ଯଥା ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଆକାଶେ ଦ୍ରଵତ୍ଵଂ ଚ ଯଥା ଜଲେ । ଅନନ୍ଯାତ୍ମମଯେ ଶୁଦ୍ଧା ସର୍ଗତେଯଂ ତଥାତ୍ମନି
ଯେପରି ଆକାଶରେ ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି, ଏବଂ ପାଣିରେ ତରଳତା ଅଛି, ସେପରି ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଆତ୍ମାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ, ଆତ୍ମାରେ ଅଛି।
ଭାରୂପମ୍ ଇଦମ୍ ଆଶାନ୍ତଂ ଜଗଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନସ୍ ତତମ୍ । ଅନାଦିନିଧନଂ ସତ୍ଯଂ ନୋଦେତି ନ ଚ ନଶ୍ଯତି
ଏହି ଜଗତ, ଏହାର ରୂପ ଓ ଅନନ୍ତତା ସହିତ, କେବଳ ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିତ; ଏହା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ବିନା ଏବଂ ସତ୍ୟ—ଏହା ଉଦୟ ନୁହେଁ, ନା ନଶ୍ୱର।
ଦେଶାଦ୍ ଦେଶାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତୌ କ୍ଷଣାନ୍ ମଧ୍ଯେ ଵିଦୋ ଵପୁଃ । ଯତ୍ ତଜ୍ ଜଗଦ୍ ଇତୀଵେଦଂ ଵ୍ଯୋମାତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଏକ ଦେଶରୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବାବେଳେ, ମଧ୍ୟରେ ଯେତେକି ଖଣ୍ଡ ଅଛି, ତାହାରେ ଶରୀର ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି, ନିଜ ମନରେ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ବସିଛି।
ଯଥା ସ୍ପନ୍ଦୋ ଽନିଲେ ତୋଯେ ଦ୍ରଵତ୍ଵଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଶୂନ୍ଯତା । ତଥା ଜଗଦ୍ ଇଦଂ ଭାତମ୍ ଅନନ୍ଯତ୍ ତ୍ଵ୍ ଇଦମ୍ ଆତ୍ମନି
ଯେପରି ହାବାରେ ଗତି, ପାଣିରେ ପ୍ରବାହ, ଆକାଶରେ ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି, ସେପରି ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଆତ୍ମାରେ ଏହା ଚମକୁଛି।
ସଂଵିନ୍ନଭୋ ନନୁ ଜଗନ୍ନଭ ଇତ୍ଯ୍ ଅନଙ୍କମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍ ଅନସ୍ତମଯୋଦଯାଙ୍କମ୍ । ତତ୍ରାଙ୍ଗଭୂତମ୍ ଅଖିଲଂ ତଦନନ୍ଯଦ୍ ଏଵ ଶୂନ୍ଯଂ ନିରସ୍ତକଲନୋ ଽମ୍ବରଶାନ୍ତମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ଚେତନାର ଆକାଶ ହେଉଛି ପ୍ରପଞ୍ଚର ଆକାଶ, ଏହା ଚିହ୍ନ ବିନା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଛି, ଏହାର ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏହାର ଅଂଶ, ଏହା ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଶୂନ୍ୟତା ଏବଂ ଭାଗ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଆକାଶର ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିବା।
ଭାଵାଭାଵଗ୍ରହୋତ୍ସର୍ଗସ୍ଥୂଲସୂକ୍ଷ୍ମଚରାଚରାଃ । ଆଦାଵ୍ ଏଵ ହି ନୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ ସର୍ଗାଦୌ କାରଣଂ ଵିନା
ଅସ୍ତି ନାସ୍ତିର ଭାବ, ଧରିବା ଛାଡିବା, ଦୃଢ଼ ନରମ, ଚଳିତ ଅଚଳ — ଏସବୁ ଆରମ୍ଭରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲେ, କାରଣ ନଥିଲେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରିନଥିଲା।
ନ ତ୍ଵ୍ ଅମୂର୍ତୋ ହି ଚିଦ୍ଧାତୁẖ କାରଣଂ ଭଵିତୁଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ଖାତ୍ମାଶକ୍ତସ୍ ସମୂର୍ତୀନାଂ ବୀଜମ୍ ଉର୍ଵୀରୁହାମ୍ ଇଵ
ଅରୂପ ଚେତନାର ମୂଳ ଅବସ୍ଥା କେବେ ମୂଳ କାରଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ଆକାଶ ସଦୃଶ ଆତ୍ମା ରୂପର ମୁଳ ହେବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ଯେପରି ମାଟି ଗଛର ମୁଳ ହେବାକୁ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଭାଵମ୍ ଏଵ ସତତଂ ଭାଵଯନ୍ ଭାଵନାତ୍ମକମ୍ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ହି ଚିଦ୍ଧାତୁସ୍ ସର୍ଗାନୁଭଵଵତ୍ ସ୍ଥିତଃ
ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ସଦା ଚିନ୍ତା କରି, ଯେଉଁ ସ୍ୱଭାବ ନିଜେ ଚିନ୍ତାର ଅଂଶ, ଚେତନାର ମୂଳ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତି କରେ।
ଆସ୍ଵାଦଯନ୍ ନିଜଂ ଭାଵଂ ଚିଦ୍ଧାତୁର୍ ଗଗନାତ୍ମକଃ । ବଦ୍ଧସ୍ ସର୍ଗପ୍ରଲାପେନ କ୍ଷୀଵẖ କ୍ଷୁବ୍ଧତଯା ଯଥା
ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ଆକାଶ ସଦୃଶ ଚେତନାର ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିର ମାୟାରେ ବାନ୍ଧା ଯାଇଛି, ଏହାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ବିଚଳିତ ହେଉଛି।
ଯଦା ସର୍ଵମ୍ ଅନୁତ୍ପନ୍ନଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵାପି ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତଦା ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଦ୍ଧୀଦଂ ସମଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅସତ୍ସମମ୍
ଯେତେବେଳେ ସବୁ କିଛି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ ଓ କିଛି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ମାନିବା; ଏହା ସମ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅସତ୍ ସଦୃଶ।
ଚିନ୍ନଭଶ୍ ଚିନ୍ନଭସ୍ଯ୍ ଏଵ ପଯସୀଵ ପଯୋଦ୍ରଵଃ । ଚିତ୍ତ୍ଵାତ୍ କଚତି ଯତ୍ ତେନ ତଦ୍ ଏଵ ଚ ଜଗତ୍ କୃତମ୍
ଯେପରି ଜଳରୁ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଆକାଶରୁ ଆକାଶ ଜନ୍ମେ, ସେପରି ଚେତନାରୁ ଯେଉଁଠିକିଛି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଚେତନା ହିଁ ଅଟୁଟ; ଏହିଭଳି ଏହି ସଂସାର ତିଆରି ହୋଇଛି।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଚିଦ୍ ଏଵ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉଦେତି ଵିମଲା ଯଥା । କାଚକଚ୍ଯେନ କଚତି ତଥେତ୍ଥଂ ସାଦିସର୍ଗଖେ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଭାବେ ଉଦିତ ହୁଏ, ଏବଂ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି ଚେତନାର ଆକାଶରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
ଚିତ୍କାଚକଚ୍ଯକଚନଂ ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ଜଗଦ୍ ଭଵେତ୍ । ତଥୈଵ ଜାଗ୍ରଦଭିଧଂ ତତ୍ଖମାତ୍ରମ୍ ଇଦଂ ସ୍ଥିତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚେତନାର ଆତ୍ମ-ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂସାର କେବଳ ଚେତନାର ବିସ୍ତାର ଭାବେ ଅଛି।
ଆଦିସର୍ଗେ ହି ଚିତ୍ସ୍ଵପ୍ନୋ ଜାଗ୍ରଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଶବ୍ଦ୍ଯତେ । ଅଦ୍ଯରାତ୍ରୌ ଚିତେସ୍ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସ୍ଵପ୍ନ ଇତ୍ଯ୍ ଅଭିଶବ୍ଦ୍ଯତେ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଚେତନାର ସ୍ୱପ୍ନକୁ 'ଜାଗ୍ରତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ରାତିବେଳେ ଚେତନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସ୍ୱପ୍ନକୁ 'ସ୍ୱପ୍ନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୂର୍ଵପ୍ରଵୃତ୍ତା ସରିତାଂ ରୂଢାଦ୍ଯାପି ଯଥା ସ୍ଥିତା । ତରଙ୍ଗଲେଖା ସୃଷ୍ଟୀନାଂ ପଦାର୍ଥରଚନା ତଥା
ଯେପରି ଏକ ନଦୀର ପୂର୍ବ ଭାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ତରଙ୍ଗ ଏଯାଁ ଅବଧି ରହିଥାଏ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିର ବସ୍ତୁଗୁଡିକର ଗଠନ ମଧ୍ୟ ତରଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ଭଳି ଅଛି।
ଯଥା ଵାରି ତରଙ୍ଗଶ୍ରୀସ୍ ସରିତାଂ ରଚନାମ୍ ଇତା । ତଥା ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଚିଦ୍ବୀଜସତ୍ତାନ୍ତସ୍ ସୃଷ୍ଟିତାମ୍ ଇତା
ଯେପରି ଜଳ ତରଙ୍ଗ ଆକାରରେ ନଦୀର ଗଠନ କରେ, ସେପରି ଚେତନାର ଆକାଶରେ ଚେତନା ବୀଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ମୃତସ୍ଯାନନ୍ତନାଶଶ୍ ଚେତ୍ ତନ୍ ନିଦ୍ରାସୁଖମ୍ ଏଵ ତତ୍ । ଭୂଯଶ୍ ଚେଦ୍ ଏତି ସଂସାରସ୍ ତତ୍ ସୁଖଂ ନଵମ୍ ଏଵ ତତ୍
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯଦି ଅନନ୍ତ ବିଲୟ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ନିଦ୍ରାର ସୁଖ। ଯଦି ପୁନଃ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ସୁଖ ନୂତନ।
କୁକର୍ମଭ୍ଯସ୍ ତୁ ଚେଦ୍ ଭୀତିସ୍ ସା ସମେହ ପରତ୍ର ଚ । ତସ୍ମାଦ୍ ଏତେ ସମସୁଖେ ସର୍ଵେଷାଂ ମୃତିଜନ୍ମନୀ
ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମରୁ ଭୟ ଅଛି, ତେବେ ସେ ଭୟ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ସୁଖଦ।
ମରନଂ ଜୀଵିତଂ ଵାସ୍ତୁ ସଦୃକ୍ଷେ ଵାସନେ ତଯୋଃ । ଇତି ଵିଶ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତୋ ଯସ୍ ସୋ ଽନ୍ତଶ୍ଶୀତଲ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ଜଣେର ମନ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଏକରୂପ, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ଶୀତଳ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ଅତ୍ଯନ୍ତାଭାଵସଂଵିତ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ଵେଦନମ୍ । ଉଦେତ୍ଯ୍ ଅପାସ୍ତସଂଵେଦ୍ଯଂ ସତି ଚାସତି ସର୍ଗକେ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭାବର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟର ଅନୁଭୂତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ଦୃଶ୍ୟ ଦୂରେ ହେଉଛି, ସୃଷ୍ଟି ଥିବା ଓ ନଥିବା ଭାବରେ ଅଛି।
ଯନ୍ ନ ଚେତ୍ଯଂ ନ ଚିଦ୍ରୂପଂ ଯଚ୍ ଚିତ୍ତୈର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଚେତିତମ୍ । ତଦ୍ଭାଵୈକ୍ଯଂ ଗତାସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞାଶ୍ ଶାନ୍ତା ଵ୍ଯଵହୃତୌ ସ୍ଥିତେଃ
ଯାହାକୁ ନ ଜଣାଯାଏ, ନ ଚେତନାର ରୂପ, ଏବଂ ମନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅଜଣା; ଯେଉଁମାନେ ସେଥିରେ ଏକତା ପାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜଣି, ସେମାନେ ଜଗତ ରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ଚିତ୍କାଚକାଚକଚ୍ଯଂ ଯଜ୍ ଜଗନ୍ ନାମ୍ନା ତଦ୍ ଉଚ୍ଯତେ । ଅତ୍ଯଚ୍ଛେ ପରମାକାଶେ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷଦୃଶẖ କୁତଃ
ଯାହା ଚେତନାର ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଚଳାଚଳ, ସେହିଁ ଜଗତ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ; ଶୁଦ୍ଧ ଅତିପ୍ରସ୍ତ ଆକାଶରେ, ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତିର ଭାବ କିପରି ହେବ?
ଚିନ୍ନଭସ୍ସ୍ପନ୍ଦମାତ୍ରାତ୍ମ ସଙ୍କଲ୍ପାତ୍ମତଯା ଜଗତ୍ । ସଭୂତମଯମ୍ ଏଵେଦଂ ନ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିମଯଂ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ସଂସାର କେବଳ ଚେତନାର କମ୍ପନ ଏବଂ ଭାବନାର ଆକାର ଅଟୁଟ ଅଛି; ଏହା କେବଳ ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଗଠିତ, କେବେ ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥରୁ ନୁହେଁ।
ନେହ ଦେଶୋ ନ କାଲୋ ଽସ୍ତି ନ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନ କ୍ରିଯା ନ ଖମ୍ । ସଦ୍ ଇଵାଖିଲମ୍ ଉଚ୍ଛୂନଂ ଚାପ୍ଯ୍ ଅନୁଚ୍ଛୂନମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସତ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ଦେଶ, ସମୟ, ପଦାର୍ଥ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଆକାଶ ନାହିଁ; ସବୁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ଯେପରି ସତ୍ୟ, ତଥାପି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଅଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ଅଛି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ।
ଭାତି କେଵଲମ୍ ଏଵେତ୍ଥଂ ପରମାର୍ଥଘନଂ ଘନମ୍ । ଯନ୍ ନ ଶୂନ୍ଯଂ ନ ଚାଶୂନ୍ଯମ୍ ଅତ୍ଯଚ୍ଛଂ ଗଗନାଦ୍ ଅପି
ଏଠାରେ କେବଳ ତାହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛି, ପରମ ସତ୍ୟର ଘନତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଯାହା ନ ଶୂନ୍ୟ ଓ ନ ଅଶୂନ୍ୟ, ଆକାଶଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ।
ସାକାରମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନାକାରମ୍ ଅସଦ୍ ଏଵାତିଭାସୁରମ୍ । ଅତିଶୁଦ୍ଧୈକଚିନ୍ମାତ୍ରଂ ସ୍ଫାରଂ ସ୍ଵପ୍ନପୁରଂ ଯଥା
ଏହା ଆକାର ସହିତ କିମ୍ବା ଆକାର ବିନା ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଅସତ୍ୟ, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ କେବଳ ଚେତନାରୁ ଗଠିତ, ସ୍ୱପ୍ନର ଏକ ବଡ଼ ସହର ପରି।
ନିର୍ଵାଣମ୍ ଏଵମ୍ ଇଦମ୍ ଆତତମ୍ ଇତ୍ଥମ୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ୍ନ ଆବିଲମ୍ ଅନାବିଲରୂପମ୍ ଏଵ । ନାନେଵ ନ କ୍ଵଚିଦ୍ ଅପି ପ୍ରସୃତଂ ନ ନାନା ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଅମ୍ବର ଇଵାମ୍ବୁନି ଵା ଦ୍ରଵତ୍ଵମ୍
ମୁକ୍ତି ଏହିପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଚେତନାର ଭିତର ଅନ୍ତରିକ ଆକାଶରେ ପ୍ରସାରିତ ଅଛି। ଏଠାରେ କେବେ କ୍ଳାନ୍ତି ଅଛି, କେବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ନୁହେଁ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ନୁହେଁ। ଏହାର ଶୂନ୍ୟତା ଆକାଶ ପରି, କିମ୍ବା ଜଳରେ ତରଳତା ଯେପରି।
ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଥା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଚିନ୍ମଯେ । ସାଧୁ ସମ୍ଭଵତି ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ଶୂନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଖ ଇଵାଖିଲେ
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଆକାଶରେ ଅଛି। ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୂନ୍ୟତା ସବୁଠି ଆକାଶ ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯତ୍ର ଵିତ୍ ତତ୍ର ସର୍ଗଶ୍ରୀର୍ ଅଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଚାସ୍ତି ଵିତ୍ । ଚିନ୍ମଯତ୍ଵାତ୍ ପଦାର୍ଥାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠି ଚେତନା ଅଛି, ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିର ଶ୍ରୀ ଅଛି। ଯେଉଁଠି ଆକାଶ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଚେତନା ଅଛି। ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଚେତନାରୁ ଗଠିତ, ତେଣୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଚେତନା ବିନା ନାହିଁ।
ପଦାର୍ଥଜାତଂ ଶୈଲାଦି ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ପୁରାଦି ଵା । ଚିଦ୍ ଏଵୈକଂ ପରଂ ଵ୍ଯୋମ ତଥା ଜାଗ୍ରତ୍ପଦାର୍ଥଭୂଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ପାହାଡ଼, ସହର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେମାନେ ସବୁ ଚେତନାର ପରମ ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଅଂଶ।