ତେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷାସ୍ ତେଷାଂ ସତ୍ଯା ଏଵାନୁଭୂତିତଃ । ଆତ୍ମନୋ ଽପି ପରସ୍ଯାପି ସର୍ଵଗତ୍ଵାଚ୍ ଚିଦାତ୍ମନଃ
ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁଭବରେ ସତ୍ୟ; ନିଜ ପାଇଁ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, କାରଣ ଚେତନା ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି।
ଯଥା ତେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷାସ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଥାପରେ । ତଵାପି ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷାସ୍ ସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ତଥୈଵ ତେ
ଯେପରି ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ଲୋକମାନେ ନିଜ ମନରେ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ମନରେ ସତ୍ୟ, ସେହିପରି ତୁମ ସ୍ୱପ୍ନର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ।
ସ୍ଵସ୍ଵପ୍ନପୁରପୌରା ଯେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ ତଥୈଵ ତେ । ସ୍ଥିତାସ୍ ତତ୍ର ତଥାଦ୍ଯାପି ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵାତ୍ମକଂ ଯତଃ
ତୁମ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ ନଗରରେ ଯେଉଁ ନାଗରିକମାନେକୁ ଦେଖିଥିଲ, ସେମାନେ ସେଠି ଏଉଁ ଭଳି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, କାରଣ ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ମୂଳ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା।
ପ୍ରବୋଧେ ଽପି ହି ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଵପ୍ନଭାଵା ଯଥାସ୍ଥିତି । ତଯା ସ୍ଥିତ୍ଯାନୁଭୂଯନ୍ତେ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମତଯାଥଵା
ଜାଗି ଉଠିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱପ୍ନର ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସେମାନେ ଯେପରି ଥିଲେ, ସେହିପରି ରହିଯାନ୍ତି; ସେଇ ରହିବା ଦ୍ୱାରା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପରେ, କେବେ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ସର୍ଵାତ୍ମ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦାସ୍ତି ତଥା ପରେ । ଯଥା ନକିଞ୍ଚିଦ୍ ଆକାଶଂ ନ କ୍ଵଚିନ୍ ନ ଚ ହନ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ କିଛି, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସବୁଠାରେ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଅଛି; ଯେପରି ଆକାଶ କିଛି ନୁହେଁ, କେଉଁଠି ନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନିରନ୍ତେ ପରମାକାଶେ ନିରନ୍ତେ ଵେଦନୋଦଯେ । ନିରନ୍ତେ ଚିତ୍ତସଙ୍ଘାତେ ନିରନ୍ତୋ ଜଗତାଂ ଗଣଃ
ସୀମାନ୍ତହୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକାଶରେ, ସୀମାନ୍ତହୀନ ଅନୁଭୂତିର ଉଦୟରେ, ସୀମାନ୍ତହୀନ ଚିତ୍ତର ସମୂହରେ, ବିଶ୍ୱମାନଙ୍କର ସମୂହ ମଧ୍ୟ ସୀମାନ୍ତହୀନ।
ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଆକାଶକଲାକୋଶଂ ପ୍ରତି ସଂସାରମଣ୍ଡଲମ୍ । ପ୍ରତି ଲୋକାନ୍ତରାଗାରଂ ପ୍ରତି ଦ୍ଵୀପଂ ଗିରିଂ ପ୍ରତି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକାଶର ପରତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂସାର ମଣ୍ଡଳ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟ ଲୋକର ଘର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ପାଇଁ,
ପ୍ରତି ମଣ୍ଡଲଵିସ୍ତାରଂ ପ୍ରତି ଗ୍ରାମଂ ପୁରଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରତି ଜନ୍ତୁଂ ପ୍ରତି ଗୃହଂ ପ୍ରତି ଵର୍ଷଂ ଯୁଗଂ ପ୍ରତି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳର ବିସ୍ତାର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମ ଓ ସହର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶ ଓ ଯୁଗ ପାଇଁ,
ଯାଵନ୍ତୋ ଯେ ମୃତାẖ କେଚିଜ୍ ଜୀଵା ମୋକ୍ଷଵିଵର୍ଜିତାଃ । ସ୍ଥିତାସ୍ ତେ ତତ୍ର ତାଵନ୍ତସ୍ ସଂସାରାḫ ପୃଥଗ୍ ଅକ୍ଷଯାଃ
ଯେତେ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେତେ ପ୍ରାଣୀ ମୁକ୍ତି ବିନା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ରହିଯାନ୍ତି; ଏମିତି ଅନେକ ଅଲଗା ଓ ଅନନ୍ତ ସଂସାର ଚକ୍ର ଅଛି।
ତେଷାମ୍ ଅନ୍ତର୍ ଜନାସ୍ ସନ୍ତି ଜନଂ ପ୍ରତି ପୁନର୍ ଜନାଃ । ପୁନର୍ ଜନଂ ପ୍ରତି ଜଗଜ୍ ଜଗତ୍ ପ୍ରତି ପୁନର୍ ଜନାଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକ ଭିତରେ ଆଉ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ପୁଣି ଲୋକ ଭିତରେ ଆଉ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି; ଜଗତ ଭିତରେ ଆଉ ଜଗତ, ଏବଂ ପୁଣି ଜଗତ ଭିତରେ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵମ୍ ଆଦ୍ଯନ୍ତରହିତ ଏଷ ଦୃଶ୍ଯଭ୍ରମୋ ଭ୍ରମଃ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ପକ୍ଷେ ନାତ୍ରେଯତ୍ତାସ୍ତି କାଚନ
ଏଭଳି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଭ୍ରମ ମାତ୍ର ଭ୍ରମ ଅଟୁଟ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛନ୍ତି—ଏଠାରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ।
କୁଡ୍ଯେ ନଭସ୍ଯ୍ ଉପଲକେ ସଲିଲେ ସ୍ଥଲେ ଽନ୍ତଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅସ୍ତି ହି ଯତସ୍ ତଦ୍ ଅଶେଷଵିଶ୍ଵମ୍ । ତଦ୍ ଯତ୍ର ତତ୍ର ଜଗଦ୍ ଅସ୍ତି କୁତୋ ଽତ୍ର ସଙ୍ଖ୍ଯା ତଜ୍ଜ୍ଞେଷୁ ତତ୍ ପରମ୍ ଅଥାଜ୍ଞମନସ୍ସୁ ଦୃଶ୍ଯମ୍
ଭିତି, ଆକାଶ, ପଥର, ପାଣି ଓ ଭୂମିରେ—ସବୁଠି କେବଳ ଚେତନା ଅଛି; ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହି ଚେତନା ହିଁ। ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଗଣନା କିପରି? ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ଅଜ୍ଞାନୀ ମନରେ ଏହିଠାରେ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।
ତତẖ କୁଵଲଯୋଲ୍ଲାସିମାଲତୀ ସାଲିଲୋଚନା । ଲଲନା ଲଲିତାଲୋକ୍ଯ ଲୀଲଯା ଲପିତା ମଯା
ତାପରେ ନୀଳ କମଳ ଓ ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଶୋଭାରେ ମଧୁର, ଏକ ଯୁବତୀ ମୋତେ ଖେଳିଖେଳି କଥା କହିଲେ।
କା ତ୍ଵଂ କମଲପତ୍ତ୍ରାଭେ କିମର୍ଥଂ ମାମ୍ ଉପାଗତା । କସ୍ଯାସି କିଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ କ୍ଵାଗତାସି କିମାସ୍ପଦା
ତୁମେ କିଏ, ଯାହାର ଆଖି କମଳ ପତ୍ର ଭଳି? କି କାରଣରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ? କାହାର ହେଉଛ? କଣ ଚାହୁଁଛ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କେଉଁଠି ତୁମର ବାସ?
ମୁନେ ଶୃଣୁ ଯଥାଵତ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆତ୍ମୋଦନ୍ତଂ ଵଦାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ପ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଅର୍ହସି ଵିସ୍ରବ୍ଧମ୍ ଆର୍ତାଂ କରୁଣଯାର୍ଥିନୀମ୍
ମୁନି, ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆତ୍ମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନ୍ତିମ ସତ୍ୟ କହିବି। ଆପଣ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ପଚାରିପାରିବେ, କାରଣ ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଓ ଜ୍ଞାନ ଚାହୁଁଛି, ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରି ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି।
ପରମାକାଶକୋଶସ୍ଯ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ କୋଣକୋଟରେ । ଯୁଷ୍ମାକଂ ସଂସ୍ଥିତଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଦଂ ତାଵଜ୍ ଜଗଦ୍ଗୃହମ୍
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆକାଶର କୌଣସି ଏକ କୋଣାରେ, ତୁମେମାନେ ଯେଉଁଠି ବସୁଛ, ସେଠାରେ ଏହି ସଂସାରର ଘର ଅତି ସାନା ଅଂଶରୂପେ ଅଛି।
ପାତାଲଭୂତଲସ୍ଵର୍ଗା ଇହାଵଵରକାସ୍ ତ୍ରଯଃ । କଲ୍ପନୈକକୁମାର୍ଯାନ୍ତẖ କୃତା ଧାତୃତ୍ଵମ୍ ଆପ୍ତଯା
ଏଠାରେ ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ—ଏହି ତିନିଟି ତଳ ଅଂଶ, କଳ୍ପନା ନାମକ ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଭୂମିକା ନେଇଛି।
ତତ୍ର ଦ୍ଵୀପୈସ୍ ସମୁଦ୍ରୈଶ୍ ଚ ଵଲିତଂ ଵଲଯୈର୍ ଇଵ । ପାତାଲୋତ୍ଥଂ ଜଗଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାḫ ପ୍ରକୋଷ୍ଠମ୍ ଇଵ ଭୂତଲମ୍
ସେଠାରେ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ଗହଣା ପରି ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀ ପାତାଳରୁ ଉପରକୁ ଉଠି, ସଂସାରର ଶ୍ରୀର ହସ୍ତଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅନ୍ତେ ଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଣାଂ ସର୍ଵଦିକ୍କମ୍ ଅଵସ୍ଥିତା । ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ହେମମଯୀ ମହୀ
ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବାହାର କୋଣାରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ସୁନାର ଜମିନ୍ ଅଛି।
ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରକାଶା ସଙ୍କଲ୍ପଫଲଦାମ୍ବରନିର୍ମଲା । ଚିନ୍ତାମଣିମଯୀ ସ୍ଵଚ୍ଛା ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାଜିତଵିଷ୍ଟପା
ସେଇ ଭୂମି ନିଜେଇ ଆଲୋକମୟ, ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ, ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଚିନ୍ତାମଣି ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ସାପ୍ସରୋଽମରସିଦ୍ଧାନାଂ ଲୀଲାଵିହରଣାଵନିଃ । ସଙ୍କଲ୍ପମାତ୍ରସମ୍ପନ୍ନସର୍ଵସମ୍ଭୋଗସୁନ୍ଦରୀ
ଏହି ଭୂମି ଅପ୍ସରା, ଅମର ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ଅଞ୍ଚଳ, ଏଠାରେ କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଏବଂ ସୁଖ ମିଳିଯାଏ।
ଅନ୍ତେ ତସ୍ଯା ଭୁଵଶ୍ ଶୈଲୋ ଲୋକାଲୋକୋ ଽସ୍ତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଭୂପୀଠସ୍ଯ ପ୍ରକୋଷ୍ଠସ୍ଯ ଵଲଯାଵଲନାଂ ଦଧତ୍
ସେଇ ଭୂମିର ସିମାନାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ କୁହାଯାଏ, ଏହା ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ବଡ଼ ଦେଉଳ ଦେଉଳି ପରି ଘେରି ରହିଛି।
କ୍ଵଚିନ୍ ନିତ୍ଯଂ ତମୋଵ୍ଯାପ୍ତୋ ମୂଢବୁଦ୍ଧେର୍ ଇଵାଶଯଃ । କ୍ଵଚିନ୍ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ମନସ୍ ସତ୍ତ୍ଵଵତାମ୍ ଇଵ
କେବେ କେବେ ଏହା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥାଏ, ଯେପରି ମୂଢ଼ ମନିଷ୍ୟର ମନ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ରହିଥାଏ; କେବେ କେବେ ଏହା ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରହେ, ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ମନିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଆହ୍ଲାଦଜନକସ୍ ସାଧୂନାମ୍ ଇଵ ସଙ୍ଗମଃ । କ୍ଵଚିଦ୍ ଉଦ୍ଵେଗଜନକୋ ମୂର୍ଖୈର୍ ଇଵ ସମାଗମଃ
କେବେ କେବେ ଏହା ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ଯେପରି ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ହୁଏ; କେବେ କେବେ ଏହା ଚିନ୍ତା ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥତା ଦେଉଛି, ଯେପରି ମୂଢ଼ମାନେ ସହ ରହିଲେ ହୁଏ।
କ୍ଵଚିତ୍ ପ୍ରକଟସର୍ଵାର୍ଥୋ ମନୋ ମତିମତାମ୍ ଇଵ । କ୍ଵଚିଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଗହନୋ ମୂର୍ଖଶ୍ରୋତ୍ରିଯଚିତ୍ତଵତ୍
କେବେ କେବେ ଏହାର ସ୍ୱଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଯେପରି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ମନ ସରଳ ଓ ଖୋଲା ଥାଏ; କେବେ କେବେ ଏହା ଏତେ ଗଭୀର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ଯେପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଶିକ୍ଷିତଙ୍କର ମନ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଥାଏ।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଅପ୍ରାପ୍ତସୂର୍ଯାଂଶୁଃ କ୍ଵଚିତ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସୂର୍ଯଭାଃ । କ୍ଵଚିଲ୍ ଲୋକମଯସ୍ ତେନ କ୍ଵଚିଦ୍ ଆଶୂନ୍ଯଦିକ୍ତଟଃ
କେବେ କେବେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପାଉନଥାଏ; କେବେ କେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। କେବେ କେବେ ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଭରିଯାଏ; କେବେ କେବେ ଏହାର ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଖାଲି ହୁଏ।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଦେଵପୁରଵ୍ଯାପ୍ତẖ କ୍ଵଚିଦ୍ ଦୈତ୍ଯପୁରାନ୍ଵିତଃ । କ୍ଵଚିତ୍ ପାତାଲଗହନẖ କ୍ଵଚିଚ୍ ଛୃଙ୍ଗୋର୍ଧ୍ଵକନ୍ଦରଃ
କେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସହର ଭରିଯାଏ, କେବେ ଦାନବମାନଙ୍କର ସହର ରହିଥାଏ । କେବେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର ଗହ୍ୱର ହୋଇଯାଏ, କେବେ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଛ୍ଵଭ୍ରଭ୍ରମଦ୍ଗୃଧ୍ରẖ କ୍ଵଚିତ୍ ସାନୁମନୋହରଃ । କ୍ଵଚିଚ୍ ଛୃଙ୍ଗଶିଖାକ୍ରାନ୍ତଵୈରିଞ୍ଚନଗରାନ୍ତରଃ
କେବେ ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୂରୁଥିବା ଗୃଧ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପାହାଡ଼ ଢାଳ ହୋଇଯାଏ । କେବେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହର ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଛୂନ୍ଯମହାରଣ୍ଯଵହତ୍କଲ୍ପାନ୍ତମାରୁତଃ । କ୍ଵଚିତ୍ ପୁଷ୍ପଵନୋଦ୍ଯାନଗାଯଦ୍ଵିଦ୍ଯାଧରୀଗଣଃ
କେବେ ଶୂନ୍ୟ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ସଂସାର ଶେଷର ବାତାସ ବହୁଥାଏ, କେବେ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନରେ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି ।
କ୍ଵଚିତ୍ ପାତାଲଗମ୍ଭୀରଗୁହାକୁମ୍ଭାଣ୍ଡଭୀଷଣଃ । କ୍ଵଚିନ୍ ନନ୍ଦନସୌନ୍ଦର୍ଯମୁନ୍ଯାଶ୍ରମମନୋହରଃ
କେବେ ପାତାଳର ଗଭୀର ଭୟଙ୍କର ଗୁହା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ନନ୍ଦନବନର ସୌନ୍ଦର୍ୟ କିମ୍ବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ଆକର୍ଷଣ ଭଳି ହୋଇଯାଏ ।