ବୋଧସ୍ଯାନନ୍ତରୂପସ୍ଯ ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵାତ୍ମନାତ୍ମନି । ଜଗଚ୍ଚିତ୍ତାଦିତା ଭାତି ପିଣ୍ଡବନ୍ଧẖ କିଲାତ୍ର କଃ
ଯେଉଁ ଚେତନାର ଆଉ କୌଣସି ରୂପ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ନିଜେ ନିଜରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଜଗତ, ମନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବନା ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଦେହୀ ବନ୍ଧନ କେଉଁଠି ଅଛି?
ବୋଧବୋଧନମ୍ ଏଵେଦଂ ଜଗଚ୍ ଚିତ୍ତମ୍ ଇଵୋଦିତମ୍ । ତଦ୍ ଏଵାସ୍ତଙ୍ଗତଂ ବୋଧାତ୍ ପିଣ୍ଡବନ୍ଧସ୍ଯ କାସ୍ତିତା
ଏହି ଜଗତ କେବଳ ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଯେପରି ମନର ଅବସ୍ଥା; ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଚେତନା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଦେହୀ ବନ୍ଧନର କଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିନଥାଏ।
ଜହାତି ପିଣ୍ଡକାଠିନ୍ଯଂ ଜଗତ୍ ସ୍ଵପ୍ନାଵବୋଧତଃ । ପରାଂ ପେଲଵତାମ୍ ଏତି ହେମ ଦ୍ରୁତମ୍ ଇଵାଗ୍ନିନା
ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଗଳିଗଲା ସୁନା ତାହାର ଦୃଢ଼ ଆକୃତି ଛାଡ଼ି ଏକଦମ ତରଳ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଏହି ସଂସାରଟି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ଜାଗୃତିକୁ ଆସିଲେ ତାହାର ଗଢ଼ିତ ଦୃଢତାକୁ ଛାଡ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ଯଥାସ୍ଥିତୋ ବୋଧ ଏଵ ଘନତାମ୍ ଏଷ ଗଚ୍ଛତି । ଵିନୈଵ ଦେଶକାଲାଭ୍ଯାଂ ତୌ ଵିନିର୍ମାଯ ହେମଵତ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନଟି ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଘନ ରୂପ ନେଇଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ସମୟର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଯେପରି ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ଉପାଦାନ ତିଆରି ହେଉଛି।
ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଏଵଂ ଵିଚାରେଣ ସ୍ଵପ୍ନାଭେ ପେଲଵେ ସ୍ଥିତେ । କ୍ଷୀଯମାଣେ ଶରତ୍କାଲେ ଇଵୈତି ତନୁତାଂ ରସଃ
ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏପରି ବିଚାର କଲେ, ସ୍ୱପ୍ନ ସଦୃଶ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥା ରହିଲେ ଓ ତାହା ଦୀରେ ଦୀରେ କମିଯିବାରେ, ଚେତନା ଶରତ୍କାଳର ରସ ପରି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଏ।
ପରାଂ ପେଲଵତାଂ ଯାତା ଦୃଶ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯସ୍ ସ୍ଥିତା ଅପି । ସ୍ଵପ୍ନା ଇଵ ପରିଜ୍ଞାତା ନ ସ୍ଵଦନ୍ତେ ଵିଵେକିନଃ
ଦୃଶ୍ୟ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟତା ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାନ୍ତି; ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଯେଉଁଠି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିହେବାରେ, ବିବେକୀ ଲୋକଙ୍କୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।
କ୍ଵ କିଲ ସ୍ଵାନ୍ତଵିଶ୍ରାନ୍ତିẖ କ୍ଵୈତଦ୍ ଵିଷଯଵେଦନମ୍ । ସୁଷୁପ୍ତଜାଗ୍ରତୋର୍ ଐକ୍ଯଂ କ୍ଵ ଚ୍ଛାଯାତପଯୋẖ କ୍ଵ ଵା
କେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁଠି ବାହ୍ୟ ବିଷୟର ଅନୁଭୂତି? ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଓ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାର ଏକତା କେଉଁଠି? ଛାୟା ଓ ଧୂପର ଭିନ୍ନତା କେଉଁଠି?
ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଦଶା ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଅଭ୍ରାନ୍ତିସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମନିଷ୍ଠତା । କଥଂ ସଦସତୋର୍ ଐକ୍ଯଂ ଭ୍ରାନ୍ତାଭ୍ରାନ୍ତାତ୍ମନୋର୍ ଭଵେତ୍
ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅବସ୍ଥା ଭ୍ରମ; ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ହେଉଛି ଭ୍ରମ ନୁହେଁ। ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ଭ୍ରମିତ ଓ ଅଭ୍ରମିତ ଆତ୍ମାର ଏକତା କିପରି ସମ୍ଭବ?
ଚିତ୍ତମାତ୍ରେ ଭ୍ରାନ୍ତିମାତ୍ରେ ସ୍ଵପ୍ନମାତ୍ରାତ୍ମନି ସ୍ଥିତେ । ଜଗତୀହ ପଦାର୍ଥେଭ୍ଯସ୍ ସତ୍ଯବୁଦ୍ଧିର୍ ନିଵର୍ତତେ
ଯେତେବେଳେ କେବଳ ମନ, କେବଳ ଭ୍ରମ ଓ ସ୍ୱପ୍ନମୟ ଆତ୍ମା ଅଛି, ସେତେବେଳେ ଏହି ସଂସାରର ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିବା ଭାବନା ଅପସାରିଯାଏ।
କସ୍ଯ ସ୍ଵଦନ୍ତେ ଽସତ୍ଯାନି କଥମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅମହାମତେଃ । ମୃଗତୃଷ୍ଣାଜଲାନୀଵ ଦୃଶ୍ଯାନ୍ଯ୍ ଅପି ପୁରସ୍ସ୍ଥିତେଃ
ଅସତ୍ୟ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବ? ମୃଗତୃଷ୍ଣାର ପାଣି ଯେପରି ଆଗରେ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପିଇଲେ ତୃଷ୍ଣା ମିଟେନି, ସେପରି।
ସତ୍ଯବୁଦ୍ଧୌ ଵିଲୀନାଯାଂ ଜଗତ୍ ପଶ୍ଯତି ଶାନ୍ତଧୀଃ । ଜଲଦୀପାଂଶୁଜାଲାଭମ୍ ଅପିଣ୍ଡାତ୍ମାମ୍ବରାତ୍ମକମ୍
ଯେତେବେଳେ ମନ ନିଜର ସତ୍ୟ ବୁଝିବାରେ ଏକତାରେ ଲୀନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଶାନ୍ତ ମନ ଏହି ସଂସାରକୁ ଜଳ, ଦୀପ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଏକ ଆଲୋକର ଜାଲ ଭାବେ ଦେଖେ, ଯାହାର କୌଣସି ନିଜସ୍ୱ ଆକୃତି ନାହିଁ, ଏହା ଶୂନ୍ୟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ।
ଜଗତୋ ଽଵସ୍ତୁନଶ୍ ଶୂନ୍ଯାତ୍ ପରିଜ୍ଞାନାନ୍ ନିଵର୍ତତେ । ଚିତ୍ତଭ୍ରମାତ୍ମନୋ ଭ୍ରାନ୍ତିରୂପା ସ୍ଵଦନଭାଵନା
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଏହି ସଂସାରର ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଅସାରତାକୁ ବୁଝିଯାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହା ପାଇଁ ଆସକ୍ତି ଶେଷ ହୁଏ; ମନର ଭ୍ରମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନିଜର ଭାବନା କେବଳ ଏକ ମିଥ୍ୟା ଆନନ୍ଦର ଭ୍ରମ ମାତ୍ର।
ଯଦ୍ ଅଵସ୍ତ୍ଵ୍ ଇତି ଵିଜ୍ଞାତଂ ତତ୍ରୋପାଦେଯତା କୁତଃ । କେନ ସ୍ଵପ୍ନଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ସ୍ଵପ୍ନହେମାଭିଗମ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ କିଛି ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେଥିରେ ଆସକ୍ତି କିପରି ହେବ? ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ, କିଏ ସ୍ୱପ୍ନର ସୁନା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିବ?
ସ୍ଵପ୍ନାଦ୍ ଇଵ ପରିଜ୍ଞାତାଦ୍ ରସୋ ଦୃଶ୍ଯାନ୍ ନିଵର୍ତତେ । ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଦଶାଦୋଷଗ୍ରନ୍ଥିଚ୍ଛେଦḫ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ ତାହାର ଆନନ୍ଦ ହରାଯାଏ, ସେପରି ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁରେ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ; ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାର ଦୋଷର ଗଠି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ।
ନୀରସଶ୍ ଶାନ୍ତମନନୋ ନିର୍ଵାଣାହଙ୍କୃତିẖ କୃତୀ । ଵୀତରାଗୋ ନିରାଯାସଶ୍ ଶାନ୍ତସ୍ ତିଷ୍ଠତି ବୁଦ୍ଧଧୀଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟର ମନ ଶାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଅହଂକାର ଶମିତ, କାମନା ହୀନ, ଚେତନା ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ସେ ନିର୍ବିକାର ଓ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ।
ରସେ ନୀରସତାଂ ଯାତେ ଵାସନା ପ୍ରଵିଲୀଯତେ । ଶିଖାଯାଂ ପ୍ରଵିଲୀନାଯାଂ ପ୍ରଦୀପସ୍ଯାଂଶଵୋ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତି ଶୁନ୍ୟ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ଶମିତ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ଦୀପର ଶିଖା ନିଶ୍ଵାସିଲେ ତାହାର ଆଲୋକ ହରାଏ।
ବୋଧାଦ୍ ଦୀପାଂଶୁଜାଲାଭମ୍ ଅଘନଂ ଵ୍ଯୋମ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଭ୍ରାନ୍ତିରୂପଂ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରଂ ଯଥା
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆଲୋକର ମାଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ; ସମସ୍ତ ସଂସାର ମାୟାର ରୂପ, ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ଦେଖାଯାଏ।
ନୈଵାତ୍ମାନଂ ନ ଚାକାଶଂ ନ ଶୂନ୍ଯଂ ନ ଚ ଵେଦନମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତପରିଣାମେନ ପଶ୍ଯନ୍ ପଶ୍ଯତି ତତ୍ ପଦମ୍
ସେ ନ ନିଜକୁ, ନ ଆକାଶକୁ, ନ ଶୂନ୍ୟତାକୁ, ନ ଜ୍ଞାନକୁ ଦେଖେ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେଇ ପରମ ଦଶାକୁ ଦେଖିଥାଏ।
ଯତ୍ର ନାତ୍ମା ନ ଶୂନ୍ଯଂ ଚ ନ ଜଗତ୍ କଲନା ନ ଚ । ନ ଚିତ୍ତଦୃଶ୍ଯୋଦଯଧୀସ୍ ସର୍ଵଂ ଚାସ୍ତି ଯଥାସ୍ଥିତମ୍
ଯେଉଁଠି ନ ଆତ୍ମା ଅଛି, ନ ଶୂନ୍ୟତା ଅଛି, ନ ଏହି ସଂସାରର ଭାସ ଅଛି, ନ ମନ ବା ଜଗତର ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସେଠି ସବୁ କିଛି ଯେମିତି ଅଛି, ସେମିତି ରହିଯାଏ।
ଭୂମ୍ଯାଦିତାଜ୍ଞସମ୍ବୁଦ୍ଧା ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଅସ୍ତମ୍ ଉପାଗତା । ଜ୍ଞସ୍ଯ ଶୂନ୍ଯୈଵ ସମ୍ପନ୍ନା ସଂସ୍ଥିତାପି ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଯେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟତାରେ ଲୟ ହେବା ପରେ, ଦେଖାକୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହି ଜଗତରେ ନାହିଁ।
ଭଵତ୍ଯ୍ ଏକସମାଧାନସ୍ ସୋମ୍ଯାତ୍ମା ଵ୍ଯୋମନିର୍ମଲଃ । ତିଷ୍ଠତ୍ଯ୍ ଅପଗତାସଙ୍ଗସ୍ ସ୍ଥିତ ଏଵାପ୍ଯ୍ ଅସତ୍ସମଃ
ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମା ଆକାଶ ପରି ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା ପରି ରହିଯାଏ।
ଅସ୍ତଙ୍ଗତମନା ମୌନୀ ନିରୋଧପଦଵୀଂ ଗତଃ । ତୀର୍ଣସ୍ ସଂସାରଜଲଧେẖ କର୍ମଣାମ୍ ଅନ୍ତମ୍ ଆଗତଃ
ଯେଉଁଠି ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ନିରବ ହୋଇଯାଏ, ନିରୋଧର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ସେଠି ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରି, କର୍ମର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।
ତନୁଭୁଵନଗଗନଗିରିଗଣକରଣପରଂ ପରମମ୍ ଅଜ୍ଞାନମ୍ । ଵିଗଲତି ଗଲିତେ ତସ୍ମିନ୍ ସକଲମ୍ ଇଦଂ ଵିଦ୍ଯମାନମ୍ ଅପି
ଦେହ, ସଂସାର, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ମିଶିଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଜ୍ଞାନ ଯେତେବେଳେ ଗଳିଯାଏ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଶାନ୍ତତରାନ୍ତẖକରଣୋ ଗଲିତଵିକଲ୍ପସ୍ ସ୍ଵରୂପସାରମଯଃ । ପରମଶମାମୃତତୃପ୍ତସ୍ ତିଷ୍ଠତି ଵିଦ୍ଵାନ୍ ନିରାଵରଣଃ
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିର ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ମଳ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଉଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିର ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କୌଣସି ଆବରଣ ବିନା ରହିଥାଏ।
ବୋଧୋ ଜଗଦ୍ ଇଵାଭାତି ମୁନେ ଯେନ କ୍ରମେଣ ହେ । ତଂ କ୍ରମେଣ କ୍ରମଂ ବ୍ରୂହି ଭୂଯୋ ଽବୋଧନିଵୃତ୍ତଯେ
ହେ ମୁନି, ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର କ୍ରମକ୍ରମେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେଇ କ୍ରମକୁ ଆଉଥରେ ଏକ ଏକ କରି କହ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର ହେବ।
ଦକ୍ଷସ୍ଯେଵ ଵିମୂଢସ୍ଯ ଯଦ୍ ଦୃଷ୍ଟୌ ତତ୍ ସ୍ଵଚେତସି । ଯନ୍ ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ ତଚ୍ ଚିତ୍ତେ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲ୍ପତରସ୍ମୃତେଃ
ଦକ୍ଷ କିମ୍ବା ଅଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ଯାହା ଦେଖିଥାଏ, ସେଠି ତାଙ୍କର ମନରେ ରହିଥାଏ; ଯାହା ଦେଖିନଥାଏ, ସେଠି ମନରେ ଆସେନାହିଁ, କାରଣ ତାହାର ସ୍ମୃତି ଅତି କମ୍।
ଭଵ୍ଯḫ ପଶ୍ଯତି ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥମ୍ ଏଵ ପୂର୍ଵାପରାନ୍ଵିତମ୍ । ନ ଦୃଷ୍ଟିଵିଷଯଂ ଵସ୍ତୁ ଯତ୍ ପଶ୍ଯତି କରୋତି ତତ୍
ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ, ତାହାର ପୂର୍ବ ଓ ପରେ କହାଯାଇଥିବା ସହିତ, ଭଲଭାବେ ବୁଝନ୍ତି; ସେ କେବଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଜିନିଷ ଦେଖି କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭଵ୍ଯାନୁଷ୍ଠାନନିଷ୍ଠସ୍ ସଞ୍ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥୈକମନା ମୁନିଃ । ଭୂତ୍ଵୋପଦେଶଂ ତ୍ଵମ୍ ଇମଂ ଶୃଣୁ ଶ୍ରଵଣଭୂଷଣମ୍
ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ମନ ଥିବା ମୁନି, ଏପରି ହୋଇ, ଏହି ଶିକ୍ଷାକୁ ଶୁଣ, ଯାହା କାନ ପାଇଁ ଶୋଭା।
ଇଯଂ ଦୃଶ୍ଯଭରଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ନନ୍ଵ୍ ଅଵିଦ୍ଯେତି ଯୋଚ୍ଯତେ । ଵସ୍ତୁତୋ ଵିଦ୍ଯତେ ନୈଷା ତାପନଦ୍ଯାଂ ଯଥା ପଯଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟର ଭାର ଭ୍ରମକୁ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତଥାପି, ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଅଛି ନାହିଁ, ଯେପରି ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ପାଣି ନଥାଏ।
ଉପଦେଶ୍ଯୋପଦେଶାର୍ଥମ୍ ଏନାଂ ମଦୁପରୋଧତଃ । ସତ୍ଯାମ୍ ଇଵ କ୍ଷଣଂ ତାଵଦ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତାମ୍ ଇଦମ୍
ଉପଦେଶ ଦେବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଯଦ୍ୟପି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିରାକୃତ; କିଛି ସମୟ ପାଇଁ, ସତ୍ୟ ଭାବେ ଧରି, ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣ।