ଚେତ୍ଯାସମ୍ଭଵତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ପଦେ କେଵ ଚିଦର୍ଥତା । ଆସ୍ଵାଦକାସମ୍ଭଵତୋ ମରିଚେ କେଵ ତୀକ୍ଷ୍ଣତା
ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ, ସେଠାରେ କେମିତି କିଛି ବସ୍ତୁର ଅନୁଭୂତି ହେବ? ଯେଉଁଠାରେ ଭୋଗ କରିବାକୁ କେହି ନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ କେଉଁଠି ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ଥିବ?
ସତ୍ଯେଵେଯମ୍ ଅସତ୍ଯୈଵ ଚିତେଶ୍ ଚିତ୍ତୋଦିତା ପରେ । ଅଭାଵାତ୍ ପ୍ରତିବିମ୍ବସ୍ଯ ପ୍ରତିବିମ୍ବାର୍ହତା କୁତଃ
ଏହା ଦେଖିବାକୁ ସତ୍ୟ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଅସତ୍ୟ; ଏହା ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚେତନାରେ ଦେଖାଯାଏ। ପ୍ରତିବିମ୍ବ ନଥିଲେ, କେମିତି ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଅବସ୍ଥା ହେବ?
ପରମାଣୋର୍ ଅପି ପରଂ ତଦ୍ ଅଣୀଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଣୀଯସଃ । ଶୁଦ୍ଧଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପରଂ ଶାନ୍ତଂ ତଦ୍ ଆକାଶୋଦରାଦ୍ ଅପି
ଏହା ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରମାଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଶାନ୍ତ; ଆକାଶ ଭିତର ଖାଲି ସ୍ଥାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଶାନ୍ତ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନରୂପତ୍ଵାଦ୍ ଅତିଵିସ୍ତୃତମ୍ । ତଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଆଭାସଂ ଭାସନୀଯଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହା ଦିଗ, ସମୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଏହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ; ଏହା କେବଳ ଏକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆଭାସ, ଯାହାକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ।
ଚିଦ୍ରୂପମ୍ ଏଵ ନୋ ଯତ୍ର ଲଭ୍ଯତେ ତତ୍ର ଜୀଵତା । କଥଂ ସ୍ଯାଚ୍ ଚିତ୍ତତାକାରା ଵାସନାନିଲରୂପିଣୀ
ଯେଉଁଠି କେବଳ ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ ମାତ୍ର ମିଳେ, ସେଠି କିପରି ମନର ଆକାର, ଯାହା ଗୁପ୍ତ ଆଶାର ପବନରେ ଗଠିତ, ଥାଇପାରିବ?
ଚିଦ୍ରୂପାନୁଦଯାଦ୍ ଏଵ ତତ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଜୀଵତା । ନ ବୁଦ୍ଧିତା ନ ଚିତ୍ତତ୍ଵଂ ନେନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ଵଂ ନ ଵାସନାଃ
ଯେଉଁଠି କେବଳ ଚେତନା ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଠି କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ; ସେଠି ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଆଶା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତଂ ଲଯାରମ୍ଭପୂର୍ଣମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଜରଂ ପଦମ୍ । ଅସ୍ମଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସ୍ଥିତଂ ଶାନ୍ତଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଆକାଶତୋ ଽଧିକମ୍
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଯଦିଓ ଏହାରେ ଲୟ ଓ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ଏହି ଅଜର ଅବସ୍ଥା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଶାନ୍ତ, ଶୂନ୍ୟ ଓ ଆକାଶଠାରୁ ବଡ଼।
ପରମାର୍ଥସ୍ଯ କିଂ ରୂପଂ ତସ୍ଯାନନ୍ତଚିଦାକୃତେଃ । ପୁନର୍ ଏତତ୍ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ନିପୁଣଂ ବୋଧଵୃଦ୍ଧଯେ
ଅନନ୍ତ ଚେତନାର ଯାହା ସ୍ୱରୂପ, ସେଇ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ରୂପ କଣ? ଦୟାକରି ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ପୁଣିଥରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହ।
ମହାପ୍ରଲଯସମ୍ପତ୍ତୌ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ । ଶିଷ୍ଯତେ ଯତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ ଇଦଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଶୃଣୁ
ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ କାରଣଙ୍କର ମୂଳ କାରଣ ଯେଉଁଠି ରହିଯାଏ, ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏହି ବିଷୟ ଏବେ କହାଯିବ, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନାଶଯିତ୍ଵା ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ମନସୋ ଵୃତ୍ତିସଙ୍କ୍ଷଯେ । ଯଦ୍ ରୂପଂ ଯଦ୍ ଅନାଖ୍ଯେଯଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ତସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
ମନର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ଗଳାଇଦେଲେ, ଯେଉଁ ରୂପକୁ କେହି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେହି ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ସେଇ ପରମ ସତ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ।
ନାସ୍ତି ଦୃଶ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯାଭାଵାଦ୍ ଵିଲୀନଵତ୍ । ଭାତୀତି ଭାସନଂ ଯତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ତସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
ଏଠାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ ନାହିଁ, ଦେଖୁଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କାରଣ, ଦୃଶ୍ୟ ନଥିଲେ ସବୁ କିଛି ଲୟ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ସେଇ ହେଉଛି ସେଇ ପରମ ସତ୍ୟର ରୂପ।
ଚିତେର୍ ଜୀଵସ୍ଵଭାଵୋ ଯୋ ଯଦି ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖୋ ଵପୁଃ । ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଵିମଲଂ ଶାନ୍ତଂ ଯତ୍ ତତ୍ କାରଣକାରଣମ୍
ଜୀବର ନିଜ ଗୁଣ ଯଦି ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦିଗକୁ ଆକର୍ଷିତ, ତେବେ ସେ ଦେହ ହେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ, ଶାନ୍ତ ଚେତନା ମାତ୍ର ଅଛି, ସେଇ ସମସ୍ତ କାରଣଙ୍କର ମୂଳ କାରଣ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠସ୍ଯାଥ ଵାଙ୍ଗୁଲ୍ଯା ଵାତାଦ୍ଯସ୍ପର୍ଶନେ ସତି । ଜୀଵତଶ୍ ଚେତସୋ ରୂପଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ପରମମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଅଙ୍ଗୁଠି କିମ୍ବା ଆଉ କୌଣସି ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ବାୟୁ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଛୁଇଁନଥିବାବେଳେ, ଜୀବନ୍ତ ମନର ଯେଉଁ ରୂପ ରହିଯାଏ, ସେହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା।
ଅସ୍ଵପ୍ନାଯା ଅନନ୍ତାଯା ଅଜଡାଯା ଘନସ୍ଥିତେଃ । ଯଦ୍ ରୂପଂ ଚିରଚିନ୍ତାଯାସ୍ ତତ୍ ତଦାନଘ ଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ରୂପ ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତନ ପରେ ଅବିରତ ରହିଯାଏ, ଯାହା ନିଦ୍ରାହୀନ, ଅନନ୍ତ, ଅଚେତନ ନୁହେଁ ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ହେ ନିର୍ମଳ, ସେହି ରୂପ ତାହାପରେ ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ।
ଯଦ୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ହୃଦଯଂ ଯଦ୍ ଵା ଶିଲାଯାଃ ପଵନସ୍ଯ ଚ । ତସ୍ଯାଚେତ୍ଯସ୍ଯ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନସ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଆକାଶର ହୃଦୟ, ପାଥରର ମନ, କିମ୍ବା ପବନର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅନୁଭୂତି ଅଛି, ସେହି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଚେତନା ଆକାଶର ଯେଉଁ ରୂପ, ସେହିଏ ପରମାତ୍ମାର ମୂଳ ରୂପ।
ଅଚେତ୍ଯସ୍ଯାମନସ୍କସ୍ଯ ଜୀଵତୋ ଯା କ୍ରିଯାଵତଃ । ସ୍ଯାତ୍ ସ୍ଥିତିସ୍ ସା ପରା ଶାନ୍ତା ସତ୍ତା ତସ୍ଯାଦ୍ଯଵସ୍ତୁନଃ
ଯିଏ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ମନ ନଥିବା, ଜୀବନ୍ତ ଓ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଅଛି, ସେହି ଶାନ୍ତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଦ୍ରବ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ।
ଚିତ୍ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଯନ୍ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଘନସ୍ଯ ଵା । ଦର୍ଶନସ୍ଯ ଚ ଯନ୍ ମଧ୍ଯଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଚେତନାର ଆଲୋକ ମଧ୍ୟଭାଗ, କିମ୍ବା ଗଢ଼ ଆଲୋକର ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା ଦେଖିବାର ମଧ୍ୟଭାଗ—ଏହିଠାରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଵେଦନସ୍ଯ ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ତମସସ୍ ତଥା । ଵେଦନଂ ଯଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଅନୁଭୂତି, ଆଲୋକ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସଚେତନତାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଯତୋ ଜଗଦ୍ ଉଦେତୀଵ ନିତ୍ଯାନୁଦିତରୂପ୍ଯ୍ ଅପି । ଵିଭିନ୍ନଵଦ୍ ଇଵାଭିନ୍ନଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପାରମାତ୍ମନଃ
ଯାଠାରୁ ସଂସାର ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ସଦା ଅନୁଦିତ ରୂପରେ ଅଛି, ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଅଭିନ୍ନ—ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଵ୍ଯଵହାରପରସ୍ଯାପି ଯତ୍ ପାଷାଣଵଦ୍ ଆସନମ୍ । ଅଵ୍ଯୋମ୍ନ ଏଵ ଵ୍ଯୋମତ୍ଵଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପାରମାତ୍ମିକମ୍
ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ପାଷାଣ ସଦୃଶ ନିଶ୍ଚଳ ଆସନ, ଅଖଣ୍ଡ ଶୂନ୍ୟରେ ଆକାଶ ଭଳି ଯାହା ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଵେଦ୍ଯଵେଦନଵେତ୍ତୃତ୍ଵରୂପତ୍ରଯମ୍ ଇଦଂ ପୁନଃ । ଯତ୍ରୋଦେତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତମ୍ ଆଯାତି ତତ୍ ତତ୍ ପରମମ୍ ଉତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣାଯିବା, ଜଣା, ଏବଂ ଜଣାଇଥିବା — ଏହି ତିନିଟି ରୂପ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ସେଇ ଏକ ଉତ୍ତମ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଟୁଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି।
ଵେଦ୍ଯଵେଦନଵେତ୍ତୃତ୍ଵଂ ଯତ୍ରେଦଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବତି । ଅବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦୌ ମହାଦର୍ଶେ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ଜଣାଯିବା, ଜଣା, ଏବଂ ଜଣାଇଥିବା ଯେଉଁଠି ଅପ୍ରକାଶ ମନ ଓ ଏହାଦିକର ବଡ଼ ଆଇନାରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏ, ସେଇ ରୂପକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମନଷ୍ଷଷ୍ଠେନ୍ଦ୍ରିଯୋନ୍ମୁକ୍ତଂ ଯଦ୍ ରୂପଂ ସ୍ଯାନ୍ ମହାଚିତେଃ । ଜଙ୍ଗମେ ସ୍ଥାଵରେ ଵାପି ତତ୍ ସର୍ଗାନ୍ତେ ଽଵଶିଷ୍ଯତେ
ବଡ଼ ଚେତନାର ଯେଉଁ ରୂପ ମନ, ଛଅଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ହି ଯଦ୍ ରୂପଂ ତଚ୍ ଚେଦ୍ ବୋଧମଯଂ ଭଵେତ୍ । ମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ତତ୍ ପରେଣ ସମଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରୂପ ନିଜେ ଚେତନାରୁ ଗଠିତ, ଏବଂ ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଏହାଦିକୁ ଛାଡ଼ି ଅଛି, ତେବେ ସେଇ ରୂପ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସହିତ ସମାନ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମାର୍କଵିଷ୍ଣୁହରଶକ୍ରସଦାଶିଵାଦିଶାନ୍ତୌ ଶିଵଂ ପରମମ୍ ଏତଦ୍ ଇହୈକମ୍ ଆସ୍ତେ । ଶିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଦିଷ୍ଟମ୍ ଅଵିନଷ୍ଟମ୍ ଅକଷ୍ଟମ୍ ଇଷ୍ଟଂ ମିଶ୍ରଂ ନ ମିଶ୍ରମ୍ ଅଣୁନାଶ୍ରିତମ୍ ଆଶ୍ରିତେନ
ବ୍ରହ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ହର, ଇନ୍ଦ୍ର, ସଦାଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଶାନ୍ତିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶିବ ଅବିଚଳ ଅଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ସବୁ କିଛି ନାମମାତ୍ର, ଅବିନାଶୀ, ଦୁଃଖରହିତ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ, କେବେ ମିଶ୍ରିତ କେବେ ଅମିଶ୍ରିତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ଆଶ୍ରୟ ।
ଇତ୍ଥଂରୂପମ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ଜଗନ୍ ନାମାସ୍ତି ଭାସୁରମ୍ । ମହାପ୍ରଲଯସମ୍ପତ୍ତୌ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କ୍ଵ ନୁ ଗଚ୍ଛତି
ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଗତ୍ ନାମ ଓ ରୂପରେ ଥିବା — ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ବଡ ନାଶ ଆସିଲେ ଏହା କେଉଁଠିକୁ ଯାଏ ?
କୁତ ଆଯାତି କୀଦୃଗ୍ ଵା ଵନ୍ଧ୍ଯାପୁତ୍ରଃ କ୍ଵ ଗଚ୍ଛତି । କ୍ଵ ଯାତି କୁତ ଆଯାତି ଵଦ ଵା ଵ୍ଯୋମକାନନମ୍
ଏହା କେଉଁଠୁ ଆସେ, କେମିତି ଅଛି ? ଅବନ୍ଧ୍ୟାର ପୁଅ କେଉଁଠିକୁ ଯାଏ ? ଆକାଶର ବନ କେଉଁଠିକୁ ଯାଏ, କେଉଁଠୁ ଆସେ ? କହନ୍ତୁ ମୋତେ ।
ଵନ୍ଧ୍ଯାପୁତ୍ରୋ ଵ୍ଯୋମଵନଂ ନୈଵାସ୍ତି ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । କୀଦୃଶୀ ଦୃଶ୍ଯତା ତସ୍ଯ କୀଦୃଶୀ ତସ୍ଯ ନାସ୍ତିତା
ଅବନ୍ଧ୍ୟାର ପୁଅ ଓ ଆକାଶର ବନ କେବେ ଥିଲେ ନାହିଁ, କେବେ ହେବେ ନାହିଁ । ସେମାନଙ୍କର କେଉଁ ଦୃଶ୍ୟତା ଅଛି, କେଉଁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ?
ଵନ୍ଧ୍ଯାପୁତ୍ରଵ୍ଯୋମଵନେ ଯଥା ନ ସ୍ତଃ କଦାଚନ । ଜଗଦାଦ୍ଯ୍ ଅଖିଲଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ତଥା ନାସ୍ତି କଦାଚନ
ଯେପରି ଜଣେ ବନ୍ଧ୍ୟାର ପୁଅର ଆକାଶରେ କେବେ ବନ ନଥାଏ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତ କେବେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରୂପେ ଅଛିନାହିଁ।
ନ ଚୋତ୍ପନ୍ନଂ ନ ଚ ଧ୍ଵଂସି ଯତ୍ କିଲାଦୌ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଉତ୍ପତ୍ତିଃ କୀଦୃଶୀ ତସ୍ଯ ନାଶଶବ୍ଦସ୍ଯ କା କଥା
ଯାହା ଆରମ୍ଭରେ କେବେ ଥିଲାନାହିଁ, ସେଥିରେ ଜନ୍ମ ବା ନାଶ କିପରି ହେବ? ଏପରି ଜିନିଷ ପାଇଁ ଉତ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ନାଶ ବିଷୟରେ କଥା ହେବା ଅଚିତ।