ଶୂନ୍ଯତ୍ଵେନେଵ ରଚିତା ସ୍ଵପ୍ନତ୍ଵେନେଵ ନିର୍ମିତା । ଭାସତେ ଭାମଯୀଵାଚ୍ଛା ଜଗଜ୍ଜ୍ଞପ୍ତିର୍ ଜ୍ଞଚେତସି
ଏହି ସଂସାର ଜ୍ଞାନଟି ଶୂନ୍ୟରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି, ସ୍ୱପ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ମନରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାୟା ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନୂନଂ ବୋଧେ ଵିରୂଢସ୍ଯ ନାହନ୍ତା ନ ଜଗତ୍ସ୍ଥିତିଃ । ଭାସତେ ପରମାଭାସରୂପିଣẖ କାପ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ଥିତିଃ
ଯେତେବେଳେ ଜାଗୃତି ଭଲଭାବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ 'ମୁଁ' ବୋଧ କିମ୍ବା ସଂସାରର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିନଥାଏ; ତାହା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ରୂପେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ।
ବୋଧାବୋଧାତ୍ମକଂ ଚିତ୍ତଂ ଭାତି ଶୁଷ୍କାର୍ଦ୍ରକାଷ୍ଠଵତ୍ । ବୋଧାଦ୍ ଏକଂ ଜଗଦ୍ଭାଵୈର୍ ଜାଡ୍ଯାନ୍ ନାନାତ୍ଵମ୍ ଆଗତମ୍
ମନ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଦୁହିଁରୁ ଗଠିତ, ଏହା ଶୁଖିଲା ଓ ଭିଜା କାଠର ସହଯୋଗ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଜ୍ଞାନରୁ ଏକମାତ୍ର ସଂସାରର ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖତା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନତା ଆସିଥାଏ।
ମିଥୋ ଽବୋଧାଦ୍ ଵିଵଦତି ମୈତ୍ରୀଂ ଭଜତି ବୋଧତଃ । ଯ ଏଵାସ୍ଯାଧିକୋ ଭାଗସ୍ ତନ୍ମଯତ୍ଵେନ ତିଷ୍ଠତି
ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମନ ନିଜେ ନିଜେ ବିବାଦ କରେ, ଯେଉଁଠିକି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେଠି ମିତ୍ରତାରେ ରହେ। ଯେଉଁ ଅଂଶଟି ଅଧିକ ଥାଏ, ମନ ସେହି ଅଂଶରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇଯାଏ।
ବୁଦ୍ଧସ୍ ସଂସ୍ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ଆଵେତ୍ତି ଜଗତୋ ଽଭାଵଭାଵଯୋଃ । ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନସୁଷୁପ୍ତାନାଂ ସ୍ଵଭାଵମ୍ ଇଵ ତୁର୍ଯଗଃ
ଯେଉଁଜଣ ଜାଗୃତ, ସେ ଏହି ସଂସାରର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିପାରେ, ଯେପରି ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତିର ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣିଥାଏ।
ଵାସନୈଵ ମନସ୍ ସେଯଂ ସ୍ଵଵିଚାରେଣ ନଶ୍ଯତି । ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାଦ୍ ଅତୋ ମୋକ୍ଷେ ନାତ୍ମନାଶḫ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି ମନ ମାନେ କେବଳ ଏକ ଆଦତ, ଯାହା ନିଜକୁ ନିଜେ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହା ଅସାର ଥିବାରୁ, ମୁକ୍ତିରେ ଆତ୍ମାର କେବେଉଁ ନାଶ ହୁଏନାହିଁ।
ଧ୍ଯାନଦ୍ରୁମାତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ ଅନଲ୍ପମ୍ ଉପୋଢପାକାତ୍ କାଲେନ ବୋଧମ୍ ଉପଯାତଵତẖ କ୍ରମେଣ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରସାଯନଫଲଂ ପରବୋଧମ୍ ଆଦ୍ଯମ୍ ଇତ୍ଥଂ ମନୋହରିଣକୋ ନିଗଡାଦ୍ ଵିମୁକ୍ତଃ
ଧ୍ୟାନର ଗଛର ଫଳ ସମୟ କ୍ରମେ ପକିଲାପରେ, ଜ୍ଞାନର ରସାୟନ ଫଳକୁ ଭୋଗି, ମନର ହରିଣ ତାହାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ପରମାର୍ଥଫଲେ ଜ୍ଞାତେ ଭୁକ୍ତେ ପରିଣତିଂ ଗତେ । ବୋଧେ ଽଥ ସ ଭଵତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ପରମାର୍ଥୋ ମନୋମୃଗଃ
ଉତ୍ତମ ସତ୍ୟର ଫଳ ଜଣା, ଭୋଗ କରାଏ ଓ ପରିଣତିକୁ ପାଇଲାପରେ, ମନର ହରିଣ ତୁରନ୍ତ ଜାଗୃତି ହେବା ସହିତ ପରମ ସତ୍ୟରେ ପରିଣତି ହୁଏ।
କ୍ଵାପି ସା ମୃଗତା ଯାତି ପ୍ରକ୍ଷୀଣସ୍ନେହଦୀପଵତ୍ । ପରମାର୍ଥଦଶୈଵାସ୍ତେ ତତ୍ରାନନ୍ତାଵଭାସିନୀ
କେଉଁଠି ମନ ମୃଗର ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ଯେପରି ଆସକ୍ତିର ତେଲ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଦୀପ ନିର୍ବାଣ ହୁଏ; ସେଠାରେ କେବଳ ପରମ ସତ୍ୟର ଦଶା ରହିଯାଏ, ଯାହା ଅସୀମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ।
ଧ୍ଯାନଦ୍ରୁମଫଲପ୍ରାପ୍ତୌ ବୋଧତାମ୍ ଆଗତଂ ମନଃ । ଵଜ୍ରସାରାଂ ସ୍ଥିତିଂ ଧତ୍ତେ ଚ୍ଛିନ୍ନପକ୍ଷ ଇଵାଚଲଃ
ଧ୍ୟାନ ଗଛର ଫଳ ପାଇଁ ମନ ଯେତେବେଳେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଜାଗୃତିକୁ ଆସେ; ଏହା ହୀରା ପରି ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କରେ, କଟା ଡେଣା ଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି ଅଚଳ ରହେ।
ମନସ୍ତା କ୍ଵାପି ସଂଯାତି ତିଷ୍ଠ୍ତତ୍ଯ୍ ଅଚ୍ଛୈଵ ବୋଧତା । ନିର୍ଵାଚ୍ଯା ନିର୍ଵିଭାଗାନ୍ତା ସର୍ଵା ସର୍ଵାତ୍ମିକା ସତୀ
ସେ ମନ କେଉଁଠି ଯାଇ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ; ଏହାର ଶେଷ କଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିହେବା ନୁହେଁ, ବିଭାଜନ ରହିତ, ସମସ୍ତ ରେ ଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ ହୋଇଥାଏ।
ଅଵିଵିକ୍ତତଯା ଚିତ୍ତସତ୍ତା ବୋଧତଯୋଦିତା । ଅନାଦ୍ଯନ୍ତା ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଚ୍ଛପ୍ରକାଶଫଲଦାଯିନୀ
ଅଲଗା କରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁବୋଲି ଚିତ୍ତର ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ଉଦିତ ହୁଏ; ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵଯମ୍ ଏଵ ତତସ୍ ତତ୍ର ନିରସ୍ତସକଲୈଷଣମ୍ । ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅନାଯାସଂ ଧ୍ଯାନମ୍ ଏଵାଵଶିଷ୍ଯତେ
ସେଠାରେ, ସବୁ ଇଚ୍ଛା ଛାଡିଦେଲେ, ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତିଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଅସ୍ପୃହ ଧ୍ୟାନ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ ।
ଯାଵନ୍ ନାଧିଗତଂ ବ୍ରହ୍ମ ନ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ପରେ ପଦେ । ତାଵତ୍ ତନ୍ମନନତ୍ଵେନ ନ ଧ୍ଯାନମ୍ ଅଵଗମ୍ଯତେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରମ ପଦରେ ବିଶ୍ରାମ ମିଳେନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ତାହାକୁ ଭାବିଲେ ଧ୍ୟାନ ବୋଲି ବୁଝିପାରିଯାଏ ନାହିଁ ।
ପରମାର୍ଥୈକତାମ୍ ଏତ୍ଯ ନ ଜାନେ କ୍ଵ ମନୋ ଗତମ୍ । କ୍ଵ ଵାସନାẖ କ୍ଵ କର୍ମାଣି କ୍ଵ ହର୍ଷାମର୍ଷସଂଵିଦଃ
ପରମ ସତ୍ୟର ସହିତ ଏକତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ମୁଁ ଜାଣିପାରୁନି ମୋ ମନ କେଉଁଠି ଗଲା — କେଉଁଠି ରହିଗଲା ଆଗ୍ରହ, କେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ, କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖର ଅନୁଭୂତିଗୁଡ଼ିକ ।
କେଵଲଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯୋଗୀ ଗତୋ ଧ୍ଯାନୈକନିଷ୍ଠତାମ୍ । ସ୍ଥିତୋ ଵଜ୍ରସମାଧାନେ ଵିପକ୍ଷ ଇଵ ପର୍ଵତଃ
କେବଳ ଏହି ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ହିରା ପରି ଦୃଢ଼ ସମାଧିରେ ବସିଛନ୍ତି, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ସମ୍ମୁଖରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ।
ଵିରସାଖିଲଭୋଗସ୍ଯ ପ୍ରଶାନ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯସଂଵିଦଃ । ନୀରସାଶେଷଦୃଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମସ୍ଯ ଯୋଗିନଃ
ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ରୁଚି ହରାଇଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ବସ୍ତୁରେ ରସ ନାହିଁ, ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି—
କ୍ରମେଣ ଵିଗଲଦ୍ଵୃତ୍ତେର୍ ବଲାଦ୍ ଵିଶ୍ରନ୍ତିମ୍ ଈଯୁଷଃ । ଅର୍ଥାଯାତଂ ସମାଧାନଂ କେନ ନାମ ନିଵାର୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତି କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏବଂ ସେ ଜଣେ ବଳେ ବଳେ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଯାଆନ୍ତି, ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମାଧିର ଆଗମନ କିଏ ରୋକିପାରିବ?
ତାଵଦ୍ ଵିଷଯଵୈରସ୍ଯଂ ଭାଵଯତ୍ଯ୍ ଉଚିତାଶଯଃ । ନ ପଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଏଵ ତାନ୍ ଯାଵଦ୍ ଭୋଗାଂଶ୍ ଚିତ୍ରନରୋ ଯଥା
ଯେଉଁଯିଏ ଠିକ୍ ମନୋଭାବ ରଖି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗବସ୍ତୁ ପ୍ରତି ଅସକ୍ତି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଣେ ଲୋକ ଅନ୍ୟ କାମରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ ସାମ୍ନାରେ କିଛି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଅପଶ୍ଯଞ୍ ଜାଗତାନ୍ ଅର୍ଥାନ୍ ନିର୍ଵାସନତଯାତ୍ମଵାନ୍ । ବଲାଦ୍ ଵଜ୍ରସମାଧାନେ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯେନେଵ ନିଵେଶ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ଲୋକ ନିଜର ମନରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନଥିବାରୁ ଏହି ସଂସାରିକ ବସ୍ତୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଜଣେ ବଳେ ବଳେ ଅଟୁଟ ସମାଧିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ବସାଇଦେଇଛି।
ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ନଦୀପୂରୋ ଯସ୍ ସମାଧିର୍ ଉପସ୍ଥିତଃ । ବଲାଦ୍ ଏଵ ତମ୍ ଆଯାତଂ ଭୂଯଶ୍ ଚଲତି ନୋ ମନଃ
ଯେପରି ବର୍ଷାକାଳରେ ନଦୀ ପୁରିଯାଏ, ସେପରି ଯେତେବେଳେ ସମାଧି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ମନ ଶକ୍ତିବଳେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୁଣିଥରେ ତାହାରୁ ଚଳିଯିବା ନାହିଁ।
ସର୍ଵାର୍ଥଶୀତଲତ୍ଵେନ ବଲାଦ୍ ଧ୍ଯାନଂ ଯଦ୍ ଆଗତମ୍ । ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଵିଷଯଵୈରସ୍ଯଂ ସ ସମାଧିର୍ ହି ନେତରଃ
ଯେ ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତିବଳେ ଆସିଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଶିତଳ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଅସକ୍ତି ଆସେ—ସେଠାରେ ମାତ୍ର ସମାଧି ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଦୃଢଂ ଵିଷଯଵୈରସ୍ଯମ୍ ଏଵ ଧ୍ଯାନମ୍ ଉଦାହୃତମ୍ । ତଦ୍ ଏଵ ପରିପାକେନ ଵଜ୍ରସାରଂ ଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଦୃଢ଼ ଅସକ୍ତିକୁ ଏହି ଧ୍ୟାନ ବୋଲାଯାଏ; ଏହା ପକିଲେ, ଏହି ଧ୍ୟାନ ଅଟୁଟ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଭୋଗଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଂ ଧ୍ଯାନମ୍ ଅଙ୍କୁରିତଂ ହି ତତ୍ । ତଦ୍ ଏଵ ପୀଠବନ୍ଧେନ ଭଵତି ସ୍କନ୍ଧବନ୍ଧୁରମ୍
ଭୋଗବାସନାର ଅଭାବ ହେଉଛି ଧ୍ୟାନର ଅଙ୍କୁର; ଏହା ଭଲଭାବେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ଏହି ଧ୍ୟାନ ଦେହ ଓ ମନର ମଜବୁତ ଆଧାର ହୁଏ।
ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଂ ସମୁଚ୍ଛୂନଂ ଯଦୈଵୋଜ୍ଝିତଵାସନମ୍ । ଧ୍ଯାନଂ ଭଵତି ନିର୍ଵାଣମ୍ ଆନନ୍ଦାତ୍ ପରମ୍ ଆଗତମ୍
ଯେତେବେଳେ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଦୟ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଧ୍ୟାନ ମୁକ୍ତିରେ ପରିଣତି ହୁଏ, ଏହି ମୁକ୍ତି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆସେ।
ଅସ୍ତି ଚେଦ୍ ଭୋଗଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଂ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଧ୍ଯାନଦୁର୍ଧିଯା । ନାସ୍ତି ଚେଦ୍ ଭୋଗଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯଂ କିମ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଧ୍ଯାନଦୁର୍ଧିଯା
ଯଦି ଭୋଗବାସନା ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତି ଅଛି, ତେବେ ଧ୍ୟାନକୁ ଆଉ କିଛି ବାଧା ଦେଇପାରିବ? ଯଦି ଭୋଗବାସନା ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଧ୍ୟାନକୁ ଆଉ କିଛି ବାଧା ଦେଇପାରିବ?
ଦୃଶ୍ଯସ୍ଵଦନମୁକ୍ତସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଵତୋ ମୁନେଃ । ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ସମାଧାନମ୍ ଅଵିରାମଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯିଏ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁର ଆସ୍ୱାଦନରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନେ ଅବିରତ ଭାବେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସମାଧିରେ ଲୀନ ହୁଏ।
ଯସ୍ମୈ ନ ସ୍ଵଦତେ ଦୃଶ୍ଯଂ ସ ସମ୍ବୁଦ୍ଧ ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ନ ସ୍ଵଦନ୍ତେ ଯଦା ଭୋଗାସ୍ ସମ୍ଯଗ୍ବୋଧସ୍ ତଦୋଦିତଃ
ଯାହା ପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁରେ କୌଣସି ଆକର୍ଷଣ ନାହିଁ, ସେକୁ ସଚେତନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଆକର୍ଷଣ କରେନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯ ସ୍ଵଭାଵଵିଶ୍ରାନ୍ତିẖ କଥଂ ତସ୍ଯାସ୍ତି ଭୋଗିତା । ଅସ୍ଵଭାଵୋ ହି ଭୋଗିତ୍ଵଂ ତତ୍କ୍ଷଯେ ତତ୍ କଥଂ କୁତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କିପରି ଭୋଗର ଅନୁଭୂତି ହେବ? ଭୋଗ କେବେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବ ନୁହେଁ; ଏହା ଶେଷ ହେଲେ, ସେଠାରୁ ଏହା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ?
ଶ୍ରୁତିପାଠଜପାନ୍ତେଷୁ ସମାଧିନିରତୋ ଭଵେତ୍ । ସମାଧିଵିରତଶ୍ ଶାନ୍ତଶ୍ ଶ୍ରୁତିପାଠଜପାଞ୍ ଶ୍ରଯେତ୍
ଶ୍ରବଣ, ପାଠ ଓ ଜପ ପରେ ସମାଧିରେ ଲୀନ ହେବା ଉଚିତ; ଯେତେବେଳେ ସମାଧିରେ ଲୀନ ନୁହଁନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଶ୍ରବଣ, ପାଠ ଓ ଜପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।