ଆଦାଵ୍ ଏଵ ହି ନୋତ୍ପନ୍ନମ୍ ଅଦ୍ଯାପି ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଦୃଶ୍ଯଂ ଯଚ୍ ଚାଵଭାତୀଦଂ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଥିତମ୍
ଆରମ୍ଭରେ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲା, ଏବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଛିନାହିଁ। ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଇ ସବୁ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ନାସ୍ତି ଭୂର୍ ଅଣୁମାତ୍ରାପି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରା ନ ଯା । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ପୃଥିବୀର ଏକ ଅଣୁ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ବିନା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ନିର୍ମାଣ ମିଳେନାହିଁ। ଏହା ସବୁ ବ୍ରହ୍ମର ଆକାଶ ମାତ୍ର।
ଵାରିଣୋ ନାଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରୋ ନ ଯଃ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ସର୍ଗାସ୍ ତେ ସନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ଜଳର ଏକ ଅଣୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ବିନା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିର୍ମାଣ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଏହା ସବୁ ବ୍ରହ୍ମର ଆକାଶ ମାତ୍ର।
ନ ତେଜସୋ ଽଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରୋ ନ ଯଃ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ଅଗ୍ନିର ଏକ ଅଣୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ବିନା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସେ ନିର୍ମାଣ ମିଳେନାହିଁ। ଏହା ସବୁ ବ୍ରହ୍ମର ଆକାଶ ମାତ୍ର।
ନ ଵାଯୋର୍ ଅଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରୋ ନ ଯଃ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ସର୍ଗାସ୍ ତେ ସନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ସୃଷ୍ଟିର ଫଳରେ ଯେଉଁ ବାୟୁର ଏକ ଅଣୁମାତ୍ର ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥାଏ, ଏମିତି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସେହି ସୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ — ସେ ସବୁ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମର ଅପାର ଶୂନ୍ୟତା।
ଖଂ ନାଣୁମାତ୍ରମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରଂ ନ ଯତ୍ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ସୃଷ୍ଟିର ଫଳରେ ଏମିତି କୌଣସି ଅତି ଛୋଟ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସେହି ସୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ ମିଳନ୍ତି ନାହିଁ — ସେ ସବୁ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମର ଅପାର ଶୂନ୍ୟତା।
ନ ସା ମହାଭୂତତାସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରା ନ ଯା । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତେ
ସୃଷ୍ଟିର ଫଳରେ ଏମିତି କୌଣସି ପଞ୍ଚମହାଭୂତର ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସେହି ସୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ ମିଳନ୍ତି ନାହିଁ — ସେ ସବୁ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମର ଅପାର ଶୂନ୍ୟତା।
ପ୍ରାଣ୍ଯଙ୍ଗୋ ନାଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରୋ ନ ଯଃ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ସର୍ଗାସ୍ ତେ ସନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ସୃଷ୍ଟିର ଫଳରେ ଜୀବର ଅଙ୍ଗର ଏକ ଅଣୁମାତ୍ର ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେହି ସୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ — ସେ ସବୁ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମର ଅପାର ଶୂନ୍ୟତା।
ଶୈଲାନାଂ ନାଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସ ସର୍ଗୈର୍ ଯୋ ନ ନିର୍ଘନଃ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କଣସି ଅଣୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଘନ ହୋଇନଥାଏ; ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସୃଷ୍ଟି ମିଳିନଥାଏ — ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅପାର ତତ୍ତ୍ୱ ମାତ୍ର।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନାଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ସର୍ଗୈର୍ ନିର୍ଵିଵରୋ ନ ଯଃ । ନ ଚ କ୍ଵଚନ ସର୍ଗାସ୍ ତେ ସନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଖମ୍ ଏଵ ତତ୍
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କଣସି ଅଣୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଖାଲି ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇନଥାଏ; ଏବଂ ସେହି ସୃଷ୍ଟିମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତିନାହିଁ — ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅପାର ତତ୍ତ୍ୱ ମାତ୍ର।
ସର୍ଗେଷୁ ନାଣୁର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ନ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମୈଵ ଯସ୍ ସଦା । ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଗସ୍ ତଥା ତ୍ଵ୍ ଏଷ ଵାଚି ଭେଦୋ ନ ଵସ୍ତୁନି
ସୃଷ୍ଟିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କଣସି ଅଣୁ ନାହିଁ, ଯାହା ସଦା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନିଜ ଆତ୍ମା ନୁହେଁ; ଏହିପରି, ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଏକେ ଅଟୁଟ — ଭିନ୍ନତା କେବଳ କଥାରେ, ବାସ୍ତବରେ ନୁହେଁ।
ସର୍ଗ ଏଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ସର୍ଗତା । ମନାଗ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି ନ ଦ୍ଵୈତମ୍ ଅତ୍ରାଗ୍ନ୍ଯର୍କୌଷ୍ଣ୍ଯଯୋର୍ ଇଵ
ସୃଷ୍ଟି ନିଜେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି; ଏଠାରେ କିଛି ମାତ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟତା ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଓ ଆଲୋକରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଇମେ ସର୍ଗା ଇଦଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚେତ୍ଯ୍ ଏତା ଵାକ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯଃ । ଵିଦାର୍ଯଦାରୁରଵଵଦ୍ ଭାନ୍ତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥପରିଵର୍ଜିତାଃ
ଏହି 'ସୃଷ୍ଟିମାନେ', 'ଏହା ବ୍ରହ୍ମ' ଭଳି କଥାମାନେ, ଏକ ଖାଲି କାଠର ଧ୍ୱନି ପରି, ଦେଖାକୁ ମାତ୍ର ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମାନେ ଶୂନ୍ୟ।
ଦ୍ଵୈତମ୍ ଐକ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍ରାସ୍ତି ନ ମନାଗ୍ ଅପି ତତ୍ର ତେ । ସର୍ଗବ୍ରହ୍ମାଦିଶବ୍ଦାର୍ଥାẖ କଥଂ କସ୍ଯେଵ ଭାନ୍ତୁ ତେ
ଯେଉଁଠି ନ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଅଛି, ନ ଏକତା ଅଛି, ସେଠି 'ସୃଷ୍ଟି', 'ବ୍ରହ୍ମ' ଭଳି ଶବ୍ଦମାନେ କାହା ପାଇଁ କିପରି କୌଣସି ଅର୍ଥ ରଖିପାରିବେ?
ଶାନ୍ତମ୍ ଏକମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଇଦମ୍ ଅଚ୍ଛମ୍ ଅନାମଯମ୍ । ଵ୍ଯଵହାରଵତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗ ଜ୍ଞସ୍ଯ ମୌନଂ ଶିଲାଘନମ୍
ଏହା ହେଉଛି ଶାନ୍ତି, ଏକମାତ୍ର, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖରହିତ। ହେ ପ୍ରିୟ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଯଦିଓ ସାଧାରଣ କାମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନିରବତା ପାହାଡ଼ ପଥରର ନିର୍ବିକାରତା ପରି।
ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଵମ୍ ଅଖିଲଂ ନଭ ଏଵ ଦୃଶ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଚାହମ୍ ଅଦ୍ରିନିଚଯାଶ୍ ଚ ସୁରାସୁରାଶ୍ ଚ । ତାଦୃଗ୍ ଜଗତ୍ ସମଵଲୋକଯ ଯାଦୃଗ୍ ଅଙ୍ଗ ସ୍ଵପ୍ନେ ଽନ୍ଯଜନ୍ତୁମନସି ଵ୍ଯଵହାରଜାଲମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ କିଛି ମୁକ୍ତି, ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ; ତୁମେ, ମୁଁ, ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗମାନେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏମିତି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜଗତର ବ୍ୟବହାର ଉପଜିଥାଏ।
ଅନନ୍ତରଂ ନଭẖକୋଶକୁଟୀକୋଟରକେ ମୁନେ । ତଵ ଧ୍ଯାନାତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଵୃତ୍ତଂ ଵର୍ଷଶତେନ କିମ୍
ଏହା ପରେ, ହେ ମୁନି, ତୁମେ ଆକାଶର ଗୁହା ଭିତରେ ଧ୍ୟାନରୁ ଜାଗ୍ରତ ହେଇ ଶତବର୍ଷ ଯାଏଁ ଯାହା ଅନୁଭବ କଲେ, ସେ ସମୟରେ କଣ ଘଟିଲା?
ତତୋ ଧ୍ଯାନାତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଽହଂ ଶ୍ରୁତଵାଂସ୍ ତତ୍ର ନିସ୍ସ୍ଵନମ୍ । ମୃଦ୍ଵ୍ ଅଵ୍ଯକ୍ତପଦଂ ହୃଦ୍ଯଂ ନ ଚ ଵାଦ୍ଯାନ୍ ନ ଗେଯତଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଧ୍ୟାନରୁ ଜାଗି ଦେଖିଲି, ସେଠାରେ ଏକ ଅବାକ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲି—ସେ ଧ୍ୱନି ମୃଦୁ, ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ମନକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି ବାଦ୍ୟ ଉପକରଣ କିମ୍ବା ଗୀତରୁ ନୁହେଁ।
ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଇଵ ମୃଦୁ ମଧୁରଂ ଚାନିନାଦି ଚ । ସ୍ଵଲ୍ପାଙ୍ଗତ୍ଵାଦ୍ ଅନିର୍ହ୍ରାଦି ମଯା ତଦ୍ ଵାକ୍ଯମ୍ ଊହିତମ୍
ସେ ଧ୍ୱନି ଜଣେ ଜନନୀଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ କଥାର ଭଳି ମୃଦୁ, ମଧୁର ଏବଂ ଆରମ୍ଭ ସ୍ପଷ୍ଟ ନଥିଲା। ଏହା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ତାହାର ଅର୍ଥ ଅନୁମାନ କଲି।
ଇନ୍ଦିନ୍ଦିରରୁତାକାରଂ ତନ୍ତ୍ରୀରଣନରଞ୍ଜନମ୍ । ନ ରୋଦନଂ ନ ପଠନଂ ଵଂଶକୋଶସମସ୍ଵନମ୍
ସେ ଧ୍ୱନି ମଧୁମକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ, ତାନପୁରାର ଝଙ୍କାର ଭଳି ମଧୁର ଲାଗୁଥିଲା—ସେ ନ କାନ୍ଦିବା ଧ୍ୱନି, ନ ପାଠ କରିବା ଧ୍ୱନି, ବଂଶୀର ଗୁହା ଭିତରୁ ଆସୁଥିବା ଧ୍ୱନି ପରି।
ତଦ୍ ଆକର୍ଣ୍ଯାଶୁ ତତ୍ରେଦମ୍ ଅହଂ ଚିନ୍ତିତଵାନ୍ ଅଥ । ଶବ୍ଦକର୍ତ୍ରୀକ୍ଷଣାତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ ଦିଶୋ ଦଶ ସଵିସ୍ମଯଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ସେଠାରେ ସହସା ଭାବିଲି, ଏବଂ ଶବ୍ଦ ହେବା ସମୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲି।
ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଽଯଂ ସିଦ୍ଧସଞ୍ଚାରମାର୍ଗଶୂନ୍ଯମ୍ ଅନନ୍ତରମ୍ । ଭାଗୋ ଯୋଜନଲକ୍ଷାଣି ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଆକାଶ ଅଂଶଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି ଏବଂ ଅନନ୍ତ, ଏହା ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାଉଥିବା ସରଳ ପଥ, ଯାହା ଶତ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
ତଦ୍ ଇହେଦୃଗ୍ଵିଧସ୍ଯାସ୍ଯ କୁତଶ୍ ଶବ୍ଦସ୍ଯ ସମ୍ଭଵଃ । ଶାବ୍ଦିକଂ ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି ଯତ୍ନେନାପି ଵିଲୋକଯନ୍
ଏଠି ଏପରି ଏକ ଶବ୍ଦ କିପରି ହେଲା? ମୁଁ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଦେଖୁଛି, ଶବ୍ଦର କୌଣସି ଉତ୍ସ ଦେଖିପାରୁନି।
ଅନନ୍ତମ୍ ଇଦମ୍ ଆଶୂନ୍ଯଂ ପୁରୋ ମେ ନିର୍ମଲଂ ନଭଃ । ଇହ ଭୂତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ଅନନ୍ତ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି; ମୁଁ ଯେତେ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖୁଛି, ଏଠି କୌଣସି ଜୀବ ଦେଖିପାରୁନି।
ଯଦେତି ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵାହଂ ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ଵିଲୋକଯନ୍ । ଶବ୍ଦେଶ୍ଵରଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ତଦା ଚିନ୍ତିତଵାନ୍ ଇଦମ୍
ଏଭଳି ଭାବି, ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ ଶବ୍ଦର ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲିନି। ତେବେ ମୁଁ ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କଲି।
ଆକାଶ ଏଵ ଭୂତ୍ଵାହମ୍ ଆକାଶେନୈକତାଂ ଗତଃ । ଆକାଶଗୁଣଶବ୍ଦାର୍ଥାନ୍ କରୋମ୍ଯ୍ ଆକାଶକୋଶକେ
ମୁଁ ଆକାଶ ହୋଇ, ଆକାଶ ସହ ଏକତା ପାଇଲି। ଆକାଶର ଗୁଣ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥକୁ ମୁଁ ଆକାଶର ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଦେହାକାଶମ୍ ଇଦଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଧ୍ଯାନେନେହ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ । ଚିଦାକାଶଵପୁର୍ ଵ୍ଯୋମ୍ନା ଯାମ୍ଯ୍ ଐକ୍ଯଂ ଵାର୍ ଇଵାମ୍ବୁନା
ଏହି ଦେହ ଆକାଶକୁ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ରଖି, ମୁଁ ଚେତନା ଆକାଶର ରୂପରେ ଆକାଶ ସହ ପାନି ପାନି ସହ ମିଶିଯାଏ ପରି ଏକତାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵେତ୍ଯ୍ ଅହଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଦେହଂ ପଦ୍ମାସନେ ସ୍ଥିତଃ । ଆସଂ ସମାଧିମ୍ ଆଧାତୁଂ ପୁନର୍ ଆମୀଲିତେକ୍ଷଣଃ
ଏଭଳି ଭାବି, ମୁଁ ପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଓ ସମାଧିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଆଉଥରେ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲି।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବାହ୍ଯାନ୍ ଅପି ସ୍ପର୍ଶାନ୍ ଐନ୍ଦ୍ରିଯାନ୍ ଆନ୍ତରାନ୍ ଅପି । ଚିତ୍ତାକାଶେ ଽହମ୍ ଅଭଵଂ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦମଯାତ୍ମକଃ
ବାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଭିତର ଅନୁଭୂତିକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ମନର ଆକାଶରେ 'ମୁଁ ଅଛି' ବୋଧରେ ଲୀନ ହେଲି, ମୋର ସ୍ୱଭାବ ଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତିର ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିଲା।
କ୍ରମାତ୍ ତଦ୍ ଅପି ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵପଦଂ ଗତଃ । ସମ୍ପନ୍ନୋ ଽହଂ ଚିଦାକାଶୋ ଜଗଜ୍ଜାଲୈକଦର୍ପଣଃ
କ୍ରମେ ସେଥିରୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ବୁଦ୍ଧିର ତତ୍ତ୍ୱ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି; ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଆକାଶ ହେଲି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଦର୍ପଣ ହେଲି।