ତସ୍ମାନ୍ ମାମ୍ ଏନମ୍ ଅପି ଚ ବୋଧଯିତ୍ଵା ମୁନୀଶ୍ଵର । ଆମହାକଲ୍ପସର୍ଗାଦୌ ପରମେ ପଥି ଯୋଜଯ
ସେହିପରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ଏହି ବଡ଼ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଉଚ୍ଚତମ ପଥରେ ଆମକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଦୟା କର।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମାମ୍ ଅସୌ ତସ୍ଯ ବୋଧାଯେଦମ୍ ଉଵାଚ ହ । ନାଥାଯଂ ମୁନିନାଥୋ ନସ୍ ସଦ୍ମ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ଇଦମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ମୋତେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଇ କହିଲେ: 'ମୁନିନାଥ ଆମର ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଏଷୋ ଽନ୍ଯସ୍ମିଞ୍ ଜଗଦ୍ଗେହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ତନଯୋ ମୁନିଃ । ପୂଜଯୈନଂ ଗୃହାଯାତଂ ଗୃହସ୍ଥଗୃହପୂଜଯା
ଏହି ମୁନି ଅନ୍ୟ ଜଗତର ଘରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ। ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବରେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଓ ପୂଜା କର।
ବୁଧ୍ଯତାମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯେନ ପୂଜ୍ଯତାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ମହନ୍ ମହତ୍ସପର୍ଯା ହି ମହାତ୍ମଭ୍ଯୋ ଽଭିରୋଚତେ
ପାଦ ଓ ହାତ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ଏହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଦର କର। ବଡ଼ ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଆଦର ଦେବା, ମହାତ୍ମାମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ତଯେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ ବୁବୁଧେ ସ ସମାଧିତଃ । ସ୍ଵସଂଵିତ୍ତିଦ୍ରଵାତ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଆଵର୍ତ ଇଵ ଵାରିଧୌ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଚିତ୍ତରେ ଲୀନ ହେଇ ଜାଗି ଉଠିଲେ, ନିଜ ସ୍ୱ-ଜ୍ଞାନର ଜଳିୟ ସ୍ୱଭାବରୁ ସମୁଦ୍ରର ଘୂର୍ଣ୍ଣିକା ପରି।
ଶନୈର୍ ଉନ୍ମୀଲଯାମ୍ ଆସ ନଯନେ ନଯକୋଵିଦଃ । ମଧୁଶ୍ ଶିଶିରସଂଶାନ୍ତାଵ୍ ଅଵନୌ କୁସୁମେ ଯଥା
ଧୀରେ ଧୀରେ, ଚତୁର ଜଣେ ନିଜ ଆଖି ଖୋଲିଲେ, ଯେପରି ମଉ ଓ ଶୀତଳତା ଭୂମିର ଫୁଲରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଶନୈḫ ପ୍ରକଟଯାମ୍ ଆସୁସ୍ ତାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ସଂଵିଦମ୍ । ମଧୋḫ ପଲ୍ଲଵଜାଲାନି ନଵାନୀଵ ନଵଂ ରସମ୍
ସେ ଦୀରେ ଦୀରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚେତନାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ, ଯେପରି ନବବସନ୍ତରେ ମଉର ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତର ନୂତନ ରସ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ସୁରସିଦ୍ଧାପ୍ସରସ୍ସଙ୍ଘାସ୍ ସମାଜଗ୍ମୁସ୍ ସମନ୍ତତଃ । ଯଥା ହଂସାଲଯୋ ଲୋଲାḫ ପ୍ରାତର୍ ଵିକସିତଂ ସରଃ
ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅପସରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏକଠା ହେଲେ, ଯେପରି ପ୍ରଭାତରେ ଖିଲିଥିବା ଝିଲିରେ ହଂସମାନେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି।
ଦଦର୍ଶାସୌ ପୁରḫ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମାଂ ଚ ତାଂ ଚ ଵିଲାସିନୀମ୍ । ଉଵାଚାଥ ଵଚୋ ଵନ୍ଦ୍ଯḫ ପ୍ରଣଵସ୍ଵରସୁନ୍ଦରମ୍
ସେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏବଂ ସେ ମନୋହରା ଯୁବତୀକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଲେ, ତାପରେ ଓଁର ଶବ୍ଦ ପରି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
କରାମଲକଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟସଂସାରାସାରସାର ହେ । ଜ୍ଞାନାମୃତମହାମ୍ଭୋଧେ ମୁନେ ସ୍ଵାଗତମ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ
ହେ ମୁନି, ତୁମେ ହସ୍ତରେ ଫଳ ଦେଖିବା ପରି ସଂସାରର ଅସାର ଓ ସାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରିଛ, ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ସାଗର ଭଳି ଅଛ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ।
ପଦଵୀମ୍ ଅସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ ଇମାମ୍ ଅତିଦଵୀଯସୀମ୍ । ଦୂରାଧ୍ଵସୁ ପରିଶ୍ରାନ୍ତ ଇଦମ୍ ଆସନମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍
ତୁମେ ଏହି ଅତି ଦୂର ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଛ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛ, ଦୟାକରି ଏହି ମଣିମୟ ଆସନରେ ବସ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ତେନ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅଭିଵାଦଯ ଇତ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଵଦନ୍ ମଣିମଯେ ପୀଠେ ନିଵିଷ୍ଟୋ ଦୃଷ୍ଟିଦର୍ଶିତେ
ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁଁ 'ଭଗବନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହିଲି, ଏବଂ ଦେଖାଯାଇଥିବା ମଣିମୟ ପୀଠରେ ବସିଗଲି।
ଅଥାମରର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵମୁନିଵିଦ୍ଯାଧରୋଦିତାଃ । ପ୍ରସ୍ତୁତାସ୍ ସ୍ତୁତଯḫ ପୂଜା ନତଯସ୍ ସ୍ଥିତିନୀତଯଃ
ତାପରେ ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୁନି ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ସ୍ତୁତି, ପୂଜା, ନମସ୍କାର ଓ ଆଦର ସହିତ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଭୂତଗଣୋତ୍ଥିତେ । ଶାନ୍ତେ ପ୍ରକୃତସଂରମ୍ଭେ ତସ୍ଯୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମଯା
ତାପରେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକଠି ହେବା ସହିତ ଶାନ୍ତି ଫେରିଲା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି।
କିମ୍ ଇଦଂ ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ଯଦ୍ ଇଯଂ ମାମ୍ ଉପାଗତା । ଵକ୍ତି ଜ୍ଞାନଗିରାସ୍ମାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ବୋଧଯେତି ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ହେ ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ଜଣେ ମୋ ପାଖକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି? ସେ ଜ୍ଞାନର କଥା କହି, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମକୁ ଶିଖେଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।
ଭଵାନ୍ ଭୂତେଶ୍ଵରୋ ଦେଵସ୍ ସକଲଜ୍ଞାନପାରଗଃ । ଇଯଂ ଚ କା ମମ ଚ କିଂ ବ୍ରୂତେ ବ୍ରୂହି ବୃହଦ୍ଦ୍ଯୁତେ
ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମାଲିକ। ଏହି ଜଣେ କିଏ, ଏବଂ ସେ କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି? ଦୟାକରି, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କଥମ୍ ଏଷା ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଜାଯାର୍ଥଂ ଜନିତା ସତୀ । ନେହ ଜାଯାପଦଂ ନୀତା ନୀତା ଵିରସତାଂ ପୁନଃ
ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଜାୟା ପାଇଁ ଏହି ସତୀକୁ କିପରି ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏଠି ତାଙ୍କର ଜାୟା ହେବାର ଅବସ୍ଥା ହେଲା ନାହିଁ, ପୁନି ଏହା ଅସ୍ବାଦ ହେଇଗଲା କିପରି?
ମୁନେ ଶୃଣୁ ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ତେ କଥଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଅଶେଷେଣ କଥନୀଯଂ ଯତସ୍ ସତାମ୍
ହେ ମୁନି, ଯେପରି ଘଟିଛି ତାହାକୁ ଆମେ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି, ଯେପରି ଘଟିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି, କାରଣ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କହିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ତି ତାଵଦ୍ ଅଜଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅଜରଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵ ସତ୍ । ତତଶ୍ ଚିତ୍କଚନୈକାନ୍ତରୂପିଣẖ କଚିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଏଠି ଅଜନ୍ମ, ଶାନ୍ତ, ଅବୟସ, ସତ୍ୟ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି; ସେଠୁ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଏକ ଆକାରରେ ଗଠିତ ହୋଇଛି।
ଆକାଶରୂପ ଏଵାହଂ ସ୍ଥିତ ଆତ୍ମନି ସର୍ଵଦା । ଭଵିଷ୍ଯତି ସ୍ଥିତେ ସର୍ଗେ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ ଇତି ନାମ ମେ
ମୁଁ ସଦା ଆତ୍ମାରେ ଆକାଶର ଆକାରରେ ବସିଛି; ସୃଷ୍ଟି ଥିଲେ, ମୋର ନାମ 'ସ୍ବୟଂଭୂ' ହେବ।
ଵସ୍ତୁତସ୍ ତୁ ନ ଜାତୋ ଽସ୍ମି ନ ଚ ନଶ୍ଯାମି କିଞ୍ଚନ । ଚିଦାକାଶଶ୍ ଚିଦାକାଶେ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଅନାଵୃତଃ
ସତ୍ୟରେ, ମୁଁ କେବେ ଜନ୍ମ ନେଇନି, ଏବଂ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନି। ମୁଁ ଅବାଧ ଚେତନାର ଆକାଶରେ, ଚେତନାର ଆକାଶରେ ରହିଛି।
ଯଦ୍ ଅଯଂ ତ୍ଵଂ ମମାହଂ ତେ ଯଦ୍ ଇଦଂ କଥନଂ ମିଥଃ । ତତ୍ ତରଙ୍ଗସ୍ ତରଙ୍ଗାଗ୍ରେ ରଣତ୍ଯ୍ ଏଵେତି ମେ ମତିଃ
ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା ମୋତେ କହୁଛ, ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ତୁମକୁ କହୁଛି, ଏହି ପ୍ରତିସ୍ପନ୍ଦନ କଥାମାନେ ଏମିତି, ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ଖେଳିବା।
ଏଵଂରୂପସ୍ଯ ମେ କାଲଵଶତୋ ଵିଶଦାକୃତେଃ । ସୌକୁମାର୍ଯାଚ୍ ଚିଦାଭାସମାତ୍ରସ୍ଯାନ୍ତସ୍ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ମୋ ପରି ଜଣେ, ଯାହାର ଆକୃତି ସମୟର ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଯାହାର ସୂକ୍ଷ୍ମତା କେବଳ ଚେତନାର ଛାୟା, ଭିତରେ ସ୍ବଭାବ ଅନୁସାରେ—
ମମାନନ୍ଯା ତଵାନ୍ଯସ୍ଯ ଚାନ୍ଯେଵେହ ଵିଭାତି ଯା । ସୋଦିତାନୁଦିତୈଵାନ୍ତର୍ ମମାହମ୍ ଇତି ଵାସନା
ଏଠାରେ ଯାହା 'ମୋର', 'ତୁମର', କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ଭିତରେ ଉଦୟ ହୁଏ କିମ୍ବା ଉଦୟ ହୁଏନି, ଏହା 'ମୁଁ ମୋର' ଭାବର ଗୁପ୍ତ ସଂସ୍କାର।
ଅନାଶସତ୍ତାମୁଦିତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ ଆତ୍ମନି ସଂସ୍ଥିତଃ । ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଅଚ୍ଯୁତାକାରସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମସ୍ ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭଃ
ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ନିଶ୍ଚଳ ରହି, କୌଣସି ଆସାକୁ ଧରିନାହିଁ। ମୋର ସ୍ୱଭାବ ସଦା ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ମୁଁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି, ଏବଂ ନିଜେ ଆଲୋକମୟ।
ତସ୍ଯା ଅହମ୍ ଇତି ଭ୍ରାନ୍ତେର୍ ଵାସନାଯା ଜଗତ୍ସ୍ଥିତେଃ । ସମ୍ପନ୍ନେଯମ୍ ଅଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା ଦେହରୂପିଣୀ
‘ମୁଁ ଏହି’ ବୋଲି ଭ୍ରମ ଓ ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସରୁ, ଏହି ଜଗତରେ ଏହି ଅଭିନିବେଶକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଦେହ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛି।
ଵାସନାଯା ଅଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତୈଵମ୍ ଇଯଂ ସ୍ଥିତା । ନ ତୁ ମେ ଗୃହିଣୀ ନାପି ଗୃହିଣ୍ଯର୍ଥେନ ମତ୍କୃତା
ଏହି ଅଭିନିବେଶକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଏଠି ଅଛି; ସେ ମୋର ଘରବାଳି ନୁହଁନ୍ତି, ଏବଂ ଘରବାଳି ଭାବରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗୃହଣ କରିନାହିଁ।
ସ୍ଵଵାସନାଵେଶଵଶେନ ଭାଵଂ ଗୃହିଣ୍ଯ୍ ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମଣ ଇତ୍ଯ୍ ଉପେତ୍ଯ । ଏଷା ସ୍ଵଯଂ ଵ୍ଯର୍ଥମ୍ ଇତାତିଦୁẖଖଂ ଯସ୍ମାତ୍ କିଲୈଷୈଵ ହି ଵାସନାନ୍ତଃ
ନିଜ ଅଭିନିବେଶର ପ୍ରଭାବରେ, ‘ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରବାଳି’ ବୋଲି ଭାବିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ ଅର୍ଥହୀନ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ, କାରଣ ସେ ଏହି ଅଭିନିବେଶର ଶେଷ ଅଟେ।
ଅଦ୍ଯାହଂ ଚିନ୍ମଯାକାଶସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯାକାଶମଯୀଂ ସ୍ଥିତିମ୍ । ପରାଂ ଗ୍ରହୀତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମି ତେନେହୋପସ୍ଥିତẖ କ୍ଷଯଃ
ଆଜି ମୁଁ ଚେତନାର ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଆକାଶ ମିଶିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହି ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଲୟ ଆସିଛି।
ମହାପ୍ରଲଯକାଲେ ଽସ୍ମିଂସ୍ ତ୍ଯକ୍ତୁମ୍ ଏଷା ମଯାଧୁନା । ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ନୂନମ୍ ଆରବ୍ଧା ତେନ ଵୈରସ୍ଯମ୍ ଆଗତା
ଏହି ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ମୁଁ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି, ଏହିଠାରୁ ବିରକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।