ବୋଧẖ କାଲେନ ଭଵତି ମହାମୋହଵତାମ୍ ଅପି । ତସ୍ମାନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଋତେ ଽକ୍ଷଯମ୍
ସମୟ କ୍ରମେ ଗଭୀର ମୂଢ଼ତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହିଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅସଲି ଅବିନାଶୀ ନୁହେଁ।
ଅତସ୍ ତଚ୍ ଚିଦ୍ଘନଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ବ୍ରହ୍ମାକାଶଂ ଶିଲାକୃତି । ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ତଥା ତତ୍ର ନ ତୁ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦି ସତ୍ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର, ପ୍ରସ୍ତର ଆକାରର ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ ଜ୍ଞାନର ଏକ ମହାନ ରୂପ, ବ୍ରହ୍ମର ଆକାଶକୁ ଦେଖିଲି; ଏବଂ ସେଠାରେ କେଉଁଠିମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭୂତତ୍ତ୍ୱର ସତ୍ତା ଥିଲା ନାହିଁ।
ଭୂତାନାମ୍ ଆଦିସର୍ଗେ ଯଚ୍ ଛୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ ପାରମାର୍ଥିକମ୍ । ଵପୁସ୍ ତଦ୍ ଏଵାଦ୍ଯ ତେଷାଂ ଧ୍ଯାନଲଭ୍ଯମ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିବେଳେ ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ଏବଂ ପରମାର୍ଥିକ ଯଥାର୍ଥ ଅଛି, ସେଇ ରୂପଟିଏ ତାଙ୍କର ମୂଳ ଦେହ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି, ଯାହା ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଂ ଵପୁର୍ ହି ଭୂତାନାମ୍ ଆତ୍ମୀଯଂ ଯତ୍ ପୁରାତନମ୍ । ତଦ୍ ଏଵାଦ୍ଯ ମନୋରାଜ୍ଯଂ ସଙ୍କଲ୍ପ ଇତି କଥ୍ଯତେ
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଦିବ୍ୟ ଦେହଟିଏ ଏବେ ମନର ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ, ଏହାକୁ ଏବେ କଳ୍ପନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ ଆତିଵାହିକୋ ଦେହସ୍ ତତ୍ ପରଂ ପରମାର୍ଥତଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରଥମଂ ତତ୍ ତତ୍ ତଦ୍ ଆଦ୍ଯଂ କଚନଂ ଚିତଃ
ସେ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହଟିଏ, ସତ୍ୟରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ ରୂପ। ଏହା ହେଉଛି ଚେତନାର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରକଟ ରୂପ।
ତଦ୍ ଯତ୍ ପ୍ରଥମମ୍ ଅଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଜୀଵସ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ଵପୁଃ । ମନḫପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ତତ୍ ତେନୈଵାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଧିଯା
ଯାହାକୁ ପ୍ରଥମେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ଜୀବର ପ୍ରଥମ ଦେହ, ଏହାକୁ ମନର ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତ ମନେ ଏଠି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହିପରି ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଯୋଗିପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଂ ମନḫପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅପି । ତତ୍ ସ୍ଵମ୍ ଏଵ ଚିତା ରୂପଂ ଗତଯେଵାନ୍ଯତାଂ ମୁଧା
ଏହି ଅନୁଭୂତିକୁ ଯୋଗୀଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ମନର ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତି ବି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଚେତନାର ନିଜ ରୂପ, ଭ୍ରମରେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଇଦମ୍ ଅଦ୍ଯତନଂ ନାମ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଅସଦୁତ୍ଥିତମ୍ । ଅସତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଏଵେତି ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଅଙ୍ଗ ତତ୍
ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନର ଯାହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରୁ ଅସତ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ ବୋଲି ଭାବିଥିବାଟିଏ, ପ୍ରକୃତରେ ଅସତ୍ୟର ଦେଖା।
ଅହୋ ନୁ ଚିତ୍ରା ମାଯା ଯତ୍ ପ୍ରାକ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେ ପରୋକ୍ଷତା । ନିର୍ଣୀତାସ୍ମିଂସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନଧ୍ଯକ୍ଷେ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷକଲନାଦୃତା
ହେ, ଏହି ମାୟା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେହିଠାରେ ଏବେ ଦୂର ଲାଗୁଛି; ଏବଂ ଯାହା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ନୁହେଁ, ସେଠି ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯିବାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବାଯାଉଛି।
ଆତିଵାହିକଦେହିତ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରଥମୋଦିତମ୍ । ସତ୍ଯଂ ସର୍ଵଗତଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଯୈଵ ତ୍ଵ୍ ଆଧିଭୌତିକମ୍
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଭାବରେ ଅନୁଭବ ପ୍ରଥମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲାଗେ; ଏହା ସବୁଠାରେ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତରେ ଏକ ମାତ୍ର ଜଗତୀୟ ମାୟା।
ଅନୁଭୂତାପି ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ହେମ୍ନẖ କଟକତା ଯଥା । ତଥାତିଵାହିକସ୍ଯାଧିଭୌତିକତ୍ଵଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଅନୁଭବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯେପରି ଗହନା ହେଉଛି ସୁନାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ସେପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହର ଜଗତୀୟ ଭାବ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଭ୍ରମମ୍ ଅଭ୍ରମତାଂ ଯାତମ୍ ଅଭ୍ରମଂ ଭ୍ରମତାଂ ଗତମ୍ । ଵେତ୍ତି ଜୀଵୋ ଵିଚାରେଣ ଵିନାହୋ ନୁ ଵିମୂଢତା
ବିଚାର କଲେ ଜୀବ ଭ୍ରମକୁ ଅଭ୍ରମ ଭାବେ ଓ ଅଭ୍ରମକୁ ଭ୍ରମ ଭାବେ ଜାଣିପାରେ; ଏହି ବିଚାର ଛାଡ଼ିଲେ, ମାନେ ମାତ୍ର ଭ୍ରମ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ରହିଯାଏ।
ଆଧିଭୌତିକଦେହୋ ଽଯଂ ଵିଚାରେଣ ନ ଲଭ୍ଯତେ । ଆତିଵାହିକଦେହସ୍ ତୁ କିଲ ଲୋକଦ୍ଵଯେ ଽକ୍ଷଯଃ
ଏହି ଜଡ଼ ଶରୀରଟି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମିଳେନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରଟି ଦୁଇଟି ଲୋକରେ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ରହିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଧିଭୌତିକଚିଦ୍ ରୂଢା ସ୍ଵାତିଵାହିକଦେହକେ । ମରୌ ମରୀଚିକାସ୍ଵ୍ ଏଵ ଯଥା ମିଥ୍ଯୈଵ ଵାରିଧୀଃ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରରେ ଥିବା ଏହି ଜଗତୀୟ ଚେତନା, ବାଲୁକା ଉପରେ ମୃଗମରୀଚିକାରେ ଯେପରି ଜଳ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଅସତ୍ୟ।
ଜାତାଧିଭୌତିକୀ ସଂଵିଦ୍ ଆତିଵାହିକଵିତ୍କ୍ରମେ । ଦେହଦୃଷ୍ଟିଵଶାତ୍ ପ୍ରୌଢା ସ୍ଥାଣୌ ପୁରୁଷଧୀର୍ ଇଵ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରର ଅନୁକ୍ରମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଏହି ଜଡ଼ ଶରୀରର ଚେତନା, ଶରୀରକୁ ଦେଖିବା ଭାବନାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ଏକ ପୁତଳିରେ ମଣିଷ ଭାବନା ଦୃଢ଼ ହୋଇଥାଏ।
ଶୁକ୍ତୌ ରଜତତା ତାପେ ଜଲତେନ୍ଦୌ ଯଥା ଦ୍ଵିତା । ଆଧିଭୌତିକତା ତଦ୍ଵନ୍ ମନୋଜୈଵାତିଵାହିକେ
ଯେପରି ଶଙ୍ଖରେ ଚାନ୍ଦି ଦେଖାଯାଏ, ତାପିତ ଜଳରେ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରର ଏହି ଜଗତୀୟ ଭାବ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା।
ଯଦ୍ ଅସତ୍ ତତ୍ କୃତଂ ସତ୍ଯଂ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ ଅସତ୍ କୃତମ୍ । ଅହୋ ନୁ ମୋହମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଜୀଵସ୍ଯାସ୍ଯାଵିଚାରଜମ୍
ଯାହା ଅସତ୍ୟ, ତାହାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ; ଯାହା ସତ୍ୟ, ତାହାକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ହାଏ, ଏହି ଜୀବର ଅବିଚାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାମୋହର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି!
ଯୋଗିପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଏଵାସ୍ତି କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅସ୍ତି ତୁ ମାନସମ୍ । ଯସ୍ମାଲ୍ ଲୋକଦ୍ଵଯାଚାରସ୍ ତାଭ୍ଯାମ୍ ଏଵ ପ୍ରସିଧ୍ଯତି
ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ସିଧାସଳଖ ଅନୁଭବ ମାତ୍ର ଏଠି ଅଛି; ବାକି ସବୁ ମନର ଗଢ଼ା। ଦୁଇଟି ଜଗତର ବ୍ୟବହାର ଏହି ଦୁଇଟି ଉପରେ ଭିତି କରି ଚାଲିଥାଏ।
ଆଦ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯୋ ଽସତ୍ଯେ ଽସ୍ମିନ୍ କୃତସ୍ଥିତିଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁ ପୀତ୍ଵା ସ ସୁଖମ୍ ଆସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠି ପ୍ରଥମିକ ସିଧାସଳଖ ଅନୁଭବକୁ ଛାଡ଼ି, ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ଭିତି କରି ବସିଯାଏ, ସେ ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣି ପିଇ ତାହାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିବା ଲୋକ ପରି।
ତତ୍ ସୁଖଂ ଦୁẖଖମ୍ ଏଵାହୁẖ କ୍ଷଣନାଶାନୁଭୂତିତଃ । ଅକୃତ୍ରିମମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ଯତ୍ ସୁଖଂ ତତ୍ ସୁଖଂ ଵିଦୁଃ
ଯେ ସୁଖ କ୍ଷଣିକ ଅନୁଭବ ହେବା ପରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ତାହାକୁ ଦୁଃଖ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେ ସୁଖ କୃତ୍ରିମ ନୁହେଁ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେଇ ସୁଖକୁ ପ୍ରକୃତ ସୁଖ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣୈଵମ୍ ଅଧ୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରଵିଚାର୍ଯତାମ୍ । ଯଦ୍ ଆଦ୍ଯଂ ଯତ୍ ସଦ୍ ଅଧ୍ଯକ୍ଷଂ ତତ୍ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ଏଭଳି, ସିଧାସଳଖ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସବୁକିଛି ଭଲଭାବରେ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଯାହା ପ୍ରଥମ, ଯାହା ସତ୍ୟ ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ଦେଖାଯାଏ, ସେଇଥିରେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଲଗା।
ଲୋକଦ୍ଵଯାନୁଭଵଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଐହିକମ୍ । ମାଯାତ୍ମକଂ ଯୋ ଗୃହ୍ଣାତି ନାସ୍ତି ମୂଢତମସ୍ ତତଃ
ଏହି ଦୁଇଟି ଜଗତର ଅନୁଭବ ଦେଇଥିବା ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଛାଡି, ଯେଉଁଠାରେ ମାୟାରୁପୀ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଧରାଯାଏ, ସେଠାରେ ତାଠାରୁ ବଡ଼ ମୂଢ଼ କେହି ନାହିଁ।
ଆତିଵାହିକମ୍ ଏଵୈଷାଂ ଭୂତାନାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଵପୁଃ । ତତ୍ରାଧିଭୌତିକଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଅସତ୍ଯୈଵ ପିଶାଚିକା
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହଟିଏ ଥାଏ; ଏହାରେ ଯେଉଁ ଦେହ ଭ୍ରମ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଏହା କେବଳ ଏକ ଭୂତିଆ ଭ୍ରମ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ୟ।
ଅଜାତସଙ୍କଲ୍ପମଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ସତ୍ କଥଂ ଭଵେତ୍ । ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ନ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ତତ୍ ସତ୍କାର୍ଯକରଂ କଥମ୍
ଯାହା ଅଜନ୍ମା କଳ୍ପନାରେ ଗଠିତ, ସେହି ସିଧାସଳଖ ଦୃଷ୍ଟି କେମିତି ସତ୍ୟ ହେବ? ଯାହା ନିଜେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଠାରୁ କେମିତି ସତ୍ୟ ଫଳ ମିଳିପାରିବ?
ଯତ୍ର ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମ୍ ଏଵାସଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ କିଂ ତତ୍ର ସଦ୍ ଭଵେତ୍ । କ୍ଵ ତତ୍ ସିଦ୍ଧଂ ଭଵେଦ୍ ଵସ୍ତୁ ଯଦ୍ ଅସିଦ୍ଧେନ ସାଧ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ସିଧାସଳଖ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଠି ସତ୍ୟ କିପରି ଥାଇପାରିବ? ଯାହା ନିଜେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କିଛି ପ୍ରମାଣିତ କିପରି ହେବ?
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଏଵ ଭାଵତ୍ଵେ ନଷ୍ଟେ କ୍ଵେଵାନୁମାଦଯଃ । ଉହ୍ଯନ୍ତେ ଵାରଣା ଯତ୍ର ତତ୍ରୋର୍ଣାଯୁଷୁ କା କଥା
ଯେତେବେଳେ ସିଧାସଳଖ ଦେଖିବା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଠି ଅନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ କେଉଁଠି ରହିପାରିବ? ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଖଣ୍ଡନ କରାଯାଏ, ସେଠି ମକଡ଼ା ଜାଲ ଭଳି ଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକର କଣ କଥା?
ଅତḫ ପ୍ରମାଣସଂସିଦ୍ଧେର୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଅନ୍ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଇଦମ୍ ଅସ୍ତୀଵ ତତ୍ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଘନଂ ଘନମ୍
ଏହିପରି ଯେଉଁଠି ପ୍ରମାଣ ନିଜେ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ସେଠି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଶ୍ୱ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଯାହା ଅନ୍ୟ କିଛି ଥିବା ପରି ଲାଗେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ସେହି ପରମବ୍ରହ୍ମର ଏକଠିଆ ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁẖ ଖମ୍ ଏଵାଦ୍ରିର୍ ଗେହେ ନାନ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଯଥା । ତଥା ତଦ୍ଭାଵନଵତୋର୍ ଆଵଯୋସ୍ ସା ଶିଲୈଵ ଚିତ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆକାଶ ମାତ୍ର ଗିରି କିମ୍ବା ଘର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଭାବନା ଯାହାମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଅଯଂ ଶୈଲ ଇଦଂ ଵ୍ଯୋମ ଜଗଦ୍ ଏତଦ୍ ଇଦଂ ତ୍ଵ୍ ଅହମ୍ । ଇତି ଚିନ୍ମଯ ଆତ୍ମାନ୍ତẖ ଖଂ ଚମତ୍କୁରୁତେ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ପାହାଡ଼, ଏହି ଆକାଶ, ଏହି ସଂସାର ଏବଂ ଏହି 'ମୁଁ'—ଏସବୁ ଚେତନାର ଆତ୍ମା ଭିତରେ, ମନର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖାଲି ସ୍ଥାନରେ, ସ୍ବୟଂ ନିଜେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏତତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନାପ୍ରବୁଦ୍ଧẖ କଦାଚନ । ଶ୍ରୋତୁẖ କଥାର୍ଥସଂଵିତ୍ତିର୍ ନାଶ୍ରୋତୁର୍ ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍
ଏହାକୁ କେବଳ ଜାଗୃତ ଆତ୍ମା ଦେଖିପାରେ; ଅଜାଗୃତ କେବେ ଦେଖିପାରେନି। ଯେପରି ଗଳ୍ପ ଶୁଣିଥିବା ଲୋକ ମାନେ ତାହାର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରନ୍ତି, ଅଶୁଣିଥିବା ଲୋକ ମାନେ କେବେ ବୁଝିପାରନ୍ତିନି।