂ ନିଜାମ୍ । ତାମ୍ ଏଵ ପଶ୍ଯତୀଵାଥ ତତୋ ଦ୍ରଷ୍ଟେଵ ତିଷ୍ଠତି
ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତରେ ନିଜର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅନୁଭୂତିକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ସେ ଏହି ଚେତନାକୁ ଦେଖୁଥିବା ପରି ଲାଗେ, ଏବଂ ଦେଖୁଥିବା ଜଣେ ଦର୍ଶକ ଭଳି ରହନ୍ତି।
ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ମୃତିଂ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏକ ଏଵାତ୍ମନାତ୍ମନଃ । ମୃତ ଏଵ ମୃତେର୍ ଦ୍ରଷ୍ଟା ତଥା ଚିଦଣୁର୍ ଆତ୍ମନି
ଯେପରି ସ୍ଵପ୍ନରେ ଜଣେ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖେ—ସେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ଓ ଦେଖୁଥିବା ଦୁହେଁ ନିଜେ—ସେପରି ଆତ୍ମାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅନୁଭବ କରେ।
ତତଶ୍ ଚିଦ୍ଭାଵ ଏଷୋ ଽନ୍ତର୍ ଏକ ଏଵ ଦ୍ଵିତାମ୍ ଇଵ । ପଶ୍ଯନ୍ ଖରୂପ ଏଵାସ୍ତେ ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଚେତନା ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ଭଳି ଦେଖାଯାଏ; ଦେଖୁଥିବା ସ୍ୱରୂପରେ ଏହା ଖାଲି ଆକାଶ ପରି ଅଟୁଟ ରହେ, ଦର୍ଶକ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି ପ୍ରତିତି ହୁଏ।
ଚିଦ୍ଭାଵଶ୍ ଶୂନ୍ଯ ଏଵାତିନିରାକାରୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଣୁଂ ତନୁମ୍ । ପଶ୍ଯନ୍ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଇଵୋଦେତି ଦ୍ରଷ୍ଟେଵ ଚ ତଦା ଦ୍ଵିତା
ଚେତନା ଯଦିଓ ସତ୍ୟରେ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାକାର, ତଥାପି ସେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସେ ଦୃଷ୍ଟା ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଦୁଇଟି ଭାଗକୁ ଅନୁଭବ କରେ।
ପ୍ରକାଶମ୍ ଅଣୁମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯଂସ୍ ତଦନୁଭାଵତଃ । ଉଚ୍ଛୂନତାଂ ଚେତଯତେ ବୀଜମ୍ ଅଙ୍କୁରତାମ୍ ଇଵ
ସେ ନିଜକୁ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ଦେଖି, ସେହି ଅନୁଭୂତିର ଶକ୍ତିରେ ନିଜର ବିସ୍ତାରକୁ ଅନୁଭବ କରେ—ଯେପରି ଏକ ମାନ୍ୟ ଅଂକୁର ହେଉଛି।
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଦ୍ରଵ୍ଯଦ୍ରଷ୍ଟୃଦର୍ଶନଦୃଗ୍ଦୃଶଃ । ଅର୍ଥାନ୍ତରସ୍ଵଭାଵେନ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନୁଦିତାଭିଧାଃ
ଦେଶ, କାଳ, କ୍ରିୟା, ଦ୍ରବ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟା, ଦର୍ଶନ ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ—ଏହି ସବୁ ନିଜ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅପ୍ରକାଶିତ ନାମ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି।
ଚିଦଣୁର୍ ଯତ୍ର ଭାତୋ ଽସୌ ଦେଶୋ ମିତିମ୍ ଉପାଗତଃ । ଯଦା ଭାତସ୍ ତଦା କାଲୋ ଯଦ୍ ଭାନଂ ସା କ୍ରିଯା ସ୍ମୃତା
ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚେତନା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେଠିକୁ 'ଦେଶ' ବୋଲାଯାଏ; ଯେବେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେହି ସମୟକୁ 'କାଳ' କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ 'କ୍ରିୟା' ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।