କୁତ ଏଷା କଥଂ ଚେତି ଵିକଲ୍ପାନ୍ ଅନୁଦାହରନ୍ । ନେଦମ୍ ଏଷା ନ ଚାସ୍ତୀତି ସ୍ଵଯଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯସି ବୋଧତଃ
ଏହା କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? କିପରି ହେଲା? — ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କିମ୍ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମନରେ ଆଣିଲେ ନୁହେଁ, ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିବା ସହିତ ଜାଣିପାରିବ — 'ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, ଏହା କିଛି ଅଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଵିକାରାଢ୍ଯଂ କଲ୍ପାନ୍ତେ ତଦ୍ ଵିନଶ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଉଛି, ଚଳାଚଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଥିବା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଶେଷରେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଅସ୍ଯ ଭାଗଵିଭାଗାତ୍ମା ନାଶୋ ଽଵଶ୍ଯମ୍ ଅଵାରିତଃ । ବିନ୍ଦୁନା ବିନ୍ଦୁନାମ୍ଭୋଧେର୍ ଉଦ୍ଧୃତସ୍ଯାସ୍ତି ହି କ୍ଷଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଯାହା ଅନେକ ଅଂଶ ଓ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ତାହାର ନଷ୍ଟ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ; ଯେପରି ଏକ ବିନ୍ଦୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାହାରିଲେ ଶେଷରେ ଶୁଖିଯାଏ।
ଏଵଂ ସ୍ଥିତେ ଦ୍ରଵ୍ଯନାଶେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ ତନ୍ମଯତ୍ଵତଃ । ନାନନ୍ତତ୍ଵଂ ନ ଚାସ୍ତିତ୍ଵଂ ନ ଚୈତତ୍ ସମ୍ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଏଭଳି ଦ୍ରବ୍ୟର ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱଭାବ ହେବାରୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଅନନ୍ତତ୍ୱ କିମ୍ବା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିନଥାଏ, ଏହା କିଛି ସମ୍ଭବ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମଦଶକ୍ତିର୍ ଇଵ ଜ୍ଞାନମ୍ ଇତି ନାସ୍ମାସୁ ସିଧ୍ଯତି । ଦେହାଵଜ୍ଞାନତୋ ଽସ୍ମାକଂ ସ୍ଵପ୍ନଵତ୍ ତନ୍ ନ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ମଦର ଶକ୍ତି ଯେପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ଆମ ପାଖରେ ଦୃଢ଼ ହୁଏନି; କାରଣ, ଆମେ ଦେହକୁ ଅବହେଳା କରୁଛୁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଅସଲିକ ଅନୁଭୂତି, ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏତି ଚ ଦୃଶ୍ଯଶ୍ରୀସ୍ ସୈଵାନ୍ଯୈଵ ନଵୈଵ ଵା । ଇତ୍ଥଂ ଭଵେତ୍ ସମୁଚିତଂ କୃତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଚାନ୍ଯଥା
ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟର ଶୋଭା ଦେଖାଯାଏ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ପୁଣି ଦେଖାଯାଏ, ସେଟି ଏକାଇ ହେଉ କିମ୍ବା ଭିନ୍ନ କିମ୍ବା ନୂତନ ହେଉ। ଏଭଳି ଯାହା ଉଚିତ, ସେହି କାମ ସଫଳ ହୁଏ; ଶାସ୍ତ୍ର ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ସୈଵୈତୀତ୍ଯ୍ ଅସମୁଲ୍ଲେଖଂ କଥଂ ନଷ୍ଟସ୍ଯ ସମ୍ଭଵଃ । ତଦ୍ରୂପାନ୍ଯେତି ଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଅନୁଭୂତାର୍ଥଗା ଵଯମ୍
ଯାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଥିରେ 'ଏହି ସେଇ' ବୋଲି ଭାବ କିପରି ଆସିପାରିବ? ଏହା ସେହି ରୂପକୁ ନେଇଥିବା ଠିକ୍, କାରଣ ଆମେ ଅନୁଭୂତ ବାସ୍ତବତାକୁ ମାନୁଛୁ।
ସୈଵ ଵ୍ଯୋମତଯୈଵାସୀଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅସତ୍ ସୈଵ ସା କଥମ୍ । ତଥୈଵ ଵ୍ଯୋମସଂସ୍ଥା ଚେନ୍ ନାଶଂ ତର୍ହି ନ ସା ଗତା
'ଏହି ସେଇ, ଆକାଶ ଭଳି ରହିଥିଲା' ବୋଲି କୁହିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ—ଯଦି ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ କିପରି ସେଇ ହେବ? ଯଦି ଏହା ଆକାଶରେ ରହିଛି, ତେବେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ, ଚାଲିଯାଇନାହିଁ।
କାର୍ଯକାରଣଯୋର୍ ଏକରୂପତୈଵଂ ଯଦା ତଦା । କାର୍ଯକାରଣତାଭାଵାଦ୍ ଐକ୍ଯମ୍ ଏଵାସ୍ମଦାଗମଃ
ଯେତେବେଳେ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକେ ଧରଣର ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ କାରଣ ଭାବ ନଥିବାରୁ, ଆମର ମତ ହେଉଛି — ସେଠାରେ କେବଳ ଏକତା ଅଛି।
ଶୂନ୍ଯଂ ତ୍ଵ୍ ଅନୁପଲମ୍ଭତ୍ଵଂ ଯଦ୍ ଗତଂ ନଷ୍ଟମ୍ ଏଵ ତତ୍ । ଅନ୍ଯସ୍ ତର୍ହି ଭଵେନ୍ ନାଶẖ କୀଦୃଶẖ କିଲ କଥ୍ଯତାମ୍
ଶୂନ୍ୟତା ମାନେ ଯାହାକୁ ଧରିପାରିବା ଯାଏନାହିଁ, ଯାହା ଚାଲିଗଲା ସେଟି ସତରେ ହରାଇଯାଏ। ନହେଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାଶ ଥାଏ କି, ତାହା କହିଦିଅ।
ନଷ୍ଟଂ ଭୂଯସ୍ ତଦ୍ ଉତ୍ପନ୍ନମ୍ ଇତି ତତ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଽତ୍ର କଃ । ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଵଶ୍ଯଂ ତେନେଦଂ ପୁନର୍ ଅନ୍ଯତ୍ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯଦି ଯାହା ହରାଇଯାଇଛି, ସେଟି ପୁଣି ଆସିଯାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ କଣ ନିଶ୍ଚିତତା ଅଛି? ନିଶ୍ଚୟ ଯାହା ହରାଇଯାଏ, ସେଟି ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏହିପରି ଅନ୍ୟଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ମଧ୍ଯମଧ୍ଯୋଦ୍ଯଦୁତ୍ସେଧଫଲାଦ୍ଯଵଯଵୈକିକା । ଆଦାହଂ ବୀଜସତ୍ତାସ୍ତି କାର୍ଯକାରଣତା କୁତଃ
ମଧ୍ୟ, ଉତ୍ତମ, ଉଦୟ, ଉନ୍ନତି, ଫଳ ଓ ଅଂଶ ଏହି ସବୁର ଅଲଗା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମାତ୍ର ଥିଲେ ଏବଂ ବୀଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନ ରହିଲେ, ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟ କାରଣ ଭାବ କେଉଁଠୁ ଆସିବ?
ଦେଶକାଲକ୍ରିଯାତ୍ମୈକଂ ଯଥାଦୃଷ୍ଟମ୍ ଇହ ସ୍ଥିତମ୍ । ବୀଜମ୍ ଏଵୈକକମ୍ ଅତୋ ନ ଘଟḫ ପଟକାର୍ଯକୃତ୍
ଏଠାରେ ଯେପରି ଦେଶ, କାଳ, କ୍ରିୟା ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ସେ ଏକାତ୍ମ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେପରି ଏଠି କେବଳ ଏକଟି ବୀଜ ଅଛି; ତେଣୁ ଘଡ଼ା କିମ୍ବା କପଡ଼ା ତାଙ୍କର କାରଣ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଦର୍ଶନଵିଶ୍ରାନ୍ତେ ନାମ୍ନି ଭେଦୋ ନ ଵସ୍ତୁନି । ପରମାର୍ଥମଯେ ତେନ ଵିଵାଦେନ କିମ୍ ଅତ୍ର ନଃ
ସମସ୍ତ ମତ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ନାମ କିମ୍ବା ବସ୍ତୁରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ରହେନାହିଁ; ଏହି ପରମ ସତ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ବିବାଦ କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ ଅଛି?
ଇଦଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ତଦ୍ରୂପତ୍ଵାଦ୍ ଵିଚାରତଃ । ଵ୍ଯୋମାଭଂ ବୋଧତାମାତ୍ରମ୍ ଅନୁଭୂତିପ୍ରମାଣତଃ
ଏହା ଶାନ୍ତ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ଏପରି; ଏହା ଆକାଶ ପରି, କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତି, ଯାହାକୁ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରି ଜଣାଯାଏ।
ଯଥୈତନ୍ ନାନୁଭୂତଂ ସଦ୍ ଯଥୈତନ୍ ନାନୁଭୂଯତେ । ଯଥୈତତ୍ ସିଦ୍ଧିମ୍ ଆପ୍ନୋତି ତଦ୍ ଇଦଂ କଥ୍ଯତେ କ୍ରମାତ୍
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଭବ ହୋଇନଥିଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ ହେଉନାହିଁ, ଯେପରି ଏହା ନିଜ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେପରି ଏହାକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ମହାକଲ୍ପାନ୍ତ ଉନ୍ନଷ୍ଟେ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯମଣ୍ଡଲେ । ଆମହାଦେଵପର୍ଯନ୍ତଂ ସମନୋବୁଦ୍ଧିକର୍ମଣି
ବଡ଼ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ଦୃଶ୍ୟମାନ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ—ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ଦେବତାମାନେ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଵ୍ଯୋମନ୍ଯ୍ ଅପି ଶମଂ ଯାତେ କାଲେ ଽପ୍ଯ୍ ଅକଲିତସ୍ଥିତୌ । ଵାଯାଵ୍ ଅପି କ୍ଵାପି ଗତେ ତେଜସ୍ଯ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅସ୍ଥିତେ
ଯେତେବେଳେ ଆକାଶ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସମୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ନିର୍ବିକାର ହୋଇଯାଏ, ବାୟୁ କେଉଁଠି ଚାଲିଯାଏ, ଓ ଅଗ୍ନି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ—
ତମସ୍ଯ୍ ଉପଗତେ ଧ୍ଵଂସଂ ଵାର୍ଯାଦୌ ସୁଚିରଂ କ୍ଷତେ । ଅଲମ୍ ଅନ୍ତମ୍ ଅନୁପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଵଶବ୍ଦାର୍ଥସଞ୍ଚଯେ
ଅନ୍ଧକାର ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂତମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ନାମ ଓ ରୂପର ଶେଷ ସମୟ ଆସିଯାଏ—
ଶିଷ୍ଯତେ ଶାନ୍ତବୋଧାତ୍ମ ସଦ୍ ଅଚ୍ଛଂ ବୋଧ୍ଯଵର୍ଜିତମ୍ । ଅନାଦିନିଧନଂ ବୋଧ୍ଯଂ କିମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅମଲମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ତେବେ ଯାହା ରହିଯାଏ, ସେହିଏ ଶାନ୍ତ ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା—ଏହା ସତ୍ୟ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ଏହା ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ଏକ ନିର୍ମଳ ଓ ଅବିନାଶୀ ଜ୍ଞାନ।
ଅଵାଚ୍ଯମ୍ ଅନଭିଵ୍ଯକ୍ତମ୍ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ଅନାମକମ୍ । ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମକଂ ଶୂନ୍ଯଂ ସଦ୍ ଅସଚ୍ ଚ ପରଂ ପଦମ୍
ଏହା କହିପାରିବା ନୁହେଁ, ଦେଖିପାରିବା ନୁହେଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅପରିଚୟ, ନାମହୀନ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ, ଶୂନ୍ୟ, ଥିବା ଓ ନଥିବା ଦୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶା।
ତନ୍ ନ ଵାଯୁର୍ ନ ଚାକାଶଂ ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦି ନ ଶୂନ୍ଯକମ୍ । ନ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅଥ ସର୍ଵାତ୍ମ କିମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯତ୍ ପରଂ ନଭଃ
ଏହା ବାୟୁ ନୁହେଁ, ଆକାଶ ନୁହେଁ, ବୁଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଏହା ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ କିଛି ନୁହେଁ, ଶୂନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିଛି ନୁହେଁ, ତଥାପି ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା; ଏହା ଅନ୍ୟ କିଛି, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆକାଶ।
ତଦ୍ଵିଦା ତତ୍ପଦସ୍ଥେନ ତନ୍ ମୁକ୍ତେନାନୁଭୂଯତେ । ଅନ୍ଯୈẖ କେଵଲମ୍ ଆମ୍ନାତୈର୍ ଆଗମୈର୍ ଏଵ ଵର୍ଣ୍ଯତେ
ଏହି ଦଶାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହିଥିରେ ବସିଥିବା ଓ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଏହିକୁ କେବଳ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ନ କାଲୋ ନ ତମୋ ନାତ୍ମା ନ ସନ୍ ନାସନ୍ ନ ଦେଶଦିକ୍ । ନ ମଧ୍ଯମ୍ ଏତଯୋର୍ ନାନ୍ତୋ ନ ବୋଧୋ ନାପ୍ଯ୍ ଅବୋଧିତମ୍
ଏଠାରେ ସମୟ ନାହିଁ, ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ, ଆତ୍ମା ନାହିଁ, ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା ନାହିଁ, ଦିଗ୍ବା ଦେଶ ନାହିଁ; ଏହାର ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଶେଷ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
କିମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଅତ୍ଯଚ୍ଛଂ ଚ ବୁଧ୍ଯତେ ବୋଧପାରଗୈଃ । ଶାନ୍ତସଂସାରଵିସରୈḫ ପରାଂ ଭୂମିମ୍ ଉପାଗତୈଃ
ଏହା କିଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଯାହାକୁ ସେମାନେ ବୁଝିପାରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନର ସମୁଦ୍ର ପାର କରିଛନ୍ତି, ସଂସାରର ବିଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧା ମଯୈତେ ତୁ ଯେ ଽର୍ଥାସ୍ ସର୍ଵେ ଽତ୍ର ତେ ସ୍ଥିତାଃ । ଅସ୍ମଦ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯାପରିଚ୍ଛେଦ୍ଯାସ୍ ସୋମ୍ଯାମ୍ବୋଧେର୍ ଇଵୋର୍ମଯଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ନିଷେଧ କରିଛି, ସେଗୁଡିକ ଏଠି ଅଛି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆମର ବୁଦ୍ଧିରେ ଧରାପଡ଼ୁନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ଶାନ୍ତ ସାଗରରେ ତରଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଧରିହେବାକୁ ନୁହେଁ।
ଯଥାସ୍ଥିତଂ ସ୍ଥିତାସ୍ ସର୍ଵେ ଭାଵାସ୍ ତତ୍ର ତଥା ଯଥା । ଅନୁତ୍କୀର୍ଣା ମହାସ୍ତମ୍ଭେ ଵିଵିଧାସ୍ ସାଲଭଞ୍ଜିକାଃ
ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ସେଠାରେ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି; ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ସ୍ତମ୍ଭରେ ବିଭିନ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଚଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଏଵଂ ତତ୍ର ସ୍ଥିତାସ୍ ସର୍ଵେ ଭାଵାସ୍ ତତ୍ର ନ ଚ ସ୍ଥିତାଃ । ଅସର୍ଵାତ୍ମୈଵ ସର୍ଵାତ୍ମ ତଦ୍ ଏତଦ୍ ଅତଦ୍ ଏଵ ଚ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ସେଠାରେ ଅଛି, ତଥାପି ନାହିଁ; ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ ନାହିଁ, ତଥାପି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର; ଏହା ଏହି ଓ ନୁହେଁ ଦୁହେଁ।
ପଦଂ ଯଥୈତତ୍ ସର୍ଵାତ୍ମ ସର୍ଵାର୍ଥପରିଵର୍ଜିତମ୍ । ଯଥାଵତ୍ ତତ୍ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ତତ୍ରୈକପରିଣାମିନଃ
ଯେପରି ଏହି ପଦ ହେଉଛି ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁରୁ ଶୂନ୍ୟ, ଏହି ପଦକୁ ଯେଉଁମାନେ ସେଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକତା ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ସର୍ଵାର୍ଥାସ୍ତମଯେ ଜାତେ ସର୍ଵାର୍ଥରହିତଂ ପଦମ୍ । ସର୍ଵାର୍ଥପରିପୂର୍ଣଂ ଚ ତଦ୍ ଆଦ୍ଯଂ ପରିଦୃଶ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁରୁ ଶୂନ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ପଦକୁ ଦେଖାଯାଏ।