ତତସ୍ ସ୍ଵଜଗଦାକାଶପୂର୍ଵାପରନିରୀକ୍ଷଯା । ସ୍ଥିତାହଂ ଧାରଣାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସାପି ମେ ସିଦ୍ଧିମ୍ ଆଗତା
ତାପରେ, ମୁଁ ନିଜ ଜଗତର ଆକାଶକୁ ଗତ-ଭବିଷ୍ୟତ ଦେଖି, ଧ୍ୟାନରେ ଅବିଚଳ ରହିଲି, ଏହି ଧ୍ୟାନ ମୋତେ ସଫଳତା ଦେଇଲା।
ଅଥ ସ୍ଵଜଗତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଦଯଂ ତସ୍ଯ ବାହ୍ଯଗା । ଅହଂ ଦୃଷ୍ଟଵତୀ ସ୍ଥୂଲାଂ ଲୋକାଲୋକଶିରଶ୍ଶିଲାମ୍
ତାପରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଜଗତର ହୃଦୟ ବାହ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ଏହି ଲୋକ ଓ ଅଲୋକକୁ ବିଭାଜିତ କରୁଥିବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଦେଖିଲି।
ଏତାଵତାପି କାଲେନ ଦମ୍ପତ୍ଯୋର୍ ଆଵଯୋର୍ ମୁନେ । ପରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅଭୂଦ୍ ଇଚ୍ଛା ନ କାଚନ କଦାଚନ
ଏତେ ଦିନ ହେଲା ବି, ମୁନି, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଜଣେ ମଧ୍ୟ କେବେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିନଥିଲୁ ।
ମଦ୍ଭର୍ତା କେଵଲଂ ଶୁଦ୍ଧଵେଦାର୍ଥୈକାନ୍ତଚିନ୍ତଯା । ନ ଚ ଯାତଂ ନ ଚାଯାତଂ ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଅହୋ ଵିଗତୈଷଣଃ
ମୋ ଘରେ ଥିବା ପତି ସେ ଶୁଦ୍ଧ ବେଦର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଛନ୍ତି, ସେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ ଅଟେ ଏବଂ ଆସିଛି କି ଯାଇଛି, ଏହି ବିଷୟରେ ଜଣାନି ।
ତେନାସୌ ମତ୍ପତିର୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଅପି ନ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ପରମ୍ । ଅଦ୍ଯ ସୋ ଽହଂ ଚ ଵାଞ୍ଛାଵḫ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପରଂ ପଦମ୍
ଏହିପରି, ମୋ ପତି ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିନାହାନ୍ତି; ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ଉଦ୍ୟମ କରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି ।
ତଦ୍ ଏତାମ୍ ଅର୍ଥିତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସଫଲୀକର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି । ମହତାମ୍ ଅର୍ଥିନୋ ଵ୍ଯର୍ଥା ନ କଦାଚନ କେଚନ
ଏହି ଇଚ୍ଛାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ; କାରଣ ମହାନ ଲୋକଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଭ୍ରମନ୍ତୀ ସିଦ୍ଧସେନାସୁ ସଦା ନଭସି ମାନଦ । ତ୍ଵଦ୍ ଋତେ ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଘନାଜ୍ଞାନବଲାନଲମ୍
ହେ ମାନ୍ୟଦାତା, ମୁଁ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ, ତୁମ୍ଭିନା କେହି ଏଠାରେ ଏମିତି ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନି ଦେଖିନାହିଁ, ଯାହା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିପାରିବ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵିନୈଵ କରୁଣାକର କାରଣେନ ସନ୍ତୋ ଯତୋ ଽର୍ଥିଜନଵାଞ୍ଛିତପୂରଣାନି । କୁର୍ଵନ୍ତି ତେନ ଶରଣାଗତତାମ୍ ଉପେତାଂ ମାମ୍ ଅର୍ହସୀହ ନ ତିରସ୍କରଣେନ ଯୋକ୍ତୁମ୍
ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ହେ ଦୟାମୟ, କୌଣସି କାରଣ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକେ ଯେଉଁମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ତେଣୁ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଵତୀ ପୃଷ୍ଟା ସା ମଯା କଲ୍ପିତାସନା । ସଙ୍କଲ୍ପିତାସନେନାଶୁ ସ୍ଥିତେନ ନଭସି ସ୍ଥିତା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେଠି ମୁଁ ପଚାରିଲି। ସେ ମନରେ ଏକ ଆସନ ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ତାହାରେ ଶୀଘ୍ର ବସି, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ରହିଲେ।
କଥଂ ଶିଲୋଦରେ ବାଲେ ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂ ଭଵେତ୍ ସ୍ଥିତିଃ । କଥଂ ସଞ୍ଚଲନଂ ତତ୍ର କିମର୍ଥଂ ତତ୍ର ଵାସ୍ପଦମ୍
ହେ ଛୋଟିଏ, ତୁମ୍ଭପରି ଲୋକମାନେ କିପରି ପାହାଡ଼ର ଭିତରେ ରହିପାରିବେ? ସେଠି କିପରି ଚଳନ ହୁଏ, ଏବଂ ସେଠି କାହିଁକି ଏମିତି ଅବସ୍ଥା ରହିଛି?
ମୁନେ ଯଥେଦଂ ଭଵତାଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଫାରଂ ଵିରାଜତେ । ତଥାସ୍ମାକଂ ଜଗତ୍ ତତ୍ର ସର୍ଗସଂହାରଯୁକ୍ ସ୍ଥିତମ୍
ମୁନି, ଯେପରି ଏହି ଜଗତ ଆପଣଙ୍କୁ ବିଶାଳ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଆମର ଜଗତ ମଧ୍ୟ ସେଠି ରହିଛି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ।
ଯଥେହେମାସ୍ ତଥା ତତ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଥିତଯସ୍ ସ୍ଥିତାଃ । ଵହନ୍ତି ସରିତସ୍ ସ୍ଫାରା ନିଵସନ୍ତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବରେ ଽମରାଃ
ଯେପରି ଏଠି ଋତୁଗୁଡିକ ଅଛି, ସେପରି ସେଠି ମଧ୍ୟ ତିନି ଲୋକର ଅବସ୍ଥାଗୁଡିକ ଅଛି; ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀ ଭାବେ ବହିଯାଉଛି, ଏବଂ ଅମରମାନେ ଆକାଶରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଫୁରନ୍ତି ନାଗାḫ ପାତାଲେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି ପର୍ଵତାଃ । ଆପଶ୍ ଛଲଚ୍ଛଲାଯନ୍ତେ ଵହନ୍ତି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵାଯଵଃ
ପାତାଳରେ ନାଗମାନେ ଚଳାଚଳ କରୁଛନ୍ତି, ପର୍ବତମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି; ଜଳ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଖେଳିଯାଉଛି, ଏବଂ ପବନ ଆକାଶରେ ବହୁଛି।
ଅର୍ଣଵା ଅର୍ଣସା ଭାନ୍ତି ଯାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତଂ ଶନକୈḫ ପ୍ରଜାଃ । ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅଜସ୍ରଂ ଜାଯନ୍ତେ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଽଵିରତଂ ତଥା
ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛି; ପ୍ରଜାମାନେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି ଓ ଅବିରତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଵାନ୍ତି ଵାତା ଵହନ୍ତ୍ଯ୍ ଆପୋ ଭାନ୍ତି ଚାଭାନ୍ତି ଖେ ସୁରାଃ । ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଗାସ୍ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତି ଗ୍ରହାḫ ପାନ୍ତି ମହୀଂ ନୃପାଃ
ବାତାସ ବହେ, ପାଣି ବହିଯାଏ, ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖାଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଅଚଳ ରହିଥାଏ, ଗ୍ରହମାନେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଵ୍ଯଵହାରପରମ୍ପରାଃ । ଲୋଲାḫ ପ୍ରଵୃତ୍ତା ଆକଲ୍ପମ୍ ଆସମୁଦ୍ରମ୍ ଇଵାପଗାଃ
ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ନିରନ୍ତର କାରବାର, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀମାନେ ପରି, ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିରତ ଚାଲିଥାଏ।
ଦିନପଦ୍ମାନି ଭୂଲୋକସରସ୍ଯ୍ ଆକଲ୍ପମ୍ ଆନଭଃ । ଲୋଲାଭ୍ରାଲୀନି ଫୁଲ୍ଲାନି ମୀଲିତୋନ୍ମୀଲିତାନ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ପୃଥିବୀର ହ୍ରଦର ଦିନପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ, ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି, ଚଞ୍ଚଳ ମେଘମାନେ ପରି, ପୁଣି ପୁଣି ଫୁଲିଯାଏ, ବନ୍ଦ ହୁଏ, ଏବଂ ଖୋଲିଯାଏ।
ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ ଚର୍ଚାଂ ଚତୁର୍ଦିକ୍କଂ ଚନ୍ଦନେନାତ୍ମତେଜସା । ରଚଯନ୍ ରାତ୍ରିରୋହିଣ୍ଯୋସ୍ ତମୋ ହନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପି ହୃଦ୍ଗତମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା ନିଜ ଶୀତଳ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ରୋହିଣୀ ପାଇଁ ରାତିର ଶୋଭା ତିଆରି କରେ, ଏବଂ ହୃଦୟର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିଦେଉଛି।
ସ୍ଵଦଶାସ୍ଵାଦନରତା ଵାତଯନ୍ତ୍ରପ୍ରଚାରିତା । ରୋଦସ୍ସଦ୍ମନି ସୂର୍ଯାଖ୍ଯା ଦୀପ୍ଯତେ ଦିଵି ଦୀପିକା
ନିଜ ଅବସ୍ଥାରେ ଆନନ୍ଦ ମାନି, ପବନର ଚାଳନାରେ ଚଳିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାମକ ଦୀପ ଆକାଶର ମହଲରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛି।
ବ୍ରହ୍ମସଙ୍କଲ୍ପିତୋ ଽରୁଦ୍ଧୋ ଵାତସଞ୍ଚାରଵାରିଭିଃ । ଖେ ଽନିଶଂ ଚକ୍ରମ୍ ଋକ୍ଷାଣାଂ ଘୁଣାଵର୍ତୋ ଵିଵର୍ତତେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପବନ ଓ ଜଳର ଧାରାରେ ଅନିରୋଧିତ ଭାବେ ତାରାମଣ୍ଡଳର ଚକ୍ର ଆକାଶରେ ସବୁବେଳେ ଘୂରୁଛି।
ଭୂତତଣ୍ଡୁଲମ୍ ଆ ସୃଷ୍ଟେḫ ପିନଷ୍ଟି ଧ୍ରୁଵକୀଲକଃ । ନିଯତ୍ଯା ଚାଲିତୋ ରୋଦẖକଵାଟୋ ଽମ୍ଭୋଦଘର୍ଘରଃ
ଧ୍ରୁବ ଦଣ୍ଡ ତତ୍ତ୍ୱର ଧାନ ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଚକି ଭଳି ଚାପି ଦେଉଛି; ନିୟତିରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ଆକାଶ ଦ୍ୱାର ଜଳଭରା ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଛି।
ଦ୍ଵୀପାବ୍ଧିଶୈଲୈର୍ ଭୂପୀଠଂ ଵିମାନନଗରୈର୍ ନଭଃ । ଦୈତ୍ଯଦାନଵନାଗୌଘୈḫ ପୂର୍ଣଂ ପାତାଲମଣ୍ଡଲମ୍
ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଆକାଶ ରଥ ଓ ନଗରରେ ଭରିଛି; ପାତାଳ ଦାନବ, ଦେତ୍ୟ ଓ ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ।
କୁଣ୍ଡଲଂ ତ୍ରିଜଗଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ନୀଲଂ ଆକାଶମଣ୍ଡଲମ୍ । ସ୍ଥିତଂ ଚଞ୍ଚଲମ୍ ଆଚାରଚଞ୍ଚଲାଯାସ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ମଣି
ତିନି ଜଗତର ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର କୁଣ୍ଡଳ ହେଉଛି ନୀଳ ଆକାଶର ବିସ୍ତୃତି, ଯାହା ଏକ ଚମକୁଥିବା ମଣି ପରି ଅସ୍ଥିର ଓ କମ୍ପିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ରହିଛି।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିରହିତାଂ ସ୍ପନ୍ଦସଂଵିଦଂ ଵାଯଵୀମ୍ ଇଵ । ସ୍ଥାଵରଂ ଜଙ୍ଗମଂ ଚୈଵ ସୂକ୍ଷ୍ମାମ୍ ଆଦାଯ ଜାଯତେ
ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ନଥିବା, ବାୟୁ ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ କମ୍ପନ ଜ୍ଞାନକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ମୁନିର୍ ମୌନୈର୍ ଧରା ଵାର୍ଭିର୍ ମାରୁତୈẖ କପିଚାପଲମ୍ । ଆକାଶୈର୍ ଅଵକାଶିତ୍ଵଂ ତେଜୋଭିର୍ ଭାସନଂ ଶ୍ରିତମ୍
ମୁନି ଭୂମି ଦ୍ୱାରା ନୀରବତା, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚଞ୍ଚଳତା, ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାର ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଵୃକ୍ସୋର୍ଵ୍ଯବ୍ଧ୍ଯଦ୍ରିଖନୄଣାଂ ପ୍ରାଣିନୋ ଽନ୍ତସ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ । ମୃତିଜନ୍ମୋନ୍ମୁଖାẖ କୀଟସୁରାସୁରଜଲୌକସଃ
ଗଛ, ଭୂମି, ଜଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ମଣିଷଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବହୁତ ଜୋରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ; ପୋକା, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଉଲଟିକା ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଉନ୍ମୁଖ ଅଛନ୍ତି।
ସସୁରାସୁରଗନ୍ଧର୍ଵାẖ କାଲẖ କଲଯତେ ପ୍ରଜାଃ । ଦୋର୍ଭିẖ କଲ୍ପଯୁଗାବ୍ଦୈଶ୍ ଶ୍ଵଶ୍ ଶ୍ଵḫ ପଶୂନ୍ ଇଵ ପାଲକଃ
ସମୟ, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ହାତ ଭଳି ଯୁଗ ଓ ବର୍ଷକୁ ନେଇ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଂକୁ ଗୋପାଳକ ଦିନେ ଦିନେ ଯେପରି ଗାଁଠିଆ ପଶୁମାନେଂକୁ ହଂକାଇ ନେଇଯାଏ, ସେପରି ଚଲାଇ ନେଉଛି।
ଅନନ୍ତଵିପୁଲାଗାଧଗମ୍ଭୀରେ କାଲସାଗରେ । ଉତ୍ପତ୍ଯୋତ୍ପତ୍ଯ ଲୀଯନ୍ତେ ଋତ୍ଵାଵର୍ତଵିଵୃତ୍ତଯଃ
ଅନନ୍ତ, ବିଶାଳ ଓ ଗଭୀର ସମୟ ସାଗରରେ, ଋତୁର ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବାରମ୍ବାର ଉଦ୍ଭବ ଓ ଲୟ ପାଉଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶଵିଧା ଵାତଵେଲ୍ଲିତା ଭୂତପାଂସଵଃ । ନାଶାକାଶେ ଵିଲୀଯନ୍ତେ ଶରଦମ୍ଭୋଦଲୀଲଯା
ଚଉଦ ପ୍ରକାରର ଭୂତ ଧୂଳି, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଉଡ଼ାଯାଇ, ନାଶର ଆକାଶରେ ଏମିତି ଲୟ ହୁଏ ଯେପରି ଶରଦ ମଘ ଆକାଶରେ ହରାଯାଏ।
ଭୁଵନଂ ବୋଧଯନ୍ତୀ ଦ୍ଯୌଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କକରଚାମରୈଃ । ସ୍ଥିତାକାଶାଂଶୁକାକଲ୍ପଂ ତାରକୋତ୍କରଶେଖରା
ତାରାମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣର ଚାମର ଭଳି ହଳାହଳି ଦ୍ୱାରା, ସାରା ଜଗତକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ, ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଆକାଶର ଶୂକ୍ଳ ବସ୍ତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ।