ଚିତି ସର୍ଵଂ ଚିତସ୍ ସର୍ଵଂ ଚିତ୍ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତଶ୍ ଚ ଚିତ୍ । ଚିତ୍ ସର୍ଵୈକାତ୍ମିକେତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ତତ୍ର ମଯାଖିଲମ୍
ଚେତନା ସବୁଠି ଅଛି, ସବୁ କିଛି ମନର ରୂପ, ସବୁଠି ସଚେତନତା ଅଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚେତନାର ଏକାତ୍ମ ରୂପ। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏହି ସବୁକୁ ଦେଖିଛି।
ତ୍ଵଂ କା ଚିଦ୍ ଇତି ଚେଦ୍ ଵକ୍ଷି ତନ୍ ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଵାଙ୍ଗ ଚିତ୍ । ସା ହି ଶୂନ୍ଯତମା ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ନ ଚ ନାମ ନକିଞ୍ଚନ
ଯଦି ତୁମେ କହ, 'ତୁମେ କିଛି ଅଟୁ,' ଏହା କିଛି ନୁହେଁ ବୋଲି ହେବ; କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ଠାରୁ ଖାଲି, ଆକାଶ ପରି ଶୂନ୍ୟ, ଏଠାରେ ନାମ କିମ୍ବା କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ତଦ୍ ଆକାଶମ୍ ଇଦଂ ଭାତି ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଶବ୍ଦିତମ୍ । ତେନୈଵ ଶବ୍ଦନଭସା ସର୍ଵଂ ହି ପରମଂ ନଭଃ
ଏହି ଆକାଶକୁ 'ଜଗତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ କିଛି ପରମ ଆକାଶ ଅଟେ।
ଦୃଶ୍ଯଦୃଷ୍ଟିର୍ ଇଯଂ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଆକାଶତରୁମଞ୍ଜରୀ । ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମାଙ୍ଗକମ୍ ଏଵେତି ତତ୍ରାହମ୍ ଅନୁଭୂତଵାନ୍
ଦେଖିବା ଓ ଦେଖୁଥିବା ବୁଝିବା ଏହି ଭାବନା ମାନେ ଭ୍ରମ, ଆକାଶ ଗଛର ଫୁଲ ଗୁଛ ପରି; ଏହା ଚେତନା ଆକାଶର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରିଛି।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯାକାଶୈକରୂପେଣ ଵ୍ଯାପିନା ବୋଧରୂପିଣା । ତତ୍ରାନନ୍ତେ ନସଙ୍କଲ୍ପମ୍ ଅନୁଭୂତମ୍ ଇଦଂ ମଯା
ବୁଦ୍ଧିର ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପରେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହି ଜ୍ଞାନମୟ ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଏହି ଅସୀମ, ଚିନ୍ତା-ଶୂନ୍ୟ ଅନୁଭୂତିକୁ ଅନୁଭବ କରିଛି।
ବ୍ରହ୍ମଵ୍ଯୋମ ଜଗଜ୍ଜାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଵ୍ଯୋମ ଦିଶୋ ଦଶ । ବ୍ରହ୍ମଵ୍ଯୋମ କଲାକାଲଦେଶଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ରିଯାଦିକମ୍
ବ୍ରହ୍ମାର ଆକାଶ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜାଲ; ଦଶ ଦିଗ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାର ଆକାଶ; ସମୟ, ଅଂଶ, ସ୍ଥାନ, ପଦାର୍ଥ, କାର୍ଯ୍ୟ—ସବୁ କିଛି ବ୍ରହ୍ମାର ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଂଶ।
ତତ୍ରାହମ୍ ଇଵ ସଂସାରଶତେ ସାର୍ଧେ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । ଦୃଷ୍ଟା ଵସିଷ୍ଠନାମାନୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରା ମଦୁତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ, ଶତାଧିକ ସଂସାର ଚକ୍ର ସହିତ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବସିଷ୍ଠ ନାମକ ମୁନିମାନେଂକୁ ଦେଖିଛି।
ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵାସପ୍ତତେସ୍ ତ୍ରେତାସ୍ ସର୍ଵା ଏଵ ସରାଘଵାଃ । ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଂ କୃତଶତଂ ଦ୍ଵାପରାଣାଂ ଶତଂ ତଥା
ସେଠାରେ, ବହୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ରାମ, ଶତାଧିକ କୃତ ଯୁଗ ଓ ଏଭଳି ଏକ ଶତ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି।
ଭେଦୋଦଯେନ ଚେଦ୍ ଦୃଷ୍ଟାସ୍ ତାସ୍ ତାସ୍ ସର୍ଗଦଶାସ୍ ତଥା । ବୋଧେନ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଅତ୍ଯଚ୍ଛମ୍ ଏକଂ ବ୍ରହ୍ମନଭସ୍ ତତମ୍
ଯଦି ଭିନ୍ନତା ଉଦୟ ହେବାରୁ ବିଭିନ୍ନ ସୃଷ୍ଟିର ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ—ଏକ ଶୁଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର ଆଭାରେ ଭରିଥିବା ଅବସ୍ଥା।
ଭେଦବ୍ରହ୍ମଣି ନାମାସ୍ତି ଜଗଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ୍ ଅଥ ତ୍ଵ୍ ଇଦମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈଵାଜମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵନ୍ମଦାଦିକମ୍
ଯେତେବେଳେ ଭିନ୍ନତାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ସଂସାର ରହିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମରେ ଏହା ନାହିଁ। ସେଇ ଅଜନ୍ମା, ଆଦି ନଥିବା, ଶେଷ ନଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ହେଉଛି ସମସ୍ତ—ମୋଠାରୁ ଆପଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି।
ପାଷାଣମୌନପ୍ରତିମଂ ନକିଞ୍ଚିଦ୍ ଅଭିଶବ୍ଦିତମ୍ । ଯତ୍ ତତ୍ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇଵୋଦ୍ଦ୍ଯୋତରୂପଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ୍ ସ୍ମୃତମ୍
ଯାହା ପାଷାଣର ନିରବତା ପରି, କୌଣସି ଶବ୍ଦରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ, କିଛି ଅଛି ବୋଲି ଲାଗେ, ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ଆକାର ଦେଖାଯାଏ—ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ, ଯାହାକୁ ସଂସାର ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଵିଭାତ୍ଯ୍ ଅଚେତ୍ଯଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସ୍ଵସତ୍ତୈଵ ଜଗତ୍ତଯା । ନିରାକାରେ ନିରାକାରା ସ୍ଵପ୍ନାନୁଭଵସନ୍ନିଭା
ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏହି ସଂସାର ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ନିରାକାର ମଧ୍ୟରେ ନିରାକାର ରହି, ସ୍ୱପ୍ନ ଅନୁଭୂତି ପରି ଲାଗେ।
ଅନନ୍ଯଦ୍ ଆତ୍ମନୋ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵଂ ଭାମାତ୍ରରୂପକମ୍ । ପ୍ରକାଶନମ୍ ଇଵାଲୋକẖ କରୋତି ନ କରୋତି ଚ
ଏଠାରେ ଆତ୍ମାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ରୂପରେ ଅନୁଭବ ହୁଏ । ଏହା ଜ୍ଞାନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଭଳି, ଆଲୋକ ଯେମିତି ଆଲୋକିତ କରେ ଓ କରେନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଏ ଓ ଦେଖାଏନାହିଁ ।
ତେଷୁ ରାମାନୁଭୂଯନ୍ତେ ଜଗଲ୍ଲକ୍ଷେଷୁ ତତ୍ର ଵୈ । ଉଷ୍ଣାନି ଚନ୍ଦ୍ରଵୃନ୍ଦାନି ସୂର୍ଯାଶ୍ ଶୀତଲମୂର୍ତଯଃ
ହେ ରାମ, ସେଠାରେ ଜଗତର ଚିହ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଅନୁଭବ ହୁଏ — ଚନ୍ଦ୍ରମା ଗରମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶୀତଳ ରୂପରେ ଥାନ୍ତି ।
ପ୍ରଜାସ୍ ତମସି ପଶ୍ଯନ୍ତି ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ନ ତେଜସି । ଉଲୂକସ୍ଯ ସମାଚାରାସ୍ ତସ୍ଯୈଵ ସଦୃଶସ୍ଵନାଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନ୍ଧାରରେ ଦେଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଲୋକରେ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ । ସେମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ପୋଚା ଉଲୁକ ଭଳି ଓ ସେମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଉଲୁକଙ୍କ ପରି ।
ଇତଶ୍ ଶୁଭେନ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଯାନ୍ତି ପାପୈସ୍ ତଥା ଦିଵମ୍ । ଵିଷାଶନେନ ଜୀଵନ୍ତି ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଽମୃତଭୋଜନୈଃ
ଏଠାରେ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନଶିଯାନ୍ତି, ତଥା ପାପ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି । ବିଷ ଖାଇ ଜୀବନ୍ତି, ଓ ଅମୃତ ଖାଇ ମରିଯାନ୍ତି ।
ଯଦ୍ ଯଥା ବୁଧ୍ଯତେ ବୋଧୋ ଯଥୋଦେତ୍ଯ୍ ଅଥ ଵା ସ୍ଵତଃ । ତଥାଶୁ ସ୍ଫୁଟତାମ୍ ଏତି ସଦ୍ ଵାସଦ୍ ଵା ସଦ୍ ଏଵ ତତ୍
ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେଠି ସେ ନିଜେ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ ଆସୁ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ତୁରନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ — ସେଠି ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ଏହି ଠାରେ ସେଇ ଅନୁଭୂତି ମାତ୍ର ରହିଯାଏ।
ଵିଟପାକାରମୂଲୌଘଦର୍ଶନାଦ୍ ଵଜ୍ରଶୋଭିଭିଃ । ଘୂର୍ଣତେ ପୁଷ୍ପପତ୍ତ୍ରାଢ୍ଯୈḫ ପାଦପୈର୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନି କାନନମ୍
ଗଛର ତଣ୍ଡ, ମୂଳ ଓ ଶାଖା ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଅରଣ୍ୟଟି ଗଛର ଫୁଲ ଓ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ହୀରା ପରି ଚମକୁଛି ଓ ହଲୁକି ହଲୁକି ହଲୁଚି।
ସିକତାḫ ପୀଡିତାସ୍ ସତ୍ଯସ୍ ସ୍ରଵନ୍ତି ସ୍ନେହଜଂ ରସମ୍ । ଶିଲାଫଲହକେଭ୍ଯଶ୍ ଚ ଜାଯନ୍ତେ କମଲାନ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ବାଲୁକାକୁ ଦବାଇଲେ, ନିଜର ଆର୍ଦ୍ରତାରୁ ତାର ରସ ଝରେ; ପାହାଡ଼ ଫଳ ଧରିଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦାରୁଣ୍ଯ୍ ଅଶ୍ମନି ଭିତ୍ତୌ ଚ ଚଞ୍ଚଲାସ୍ ସାଲଭଞ୍ଜିକାଃ । ଗୃହାଙ୍ଗନାଭିସ୍ ସହିତା ଗାଯନ୍ତି କଥଯନ୍ତି ଚ
କାଠ, ପାଥର ଓ ଦିଵାଳ ଉପରେ ଯେଉଁ ଚଞ୍ଚଳ ଶାଳଭଞ୍ଜିକା ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେମାନେ ଘରର ଜୀବନ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି ଓ କଥା ହୁଏ।
ମେଘାନ୍ ପରିଦଧତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈର୍ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈḫପଟାନ୍ ଇଵ । ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ଵିଜାତୀଯାନ୍ଯ୍ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଫଲାନ୍ଯ୍ ଅଗେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ମେଘକୁ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୋଷାକ ପରି ଧରିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶିରୋପରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସନ୍ନିଵେଶେ ନ ନିଯତୈର୍ ଅଙ୍ଗାନାଂ ଵିଵିଧାଙ୍ଗକୈଃ । ଶିରୋଭିସ୍ ସର୍ଵଭୂତନି ପରିକ୍ରାମନ୍ତି ଭୂମିଗୈଃ
ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥିର ନୁହେଁ, ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମାତ୍ର ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଭୂମିରେ ଘୁରିବାକୁ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଶାସ୍ତ୍ରଵେଦଵିହୀନାନି ନିର୍ଧର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍ । ଯତ୍କିଞ୍ଚନୈକକାରୀଣି ତିର୍ଯଗ୍ଵତ୍ ତ୍ରିଜଗନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଧଃ
କିଛି ତଳସ୍ଥ ଲୋକ ଅଛି, ସେଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବେଦ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେପରି କାମ କରନ୍ତି, ପଶୁମାନେ ଯେପରି ଚଳନା କରନ୍ତି, ସେପରି ଚଳନା କରନ୍ତି।
କାମସଂଵିତ୍ତିହୀନାନି ନିସ୍ସ୍ତ୍ରୀଜାତୀନି କାନିଚିତ୍ । ଭୂତୈସ୍ ସଂଶୁଷ୍କହୃଦଯୈର୍ ଵ୍ଯାପ୍ତାନ୍ଯ୍ ଅଶ୍ମମଯୈର୍ ଇଵ
କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କାମନା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ନାରୀ ଜାତି ନାହିଁ, ସେଠା ସୁକା ହୃଦୟ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଥର ଭଳି ମନ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ପଵନାଶନଭୂତାନି ସମରତ୍ନାଶ୍ମକାନି ଚ । ଅଜ୍ଞାତାର୍ଥାନ୍ଯ୍ ଅଲୁବ୍ଧାନି ନିର୍ଗର୍ଧାନି ଚ କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ବାୟୁ ଖାଇ ଜୀବନ୍ତ, କିଛି ମଣିମାଣିକ୍ୟ କିମ୍ବା ପାଥର ସମାନ ଅଟୁଟ୍ ରହନ୍ତି; କିଛି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି ଲୋଭ ରହିତ, ଆଉ କିଛି କିଛି ସମ୍ପତ୍ତି ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିତ୍ ପ୍ରତ୍ଯେକମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆପ୍ନୋତି ନେତରତ୍ । ବହୁଭୂତକମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏକଭୂତକମ୍
କେଉଁଠି କେତେକ ଲୋକ ମାତ୍ର ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଆଉ କେଉଁଠି ଜଗତ୍ ବହୁ ପ୍ରାଣୀରେ ଭରିଆ, ତଥାପି ଏହା ଏକାଟି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ନଖକେଶାଦିକେ ଯଦ୍ଵତ୍ ତଦ୍ଵଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତିଃ । ଆତ୍ମଵତ୍ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଏକଭୂତାତ୍ମଭାଵନା
ଯେପରି ନଖ ଓ କେଶ ଭଳି ଜିନିଷରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି, ସେପରି ଅନ୍ୟଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ନିଜ ପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବୋଧ କରାଯାଏ।
ଅନନ୍ତାପାରପର୍ଯନ୍ତଂ ଶୂନ୍ଯମ୍ ଏଵ ବହୁ କ୍ଵଚିତ୍ । ଯନ୍ ନ ନସ୍ ସଂଵିଦ୍ ଆପ୍ନୋତି ତସ୍ଯାନ୍ତେ ଽପି ଜଗତ୍ ପୁନଃ
କେଉଁଠି କେବଳ ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି—ଅନନ୍ତ, ସୀମାହୀନ ଓ ଅପାର; ଯେଉଁଠି ଚେତନା ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠିର ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତ୍ ପୁଣି ଦେଖାଯାଏ।
ଅତ୍ଯନ୍ତାବୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧୀନି ମୋକ୍ଷଶବ୍ଦାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିଷୁ । ଦାରୁଯନ୍ତ୍ରମଯାଶେଷଭୂତୌଘାନ୍ଯ୍ ଏଵ କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏତେ ଅବୁଝ୍ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ 'ମୋକ୍ଷ' ବୋଲି କହିଲେ କ’ଣ ଅର୍ଥ ହୁଏ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ଗୋଟିଏ କାଠର ଯନ୍ତ୍ର ପରି, ମାନେ କେବଳ ଜୀବମାନଙ୍କର ଏକ ଦଳ ମାତ୍ର।
ଋକ୍ଷଚକ୍ରଵିହୀନାନି ନିଷ୍କାଲକଲନାନି ଚ । ମୂକସଙ୍କେତସାରାଣି ଭୂତଜାଲାନି କାନିଚିତ୍
କିଛି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଅଛି, ନ ଗତିର ଚକ୍ର ଅଛି, ସେମାନେ ଗଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ସାର୍ଥକତା କେବଳ ଚୁପ୍ ଇସାରାରେ, ଏମିତି ଏକ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦଳ।