ବହିର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚ ବୋଧସ୍ଯ ଭାତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମୈଵାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିଭିଃ । ଅନ୍ତସ୍ତ୍ଵେନ ବହିଷ୍ଟ୍ଵେନ ଚୈଵାସ୍ଯ ମନସୋ ଯଥା
ବାହାର ଓ ଭିତର ଦୁଇଁଠି ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ନିଜେ ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ଯେପରି ମନ ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁହିଁଠି ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ବୋଧସ୍ଯାକାଶକଲ୍ପତ୍ଵାତ୍ କାଲାକାଶାଦି ତଦ୍ଵପୁଃ । ପଦାର୍ଥାଶ୍ ଚୈଵ ଖାତ୍ମାନସ୍ ସ୍ଵପ୍ନଵନ୍ ନାର୍ଥରୂପି ଖମ୍
ଜ୍ଞାନ ଆକାଶ ସଦୃଶ ଥିବାରୁ, ଏହାର ରୂପ ସମୟ, ଆକାଶ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିବ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ। ବସ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ସ୍ୱଭାବର, ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଆକାଶ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ନୁହେଁ।
ବାହ୍ଯାର୍ଥତାଂ ଚାନ୍ତରତ୍ଵଂ ବୋଧୋ ଽବୋଧଵଶାଦ୍ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନାସଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ହି ବୋଧତ୍ଵଂ ଗନ୍ତୁଂ ଶକ୍ତଂ ଜଡଂ କ୍ଵଚିତ୍
ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବରେ ଜ୍ଞାନ ମନେ ହେବା କେବେ ବାହ୍ୟ, କେବେ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଅସତ୍ୟ ଓ ଜଡ ଜିନିଷ କେବେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇପାରେ ନାହିଁ।
ବୋଧୋ ଦୃଶ୍ଯଦଶାଂ ନୈତି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵାପି ଚ ତାଂ ସ୍ଥିତିମ୍ । ସଦ୍ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ଏଵାସ୍ତେ ମନାଗ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏତି ନାନ୍ଯତାମ୍
ଜ୍ଞାନ କେବେ ଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ, ଏବଂ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହେନାହିଁ; ସତ୍ୟ ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ରହିଥାଏ, ଏକ ମାତ୍ର ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କିଛି ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ।
ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଶୁଦ୍ଧବୋଧୈକପରିଣାମେ କୃତୋଦଯେ । ବୋଧାବୋଧାର୍ଥଶବ୍ଦାନାଂ ସ୍ମୃତିର୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତମ୍ ଏଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଏକମାତ୍ର ଭାବେ ସ୍ଥିର ଓ ପ୍ରକାଶମାନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ 'ଜ୍ଞାନ' ଓ 'ଅଜ୍ଞାନ' ବୋଲି ଶବ୍ଦର ସ୍ମୃତି ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯିବ।
ଆତିଵାହିକଦେହାନାଂ ଚିତ୍ତାନାମ୍ ଏଵ ଜାଯତେ । ଆଧିଭୌତିକତାବୋଧୋ ଦୃଢଭାଵନଯା ସ୍ଵଯମ୍
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଥିବା ଚିତ୍ତମାନଙ୍କ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଅନୁଭୂତିର ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଆକାଶଵିଶଦୈଶ୍ ଚିତ୍ତୈର୍ ଭାଵିତୈଷାତିଵାହିକୈଃ । ଆଧିଭୌତିକତା ମିଥ୍ଯା ନଟୈର୍ ଇଵ ପିଶାଚତା
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ସେହିପରି ଭାବିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହ ଅନୁଭୂତି ମିଥ୍ୟା; ଯେପରି ନଟମାନେ ମଞ୍ଚରେ ଭୂତ ଭାବେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହା କେବଳ ଦେଖାଯାଏ।
ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଅଭ୍ରମଣାଭ୍ଯାସାତ୍ ପ୍ରଜ୍ଞାତୈଷୋପଶାମ୍ଯତି । ନୋନ୍ମତ୍ତୋ ଽସ୍ମୀତି ସମ୍ବୋଧାଚ୍ ଛାମ୍ଯତ୍ଯ୍ ଉନ୍ମତ୍ତତା କିଲ
ଯେଉଁ ଭ୍ରାନ୍ତି ଅସତ୍ୟ ବିଚାରର ଅଭ୍ୟାସରୁ ହୁଏ, ସେଠାରେ ସଠିକ୍ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଆସେ; ଯେପରି ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ 'ମୁଁ ପାଗଳ ନୁହେଁ' ବୋଲି ଜାଣିଲେ, ତାଙ୍କର ପାଗଳପନି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଭ୍ରାନ୍ତେସ୍ ସ୍ଵଯଂ ପରିଜ୍ଞାନାଦ୍ ଵାସନା ଵିନିଵର୍ତତେ । ସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଵପ୍ନତଯା ବୁଦ୍ଧେ କସ୍ଯ ସ୍ଯାତ୍ କିଲ ଭାଵନା
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନିଜ ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ଭଲଭାବେ ଚିହ୍ନି ପାରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମନର ଗୁପ୍ତ ଆଗ୍ରହ ଅପସାରିଯାଏ; ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯଦି ଜଣେ ଜାଣିଲେ ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ, ତେବେ ଆଉ କଣ ଭାବନା ରହିପାରିବ?
ଵାସନାତାନଵେନୈଵ ସଂସାର ଉପଶାମ୍ଯତି । ଵାସନୈଵ ମହାନ୍ ଗ୍ରନ୍ଥିର୍ ଏତଚ୍ଛେଦପରା ବୁଧାଃ
ମନର ଆଗ୍ରହ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ଏହି ସଂସାର ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ଆଗ୍ରହ ବଡ଼ ଗଠଠି, ଏବଂ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଏହାକୁ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଅଜ୍ଞାନୋନ୍ମତ୍ତତା ପୁଂସା ଯଥାଭ୍ଯାସେନ ଭାଵିତା । ତଥୈଵ ବୋଧସ୍ଵଭ୍ଯାସାତ୍ ସା କାଲେନୋପଶାମ୍ଯତି
ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ଅବିରତ ଅଭ୍ୟାସରେ ଅଜ୍ଞାନର ମତିହରା ହୁଏ, ସେପରି ଜଣେ ଜଣେ ଜାଗୃତିର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ସେ ଅଜ୍ଞାନ କ୍ରମେ କମିଯାଏ।
ଆତିଵାହିକଦେହୋ ଽଯମ୍ ଆଧିଭୌତିକତାଂ ଯଥା । ନୀଯତେ ଭାଵନାତ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞୈର୍ ବୋଧସତ୍ତାଂ ପ୍ରସାଦତଃ
ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ, ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଭାବନା କରି, ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅବସ୍ଥାରୁ ଜାଗୃତିର ସତ୍ୟତାକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଏହି ଜାଗୃତିର କୃପାରେ।
ଆତିଵାହିକଦେହୋ ଽପି ନୀତ୍ଵା ଜୀଵପଦଂ ତଥା । ଦୃଢେନ ବୋଧାଭ୍ଯାସେନ ନେତଵ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମତାମ୍ ଅପି
ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହକୁ ଜୀବର ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇ, ଦୃଢ଼ ଜାଗୃତିର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଶ୍ ଚେଦ୍ ଉତ୍ପତ୍ତିର୍ ବୁଧ୍ଯତେ ବୋଧରୂପିଣୀ । ତଦାତିଵାହିକା ବୁଦ୍ଧିẖ କଥମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅପି ବୁଧ୍ଯତେ
ଯଦି ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଜାଗୃତିକୁ ଜାଗୃତିର ସ୍ୱଭାବ ବୋଲି ବୁଝାଯାଏ, ତେବେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ବୁଝିହେବ।
ନୋ ଚେତ୍ ତତ୍ ପ୍ରତି ଵାକ୍ଯାର୍ଥଂ ନ ଗ୍ରନ୍ଥିର୍ ଵିନିଵର୍ତତେ । ଭୂତୋତ୍ସାଦନସୂତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରତି ମନ୍ତ୍ରପଦଂ ଯଥା
ଯଦି ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ବାକ୍ୟର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ—ଯେପରି, ଭୂତଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ୱର କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ସେଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ଦରକାର।
ଜଗଦ୍ବୋଧୈକତା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯା ତାଵଦ୍ ଅଵ୍ରଣମ୍ । ଅତ୍ଯନ୍ତପରିଣାମେନ ଯାଵତ୍ ସାପି ନ ବୁଧ୍ଯତେ
ଏହି ସଂସାର ଓ ଜ୍ଞାନର ଏକତାକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଦୋଷରହିତ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚିତ୍ତେ ଶାନ୍ତେ ଭାତି ସ୍ଵଭାଵତା । ଶୀତଲାଂ ଵ୍ଯୋମନିର୍ଭାସାଂ ତାମ୍ ଏଵାଶ୍ରିତ୍ଯ ଶାମ୍ଯତାମ୍
ବାହାର ଓ ଭିତର ଦୁହିଁ ଦିଗରେ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ସେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଏହି ଶୀତଳ ଓ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ତର ନିବାସ କରି, ମନ ଶାନ୍ତି ପାଉ।
ଜ୍ଞାନଵାଞ୍ ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞସ୍ଥୋ ଧ୍ଯାନଯୂପଂ ଵିରୋପଯନ୍ । ଜଗଦ୍ ଵିଜିତ୍ଯ ଯଜତି ସର୍ଵତ୍ଯାଗୈକଦକ୍ଷିଣଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଜ୍ଞାନକୁ ବଳି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଧ୍ୟାନକୁ ବଳିମଣ୍ଡପ ଭାବେ ରଖେ, ସେ ସଂସାରକୁ ଜିତି ଏହି ବଳି କରେ, ଯାହାର ଏକମାତ୍ର ଦାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ତ୍ୟାଗ।
ପତତ୍ଯ୍ ଅଙ୍ଗାରଵର୍ଷେ ଵା ଵାତି ଵା ପ୍ରଲଯାନିଲେ । ଭୂତଲେ ଵ୍ରଜତି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସମମ୍ ଆସ୍ତେ ଜ୍ଞ ଆତ୍ମନି
ଅଗ୍ନିର ମ ବର୍ଷା ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ପ୍ରଳୟର ପବନ ବହୁଥିବା ବେଳେ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଯେଉଁଠି ରହିବେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସ୍ୱଯଂ ଆତ୍ମାରେ ସମଭାବରେ ଅବିଚଳ ରହନ୍ତି ।
ଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଶାନ୍ତମନସୋ ନିରୋଧମ୍ ଅଲମ୍ ଈଯୁଷଃ । ସ୍ଥିତିର୍ ଵଜ୍ରସମାଧାନଂ ଵିନାନ୍ଯା ନୋପପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ତୃଷ୍ଣା ଛାଡ଼ି ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସଂଯମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ହୀରା ପରି ଦୃଢ଼ ସମାଧି ହିଁ ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ।
ଯଥା ବାହ୍ଯାର୍ଥଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯେନୋପଶାମ୍ଯତ୍ଯ୍ ଅଲଂ ମନଃ । ନ ତଥା ଶାସ୍ତ୍ରସନ୍ଦର୍ଭୈର୍ ନୋପଦେଶତପୋଦମୈଃ
ଯେପରି ବାହାର ଜିନିଷ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ନଥିଲେ ମନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ, ଉପଦେଶ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦମନ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଶାନ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ ।
ମନସ୍ତୃଣସ୍ଯ ସର୍ଵାର୍ଥଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯାଗ୍ନିର୍ ଵିବୋଧ୍ଯତାମ୍ । ସର୍ଵତ୍ଯାଗାନିଲୈସ୍ ସମ୍ପଦ୍ ଅତ୍ଯାପଦ୍ ଇତି ଭାଵନାତ୍
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ପାଇଁ ତୃଷ୍ଣା ଛାଡ଼ିବାର ଅଗ୍ନି ମନର ଘାସକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁ, ସମସ୍ତ ବିଷୟ ତ୍ୟାଗର ପବନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭାବନା ଉପଜାଉ— 'ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବିପଦ ଦୁଇଁଟି ଏକ ଅଟୁଟ' ।
ବହିର୍ ଅନ୍ତଶ୍ ଚ ମୋହଶ୍ ଚ ପିଣ୍ଡଗ୍ରାହୋ ଽର୍ଥଵେଦନମ୍ । ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଏଵେତି କଚତି ଜ୍ଞତ୍ଵାନ୍ ମଣିର୍ ଇଵାତ୍ମନି
ବାହାର ଓ ଭିତର, ମୂଢତା, ଦେହକୁ ଧରିବା ଓ ବସ୍ତୁକୁ ଜାଣିବା—ଏସବୁ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର, ଯେଉଁପରି ଏକ ମଣି ନିଜ ଅନ୍ତରେ ଚମକେ, ସେପରି ଏହା ଆତ୍ମାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ନରନାଗସୁରାଗାରଗିରିଗହ୍ଵରଦୃଷ୍ଟିଭିଃ । ଚିତିର୍ ଏଵାତିଵିସୃତା ଧୂମୋ ଽମ୍ବୁଦତଯେଵ ଖେ
ମଣିଷ, ସାପ, ଦେବତା, ଘର, ପାହାଡ଼ ଓ ଗୁହା ଭଳି ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଚେତନା ଏମିତି ଛିଟିଯାଏ—ଯେପରି ଘନ ମେଘରୁ ଧୂଆଁ ଆକାଶରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ଚୋପନ୍ତି ଵିଦ୍ରଵତ୍ଵେନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଜଡଭାଣ୍ଡଗାଃ । ସ୍ଵଵିଵର୍ତତରଙ୍ଗିଣ୍ଯୋ ଜୀଵଶକ୍ତ୍ଯା ପତଦ୍ରସାଃ
ମଣିଷ, ସାପ, ଦେବତା, ଜଡ଼ ବସ୍ତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ନିଜ ରୂପରେ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଉଠି ଓ ଗଡ଼ି ଯାଏ, ଜୀବର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବିଲୀନ ହେଉଛନ୍ତି।
ଜୀଵକା ଜୀର୍ଣଶଫରା ଵ୍ଯୋମଵାରିଵିହାରିଣଃ । ମୋହଜାଲେନ ଵଲିତା ନ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି ସ୍ଥିତିମ୍
ପୁରୁଣା ମାଛ ଭଳି ଜୀବମାନେ ଆକାଶ ଓ ପାଣିରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ମୂଢତାର ଜାଲରେ ବନ୍ଧା, ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଥିବାକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଘନୀଭୂତା ଘନତ୍ଵେନ ଚିଦ୍ଘନା ଗଗନାଙ୍ଗନେ । ନାନାପଦାର୍ଥରୂପେଣ ସ୍ଫୁରନ୍ତି ସ୍ଵାତ୍ମନାତ୍ମନି
ଚେତନା ଯେତେବେଳେ ଘନ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଘନ ଚେତନାର ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଏହି ଚେତନା ନିଜରୁ ନିଜରେ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥର ଆକାର ନେଇ ଦେଖାଯାଏ।
ସର୍ଵ ଏଵମ୍ ଅମୀ ଜୀଵା ଵାସନାଵାତରେଣଵଃ । ଶୁଷ୍କପର୍ଣଵଦ୍ ଉଦ୍ଗ୍ରୀଵା ଜଡାଶ୍ ଶ୍ଵସନଵେଣଵଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଆଗ୍ରହର ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ପରି, ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଓ ଖାଲି ନଳି ପରି, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣର ବାତାସ ବହୁଛି।
ଆହୃତ୍ଯ ପୌରୁଷବଲାନ୍ଯ୍ ଅଵଜିତ୍ଯ ତନ୍ଦ୍ରୀମ୍ ଉତ୍ଥାଯ ତର୍ଜିତସମର୍ଜିତଵାସନୌଘମ୍ । ସଂସାରପାଶଘନପଞ୍ଜରମ୍ ଅଞ୍ଜସୈଵ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵାଭ୍ଯୁଦେଯମ୍ ଇତି ନାଜ୍ଞସମେନ ଭାଵ୍ଯମ୍
ମନର ଶକ୍ତିକୁ ଏକଠା କରି, ଆଳସ୍ୟକୁ ଜିତି, ଉଠି ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ଜମା ହୋଇଥିବା ଆଗ୍ରହମାନେକୁ ଦୂର କରି, ସଂସାରର ବନ୍ଧନର ଖଞ୍ଜରକୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଭଙ୍ଗିଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ଅଜ୍ଞମାନେ ଭାବିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଇମେ ଯେ ଜୀଵସଙ୍ଘାତା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଦଶଦିଗ୍ଗତାଃ । ନରନାଗସୁରାଗେନ୍ଦ୍ରଗନ୍ଧର୍ଵାଦ୍ଯଭିଧାନକାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ, ଦେବତା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଇତ୍ୟାଦି ନାମରେ ଚିହ୍ନଟ।