ଅପ୍ରବୁଦ୍ଧମତେର୍ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଏଵେଯଂ ସତ୍ଯତାଂ ଗତା । କ୍ଷୀଵସ୍ଯ ସୁସ୍ଥିତା ଏଵ ନୃତ୍ଯନ୍ତି ତରୁପର୍ଵତାଃ
ଅଜାଗୃତ ମନର ଭ୍ରମକୁ ଲୋକ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଗଣନ୍ତି; ଯେପରି ମଦପାନ କରିଥିବା ଲୋକ ଦେଖେ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ନିଜେ ନିଜେ ନାଚୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵତ୍ରାପ୍ରତିହତରୂପମ୍ ଏକବୋଧଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଶିଵମ୍ ଅଵବୁଧ୍ଯ ଚିତ୍ସ୍ଵରୂପମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନ୍ତରମ୍ ଇହ ପେଲଵଂ ଶ୍ରଯନ୍ତେ ଯେ ମୂଢାସ୍ ତୃଣତନୁଭିଶ୍ ଶଠୈର୍ ଅଲଂ ତୈଃ
ସମସ୍ତଠାରେ ଅବାଧିତ, ଏକାକୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଶୁଭ ଜ୍ଞାନ—ନିଜ ଚେତନାର ସ୍ବରୂପ—କୁ ବୁଝିନେଲା ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂଢ଼; ଏଭଳି ତୃଣଦେହୀ ଠକମାନେକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଜଗଦଙ୍ଗମ୍ ଅନାଭାସମ୍ ଅଦୃଶ୍ଯଂ ଦୃଶ୍ଯଵତ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ପରଯା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନିରାମଯମ୍
ଏହି ଚଳାୟମାନ ବିଶ୍ୱ ଦେଖାଯିବାକୁ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ଅନ୍ତର୍ନିର୍ମଳ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ତତ୍ର ଶୈଲସରିତ୍ସ୍ରୋତୋଲୋକଲୋକାନ୍ତରଭ୍ରମାଃ । ଭାନ୍ତି ତେ ପରମାଦର୍ଶେ ମହାଵ୍ଯୋମନି ବିମ୍ବିତାଃ
ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ଝରଣା, ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ ଓ ଅଞ୍ଚଳର ଭ୍ରମଣ ସମସ୍ତେ, ବିଶାଳ ଆକାଶର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଇନାରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୋଇ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ସା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ତତସ୍ ସର୍ଗମ୍ ଅନର୍ଗଲମ୍ ଅଚେଷ୍ଟିତା । ଅହମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵିଶଂ ତତ୍ର ସଙ୍କଲ୍ପେନ ତଯା ସହ
ସେ ଅସଙ୍କୋଚ ଓ କୌଣସି କ୍ରିୟା ବିନା ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ମନରେ ଭାବି, ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି।
ଯାଵତ୍ ସା ତତ୍ର ଵୈରିଞ୍ଚଂ ଲୋକମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସୋଦ୍ଯମା । ଉପଵିଷ୍ଟା ଵିରିଞ୍ଚସ୍ଯ ପୁରḫ ପରମଶୋଭନା
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି କ୍ରିୟାଶୀଳ ରହିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସହର ସାମ୍ନାରେ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବସିଥିଲେ।
ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ପତିର୍ ମେ ପାତି ମାମ୍ ଇମାମ୍ । ଵିଵାହାର୍ଥମ୍ ଅନେନାହଂ ଜନିତାଜରସା ପୁରା
ସେ କହିବେ, 'ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ବିବାହ ପାଇଁ, ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ତଳେ ବୃଦ୍ଧତାରୁ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲି ।'
ପୁରାଣḫ ପୁରୁଷୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏଷ ମାମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ଜରାଂ ଗତାମ୍ । ନ ଵିଵାହିତଵାଂସ୍ ତେନ ଵିରାଗମ୍ ଅହମ୍ ଆଗତା
ଏହି ପୁରୁଣା ପୁରୁଷ, ଏଯାଁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ବିବାହ କରିନାହାନ୍ତି, ଯଦିଓ ମୁଁ ବୟସ୍କ ହୋଇଯାଇଛି । ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ବିରାକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଛି ।
ଵିରାଗମ୍ ଏଷୋ ଽପ୍ଯ୍ ଆଯାତୋ ଗନ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି ତତ୍ ପଦମ୍ । ଯତ୍ର ନ ଦ୍ରଷ୍ଟୃତା ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତା ନ ଚ ଶୂନ୍ଯତା
ସେଉଁଠି ସେ ମଧ୍ୟ ବିରାକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହିପରି ଏକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ନା ଦେଖିବାକୁ କିଛି ଅଛି, ନା ଦେଖାଯାଉଥିବା କିଛି ଅଛି, ନା ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି ।
ମହାପ୍ରଲଯସମ୍ପନ୍ନେ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିଂଶ୍ ଚ ସମ୍ପ୍ରତି । ଧ୍ଯାନାଚ୍ ଚ ନ ଚଲତ୍ଯ୍ ଏଷ ଶୈଲମୌନାଦ୍ ଇଵାଚଲଃ
ଏବେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବଡ଼ ପ୍ରଳୟ ଘଟିଯାଇଛି, ସେ ଧ୍ୟାନରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ହଟନ୍ତିନାହିଁ, ପାହାଡ଼ର ନିରବତା ପରି ଅଚଳ ରହିଛନ୍ତି ।
ତସ୍ମାନ୍ ମାମ୍ ଏନମ୍ ଅପି ଚ ବୋଧଯିତ୍ଵା ମୁନୀଶ୍ଵର । ଆମହାକଲ୍ପସର୍ଗାଦୌ ପରମେ ପଥି ଯୋଜଯ
ସେହିପରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ଏହି ବଡ଼ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଉଚ୍ଚତମ ପଥରେ ଆମକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଦୟା କର।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ମାମ୍ ଅସୌ ତସ୍ଯ ବୋଧାଯେଦମ୍ ଉଵାଚ ହ । ନାଥାଯଂ ମୁନିନାଥୋ ନସ୍ ସଦ୍ମ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ଇଦମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ମୋତେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଇ କହିଲେ: 'ମୁନିନାଥ ଆମର ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଏଷୋ ଽନ୍ଯସ୍ମିଞ୍ ଜଗଦ୍ଗେହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ତନଯୋ ମୁନିଃ । ପୂଜଯୈନଂ ଗୃହାଯାତଂ ଗୃହସ୍ଥଗୃହପୂଜଯା
ଏହି ମୁନି ଅନ୍ୟ ଜଗତର ଘରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ। ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବରେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଓ ପୂଜା କର।
ବୁଧ୍ଯତାମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯେନ ପୂଜ୍ଯତାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ମହନ୍ ମହତ୍ସପର୍ଯା ହି ମହାତ୍ମଭ୍ଯୋ ଽଭିରୋଚତେ
ପାଦ ଓ ହାତ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ଏହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଦର କର। ବଡ଼ ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଆଦର ଦେବା, ମହାତ୍ମାମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ତଯେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ ବୁବୁଧେ ସ ସମାଧିତଃ । ସ୍ଵସଂଵିତ୍ତିଦ୍ରଵାତ୍ମତ୍ଵାଦ୍ ଆଵର୍ତ ଇଵ ଵାରିଧୌ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଚିତ୍ତରେ ଲୀନ ହେଇ ଜାଗି ଉଠିଲେ, ନିଜ ସ୍ୱ-ଜ୍ଞାନର ଜଳିୟ ସ୍ୱଭାବରୁ ସମୁଦ୍ରର ଘୂର୍ଣ୍ଣିକା ପରି।
ଶନୈର୍ ଉନ୍ମୀଲଯାମ୍ ଆସ ନଯନେ ନଯକୋଵିଦଃ । ମଧୁଶ୍ ଶିଶିରସଂଶାନ୍ତାଵ୍ ଅଵନୌ କୁସୁମେ ଯଥା
ଧୀରେ ଧୀରେ, ଚତୁର ଜଣେ ନିଜ ଆଖି ଖୋଲିଲେ, ଯେପରି ମଉ ଓ ଶୀତଳତା ଭୂମିର ଫୁଲରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଶନୈḫ ପ୍ରକଟଯାମ୍ ଆସୁସ୍ ତାନ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ସଂଵିଦମ୍ । ମଧୋḫ ପଲ୍ଲଵଜାଲାନି ନଵାନୀଵ ନଵଂ ରସମ୍
ସେ ଦୀରେ ଦୀରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚେତନାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ, ଯେପରି ନବବସନ୍ତରେ ମଉର ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତର ନୂତନ ରସ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ସୁରସିଦ୍ଧାପ୍ସରସ୍ସଙ୍ଘାସ୍ ସମାଜଗ୍ମୁସ୍ ସମନ୍ତତଃ । ଯଥା ହଂସାଲଯୋ ଲୋଲାḫ ପ୍ରାତର୍ ଵିକସିତଂ ସରଃ
ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅପସରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏକଠା ହେଲେ, ଯେପରି ପ୍ରଭାତରେ ଖିଲିଥିବା ଝିଲିରେ ହଂସମାନେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି।
ଦଦର୍ଶାସୌ ପୁରḫ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମାଂ ଚ ତାଂ ଚ ଵିଲାସିନୀମ୍ । ଉଵାଚାଥ ଵଚୋ ଵନ୍ଦ୍ଯḫ ପ୍ରଣଵସ୍ଵରସୁନ୍ଦରମ୍
ସେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏବଂ ସେ ମନୋହରା ଯୁବତୀକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଲେ, ତାପରେ ଓଁର ଶବ୍ଦ ପରି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
କରାମଲକଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟସଂସାରାସାରସାର ହେ । ଜ୍ଞାନାମୃତମହାମ୍ଭୋଧେ ମୁନେ ସ୍ଵାଗତମ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ
ହେ ମୁନି, ତୁମେ ହସ୍ତରେ ଫଳ ଦେଖିବା ପରି ସଂସାରର ଅସାର ଓ ସାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିପାରିଛ, ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ସାଗର ଭଳି ଅଛ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ।
ପଦଵୀମ୍ ଅସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ ଇମାମ୍ ଅତିଦଵୀଯସୀମ୍ । ଦୂରାଧ୍ଵସୁ ପରିଶ୍ରାନ୍ତ ଇଦମ୍ ଆସନମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍
ତୁମେ ଏହି ଅତି ଦୂର ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଛ, ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛ, ଦୟାକରି ଏହି ମଣିମୟ ଆସନରେ ବସ।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ତେନ ଭଗଵନ୍ନ୍ ଅଭିଵାଦଯ ଇତ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଵଦନ୍ ମଣିମଯେ ପୀଠେ ନିଵିଷ୍ଟୋ ଦୃଷ୍ଟିଦର୍ଶିତେ
ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁଁ 'ଭଗବନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହିଲି, ଏବଂ ଦେଖାଯାଇଥିବା ମଣିମୟ ପୀଠରେ ବସିଗଲି।
ଅଥାମରର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵମୁନିଵିଦ୍ଯାଧରୋଦିତାଃ । ପ୍ରସ୍ତୁତାସ୍ ସ୍ତୁତଯḫ ପୂଜା ନତଯସ୍ ସ୍ଥିତିନୀତଯଃ
ତାପରେ ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୁନି ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ସ୍ତୁତି, ପୂଜା, ନମସ୍କାର ଓ ଆଦର ସହିତ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଭୂତଗଣୋତ୍ଥିତେ । ଶାନ୍ତେ ପ୍ରକୃତସଂରମ୍ଭେ ତସ୍ଯୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମଯା
ତାପରେ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକଠି ହେବା ସହିତ ଶାନ୍ତି ଫେରିଲା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି।
କିମ୍ ଇଦଂ ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ଯଦ୍ ଇଯଂ ମାମ୍ ଉପାଗତା । ଵକ୍ତି ଜ୍ଞାନଗିରାସ୍ମାଂସ୍ ତ୍ଵଂ ବୋଧଯେତି ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ହେ ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ଜଣେ ମୋ ପାଖକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି? ସେ ଜ୍ଞାନର କଥା କହି, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମକୁ ଶିଖେଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।
ଭଵାନ୍ ଭୂତେଶ୍ଵରୋ ଦେଵସ୍ ସକଲଜ୍ଞାନପାରଗଃ । ଇଯଂ ଚ କା ମମ ଚ କିଂ ବ୍ରୂତେ ବ୍ରୂହି ବୃହଦ୍ଦ୍ଯୁତେ
ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମାଲିକ। ଏହି ଜଣେ କିଏ, ଏବଂ ସେ କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି? ଦୟାକରି, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କଥମ୍ ଏଷା ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଜାଯାର୍ଥଂ ଜନିତା ସତୀ । ନେହ ଜାଯାପଦଂ ନୀତା ନୀତା ଵିରସତାଂ ପୁନଃ
ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଜାୟା ପାଇଁ ଏହି ସତୀକୁ କିପରି ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏଠି ତାଙ୍କର ଜାୟା ହେବାର ଅବସ୍ଥା ହେଲା ନାହିଁ, ପୁନି ଏହା ଅସ୍ବାଦ ହେଇଗଲା କିପରି?
ମୁନେ ଶୃଣୁ ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଇଦଂ ତେ କଥଯାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଯଥାଵୃତ୍ତମ୍ ଅଶେଷେଣ କଥନୀଯଂ ଯତସ୍ ସତାମ୍
ହେ ମୁନି, ଯେପରି ଘଟିଛି ତାହାକୁ ଆମେ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି, ଯେପରି ଘଟିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି, କାରଣ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କହିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ତି ତାଵଦ୍ ଅଜଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅଜରଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଏଵ ସତ୍ । ତତଶ୍ ଚିତ୍କଚନୈକାନ୍ତରୂପିଣẖ କଚିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
ଏଠି ଅଜନ୍ମ, ଶାନ୍ତ, ଅବୟସ, ସତ୍ୟ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି; ସେଠୁ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଏକ ଆକାରରେ ଗଠିତ ହୋଇଛି।
ଆକାଶରୂପ ଏଵାହଂ ସ୍ଥିତ ଆତ୍ମନି ସର୍ଵଦା । ଭଵିଷ୍ଯତି ସ୍ଥିତେ ସର୍ଗେ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ ଇତି ନାମ ମେ
ମୁଁ ସଦା ଆତ୍ମାରେ ଆକାଶର ଆକାରରେ ବସିଛି; ସୃଷ୍ଟି ଥିଲେ, ମୋର ନାମ 'ସ୍ବୟଂଭୂ' ହେବ।