ଇତ୍ଥଂ ନାମ ପରିପ୍ରୌଢା ମିଥ୍ଯାଜ୍ଞାନଵିଷୂଚିକା । ଶାମ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵ ଵିଚାରେଣ ପଶ୍ଯାଭ୍ଯାସଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭୁଲ ଜ୍ଞାନର ଗଭୀର ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତା-ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ—ଦେଖ, ଅଭ୍ୟାସର ଶକ୍ତି କିପରି ଖୋଲିଯାଏ।
ଅଭ୍ଯାସେନ କଟୁଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଭିମତଂ ମୁନେ । ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ରୋଚତେ ନିମ୍ବଂ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ମଧୁ ରୋଚତେ
ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ତୀତ୍ତ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ ଲାଗିବାକୁ ଲାଗେ, ମୁନି; କାହାରି ପାଇଁ ନିମ୍ବ ଭଲ ଲାଗେ, ଆଉ କାହାରି ପାଇଁ ମଧୁ ଭଲ ଲାଗେ।
ଅବନ୍ଧୌ ଘନତାମ୍ ଏତି ନୈକଟ୍ଯାଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ । ଯାତ୍ଯ୍ ଅନଭ୍ଯାସତୋ ଦୂରାତ୍ ସ୍ନେହୋ ବନ୍ଧୁଷୁ ତାନଵମ୍
ସମ୍ପର୍କ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିରନ୍ତର ମିଶିବା ଅଭ୍ୟାସରେ ନିକଟତା ଦୃଢ଼ ହୁଏ; ଅଭ୍ୟାସ ନଥିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ଜଣେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ସ୍ନେହ ଦୂର ହେବାରେ କମିଯାଏ।
ଆତିଵାହିକଦେହୋ ଽଯଂ ଶୁଦ୍ଧଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ କେଵଲମ୍ । ଆଧିଭୌତିକତାମ୍ ଏତି ଭାଵନାଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ
ଏହି ଯାତ୍ରାକାଳୀନ ଦେହଟି ଆସଲେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଆମେ ଯେପରି ଭାବନା ଅଭ୍ୟାସ କରୁ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରକୃତି ଦେହ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଆଧିଭୌତିକଦେହୋ ଽସୌ ଧାରଣାଭ୍ଯାସଭାଵନାତ୍ । ଵିହଙ୍ଗଵତ୍ ଖମ୍ ଅଭ୍ଯେତି ପଶ୍ଯାଭ୍ଯାସଵିଜୃମ୍ଭିତମ୍
ଏହି ପ୍ରକୃତି ଦେହଟି ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଆକାଶ ସଦୃଶ ହୁଏ, ପକ୍ଷୀ ପରି ଖୋଲା ଆକାଶକୁ ଫେରିଯାଏ; ଦେଖ, ଅଭ୍ୟାସର ଶକ୍ତି କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ପୁଣ୍ଯାନି ଯାନ୍ତି ଵୈଫଲ୍ଯଂ ଵୈଫଲ୍ଯଂ ଯାନ୍ତି ମାତରଃ । ଭାଗ୍ଯାନି ଯାନ୍ତି ଵୈଫଲ୍ଯଂ ନାଭ୍ଯାସସ୍ ତୁ କଦାଚନ
ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସାର ହୁଅନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅସାର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଅଭ୍ୟାସ କେବେ ଅସାର ହୁଏନାହିଁ।
ଦୁସ୍ସାଧାସ୍ ସିଦ୍ଧିମ୍ ଆଯାନ୍ତି ରିପଵୋ ଯାନ୍ତି ମିତ୍ରତାମ୍ । ଵିଷାଣ୍ଯ୍ ଅମୃତତାଂ ଯାନ୍ତି ସନ୍ତତାଭ୍ଯାସଯୋଗତଃ
ଅତି କଠିନ କାମ୍ୟ ସଫଳତା ମିଳେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ବନ୍ଧୁ ହୋଇଯାନ୍ତି, ବିଷ ମଧୁର ଅମୃତରେ ପରିଣତ ହୁଏ — ଏ ସବୁ ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ।
ଯେନାଭ୍ଯାସḫ ପରିତ୍ଯକ୍ତ ଇଷ୍ଟେ ଵସ୍ତୁନି ସୋ ଽଧମଃ । କଦାଚିନ୍ ନ ତଦ୍ ଆପ୍ନୋତି ଵନ୍ଧ୍ଯା ସ୍ଵତନଯଂ ଯଥା
ଯିଏ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ସେ ନିମ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ; ସେ କେବେ ତାହା ପାଇପାରେନି, ଯେପରି ଅନ୍ତସ୍ତା ମହିଳା କେବେ ଶିଶୁ ପାଉନାହିଁ।
ଯଦ୍ ଅତ୍ଯଭିମତଂ ଵସ୍ତୁ ସ୍ଵଭ୍ଯାସୋ ନ ତଦର୍ଜନାତ୍ । ତଦ୍ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଵକଂ ତ୍ଯାଜ୍ଯ ଆ ମୃତ୍ଯୋର୍ ଜୀଵିତଂ ଯଥା
ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଅଭ୍ୟାସ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇପାରୁନାହିଁ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଜୀବନକୁ ଛାଡ଼ାଯାଏ।
ଇଷ୍ଟେ ଵସ୍ତୁନି ନାଭ୍ଯାସଂ ଯẖ କରୋତି ନରାଧମଃ । ସୋ ଽନିଷ୍ଟାନିଷ୍ଟମ୍ ଆପ୍ନୋତି ନରକାନ୍ ନରକାନ୍ତରମ୍
ଯିଏ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସ କରେନାହିଁ, ସେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼େ, ଏକ ନରକରୁ ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ।
ତରନ୍ତି ସରିତଂ ସ୍ଫାରାଂ ସଂସାରୀଂ ସାରସେଵିନଃ । ତ ଏଵାତ୍ମଵିଚାରାଖ୍ଯମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଯେ
ଯେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶାଳ ସଂସାର ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଏହି ଲୋକେମାନେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆତ୍ମା ଚିନ୍ତନ ନାମକ ଅଭ୍ୟାସକୁ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଭ୍ଯାସଭାସୋ ଽଭିମତଂ ଵସ୍ତୁ ପ୍ରକଟଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ପ୍ରାପଯନ୍ତି ଚ ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ ଘଟଂ ଦୀପପ୍ରଭା ଯଥା
ଅଭ୍ୟାସର ଆଭା ଚାହିତା ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ଦେଖାଏ ଏବଂ ଅବରୋଧ ବିନା ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଏ, ଯେପରି ଦୀପର ଆଲୋକ ଘଡ଼ାକୁ ଦେଖାଏ।
ଯଥା କଲ୍ପଦ୍ରୁମଲତାସ୍ ସୁଚିନ୍ତାମଣଯୋ ଯଥା । ଫଲନ୍ତି ଶରଦଶ୍ ଚୈତାସ୍ ତଥୈଵାଭ୍ଯାସଭୂମଯଃ
ଯେପରି ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଶରତ୍କାଳରେ ଚାମ୍ପା ଫୁଟେ, ସେପରି ଅଭ୍ୟାସର ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଇଷ୍ଟଵସ୍ତୁ ଚିରାଭ୍ଯାସଭାସ୍ଵାନ୍ ଭାସଯତି ପ୍ରଜାଃ । ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯାଖ୍ଯାଂ ଦେହୋର୍ଵ୍ଯାଂ ରାତ୍ରିଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନୋ ଯଥା
ଦୀର୍ଘକାଳ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଇଥିବା ଆଲୋକ ଲୋକମାନେ ଚାହିତା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାମକ ଦେହରେ ସେମାନେ ରାତିକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ସର୍ଵସ୍ଯ ଜନ୍ତୁଜାତସ୍ଯ ସର୍ଵଵସ୍ତ୍ଵଵଭାସନେ । ସର୍ଵଦୈଵୈକ ଏଵୋଚ୍ଚୈର୍ ଜଯତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯାସଭାସ୍କରଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ଆଲୋକରେ, ସବୁବେଳେ କେବଳ ଏକ ଅଭ୍ୟାସର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଚ୍ଚରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
ଚତୁର୍ଦଶଵିଧାଯାସ୍ ତୁ ଭୂତଜାତେର୍ ନ କସ୍ଯଚିତ୍ । ସିଧ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଭିମତଂ ଵସ୍ତୁ ଵିନାଭ୍ଯାସମ୍ ଅକୃତ୍ରିମମ୍
ଚଉଦ ଧରଣର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କେହି ମଧ୍ୟ ସ୍ବାଭାବିକ ଏବଂ ଅନାୟାସ ଅଭ୍ୟାସ ବିନା ଆପଣଙ୍କ ଚାହିଦା ଜିନିଷ ପାଇପାରେ ନାହିଁ।
ପୌନḫପୁଣ୍ଯେନ କରଣମ୍ ଅଭ୍ଯାସ ଇତି କଥ୍ଯତେ । ପୁରୁଷାର୍ଥସ୍ ସ ଏଵେହ ତେନାସ୍ତି ନ ଵିନା ଗତିଃ
ପୁନଃପୁନ କାମ କରିବାକୁ ଅଭ୍ୟାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଜଗତରେ ଏହା ହିଁ ମନୁଷ୍ୟର ଚେଷ୍ଟା—ଏହା ବିନା କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଦୃଢାଭ୍ଯାସଵିଧାନେନ ଯତ୍ନନାମ୍ନା ସ୍ଵକର୍ମଣା । ନିଜଵେଦନଜେନୈଵ ସିଦ୍ଧିର୍ ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
ଦୃଢ଼ ଅଭ୍ୟାସର ନିୟମ ଦ୍ୱାରା, ଯାହାକୁ ଚେଷ୍ଟା କୁହାଯାଏ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସଫଳତା ମିଳେ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଅଭ୍ଯାସଭାସ୍ଵତି ତପତ୍ଯ୍ ଅଵନୌ ଵନେ ଚ ଵୀରସ୍ଯ ସିଧ୍ଯତି ନ ଯନ୍ ନ ତଦ୍ ଅସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍ । ଅଭ୍ଯାସତୋ ଭୁଵି ଭଯାନ୍ଯ୍ ଅଭଯୀଭଵନ୍ତି ସର୍ଵାସୁ ପର୍ଵତଗୁହାସ୍ଵ୍ ଅପି ନିର୍ଜନାସୁ
ଅଭ୍ୟାସର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ଯେଉଁ କାମ୍ୟ ନିର୍ଭୀକଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ସଫଳ ହୁଏନି, ସେଉଁଠି କିଛି ନାହିଁ। ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଭୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟତାକୁ ପାଇଁଥାଏ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ର ଏକାକୀ ଗୁହାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟହୀନ ହୁଏ।
ତତḫ ପ୍ରତୀପମ୍ ଅଭ୍ଯାସଂ ବୋଧେ ଧାରଣଯାମଲେ । କୁର୍ଵḫ ପ୍ରକଟତାଂ ତେନ ଜଗଦ୍ ଏଷ୍ଯତି ଶୈଲଗମ୍
ତାପରେ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ଏହି ଦୁଇଟିରେ ବିପରୀତ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାହାଡ଼ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରକାଶମାନ ହେବ।
ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତେ ତଯେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତେ ଵିଦ୍ଯାଧର୍ଯା ଧରୋପରି । ବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନୋ ଽଥାହଂ ସମାଧାଵ୍ ଉଦିତୋ ଽଭଵମ୍
ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା ବିଦ୍ୟାଧରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ପରେ ସମାଧିରେ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ହେଲି।
ସର୍ଵାର୍ଥଭାଵନାତ୍ଯାଗେ ଚିନ୍ମାତ୍ରୈକାନ୍ତଭାଵିତଃ । ଅତ୍ଯଜଂ ତମ୍ ଅହଂ ପୂର୍ଵଂ କଥାର୍ଥକଲନାମଲମ୍
ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ଧାରଣାକୁ ଛାଡ଼ି, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କଥାର ବିଷୟରେ ଥିବା ଭାବନାର ଜାଳକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲି।
ଅଥ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମତାଂ ପ୍ରାପ୍ତḫ ପରାଂ ଦୃଷ୍ଟିମ୍ ଅହଂ ଗତଃ । ଶରତ୍ସମଯସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଵ୍ଯୋମ ନିର୍ମଲତାମ୍ ଇଵ
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅନୁଭବ କଲି; ଯେପରି ଶରତ୍କାଳ ଆସିଲେ ଆକାଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ମଳ ହୋଇଯାଏ।
ତତସ୍ ସତ୍ଯାଵଧାନୈକଘନାଭ୍ଯାସେନ ଦେହକେ । ମମାଧିଭୌତିକଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ନୂନମ୍ ଅସ୍ତମ୍ ଉପାଗତା
ତା'ପରେ ସତ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ଧ୍ୟାନର ଅବିରତ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଦେହ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଭ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶେଷ ହୋଇଗଲା।
ଉଦଯାସ୍ତମଯୋନ୍ମୁକ୍ତା ସତତୋଦଯମଯ୍ଯ୍ ଅପି । ମହାଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମତା ସ୍ଵଚ୍ଛା ପ୍ରୋଦିତେଵ ତଦାଭଵତ୍
ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତଙ୍ଗତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ନୂତନ ଭାବରେ ଉଦିତ, ବିଶାଳ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ପରମ ଚେତନାର ଆକାଶ ଏମିତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଯେପରି ଏହା ନୂଆ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅଥ ପଶ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ଯାଵତ୍ ଖସ୍ଯୈଵୋପଲତେଵ ସା । ଵସ୍ତୁତଶ୍ ଚ ନ ଚାକାଶଂ ନୋପଲḫ ପରମ୍ ଏଵ ତତ୍
ତା'ପରେ ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିଲି, ଏହା ଆକାଶରେ ପଥର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ନ ଆକାଶ, ନ ପଥର, ବରଂ ଏହା ଦୁହିଁଠାରୁ ଉପରେ ଥିଲା।
ପରମାର୍ଥଘନଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ତତ୍ ତଥାଭାଵି ତାଦୃଶମ୍ । ତଥାଭାଵନଯା ସ୍ଵାତ୍ମା ମଦୀଯୋ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ ତଥା
ସେ ଯଥାର୍ଥରେ ପରମ ସତ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଥିଲା; ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ମୋ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଏହିପରି ଦେଖିଲି।
ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ସୁମହତୀ ଦୃଷ୍ଟା ଗେହଗତା ଶିଲା । ଵ୍ଯୋମୈଵ କେଵଲଂ ତଦ୍ଵତ୍ ସା ଶୁଦ୍ଧଂ ଚିନ୍ନଭଶ୍ ଶିଲା
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପାଥର ଘର ଭିତରେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେଟି ଆସଲେ ଆକାଶ ଛଡ଼ା କିଛି ନୁହେଁ, ଏହିପରି ସେ ପବିତ୍ର ପାଥର ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ଆକାଶ ଥିଲା।
ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ଵିତୋ ଽନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ଗତୋ ନରଃ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଽଜ୍ଞାନପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଯାଦୃକ୍ ତାଦୃକ୍ ସ ସୂପଲଃ
ଏକ ଲୋକ ନିଜେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନରେ ଜାଗ୍ରତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏହିପରି ପାଥର ଦେଖାଯାଏ।
ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଥାନାଂ ଶିରଶ୍ ଛିନ୍ନଂ ଯେଷାଂ ତେ ସଂସୃତୌ ସ୍ଥିତାଃ । କାଲେନ ଜ୍ଞାନଲାଭେନ ଵିନା କୁର୍ଵନ୍ତି କିଂ କିଲ
ଯେମାନେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ରହିଯାନ୍ତି; ସମୟରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ନହେଲେ, ସେମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?