ତେ ସ୍ଵପ୍ନଜାଗରାẖ କେଚିତ୍ କେଚିତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପଜାଗରାଃ । କେଚିତ୍ କେଵଲଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଥାସ୍ ଚିରଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଥିତାḫ ପରେ
କେହି ଲୋକ ଶ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ସଚେତନ ଅଛନ୍ତି, କେହି ମନରେ କଳ୍ପନା କରି ସଚେତନ ଅଛନ୍ତି, କେହି କେବଳ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ଆଉ କେହି ବହୁତ ଦିନ ଧରି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଘନଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଥିତାଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନାସ୍ ତଥେତରେ । କ୍ଷୀଣଜାଗରକାẖ କେଚିଜ୍ ଜୀଵାସ୍ ସପ୍ତଵିଧାସ୍ ସ୍ମୃତାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଗଭୀର ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, କେହି ଜାଗ୍ରତ ଓ ଶ୍ୱପ୍ନ ଦୁହିଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, କେହି ତ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି; ଏଭଳି ଜୀବମାନେ ସାତ ପ୍ରକାରର ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ।
ଏତେଷାଂ ଭଗଵନ୍ ଭେଦୋ ବୋଧାଯ ମମ କଥ୍ଯତାମ୍ । ଜୀଵାନାଂ ସପ୍ତରୂପାଣାଂ ଜଲାନାମ୍ ଅର୍ଣଵେଷ୍ଵ୍ ଇଵ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସାତ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନତା ମୋତେ ବୁଝାଇଦିଅ, ଯେପରି ଉପସାଗରରେ ଜଳମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଥାଏ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ପ୍ରାକ୍ତନେ କଲ୍ପେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଜ୍ ଜଗତି କ୍ଵଚିତ୍ । କେଚିତ୍ ସୁପ୍ତାସ୍ ସ୍ଥିତା ଦେହୈର୍ ଜୀଵା ଜୀଵିତଧର୍ମିଣଃ
କେତେକ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ, କେତେକ ଜଗତରେ, କେତେବେଳେ କିଛି ଜୀବ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଶୁଅଁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରି ରହିଯାନ୍ତି।
ଯେ ସ୍ଵପ୍ନମ୍ ଅଭିପଶ୍ଯନ୍ତି ତେଷାଂ ସ୍ଵପ୍ନମ୍ ଇଦଂ ଜଗତ୍ । ଵିଦ୍ଧି ତେ ହି ଖଲୂଚ୍ଯନ୍ତେ ଜୀଵକାସ୍ ସ୍ଵପ୍ନଜାଗରାଃ
ଯେମାନେ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସଂସାରଟି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି। ଏମିତି ଲୋକମାନେ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଦୁଇଁ ଅବସ୍ଥାରେ ବସୁଥିବା ଜୀବ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ।
କ୍ଵଚିଦ୍ ଏଵ ପ୍ରସୁପ୍ତାନାଂ ଯସ୍ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଉତ୍ଥିତଃ । ଵିଷଯେ ସୋ ଽଯମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ତେଷାଂ ସ୍ଵପ୍ନନରା ଵଯମ୍
କେବେ କେବେ ଯେଉଁମାନେ ଘୁମେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାରି ସ୍ୱପ୍ନ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଆମ ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ଅନୁଭବର ବିଷୟ, ଏବଂ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ଲୋକ।
ତେଷାଂ ଚିରତଯା ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସ ଜାଗ୍ରତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉପାଗତଃ । ସ୍ଵପ୍ନଜାଗରକାସ୍ ତେ ତୁ ଜୀଵା ଯେ ତଦ୍ଗତାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେବା ପରେ ସ୍ୱପ୍ନଟି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ; ଯେଉଁମାନେ ସେହି ସ୍ୱପ୍ନ-ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ 'ସ୍ୱପ୍ନ-ଜାଗ୍ରତ' ଜୀବ।
ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵଗସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଦ୍ଯତେ । ତେନ ସ୍ଵପ୍ନଵତାଂ ତେଷାଂ ଵଯଂ ସ୍ଵପ୍ନନରାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ଯେହেতୁ ସବୁଠାରେ ଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଏକ ଚେତନା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି, ତେଣୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନର ଲୋକ ଭାବେ ଅଛୁ।
ଯେଷୁ କଲ୍ପେଷୁ ତେ ଜାତାẖ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ କଲ୍ପକଲ୍ପନାଃ । ଯଦି ତାସ୍ ତତ୍ କଥଂ ତେଷାଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାନାମ୍ ଅଵସ୍ଥିତିଃ
ଯେଉଁ ସମୟରେ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେ ସମୟର କଳ୍ପନାମାନେ ଶେଷ ହୋଇଯାଉଛି। ଯଦି ଏମିତି ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନେ ସଚେତନ ହେବା ପରେ କେମିତି ରହିପାରିବେ?
ଇହ ସ୍ଵପ୍ନଭ୍ରମାତ୍ ତେ ତୁ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଵା ଵିନିଦ୍ରତାମ୍ । ପ୍ରାପ୍ଯ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ତେ ଦେହାଂସ୍ ତଥୈଵାନ୍ଯାଞ୍ ଶ୍ରଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଏଠାରେ ସ୍ୱପ୍ନର ଭ୍ରମରେ ସେମାନେ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ସଚେତନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦେହକୁ କଳ୍ପନା କରି, ସେମାନେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତଥୈଵାନ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଜଗତ୍କଲ୍ପଂ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ । କଲ୍ପନାଭାସନଭସୋ ନ ହି ସଙ୍କଟତା ଭଵେତ୍
ଏହିପରି, ସେମାନେ ଆଉ ଏକ କଳ୍ପିତ ଜଗତକୁ ଦେଖନ୍ତି। କଳ୍ପନାର ଆଭାସ ଆକାଶରେ କେବେ ଅବରୋଧ ହୁଏନାହିଁ।
ସ୍ଵକଲ୍ପନାତ୍ମକଜଗଜ୍ଜୀର୍ଣୋଦୁମ୍ବରକୀଟକାଃ । ସ୍ଵପ୍ନଜାଗରକାḫ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ ଶୃଣୁ ସଙ୍କଲ୍ପଜାଗରାନ୍
ନିଜ କଳ୍ପନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଜଗତରେ, ପକା ଡୁମୁର ଗଛର କୀଟମାନେ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱପ୍ନ-ଜାଗ୍ରତ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏବେ କଳ୍ପନାରେ ଜାଗ୍ରତ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ ପ୍ରାକ୍ତନେ କଲ୍ପେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଜ୍ ଜଗତି କ୍ଵଚିତ୍ । ଅନିଦ୍ରାଲଵ ଏଵାନ୍ତସ୍ ସଙ୍କଲ୍ପୈକପରାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ପୂର୍ବ କିଛି ଯୁଗରେ, ଏହି ସଂସାରର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ, କେହିମାନେ ନିଦ୍ରା ବିନା ମନରେ ସଚେତନ ରହି, କେବଳ ଚିନ୍ତାର ଶକ୍ତିରେ ଲୀନ ହୋଇଥିଲେ।
ଧ୍ଯାନାଦ୍ ଵିଲୁଠିତା ଵାଥ ମନୋରାଜ୍ଯଵଶାନୁଗାଃ । ସଙ୍କଲ୍ପଦାର୍ଢ୍ଯମ୍ ଆପନ୍ନା ଗଲିତାଗ୍ରାନୁଭୂତଯଃ
କେହିମାନେ ଧ୍ୟାନରୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ; ସେମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଦୃଢତା ଲାଭ କରିଥିଲେ, ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତିଗୁଡ଼ିକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସଙ୍କଲ୍ପ ଏଵ ଜାଗ୍ରତ୍ତ୍ଵଂ ଯେଷାଂ ଚିରତଯା ଗତଃ । ତତ୍ରାସ୍ତମିତଚେଷ୍ଟାନାଂ ତେ ହି ସଙ୍କଲ୍ପଜାଗରାଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜାଗ୍ରତା କେବଳ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲା, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ମାତ୍ର ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ ରହିଲେ।
କଲ୍ପନୋପଶମେ ଭୂଯସ୍ ତମ୍ ଅନ୍ଯଂ ଵା ଶ୍ରଯନ୍ତି ତେ । ଦେହଂ ତେଷାଂ ଵଯମ୍ ଇମେ ସଙ୍କଲ୍ପପୁରୁଷାସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
କଳ୍ପନା ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ଏହିମାନେ—ଆମେ ମାନେ ଚିନ୍ତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁରୁଷ।
ସଙ୍କଲ୍ପଜାଗରାḫ ପ୍ରୋକ୍ତା ଏତେ ସଙ୍କଲ୍ପଶାଯିନଃ । ଜୀଵା ଜୀଵିତହେଵାକାଶ୍ ଶୃଣୁ କେଵଲଜାଗରାନ୍
ଏମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଭାବନାରେ ସଚେତନ ଓ ଭାବନାରେ ଶୟନ ଥିବା ଜୀବମାନେ; ଏମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ଆକାଶରେ ବଞ୍ଚୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏବେ ମାତ୍ର ସଚେତନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ପ୍ରାଥମ୍ଯେନାଵତୀର୍ଣାସ୍ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ବୃଂହିତାତ୍ମନଃ । ପ୍ରୋକ୍ତାẖ କେଵଲଜାଗର୍ଯାḫ ପ୍ରାଗୁତ୍ପତ୍ତ୍ଯଵିକାସିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମେ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତର ଆତ୍ମାରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସେମାନେ ମାତ୍ର ସଚେତନ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅବିକାର ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ।
ଭୂଯୋଜନ୍ମାନ୍ତରଗତାସ୍ ତ ଏଵ ଚିରଜାଗରାଃ । କଥ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରୌଢିମ୍ ଆଯାତାẖ କାର୍ଯକାରଣଚାରିଣଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁନଃପୁନି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସଚେତନ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ପ୍ରଉଢ଼ତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଖେଳରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି।
ତ ଏଵ ଦୁଷ୍କୃତାଵେଶାଜ୍ ଜଡାସ୍ ସ୍ଥାଵରତାଂ ଗତାଃ । ଘନଜାଗ୍ରତଯḫ ପ୍ରୋକ୍ତା ଜାଗ୍ରତ୍ସୁ ଘନତାଂ ଗତାଃ
ଏହି ସେଇ ଲୋକମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଜଡ ହୋଇ, ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଗଢ଼ିଆ ସଚେତନ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସଚେତନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଯେ ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସତ୍ସଙ୍ଗବୋଧିତା ବୋଧମ୍ ଆଗତାଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵପ୍ନଵଜ୍ ଜାଗ୍ରଜ୍ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନା ଭଵନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଓ ସତ୍ସଙ୍ଗର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଦେଖନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।
ଯେ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସମ୍ବୋଧା ଵିଶ୍ରାନ୍ତାḫ ପରମେ ପଦେ । କ୍ଷୀଣଜାଗ୍ରତ୍ପ୍ରଭୃତଯସ୍ ତେ ତୁର୍ଯାଂ ଭୂମିକାମ୍ ଇତାଃ
ଯେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଗ୍ରତିକୁ ଅନୁଭବ କରି, ପରମ ପଦରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜାଗ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି; ସେମାନେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଇତି ସପ୍ତଵିଧୋ ଭେଦୋ ଜୀଵାନାଂ କଥିତସ୍ ତଵ । ସମୁଦ୍ରାଣାମ୍ ଇଵ ମଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଶ୍ରେଯḫପରୋ ଭଵ
ଏଭଳି ଜୀବମାନଙ୍କର ସାତ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନତା ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଏହାକୁ ବୁଝି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହେଅ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ରମାନେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଭ୍ରାନ୍ତିଂ ପରିତ୍ଯଜ ଜଗଦ୍ଗଣନାତ୍ମିକାଂ ତ୍ଵଂ ବୋଧୈକରୂପଘନତାମ୍ ଅଲମ୍ ଆଗତୋ ଽସି । ଶୂନ୍ଯତ୍ଵଵର୍ଜିତମ୍ ଅଶୂନ୍ଯତଯା ଚ ମୁକ୍ତମ୍ ଏତଦ୍ ଦ୍ଵଯୈକ୍ଯକଵିମୁକ୍ତଵପୁସ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆଦ୍ଯମ୍
ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଗଣନା କରିବା ଭ୍ରମକୁ ଛାଡ଼; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ଏକତାର ଘନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛ। ଏହା ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଅଶୂନ୍ୟତା ଦୁହିଁରୁ ମୁକ୍ତ, ଏହି ଦୁଇଁର ଏକତା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଛି; ତୁମେ ମୂଳ ରୂପ।
କଥଂ କେଵଲଜାଗ୍ରତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅକାରଣମ୍ ଅକର୍ମକମ୍ । ପରାଦ୍ ଵିକସତି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗଗନାଦ୍ ଇଵ ପାଦପଃ
ଏହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ କିପରି କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଶୁଦ୍ଧ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ? ଏହା ତ ଆକାଶରୁ ଗଛ ବଢ଼ିଯିବା ପରି ଅସମ୍ଭବ।
ଅକାରଣଂ ମହାବୁଦ୍ଧେ ନ କାର୍ଯମ୍ ଉପଲଭ୍ଯତେ । ତଜ୍ ଜାଗ୍ରତẖ କେଵଲସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚିଦ୍ ଇହ ସମ୍ଭଵଃ
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ।
ତସ୍ଯାତୋ ଽସମ୍ଭଵାଦ୍ ଅନ୍ଯେ ଜୀଵଭେଦାସ୍ ସଜୀଵକାଃ । ସର୍ଵେ ନ ସମ୍ଭଵନ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ କାରଣାଭାଵଵିକ୍ଷତାଃ
ଏହିପରି ଉତ୍ପତ୍ତି ନ ହେବାରୁ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭିନ୍ନତା ଓ ଜୀବନ ସହିତ, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ନଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ।
ନେହ ପ୍ରଜାଯତେ କିଞ୍ଚିନ୍ ନେହ କିଞ୍ଚନ ନଶ୍ଯତି । ଉପଦେଶ୍ଯୋପଦେଶାର୍ଥଂ ଶବ୍ଦାର୍ଥକଲନୋଦଯଃ
ଏଠାରେ କିଛି ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ, କିଛି ନଶ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ। ଶବ୍ଦ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ କେବଳ ଶିକ୍ଷା ଓ ଉପଦେଶ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପିତ।
କẖ କରୋତି ଶରୀରାଣି ମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିଚେତନୈଃ । କୋ ମୋହଯତି ଭୂତାନି ସ୍ନେହରାଗାଦିବନ୍ଧନୈଃ
ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା କେଉଁଠି ଶରୀର ତିଆରି କରେ? ସ୍ନେହ, ଆସକ୍ତି ଓ ଏପରି ବନ୍ଧନରେ କେଉଁଠି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି?
ନ କଶ୍ଚିଦ୍ ଏଵ କୁରୁତେ ଶରୀରାଣି କଦାଚନ । ନ ମୋହଯତି ଭୂତାନି କଶ୍ଚିଦ୍ ଏଵ କଦାଚନ
କେହି କେବେ ଶରୀର ତିଆରି କରେନାହିଁ; କେହି କେବେ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରେନାହିଁ।