ଆକାଶତ୍ଵାଦ୍ ଯଦାଦ୍ଯାଯଂ ପରାକାଶୋ ଭଵାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ତଦା ମହାପ୍ରଲଯତା ଵାସନାଯାଶ୍ ଚ ସଙ୍କ୍ଷଯଃ
ମୋର ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପରମ ଆକାଶ ହେବି, ସେତେବେଳେ ମହାପ୍ରଳୟ ଓ ସମସ୍ତ ଆଶା ଶେଷ ହେବ।
ତେନୈଷା ଵିରସୀଭୂତା ମନ୍ମାର୍ଗମ୍ ଅଭିଧାଵତି । ନାନୁଗଚ୍ଛତି କୋ ନାମ ନିର୍ମାତାରମ୍ ଉଦାରଧୀଃ
ଏହିଠାରୁ ସେ ବିରସ ହୋଇ, ମୋ ପଥରେ ଧାଉଛି; କିନ୍ତୁ ଉଦାର ବୁଦ୍ଧି ଥିବା କିଏ ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବ?
ଇହାଦ୍ଯାଯଂ କଲେର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚତୁର୍ଯୁଗଵିପର୍ଯଯଃ । ପ୍ରଜାମନ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଦେଵାନାମ୍ ଅଦ୍ଯୈଵାନ୍ତୋ ଽଯମ୍ ଆଗତଃ
ଏଠାରେ, ଏଇ ଦିନ, କଳିଯୁଗର ସମାପ୍ତି ହେଲା, ଚାରି ଯୁଗର ଗତି ବିପରୀତ ହେଇଗଲା; ଲୋକମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏଇ ଦିନେ ସେମାନଙ୍କର ଶେଷ ଆସିଗଲା।
ଅଦ୍ଯୈଵ ଚାଯଂ କଲ୍ପାନ୍ତୋ ମହାକଲ୍ପାନ୍ତ ଏଵ ଚ । ମମାଯଂ ଵାସନାନ୍ତୋ ଽଦ୍ଯ ଦେହଵ୍ଯୋମାନ୍ତ ଏଵ ଚ
ଏଇ ଦିନେ ଏହି କଳ୍ପର ଶେଷ, ବଡ କଳ୍ପର ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା; ମୋ ପାଇଁ, ଏହି ଦିନେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିର ଶେଷ, ଦେହ ଓ ଆକାଶର ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଇଯାଇଛି।
ତେନେଯଂ ଵାସନା ବ୍ରହ୍ମନ୍ କ୍ଷଯଂ ଗନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା । କ୍ଵେଵ ପଦ୍ମାକରାଶୋଷେ ଗନ୍ଧଲେଖାଵତିଷ୍ଠତାମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଆସକ୍ତି ଏବେ ସମାପ୍ତିକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ପଦ୍ମପୋଖରୀ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ, ତାହାର ସୁଗନ୍ଧ କେଉଁଠି ରହିଯାଏ?
ଯଥା ଜଲାବ୍ଧିଲେଖାଯା ଜାଯତେ ଲହରୀ ଚଲା । ଵାସନାଯାସ୍ ତଥୈଵେଚ୍ଛା ମୁଧୋଦେତ୍ଯ୍ ଅପକାରଣମ୍
ଯେପରି ଜଳରେ ଏକ ରେଖା ଆକିଲେ ତାହାରୁ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ, ସେପରି ଆସକ୍ତିରୁ ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ମୂର୍ଖତାରେ ଏବଂ କାରଣ ବିନା।
ଆଭିମାନିକଦେହାଯା ଵାସନାଯାସ୍ ସ୍ଵଭାଵତଃ । ଅସ୍ଯା ଆତ୍ମାଵଲୋକେଚ୍ଛା ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵୋପଜାଯତେ
ଏହି ଦେହଟି ଅହଂଭାବରୁ ଗଠିତ, ଏହାର ମନରେ ଯେଉଁ ଆଗ୍ରହ ରହିଛି, ସେଠାରୁ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵ୍ ଅପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ଧାରଣାଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ । ଦୃଷ୍ଟୋ ଽନଯା ଭଵତ୍ସର୍ଗୋ ଵର୍ଗଵ୍ଯଗ୍ରାନିରର୍ଗଲଃ
ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟତାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଚିନ୍ତନର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଅବିରତ ଏବଂ ଅବାଧ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ଅନଯାମ୍ବରସଞ୍ଚାରପରଯାଦ୍ରିଶିରଶ୍ଶିଲା । ଦୃଷ୍ଟା ସ୍ଵଜଗଦାଧାରଭୂତାସ୍ମାକଂ ତୁ ଖାତ୍ମିକା
ଏହି ଆଗ୍ରହ ଯାହା ଆକାଶରେ ଚଳିବାକୁ ଚାହେ, ତାହା ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଥିବା ପଥରକୁ ନିଜ ସଂସାରର ଆଧାର ଭାବେ ଦେଖେ; କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଇଁ ଏହା ଶୂନ୍ୟର ନିଜ ଗୁଣ।
ଏତଦ୍ ଅସ୍ମଜ୍ଜଗଦ୍ ଯତ୍ର ତଦ୍ ଦୃଷତ୍ ତ୍ଵଜ୍ଜଗଦ୍ଗିରୌ । ଅସ୍ମଜ୍ଜଗତ୍ପଦାର୍ଥେଷୁ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯାନି ଜଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି
ଯେଉଁଠାରେ ଆମ ସଂସାର ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ସେଠାରେ ତୁମ ସଂସାର ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ; ଆମ ସଂସାରର ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସାରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଵଯଂ ତାନି ନ ପଶ୍ଯାମୋ ଭେଦଦୃଷ୍ଟୌ ସ୍ଥିତା ଇମେ । ବୋଧୈକତାଂ ଗତାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆଶୁ ପଶ୍ଯାମସ୍ ତାନି ଵୀକ୍ଷଣାତ୍
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଭିନ୍ନତାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରହୁଛୁ, ସେତେବେଳେ ସେସବୁକୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନର ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଆମେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରୁ।
ଘଟେ ପଟେ ଵଟେ କୁଡ୍ଯେ ଖେ ଽନିଲେ ଽମ୍ଭସି ତେଜସି । ଜଗନ୍ତି ସନ୍ତି ସର୍ଵତ୍ର ଶିଲାଯାମ୍ ଇଵ ସର୍ଵଦା
ମାଟିର ଘଡ଼, କପଡ଼ା, ବଟବୃକ୍ଷ, ଦେଉଳି, ଆକାଶ, ପବନ, ପାଣି ଓ ଅଗ୍ନି—ଏହି ସବୁଠାରେ, ସବୁ ସମୟରେ, ପ୍ରପଞ୍ଚ ଅଛି; ଯେପରି ଏକ ପାଥର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଜଗନ୍ ନାମ ମୁଧାଭ୍ରାନ୍ତିẖ କିଲ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୋପମା । ମିଥ୍ଯୈଵେଯଂ କ୍ଵ ନାମାସୌ ଚିଦ୍ରୂପାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଥ ନାସ୍ତି ଵା
ଏହି ଯେ ପ୍ରପଞ୍ଚ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା କେବଳ ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମ; ସ୍ୱପ୍ନର ନଗର ସମାନ। ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ୟ—ଏହି ଚେତନାର ରୂପ କେଉଁଠି ଅଛି, ଅଛି କି ନାହିଁ କି?
ପରିଜ୍ଞାତା ସତୀ ଯେଷାଂ ସୈଷା ଚିନ୍ନଭସୈକତାମ୍ । ଗତା ତେ ନ ଵିମୁହ୍ଯନ୍ତି ଶିଷ୍ଟାସ୍ ତୁ ଭ୍ରମଭାଜନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଚେତନାର ଏକତା ବୋଲି ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନାହାନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ତ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରହନ୍ତି।
ଅଥାନ୍ଯଧାରଣାଭ୍ଯାସାତ୍ ସ୍ଵଵିରାଗଵଶୋଦିତମ୍ । ସାଧଯନ୍ତ୍ଯାର୍ଥମ୍ ଆତ୍ମୀଯଂ ଦୃଷ୍ଟସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଅନଯା ମୁନେ
ପ୍ରଭୁତ୍ ଭିନ୍ନ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ନିଜର ବିରାକ୍ତିର ପ୍ରେରଣାରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି; ଏହି କଥା ଆପଣ ଦେଖିଛନ୍ତି, ମୁନି.
ଇତି ମାଯେଵ ଦୁଷ୍ପାରା ଚିଚ୍ଛକ୍ତିḫ ପରିଜୃମ୍ଭତେ । ଇଯମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତରହିତା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶକ୍ତିର୍ ଅନାମଯା
ଏହିପରି, ଅପାର ମାୟା ପରି, ଚେତନାର ଶକ୍ତି ବିସ୍ତାର ପାଉଛି; ଏହି ଶକ୍ତି ଆଦି ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ଦୁଃଖର ସ୍ପର୍ଶ ନାହିଁ, ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମର ଶକ୍ତି.
ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ନେହ କାର୍ଯାଣି କାନିଚିତ୍ । ଦ୍ରଵ୍ଯକାଲକ୍ରିଯୋଦ୍ଦ୍ଯୋତା ଚିତିସ୍ ତପତି କେଵଲମ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ; କେବଳ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସମୟ ଓ କ୍ରିୟାର ଆଲୋକରେ ଚେତନା ଏକାକି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ.
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାଦ୍ରଵ୍ଯମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକଂ ତ୍ଵ୍ ଇଦମ୍ । ଚିଚ୍ଛିଲାଙ୍ଗକମ୍ ଏଵୈକଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯ୍ ଅନସ୍ତମଯୋଦଯମ୍
ଦେଶ, କାଳ, କ୍ରିୟା, ଦ୍ରବ୍ୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ କିଛି, ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଚେତନାର ଗଠନ ଭାବେ ଜାଣ; ଏହାର କେବଳ ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ତମୟ ନାହିଁ.
ଚିଦ୍ ଏଵେଯଂ ଶିଲାକାରମ୍ ଇଵ ତିଷ୍ଠତି ବିଭ୍ରତୀ । ଅଙ୍ଗମ୍ ଅସ୍ଯା ଜଗଜ୍ଜାଲଂ ମରୁତସ୍ ସ୍ପନ୍ଦନଂ ଯଥା
ଚେତନା ନିଜେ ଏଠାରେ ପଥର ଭଳି ରୂପ ଧରି ଉଭା ଅଛି, ତାର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜାଲ, ଯେପରିକି ପବନର ଗତି ହେଉଛି ତାର ଉତ୍ସାହ।
ଵିଜ୍ଞାନଘନମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଵବୁଧ୍ଯତେ । ଅନାଦ୍ଯନ୍ତାପି ସାଦ୍ଯନ୍ତଂ ଚିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଅତିଗତାପି ଚିତ୍
ଜ୍ଞାନରେ ଭରିଥିବା ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ଏହି ଜଗତ ଭାବରେ ଦେଖେ; ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ କିଛି ନାହିଁ, ତଥାପି ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଅଛି, ଚେତନା ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ।
ଚିଚ୍ଛିଲେଯମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତା ସାଦ୍ଯନ୍ତାସ୍ମୀତି ବୋଧତଃ । ସାକାରାପି ନିରାକାରା ଜଗଦଙ୍ଗେତି ସଂସ୍ଥିତା
ଏହି ଚେତନାର କିଛି ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଅଛି; ଆକାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିରାକାର, ଏହି ଚେତନା ଜଗତର ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ଅଛି।
ଯଦ୍ଵତ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଚିଦ୍ ଏଵ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ଵ୍ଯୋମୈଵ ପତ୍ତନମ୍ । ଵେତ୍ତି ତଦ୍ଵଦ୍ ଇଯଂ ଵେତ୍ତି ପାଷାଣଂ ଜଗଦଙ୍ଗକମ୍
ଯେପରିକି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଚେତନା ନିଜର ଆକାର ଓ ଆକାଶକୁ ଏକ ସହର ଭାବରେ ଜାଣିଥାଏ, ସେହିପରି ଏହି ପଥରକୁ ମଧ୍ୟ ଜଗତର ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ଜାଣିଥାଏ।
ନ ସରନ୍ତୀହ ସରିତୋ ନ ଚକ୍ରଂ ପରିଵର୍ତତେ । ନାର୍ଥାḫ ପରିଣମନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତẖ କଚତ୍ଯ୍ ଏତଚ୍ ଚିଦମ୍ବରମ୍
ଏଠାରେ ନଦୀମାନେ ବହୁନାହାନ୍ତି, ଚକ୍ର ଘୁରୁନାହିଁ, କିଛି ବସ୍ତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନାହିଁ; ଏହା ହେଉଛି ଚେତନାର ଶୁନ୍ୟ ଆକାଶ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅଚଳ।
ନ ମହାକଲ୍ପକଲ୍ପାନ୍ତସଂଵିଦସ୍ ସଂଵିଦମ୍ବରେ । ସମ୍ଭଵନ୍ତି ପୃଥଗ୍ରୂପାḫ ପଯସୀଵ ପଯୋଽନ୍ତରମ୍
ବଡ଼ କାଳପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଚେତନା ଆକାଶରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନଥାଏ।
ଜଗନ୍ତି ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ସନ୍ତି ଶାନ୍ତେ ଚିଦମ୍ବରେ ସର୍ଵଗତୈକମୂର୍ତୌ । ନଭୋଽନ୍ତରାଣୀଵ ମହାନଭୋଽନ୍ତଶ୍ ଚେତ୍ ସନ୍ତି ତତ୍ ତାନି ପରାମ୍ବରାଣି
ଏହି ଶାନ୍ତ ଚେତନା ଆକାଶରେ, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏକ ଆକୃତିରେ, ସଂସାରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଯଦି ଏମିତି କିଛି ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଭିତରେ ଆକାଶ ପରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକାଶ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଵସିଷ୍ଠ ତଦ୍ ଗଚ୍ଛ ମୁନେ ଜଗତ୍ ସ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଵାସନେ ସମ୍ପ୍ରତି ଶାନ୍ତିମ୍ ଏହି । ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିରୂପାଣି ପରଂ ଵ୍ରଜନ୍ତୁ ଵଯଂ ବୃହଦ୍ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ଵ୍ରଜାମଃ
ବଶିଷ୍ଠ, ମୁନି, ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ସଂସାରକୁ ଯାଅ; ତୁମର ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର। ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକ ଯାଉ, ଆମେ ବିଶାଳ ବ୍ରହ୍ମ ପଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଜନୈସ୍ ସହ । ବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନୋ ଽନନ୍ତସମାଧାନଗତୋ ଽଭଵତ୍
ଏହିପରି କହି, ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ସହିତ, ପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ଅନନ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ।
ଓଙ୍କାରୋର୍ଧ୍ଵାର୍ଧମାତ୍ରାନ୍ତଶ୍ ଶାନ୍ତନିଶ୍ଶେଷମାନସଃ । ଲିପିକର୍ମାର୍ପିତାକାର ଆସୀଦ୍ ଆଶାନ୍ତଵେଦନଃ
ତାଙ୍କର ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା, ଓଁକାରର ଉପର ଅର୍ଧ ଅକ୍ଷରରେ ଶେଷ ହେଲା। ଭାଗ୍ୟରେ ଲିଖାଯାଇଥିବା ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ତମ୍ ଏଵାନୁସରନ୍ତୀ ସା ତଥୈଵ ଧ୍ଯାନଗା ସତୀ । ଵାସନାସୀଦ୍ ଅଶେଷାଶାଶାନ୍ତା ଵାକାଶରୂପିଣୀ
ସେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଆଶା ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଚେତନା ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶବ୍ଦ ଆକାଶର ଆକୃତି ନେଲେ।
ପରମେଷ୍ଠିନ୍ଯ୍ ଅସଙ୍କଲ୍ପେ ତସ୍ମିଂସ୍ ତାନଵମ୍ ଈଯୁଷି । ସର୍ଵଗାନନ୍ତଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମରୂପୋ ଽପଶ୍ଯମ୍ ଅହଂ ତଦା
ପରମେଷ୍ଠୀ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଚେତନାକୁ ଆକାଶ ପରି ଦେଖିଲି।