ମେଘାନ୍ ପରିଦଧତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈḫପଟାନ୍ ଇଵ । ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ଵିଜାତୀଯାନ୍ଯ୍ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଫଲାନ୍ଯ୍ ଅଗେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ମେଘକୁ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୋଷାକ ପରି ଧରିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶିରୋପରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସନ୍ନିଵେଶେ ନ ନିଯତୈର୍ ଅଙ୍ଗାନାଂ ଵିଵିଧାଙ୍ଗକୈଃ । ଶିରୋଭିସ୍ ସର୍ଵଭୂତନି ପରିକ୍ରାମନ୍ତି ଭୂମିଗୈଃ
ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମାତ୍ର ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଭୂମିରେ ଘୁରିବାକୁ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଶାସ୍ତ୍ରଵେଦଵିହୀନାନି ନିର୍ଧର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍ । ଯତ୍କିଞ୍ଚନୈକକାରୀଣି ତିର୍ଯଗ୍ଵତ୍ ତ୍ରିଜଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଧଃ
କିଛି ତଳସ୍ଥ ଲୋକ ଅଛି, ସେଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବେଦ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେପରି କାମ କରନ୍ତି, ପଶୁମାନେ ଯେପରି ଚଳନା କରନ୍ତି, ସେପରି ଚଳନା କରନ୍ତି।
କାମସଂଵିତ୍ତିହୀନାନି ନିସ୍ସ୍ତ୍ରୀଜାତୀନି କାନିଚିତ୍ । ଭୂତୈସ୍ ସଂଶୁଷ୍କହୃଦଯୈର୍ ଵ୍ଯାପ୍ତାନ୍ଯ୍ ଅଶ୍ମମଯୈର୍ ଇଵ
କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କାମନା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ନାରୀ ଜାତି ନାହିଁ, ସେଠା ସୁକା ହୃଦୟ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଥର ଭଳି ମନ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ପଵନାଶନଭୂତାନି ସମରତ୍ନାଶ୍ମକାନି ଚ । ଅଜ୍ଞାତାର୍ଥାନ୍ଯ୍ ଅଲୁବ୍ଧାନି ନିର୍ଗର୍ଧାନି ଚ କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ବାୟୁ ଖାଇ ଜୀବନ୍ତ, କିଛି ମଣିମାଣିକ୍ୟ କିମ୍ବା ପାଥର ସମାନ ଅଟୁଟ୍ ରହନ୍ତି; କିଛି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି ଲୋଭ ରହିତ, ଆଉ କିଛି କିଛି ସମ୍ପତ୍ତି ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ ପ୍ରତ୍ଯେକମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆପ୍ନୋତି ନେତରତ୍ । ବହୁଭୂତକମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏକଭୂତକମ୍
କେଉଁଠି କେତେକ ଲୋକ ମାତ୍ର ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଆଉ କେଉଁଠି ଜଗତ୍ ବହୁ ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଆ, ତଥାପି ଏହା ଏକାଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ନଖକେଶାଦିକେ ଯଦ୍ଵତ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତିଃ । ଆତ୍ମଵତ୍ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଏକଭୂତାତ୍ମଭାଵନା
ଯେପରି ନଖ ଓ କେଶ ଭଳି ଜିନିଷରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି, ସେପରି ଅନ୍ୟଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ନିଜ ପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବୋଧ କରାଯାଏ।
ଅନନ୍ତାପାରପର୍ଯନ୍ତଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵ ବହୁ କ୍ଵଚିତ୍ । ଯନ୍ ନ ନସ୍ ସଂଵିଦ୍ ଆପ୍ନୋତି ତସ୍ଯାନ୍ତେ ଽପି ଜଗତ୍ ପୁନଃ
କେଉଁଠି କେବଳ ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି—ଅନନ୍ତ, ସୀମାହୀନ ଓ ଅପାର; ଯେଉଁଠି ଚେତନା ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠିର ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତ୍ ପୁଣି ଦେଖାଯାଏ।
ଅତ୍ଯନ୍ତାବୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧୀନି ମୋକ୍ଷଶବ୍ଦାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ଦାରୁଯନ୍ତ୍ରମଯାଶେଷଭୂତୌଘାନ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏତେ ଅବୁଝ୍ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ 'ମୋକ୍ଷ' ବୋଲି କହିଲେ କ’ଣ ଅର୍ଥ ହୁଏ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ଗୋଟିଏ କାଠର ଯନ୍ତ୍ର ପରି, ମାନେ କେବଳ ଜୀବମାନଙ୍କର ଏକ ଦଳ ମାତ୍ର।
ଋକ୍ଷଚକ୍ରଵିହୀନାନି ନିଷ୍କାଲକଲନାନି ଚ । ମୂକସଙ୍କେତସାରାଣି ଭୂତଜାଲାନି କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଅଛି, ନ ଗତିର ଚକ୍ର ଅଛି, ସେମାନେ ଗଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ସାର୍ଥକତା କେବଳ ଚୁପ୍ ଇସାରାରେ, ଏମିତି ଏକ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦଳ।
କାନିଚିଦ୍ ଵର୍ଜିତାନ୍ଯ୍ ଏଵ ନେତ୍ରଶବ୍ଦାର୍ଥସଂଵିଦା । ଵ୍ଯର୍ଥଦୀପ୍ତାର୍କତେଜାଂସି ଭୂତାନୀତ୍ଯ୍ ଏକଚିନ୍ତଯା
କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଓ ବୁଝିବାର ସମ୍ବେଦନାରୁ ବଞ୍ଚିତ। ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି ବେଫଳ, ଏବଂ କେବଳ ଏକ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରାଣୀ ବୋଲି ଭାବାଯାଏ।
ଘ୍ରାଣସଂଵିଦ୍ଵିହୀନାନି ଵ୍ଯର୍ଥାମୋଦାନି କାନିଚିତ୍ । ମୂକାନି ଶବ୍ଦଵୈଯର୍ଥ୍ଯାଚ୍ ଛ୍ରୁତିହୀନାନି କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଘ୍ରାଣ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ବେଫଳ। କିଛି ପ୍ରାଣୀ ପୁନି ଶବ୍ଦ ଅନାବଶ୍ୟକ ଥିବାରୁ ମୌନ, ଏବଂ କିଛି ଶୁଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵାକ୍ଯସଂଵିଦ୍ଵିହୀନତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରମୂକାନ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍ । ସ୍ପର୍ଶସଂଵିଦ୍ଵିହୀନତ୍ଵାଦ୍ ଅଶ୍ମାଙ୍ଗାନ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୁଖର ଅଭାବରେ ଗୁଙ୍ଗା ଭଳି ଅଟକିଯାନ୍ତି; ଆଉ କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ପଥର ଭଳି ଅନୁଭୂତିହୀନ ଅଟନ୍ତି।
ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରମଯାନ୍ଯ୍ ଏଵ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ଯ୍ ଅପି ଚ କାନିଚିତ୍ । ଵ୍ଯଵହାରୀଣ୍ଯ୍ ଅଥାଗ୍ରାହ୍ଯାଣ୍ଯ୍ ଏଵ ନିତ୍ଯଂ ପିଶାଚଵତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ କେବଳ ଚେତନାରୁ ଗଠିତ, ଦେଖାଯିବାକୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସାଧାରଣ କାମକାଜ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଦା ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଭୂତ-ପିଶାଚ ଭଳି ଅଟନ୍ତି।
ଭୂମଯାନ୍ଯ୍ ଏକନିଷ୍ଠାନି ନିଷ୍ପିଣ୍ଡାନ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍ । ଜଗନ୍ତି ଵ୍ଯୋମରୂପାଣି ତାଵତ୍ ତତ୍ର କଚନ୍ତି ଖେ
କିଛି ଜଗତ ପୃଥିବୀରେ ଏକଦମ ଦୃଢ଼ ଓ ଗଢ଼ା ଭାବରେ ରହିଛି; ଆଉ କିଛି ଜଗତ ଆକାଶର ଆକୃତି ଧରି, ଆକାଶରେ ଭସିଯାଉଛି।
କାନିଚିଦ୍ ଵାରିପୂର୍ଣାନି ଵହ୍ନିପୂର୍ଣାନି କାନିଚିତ୍ । ଜଗନ୍ତି ଵ୍ଯୋମରୂପାଣି ତାଵତ୍ ତତ୍ର କଚନ୍ତି ଖେ
କିଛି ଜଗତ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କିଛି ଜଗତ ଅଗ୍ନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆକାଶର ଆକୃତି ଧରି, ଆକାଶରେ ଭସିଯାଉଛି।
ଧରାପୀଠୈକପୂର୍ଣେଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯେଷୁ ଦେହିନଃ । ଭେକା ଇଵ ଶିଲାକୋଶେ କୀଟା ଇଵ ଧରୋଦରେ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ମାତ୍ର ମାଟିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏମିତି ରହନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଶିଳା ମଧ୍ୟରେ ବାଉଳି ଅଥବା ମାଟି ଭିତରେ ପୋକା ରହେ।
ଜଲୈକପରିପୂର୍ଣେଷୁ ନିରବ୍ଧ୍ଯୁର୍ଵୀଵନାଦ୍ରିଷୁ । ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯେଷୁ ଭୂତାନି ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵୋଗ୍ରମୀନଵତ୍
ଯେଉଁଠି ମାତ୍ର ପାଣି ରହିଛି, ଏବଂ ଯେଉଁ ଜାଗାରେ ପାଣି ନାହିଁ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସବୁବେଳେ ଭୟଙ୍କର ମାଛ ପରି ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅଗ୍ନ୍ଯେକପୂର୍ଣେଷୁ ଜଲାଦିରହିତାନ୍ଯ୍ ଅପି । ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନିମଯାନ୍ଯ୍ ଏଵ ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ ଅଲାତଵତ୍
ଯେଉଁଠି କେବଳ ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ଏବଂ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରେ ତିଆରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜ୍ୱାଳା ଘୁଞ୍ଚିବା ପରି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଅନିଲପୂର୍ଣେଷୁ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅସ୍ତେତରାଣ୍ଯ୍ ଅପି । ଵାତମାତ୍ରମଯାଙ୍ଗାନି ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଅର୍ଜୁନଵାତଵତ୍
ଯେଉଁଠି କେବଳ ବାତାସ ରହିଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାଦାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ବାୟୁ ଦେହ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ବାତାସ ହେଉଥିବା ପରି ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେଷୁ ଵ୍ଯୋମମାତ୍ରାତ୍ମଦେହେଷୁ ଵ୍ଯୋମରୂପିଣଃ । ପ୍ରାଣିନସ୍ ସନ୍ତି ସର୍ଗେଷ୍ଵ୍ ଅଦର୍ଶନଵ୍ଯଵହାରିଣଃ
କିଛି ଦେହ ଅଛି, ସେମାନେ କେବଳ ଆକାଶରୁ ତିଆରି, ଏବଂ ସେମାନେ ନିଜେ ଆକାଶର ଭଳି। ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଚର୍ଯ୍ୟା କରନ୍ତି।
ପାତାଲପାତିଷୁ ତଥାମ୍ବରମ୍ ଉତ୍ପତତ୍ସୁ ତିଷ୍ଠତ୍ସୁ ଵିଭ୍ରମପରେଷ୍ଵ୍ ଅଥ ଦିଙ୍ମୁଖେଷୁ । ନାନାଜଗତ୍ସୁ କିମ୍ ଇଵାସ୍ତି ମଯା ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଯନ୍ ନାମ ଚିଜ୍ଜଲଧିଚଞ୍ଚଲବୁଦ୍ବୁଦେଷୁ
ପାତାଳରେ ରହୁଥିବା, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ୁଥିବା, ଏଠାରେ ରୁହିଥିବା, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଥିବା କିମ୍ବା ଦିଗ୍ବନ୍ଧରେ ଅଛିଥିବା—ଏପରି ଅନେକ ଜଗତ୍ମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଚେତନା ସାଗରରେ ତରଙ୍ଗାୟିତ ବୁଦବୁଦି ଭଳି ଯେଉଁଠି ଯାହାକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ନାମ ଦେଇନାହିଁ, ଏମିତି କ'ଣ ଅଛି ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ?
ଚିଦାକାଶାଶ୍ ଚିଦାକାଶେ ପଯସୀଵ ପଯୋରଯାଃ । ଚିତ୍ତ୍ଵାଜ୍ ଜୀଵାସ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତେ ଯେ ତ ଏଵ ମନାଂସି ନଃ
ଯେପରି ଜଳରେ ତରଙ୍ଗ ଉଠେ, ସେପରି ଚେତନାର ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ ଚେତନାର ତରଙ୍ଗ ଉଠେ। ଏହି ଚେତନାରୁ ଜୀବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହିମାନେ ଆମର ମନ।
ଵିଶଦାକାଶରୂପାଣି ତାନ୍ଯ୍ ଏଵ ଚ ମନାଂସି ନଃ । ଜଗନ୍ତି ତାନ୍ଯ୍ ଅନନ୍ତାନି ସମ୍ପନ୍ନାନ୍ଯ୍ ଅଭିତସ୍ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ମନମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏମାନେ ହିଁ ଅନେକ ଜଗତ୍, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଏପଟେ ସେପଟେ ଅନନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ସର୍ଵଭୂତଗଣେ ମୋକ୍ଷଂ ମହାକଲ୍ପକ୍ଷଯେ ଗତେ । ପୁନẖ କସ୍ଯ କଥଂ ସର୍ଗସଂଵିତ୍ତିର୍ ଉପଜାଯତେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମହାକଳ୍ପର ସେଷରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ପୁଣି କାହା ପାଇଁ କିମ୍ବା କିପରି ସୃଷ୍ଟିର ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ?
ତସ୍ମାନ୍ ନ କସ୍ଯଚିତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ କଦାଚିନ୍ ନଶ୍ଯତି କ୍ଵଚିତ୍ । ନ ଚୈଵ ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମ ଶାନ୍ତଂ ଦୃଶ୍ଯମ୍ ଅଜଂ ସ୍ଥିତମ୍
ସେଥିପାଇଁ କେବେ କାହାର କିଛି କେଉଁଠି ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ, କିମ୍ବା କିଛି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ଶାନ୍ତ, ଦୃଶ୍ୟ, ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ସଦା ଅବିଚଳ ଅଛନ୍ତି।
ଵପୁର୍ ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ତସ୍ଯା ନନୁ ନାମ ମହାଚିତେଃ । କଥଂ ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅନଷ୍ଟାଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ସା ଚ ନ ନଶ୍ଯତି
ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତାହା ମହାଚେତନାର ଦେହ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହା କିପରି ନଷ୍ଟ ହେବ? ସେ ଚେତନା କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ସଂଵିଦୋ ହୃଦଯଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଥା ଭାତି ଜଗତ୍ତଯା । ଵ୍ଯୋମାତ୍ମୈଵ ତଥୈଵାଦିସର୍ଗାତ୍ ପ୍ରଭୃତି ଭାସତେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ଜ୍ଞାନର ହୃଦୟ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ଆକାଶସ୍ୱରୂପ ତାହା ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମାଵଯଵସ୍ ସର୍ଗସ୍ ସର୍ଗସ୍ଯୈତା ଦଶାଃ କ୍ଷଯାଃ । ଉଦଯାଶ୍ ଚେତି ଖଂ ସର୍ଵଂ କିଂ ନାଶି କିମ୍ ଅନାଶି ଵା
ଚେତନାର ଆକାଶର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅଂଶ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି, ସୃଷ୍ଟିର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା, ନାଶ ଓ ଉଦୟ। ଏଭଳି ଆକାଶର ସବୁ କିଛି — କ’ଣ କିଛି ନଶ୍ୱର ଓ କ’ଣ କିଛି ଅନଶ୍ୱର?
ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଯଦାତ୍ମକଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତଦ୍ ଵିନାଶଂ ଵିନାକ୍ଷଯି । ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକଂ ଦୃଶ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଧି ବ୍ରହ୍ମଵଦ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍
ଯାହାର ଯେମିତି ସ୍ୱଭାବ, ସେହି ଅନୁସାରେ ସେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ଯାହାର ସେହି ସ୍ୱଭାବ ନାହିଁ, ସେ କେବେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଅମର ଓ ଅନଶ୍ୱର।