ଏଵମ୍ବୋଧାଦ୍ ଧି ଯୋ ରାମ ମୋକ୍ଷ ଉକ୍ତସ୍ ସ୍ଵସଂଵିଦା । ଵିଚାରଯନ୍ନ୍ ଆଲଭତେ ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ ସଂଶଯଃ
ହେ ରାମ, ଏହି ପ୍ରକାର ବୁଝିଲେ, ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । ଯେଉଁଠି ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଇଦଂ ଜଗଜ୍ଜାଲମ୍ ଅନାଦ୍ଯ୍ ଅଜାତଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଥମ୍ ଆଭାତମ୍ ଇତୀହ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା । ଵିଚାରଦୃଷ୍ଟ୍ଯାଷ୍ଟଗୁଣେଶ୍ଵରତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯଂସ୍ ତୃଣଂ ସ୍ଵାତ୍ମନି ଜୀଵ ଆସ୍ତେ
ଏହି ସଂସାର ଜାଲକୁ ଆଦିହୀନ, ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ଦେଖି, ଯିଏ ବିଚାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତକୁ ଈଶ୍ୱର ଭାବେ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ ଜଣେ ଜୀବ ଘାସର ଏକ ତିନିକିଆକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଦେଖି ଶାନ୍ତିରେ ରହେ ।
ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଭଵତା ଦୃଷ୍ଟଂ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମଵପୁଷା ତଦା । ତଦ୍ ଏକଦେଶସଂସ୍ଥେନ କିମ୍ ଉତ ଭ୍ରମତାମ୍ବରେ
ତୁମେ ଯାହାକୁ ଚେତନା ଆକାଶର ରୂପରେ ଦେଖିଛ, ସେଥିରେ ଏହା ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ କ'ଣ ତଫାତ୍ ଅଛି?
ସମ୍ପନ୍ନୋ ଽହମ୍ ଅନନ୍ତାତ୍ମା ଵ୍ଯାପୀ ଵ୍ଯୋମ ତଦା କିଲ । ସ୍ଯାତାଂ ତସ୍ଯାମ୍ ଅଵସ୍ଥାଯାଂ କୀଦୃଶୌ ତୌ ଗମାଗମୌ
ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଆକାଶ ପରି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିତ । ସେଉଁଠି, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଆସିବା କିମ୍ବା ଯିବାରେ କଣ ଅର୍ଥ ରହିଯାଏ?
ନୈକସ୍ଥାନସ୍ଥିତିମଯୋ ନାହଂ ଗତିମଯୋ ଽଭଵମ୍ । ତଦା ତେନ ଖ ଏଵାସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଏତନ୍ ମଯାତ୍ମନି
ମୁଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା କିମ୍ବା ଗତିଶୀଳ କିଛି ଥିଲି ନୁହେଁ; ସେ ସମୟରେ, ଏହି ଆକାଶକୁ ମୁଁ ନିଜ ମନରେ ମାତ୍ର ଦେଖିଥିଲି।
ଯଥାଙ୍ଗାନି ଶରୀରେ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯସ୍ଯ୍ ଆପାଦମସ୍ତକମ୍ । ଚିନ୍ନେତ୍ରେଣାପ୍ଯ୍ ଅନେତ୍ରେଣ ତଥୈତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅହମ୍
ତୁମେ ଯେପରି ନିଜ ଦେହର ମୁଣ୍ଡରୁ ପାଉଁଯାଏଁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ଚେତନା ଦୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ ଦେଖ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସବୁକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲି।
ଅନାକୃତେର୍ ନିରଵଯଵସ୍ଥିତେସ୍ ତଦା ତଥାଭଵନ୍ ଵିମଲଚିଦମ୍ବରାତ୍ମନଃ । ଜଗନ୍ତି ତାନ୍ଯ୍ ଅଵଯଵଜାଲକାନି ମେ ଯଥା ଖତା ନ ହି ଗଲିତା ନ ଵସ୍ତୁତା
ସେ ସମୟରେ, ମୋର ଚିତ୍ତ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆକାଶ ପରି ଅରୂପ ଏବଂ ଅଂଶବିହୀନ ଥିଲା; ସେଥିରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋ ପାଖରେ ଅନେକ ଅଂଶର ଜାଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶର ଛିଦ୍ର କେବେ ଖସିଯାଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ପ୍ରମାଣମ୍ ଅତ୍ର ତେ ସ୍ଵପ୍ନଦୃଷ୍ଟୋ ଭୁଵନଵିଭ୍ରମଃ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଽନୁଭୂଯତେ ଦୃଶ୍ଯଂ ନ ଚ କିଞ୍ଚିତ୍ ଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜଗତର ଭ୍ରମ; ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେଟି ଆସଲେ କେବଳ ଆକାଶ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଯଥା ପଶ୍ଯତି ଵୃକ୍ଷସ୍ ସ୍ଵଂ ପତ୍ତ୍ରପୁଷ୍ପଫଲାଦିକମ୍ । ସ୍ଵସଂଵେଦନନେତ୍ରେଣ ତଥୈତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଅହମ୍
ଯେପରି ଗଛ ନିଜ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳକୁ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଦେଖେ, ସେପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ଅନୁଭବିଲି।
ଯଥାମ୍ବୁଧିର୍ ଅନନ୍ତାତ୍ମା ଵେତ୍ତି ସର୍ଵାଞ୍ ଜଲେଚରାନ୍ । ତରଙ୍ଗାଵର୍ତଫେନାଂଶ୍ ଚ ତଥୈତଦ୍ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଅହମ୍
ଯେପରି ଅସୀମ ସମୁଦ୍ର ନିଜ ଜଳରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ତରଙ୍ଗ, ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଓ ଝାଗକୁ ଜାଣେ, ସେପରି ମୁଁ ଏହିକଥା ବୁଝିଲି।
ଅଵଯଵାନ୍ ଅଵଯଵୀ ଯଥା ଵେତ୍ତି ନିଜାତ୍ମନି । ଅନନ୍ଯାନ୍ ଆତ୍ମନସ୍ ସର୍ଗାଂସ୍ ତଥୈତାନ୍ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଅହମ୍
ଯେପରି ଏକ ଶରୀର ନିଜ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଜାଣେ, ସେପରି ମୁଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ ବୋଲି ବୁଝିଲି।
ଅଦ୍ଯାପି ତାନ୍ ଅହଂ ଦେହେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଶୈଲେ ଜଲେ ସ୍ଥଲେ । ତଥୈଵ ସର୍ଗାନ୍ ପଶ୍ଯାମି ରାମ ବୋଧୈକତାଂ ଗତଃ
ଏଠାରେ ମୁଁ ଏଖଣି ମଧ୍ୟ ଶରୀର, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼, ପାଣି ଓ ଭୂମିରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ସେଇପରି ଦେଖୁଛି, ରାମ, କାରଣ ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ପୁରୋ ଽସ୍ମାକମ୍ ଇଦମ୍ ଯତ୍ ଖଂ ଗୃହସ୍ଯାନ୍ତର୍ ବହିସ୍ ତଥା । ପୂର୍ଣମ୍ ଏତଜ୍ ଜଗଦ୍ଵୃନ୍ଦୈର୍ ଵେତ୍ତି ବୋଧୈକତାଂ ଗତଃ
ଆମେଠାରେ ଯେଉଁ ଆକାଶ ଅଛି, ଯାହା ଘର ଭିତର ଓ ବାହାର ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ସେଠି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗଣ ଭରିଛି। ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଏକତାକୁ ପାଇଛି, ସେଉଁଠି ଏହି କଥାକୁ ଜାଣେ।
ଯଥାମ୍ଭୋ ରସତାଂ ଵେତ୍ତି ଶୈତ୍ଯଂ ଵେତ୍ତି ଯଥା ହିମମ୍ । ସ୍ପନ୍ଦଂ ଵେତ୍ତି ଯଥା ଵାଯୁସ୍ ତଥୈତଦ୍ ଵେତ୍ତି ଶୁଦ୍ଧଧୀଃ
ଯେପରି ଜଳ ନିଜ ରସକୁ ଜାଣେ, ବରଫ ତାହାର ଶୀତଳତାକୁ ଜାଣେ, ଓ ପବନ ତାହାର ଗତିକୁ ଜାଣେ, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଏହି କଥାକୁ ଜାଣେ।
ଯୋ ଯୋ ରାମ ଵିଵେକାତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧବୋଧୈକତାଂ ଗତଃ । ସ ସ ଏଵମ୍ମଯୈକାତ୍ମା ଵେତ୍ତି ସ୍ଵାତ୍ମାନମ୍ ଈଦୃଶମ୍
ହେ ରାମ, ଯିଏ ବିବେକରେ ନିଷ୍ଠିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଏକତାକୁ ପାଇଛି, ସେଉଁଠି ଏଭଳି ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣେ।
ଅସ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟୌ ପରିଣତେ ଵେତ୍ତୃଵେଦନଵେଦ୍ଯଧୀଃ । ନ କାଚିଦ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯୁଦିତା ଵିଜ୍ଞାନୈକାତ୍ମତା ଯତଃ
ଏହି ଦୃଷ୍ଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଜଣାଇବା, ଜଣା, ଓ ଜଣାଯାଉଥିବା ବୁଦ୍ଧି ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ; କାରଣ ଏଠାରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଏକତା ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯା ଦୃଗ୍ ଅଦ୍ରିସଂସ୍ଥସ୍ଯ ଯଥା ଯୋଜନକୋଟିଗାନ୍ । ଭାଵାନ୍ ଵେତ୍ତି ବହିଶ୍ ଚାନ୍ତର୍ ଏଵଂ ତଦ୍ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ଅହମ୍
ଯେପରି ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ଜଣେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବାହାର ଓ ଭିତର ଦୁହିଁଠାରେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିପାରେ, ସେପରି ମୁଁ ଜାଗୃତ ହୋଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଭଳି ଦେଖିପାରିଛି।
ଯଥା ଭୂମଣ୍ଡଲଂ ଭାଵାନ୍ ନିଧିଧାତୁରସାଦିକାନ୍ । ଵେତ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତନ୍ ମଯା ବୁଦ୍ଧମ୍ ଅନନ୍ଯଦ୍ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଆତ୍ମନଃ
ଯେପରି ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ଥିବା ଧନ, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣେ, ସେପରି ମୁଁ ବୁଝିଛି ଯେ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ ଅନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ତ୍ଵଯି ତାମରସେକ୍ଷଣା । ସା କିଂ କୃତଵତୀ ବ୍ରୂହି କାନ୍ତାର୍ଯାପାଠପାଠିନୀ
ହେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍, କମଳନୟନୀ ତୁମରେ ଏଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି; ମୋତେ କୁହ, ସେ ପ୍ରିୟା, ଉତ୍ତମ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ୁଥିବା ଜଣେ କଣ କରିଛନ୍ତି?
ତାମ୍ ଏଵାର୍ଯାଂ ପଠନ୍ତୀ ସା ତଥୈଵାନୁନଯାନ୍ଵିତା । ମତ୍ସମୀପେ ନଭୋଦେହା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଦେଵୀଵ ସଂସ୍ଥିତା
ସେ ଆର୍ୟା ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ଏହି ଭାବରେ ମୋ ସମ୍ନିପେ ଆକାଶ ସଦୃଶ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଦେବୀ ପରି ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ।
ଯଥାହମ୍ ଆକାଶଵପୁସ୍ ତଥୈଵାସୌ ଖରୂପିଣୀ । ତେନ ଦୃଷ୍ଟା ନ ସା ପୂର୍ଵଦେହେନ ଲଲନା ମଯା
ମୁଁ ଯେପରି ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଛି, ସେଉଁପରି ସେ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଖ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦେହ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ।
ଅହମ୍ ଆକାଶରୂପାତ୍ମା ସା ଖମାତ୍ରଶରୀରିଣୀ । ଜଗଜ୍ଜାଲଂ ଖମାତ୍ରଂ ତଦ୍ ଇତି ତତ୍ର ତଦା ସ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମା, ଏଠାରେ ସେ ମହିଳା କେବଳ ଖ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଏଠାରେ କେବଳ ଖ ମାତ୍ର, ସେଇପରି ସେଉଁଠି ସେ ସମୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ଶରୀରସ୍ଥାନକରଣପ୍ରଯତ୍ନପ୍ରାଣସମ୍ଭଵୈଃ । ଯଦ୍ ଉଦେତି ଵଚୋ ଵର୍ଣୈସ୍ ତତ୍ କୁତସ୍ ତାଦୃଶାକୃତେଃ
ଦେହ, ସ୍ଥାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଚେଷ୍ଟା ଓ ପ୍ରାଣ ମିଶି ଯେଉଁଠାରୁ କଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ଆକାର ଥିବା ଜନ୍ୟ କିପରି ଏମିତି କଥା ହୋଇପାରିବ?
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରାẖ କୁତୋ ଵ୍ଯୋମାତ୍ମନାମ୍ ଇତି । ବ୍ରୂହି ମେ ଭଗଵଂସ୍ ତତ୍ର ତଥାଵୃତ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯମ୍
ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମନର ଭାବନା କିପରି ଥାଇପାରିବ? ଏହି ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଉତ୍ତର ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଭଗବନ।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରାଶ୍ ଶବ୍ଦପାଠଵଚାଂସି ଚ । ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ନଭସ୍ଯ୍ ଏଵ ସନ୍ତି ତତ୍ର ତଥାମ୍ବରେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ଆକାଶରେ ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି, ମନର ଭାବନା, ଶବ୍ଦ ପାଠ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଥାଏ, ସେପରି ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଏହିସବୁ ଅଛି।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରୈସ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଚିନ୍ନଭ ଏଵ ତେ । ଯଥୋଦେତି ତଥା ତତ୍ର ତଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ଖାତ୍ମକଂ ସ୍ଥିତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମନର ଭାବନାମାନେ କେବଳ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ଅଛନ୍ତି; ଯେପରି ସେଠାରେ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେପରି ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ରହିଛି।
ନ କେଵଲଂ ତୁ ତଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ଯାଵତ୍ ତ୍ଵଦ୍ଵିଷଯେ ଵଯମ୍ । ଜଗଚ୍ ଚେଦଂ ଖମ୍ ଏଵାଚ୍ଛଂ ଯଥା ତନ୍ ନସ୍ ତଥାଖିଲମ୍
କେବଳ ସେଇ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ନୁହେଁ, ଆମେ ତୁମ ସହିତ ଯେପରି ଅନୁଭବ କରୁଛୁ, ସେହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଆକାଶ; ଯେପରି ସେଉଠାରେ ଅଛି, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟ।
ପରମାର୍ଥମହାଧାତୁର୍ ଵେଦ୍ଯନିର୍ମୁକ୍ତଚିଦ୍ଵପୁଃ । ଏଵଂ ନାମ ସ୍ଵଯଂ ଭାତି ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯୈଷ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯାହାର ଚେତନାସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନଗମ୍ୟ ବସ୍ତୁରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ପରମ ମହାତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ୱୟଂ ଆଲୋକିତ; ଏହା ସ୍ୱଭାବର ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ।
ଶରୀରସ୍ଥାନକରଣସତ୍ତାଯାଂ କା ତଵ ପ୍ରମା । ଯଥୈଵ ତେଷାଂ ଦେହାଦି ତଥାସ୍ମାକମ୍ ଇଦଂ ସ୍ଥିତମ୍
ତୁମେ ଶରୀର, ସ୍ଥାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଦିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବିଷୟରେ କେତେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛ? ଯେପରି ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଅଛି, ସେପରି ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସବୁ ଅଛି।
ଯଥୈଵ ତତ୍ ତଥୈଵେଦଂ ଯଥୈଵେଦଂ ତଥୈଵ ତତ୍ । ଅସତ୍ ସତ୍ତାମ୍ ଇଵ ଗତଂ ସଚ୍ ଚାସଦ୍ ଇଵ ଚ ସ୍ଥିତମ୍
ଯେପରି ସେହି, ସେପରି ଏହି; ଯେପରି ଏହି, ସେପରି ସେହି। ଅସତ୍ୟ କଥା ଯେପରି ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସତ୍ୟ କଥା ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ଲାଗେ।