ସଲିଲେ ଽନ୍ତର୍ ଯଥା ଵୀଚିର୍ ମୃଦୋ ଽନ୍ତର୍ ଘଟକୋ ଯଥା । ତଥା ଯତ୍ର ଜଗତ୍ସତ୍ତା ତତ୍ କଥଂ ଖାତ୍ମକଂ ଭଵେତ୍
ଯେପରି ପାଣି ଭିତରେ ତରଙ୍ଗ ରହିଥାଏ, କିମ୍ବା ମାଟି ଭିତରେ ଘଡ଼ା ରହିଥାଏ, ସେହିପରି ଯେଉଁଠି ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ସେଠି ଏହା କେମିତି କେବଳ ଅକାଶ ସ୍ୱରୂପ ହେବ?
ମୃଜ୍ଜଲାଦ୍ଯୁପମାନଶ୍ରୀସ୍ ସାକାରାତ୍ରା ସମା ନ ସା । ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵ୍ ଆକାଶଵିଶଦଂ ତସ୍ଯାନ୍ତସ୍ସ୍ଥଂ ତଥୈଵ ତତ୍
ମାଟି ଓ ପାଣିର ଉପମା ଦେଖିଲେ ଏହା ଦୃଶ୍ୟ ଆକାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ରହ୍ମ ସୁଦ୍ଧ ଅକାଶ ପରି, ଏହାର ଭିତରେ ଜଗତ ଏହିପରି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ ଯାଦୃକ୍ ଚିଦାକାଶମ୍ ଆକାଶାଦ୍ ଅପି ନିର୍ମଲମ୍ । ତଦନ୍ତସ୍ସ୍ଥଂ ତାଦୃଗ୍ ଏଵ ଜଗଚ୍ଛବ୍ଦାର୍ଥଭାଗ୍ ଅପି
ସେହିପରି, ଯେପରି ଚେତନାର ଆକାଶ ସାଧାରଣ ଆକାଶଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର, ସେଉଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜଗତ, ଶବ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥ ଅଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଚେତନାର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ମରିଚେ ଽନ୍ତର୍ ଯଥା ତୈକ୍ଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ଋତେ ଭୋକ୍ତୁର୍ ନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ । ଚିନ୍ମାତ୍ରତ୍ଵଂ ପରାକାଶେ ତଥା ଚେତ୍ଯକଲାଂ ଵିନା
ଯେପରି କିଛି ଲୋକ ମାତ୍ର ରେଖାର ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି, ସେହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ଜଡିତ ବସ୍ତୁ ବିନା ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ତସ୍ମାଚ୍ ଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଚିଦ୍ରୂପା ଚେତ୍ଯରିକ୍ତତଯାତ୍ମନି । ଜଗତ୍ତା ତାଦୃଶ୍ଯ୍ ଏଵେଯଂ ତାଦୃଙ୍ମାତ୍ରାତ୍ମତାଵଶା
ଏହିପରି, ଚେତନା ମଧ୍ୟ ଜଡ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ଏହାର ମଧ୍ୟରେ କିଛି ବସ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ଭଳି ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚେତନାର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରାସ୍ ତନ୍ମଯା ଏଵ ନେତରତ୍ । ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଅତୋ ଵିଶ୍ଵଂ ସୁଷୁପ୍ତଂ ତୁର୍ଯମ୍ ଏଵ ଵା
ରୂପ, ଆଲୋକ ଓ ମନର ଧାରଣା ସବୁ ଏହି ଚେତନାରୁ ହିଁ ହୋଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଯେପରି ଅଛି, ସେଠି କିମ୍ବା ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଛି କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି।
ତେନ ଯୋଗୀ ସୁଷୁପ୍ତାତ୍ମା ଵ୍ଯଵହାର୍ଯ୍ ଅପି ଶାନ୍ତଧୀଃ । ଆସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମ ନିରାଭାସଂ ସର୍ଵଭାସାଂ ସମୁଦ୍ଗକମ୍
ଏହିପରି, ଯୋଗୀ ଜଣେ ଜଗତର କାମକାଜ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖି, ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାନ୍ତି । ସେ ବ୍ରହ୍ମରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଯାହାର କୌଣସି ଆକୃତି ନାହିଁ, ଯାହାରୁ ସମସ୍ତ ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ଆକାରିଣି ଯଥା ସୌମ୍ଯେ ସ୍ଥିତସ୍ ତୋଯେ ଦ୍ରଵକ୍ରମଃ । ଅନାକୃତୌ ତଥା ଵିଶ୍ଵଂ ସ୍ଥିତଂ ତତ୍ସଦୃଶଂ ପରେ
ଯେପରି ଜଳରେ ତାର ଦ୍ରବତା ରହିଥାଏ, ତାହା ଆକୃତି ନେଇଥିବା କିମ୍ବା ନେଇନଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପରମେଶ୍ୱରରେ ରହିଥାଏ, ତାହା ପ୍ରକଟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରକଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ।
ପୂର୍ଣାତ୍ ପୂର୍ଣଂ ପ୍ରସରତି ନିରାକାରାନ୍ ନିରାକୃତି । ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଆଭାତଂ ତଦ୍ ଵିଶ୍ଵାର୍ଥଵିଵର୍ଜିତମ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ନିରାକାରରୁ ନିରାକୃତି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ । ବ୍ରହ୍ମରୁ ବିଶ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ବିଶ୍ୱର କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱ ନାହିଁ ।
ପୂର୍ଣାତ୍ ପୂର୍ଣଂ ପ୍ରସରତି ସଂସ୍ଥିତଂ ପୂର୍ଣମ୍ ଏଵ ତତ୍ । ଅତୋ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଅନୁତ୍ପନ୍ନଂ ଯଚ୍ ଚୋତ୍ପନ୍ନଂ ତଦ୍ ଏଵ ତତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ରହିଛି ତାହା ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହିପରି, ବିଶ୍ୱ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେହି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟୁଟ ଅଛି ।
ଚେତ୍ଯାସମ୍ଭଵତସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ପଦେ କେଵ ଚିଦର୍ଥତା । ଆସ୍ଵାଦକାସମ୍ଭଵତୋ ମରିଚେ କେଵ ତୀକ୍ଷ୍ଣତା
ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ, ସେଠାରେ କେମିତି କିଛି ବସ୍ତୁର ଅନୁଭୂତି ହେବ? ଯେଉଁଠାରେ ଭୋଗ କରିବାକୁ କେହି ନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ କେଉଁଠି ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ଥିବ?
ସତ୍ଯେଵେଯମ୍ ଅସତ୍ଯୈଵ ଚିତେଶ୍ ଚିତ୍ତୋଦିତା ପରେ । ଅଭାଵାତ୍ ପ୍ରତିବିମ୍ବସ୍ଯ ପ୍ରତିବିମ୍ବାର୍ହତା କୁତଃ
ଏହା ଦେଖିବାକୁ ସତ୍ୟ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଅସତ୍ୟ; ଏହା ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚେତନାରେ ଦେଖାଯାଏ। ପ୍ରତିବିମ୍ବ ନଥିଲେ, କେମିତି ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଅବସ୍ଥା ହେବ?
ପରମାଣୋର୍ ଅପି ପରଂ ତଦ୍ ଅଣୀଯୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଣୀଯସଃ । ଶୁଦ୍ଧଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପରଂ ଶାନ୍ତଂ ତଦ୍ ଆକାଶୋଦରାଦ୍ ଅପି
ଏହା ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପରମାଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଶାନ୍ତ; ଆକାଶ ଭିତର ଖାଲି ସ୍ଥାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଶାନ୍ତ।
ଦିକ୍କାଲାଦ୍ଯନଵଚ୍ଛିନ୍ନରୂପତ୍ଵାଦ୍ ଅତିଵିସ୍ତୃତମ୍ । ତଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଆଭାସଂ ଭାସନୀଯଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହା ଦିଗ, ସମୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଏହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ; ଏହା କେବଳ ଏକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆଭାସ, ଯାହାକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ।
ଚିଦ୍ରୂପମ୍ ଏଵ ନୋ ଯତ୍ର ଲଭ୍ଯତେ ତତ୍ର ଜୀଵତା । କଥଂ ସ୍ଯାଚ୍ ଚିତ୍ତତାକାରା ଵାସନାନିଲରୂପିଣୀ
ଯେଉଁଠି କେବଳ ଚେତନାର ସ୍ୱରୂପ ମାତ୍ର ମିଳେ, ସେଠି କିପରି ମନର ଆକାର, ଯାହା ଗୁପ୍ତ ଆଶାର ପବନରେ ଗଠିତ, ଥାଇପାରିବ?
ଚିଦ୍ରୂପାନୁଦଯାଦ୍ ଏଵ ତତ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ଜୀଵତା । ନ ବୁଦ୍ଧିତା ନ ଚିତ୍ତତ୍ଵଂ ନେନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ଵଂ ନ ଵାସନାଃ
ଯେଉଁଠି କେବଳ ଚେତନା ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଠି କୌଣସି ଜୀବ ନାହିଁ; ସେଠି ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଆଶା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତଂ ଲଯାରମ୍ଭପୂର୍ଣମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଜରଂ ପଦମ୍ । ଅସ୍ମଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସ୍ଥିତଂ ଶାନ୍ତଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଆକାଶତୋ ଽଧିକମ୍
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଯଦିଓ ଏହାରେ ଲୟ ଓ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ଏହି ଅଜର ଅବସ୍ଥା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଶାନ୍ତ, ଶୂନ୍ୟ ଓ ଆକାଶଠାରୁ ବଡ଼।
ପରମାର୍ଥସ୍ଯ କିଂ ରୂପଂ ତସ୍ଯାନନ୍ତଚିଦାକୃତେଃ । ପୁନର୍ ଏତତ୍ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ନିପୁଣଂ ବୋଧଵୃଦ୍ଧଯେ
ଅନନ୍ତ ଚେତନାର ଯାହା ସ୍ୱରୂପ, ସେଇ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ରୂପ କଣ? ଦୟାକରି ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ପୁଣିଥରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହ।
ମହାପ୍ରଲଯସମ୍ପତ୍ତୌ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ । ଶିଷ୍ଯତେ ଯତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ ଇଦଂ ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଶୃଣୁ
ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ କାରଣଙ୍କର ମୂଳ କାରଣ ଯେଉଁଠି ରହିଯାଏ, ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏହି ବିଷୟ ଏବେ କହାଯିବ, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନାଶଯିତ୍ଵା ସ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ମନସୋ ଵୃତ୍ତିସଙ୍କ୍ଷଯେ । ଯଦ୍ ରୂପଂ ଯଦ୍ ଅନାଖ୍ଯେଯଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ତସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
ମନର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ଗଳାଇଦେଲେ, ଯେଉଁ ରୂପକୁ କେହି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେହି ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ସେଇ ପରମ ସତ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ।
ନାସ୍ତି ଦୃଶ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯାଭାଵାଦ୍ ଵିଲୀନଵତ୍ । ଭାତୀତି ଭାସନଂ ଯତ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ତସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
ଏଠାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ ନାହିଁ, ଦେଖୁଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; କାରଣ, ଦୃଶ୍ୟ ନଥିଲେ ସବୁ କିଛି ଲୟ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ସେଇ ହେଉଛି ସେଇ ପରମ ସତ୍ୟର ରୂପ।
ଚିତେର୍ ଜୀଵସ୍ଵଭାଵୋ ଯୋ ଯଦି ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖୋ ଵପୁଃ । ଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ଵିମଲଂ ଶାନ୍ତଂ ଯତ୍ ତତ୍ କାରଣକାରଣମ୍
ଜୀବର ନିଜ ଗୁଣ ଯଦି ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦିଗକୁ ଆକର୍ଷିତ, ତେବେ ସେ ଦେହ ହେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ, ଶାନ୍ତ ଚେତନା ମାତ୍ର ଅଛି, ସେଇ ସମସ୍ତ କାରଣଙ୍କର ମୂଳ କାରଣ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠସ୍ଯାଥ ଵାଙ୍ଗୁଲ୍ଯା ଵାତାଦ୍ଯସ୍ପର୍ଶନେ ସତି । ଜୀଵତଶ୍ ଚେତସୋ ରୂପଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ପରମମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଅଙ୍ଗୁଠି କିମ୍ବା ଆଉ କୌଣସି ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ବାୟୁ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଛୁଇଁନଥିବାବେଳେ, ଜୀବନ୍ତ ମନର ଯେଉଁ ରୂପ ରହିଯାଏ, ସେହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା।
ଅସ୍ଵପ୍ନାଯା ଅନନ୍ତାଯା ଅଜଡାଯା ଘନସ୍ଥିତେଃ । ଯଦ୍ ରୂପଂ ଚିରଚିନ୍ତାଯାସ୍ ତତ୍ ତଦାନଘ ଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ରୂପ ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତନ ପରେ ଅବିରତ ରହିଯାଏ, ଯାହା ନିଦ୍ରାହୀନ, ଅନନ୍ତ, ଅଚେତନ ନୁହେଁ ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ହେ ନିର୍ମଳ, ସେହି ରୂପ ତାହାପରେ ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ।
ଯଦ୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ହୃଦଯଂ ଯଦ୍ ଵା ଶିଲାଯାଃ ପଵନସ୍ଯ ଚ । ତସ୍ଯାଚେତ୍ଯସ୍ଯ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନସ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଆକାଶର ହୃଦୟ, ପାଥରର ମନ, କିମ୍ବା ପବନର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅନୁଭୂତି ଅଛି, ସେହି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଚେତନା ଆକାଶର ଯେଉଁ ରୂପ, ସେହିଏ ପରମାତ୍ମାର ମୂଳ ରୂପ।
ଅଚେତ୍ଯସ୍ଯାମନସ୍କସ୍ଯ ଜୀଵତୋ ଯା କ୍ରିଯାଵତଃ । ସ୍ଯାତ୍ ସ୍ଥିତିସ୍ ସା ପରା ଶାନ୍ତା ସତ୍ତା ତସ୍ଯାଦ୍ଯଵସ୍ତୁନଃ
ଯିଏ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ମନ ନଥିବା, ଜୀବନ୍ତ ଓ କ୍ରିୟାଶୀଳ, ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଅଛି, ସେହି ଶାନ୍ତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଦ୍ରବ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ।
ଚିତ୍ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଯନ୍ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଘନସ୍ଯ ଵା । ଦର୍ଶନସ୍ଯ ଚ ଯନ୍ ମଧ୍ଯଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଚେତନାର ଆଲୋକ ମଧ୍ୟଭାଗ, କିମ୍ବା ଗଢ଼ ଆଲୋକର ମଧ୍ୟ, କିମ୍ବା ଦେଖିବାର ମଧ୍ୟଭାଗ—ଏହିଠାରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଵେଦନସ୍ଯ ପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ତମସସ୍ ତଥା । ଵେଦନଂ ଯଦ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଅନୁଭୂତି, ଆଲୋକ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସଚେତନତାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଯତୋ ଜଗଦ୍ ଉଦେତୀଵ ନିତ୍ଯାନୁଦିତରୂପ୍ଯ୍ ଅପି । ଵିଭିନ୍ନଵଦ୍ ଇଵାଭିନ୍ନଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପାରମାତ୍ମନଃ
ଯାଠାରୁ ସଂସାର ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ସଦା ଅନୁଦିତ ରୂପରେ ଅଛି, ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଅଭିନ୍ନ—ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
ଵ୍ଯଵହାରପରସ୍ଯାପି ଯତ୍ ପାଷାଣଵଦ୍ ଆସନମ୍ । ଅଵ୍ଯୋମ୍ନ ଏଵ ଵ୍ଯୋମତ୍ଵଂ ତଦ୍ ରୂପଂ ପାରମାତ୍ମିକମ୍
ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ପାଷାଣ ସଦୃଶ ନିଶ୍ଚଳ ଆସନ, ଅଖଣ୍ଡ ଶୂନ୍ୟରେ ଆକାଶ ଭଳି ଯାହା ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।