ଜଗଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରାଗାରଗର୍ଧେନ ନଶ୍ଯଥ । ସୁଖରୂପାଣି ଦୁẖଖାନି ଶାସନାଯୈଵ ପଶ୍ଯଥ
ଏହି ମୃଗମାୟା ଜଗତର ଭୋଗବାଟିର ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ତୁମେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛ। ଯେଉଁ ସବୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଭାବିଥାଉଛ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୁଃଖ ଭାବରେ ଦେଖୁଛ, କେବଳ ନିୟମ ପାଇଁ।
ଜଗତ୍କେଶୋଣ୍ଡୁକଂ ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯୈ ମା ମହାମ୍ବରମଧ୍ଯଗମ୍ । ଅଵଲୋକଯତାଭ୍ରାନ୍ତେ ସ୍ଵରୂପେ ପରିଣମ୍ଯତାମ୍
ଯିଏ ଭ୍ରମିତ, ସେ ଏହି ଜଗତକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ବଡ଼ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼ୁଥିବା କେଶର ଗୋଲା ପରି। ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପରେ ପରିଣତ ହେବା ଉଚିତ।
ମାନଵା ଵାତଲୋଲୋଚ୍ଚପତ୍ତ୍ରପ୍ରାନ୍ତାମ୍ବୁଭଙ୍ଗୁରାଃ । ମା ନଵାସୁ ନଵାସ୍ଵ୍ ଅନ୍ଧଗର୍ଭଶଯ୍ଯାସୁ ଶଯ୍ଯତାମ୍
ମଣିଷମାନେ ପତ୍ରର ଶେଷରେ ଥିବା ପାଣି ପରି, ବାୟୁରେ ଡାହାଯାଉଥିବା ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଙ୍ଗୁର। ସେମାନେ ପୁଣିପୁଣି ନୂତନ ଜନ୍ମର ଅନ୍ଧକାର ଗର୍ଭରେ ଶୋଇବେ ନାହିଁ।
ଅଵିରାମମ୍ ଅନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ସ୍ଵଭାଵେ ଶାନ୍ତମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍ । ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଦଶାଦୋଷାଦ୍ ଅସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଵିରମ୍ଯତାମ୍
ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନଥିବା ନିଜର ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବିରତ ରୁହ। ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖିବାଳାର ଭେଦ ଯାହା ତୋର ସ୍ୱଭାବ ନୁହେଁ, ସେଠାରୁ ହଟିଯା।
ଅଜ୍ଞାଵବୁଦ୍ଧସ୍ ସଂସାରସ୍ ସାହଂ ନାସ୍ତି ମନାଗ୍ ଅପି । ଅଵିଶିଷ୍ଟଂ ତୁ ଯତ୍ ସତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ନାମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅବିବେକ ଥିଲେ ମାନବ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ପଡିଥାଏ; ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଏକାତ୍ମ ଓ ଭିନ୍ନତାହୀନ, ସେଥିରେ କିଛି ନାମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ତ୍ରୋଟଯିତ୍ଵା ତୁ ତୃଷ୍ଣାଯଶ୍ଶୃଙ୍ଖଲାଵଲିତଂ ବଲାତ୍ । ସଂସାରପଞ୍ଜରଂ ତିଷ୍ଠ ସର୍ଵସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵେ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଵତ୍
ତୁମରେ ଯେଉଁ ତୃଷ୍ଣାର ଶୃଙ୍ଖଳା ବନ୍ଧିଛି, ସେଉଠାରୁ ଜୋରଦାର ଭାବେ ଛିଣ୍ଡି ଦେଉ; ଏହି ସଂସାରର ପଞ୍ଜରା ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚରେ ସିଂହ ପରି ରୁହ।
ଆତ୍ମାତ୍ମୀଯଗ୍ରହଭ୍ରାନ୍ତିଶାନ୍ତିମାତ୍ରଂ ଵିମୁକ୍ତତା । ଯଥାତଥାସ୍ଥିତସ୍ଯାପି ସା ସ୍ଵସତ୍ତୈଵ ଯୋଗିନଃ
‘ମୁଁ’ ଓ ‘ମୋର’ ଭାବର ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଯେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ, ସେଇ ମୁକ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀ ଥାଏ, ସେଠି ସେ ନିଜ ସ୍ଵରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ନିର୍ଵାଣତାଵାସନତା ପରୋପଶମତା ଜ୍ଞତା । ସଂସାରାଧ୍ଵନି ଖିନ୍ନସ୍ଯ ଶୀତା ଵିଶ୍ରମଭୂମଯଃ
ସଂସାରର ଦୁଃଖ ରାସ୍ତାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ ମୁକ୍ତିରେ ବସିବା, ଶାନ୍ତିରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଶାନ୍ତିକୁ ଜାଣିବା — ଏସବୁ ଶୀତଳ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ।
ତଜ୍ଜ୍ଞଜ୍ଞାତୋ ନ ମୂର୍ଖାଣାଂ ମୂର୍ଖଜ୍ଞାତୋ ନ ତଦ୍ଵିଦାମ୍ । ଵିଦ୍ଯତେ ଜଗଦର୍ଥୋ ଽସାଵ୍ ଅଵାଚ୍ଯୋ ଽନ୍ଯସ୍ ତଯୋର୍ ମିଥଃ
ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି, ମୂର୍ଖମାନେ ନୁହେଁ; ଯାହାକୁ ମୂର୍ଖମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ସଂସାରର ଅର୍ଥ ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିହେବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଵିଶ୍ଵତା ଭ୍ରାନ୍ତିସଂଶାନ୍ତୌ ସଂସ୍ଥିତୈଵ ନ ଲଭ୍ଯତେ । ମହାର୍ଣଵାମ୍ବୁଵଲିତା ପୁତ୍ରିକେଵ ପଯୋମଯୀ
ଯେତେବେଳେ ସଂସାରର ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଏହା ରହିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଧରିପାରିବାକୁ ନୁହେଁ—ଏହା ଏମିତି ଯେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ପାଣିର ଝିଅ ଯେପରି ଭାସୁଥାଏ, ତେଣୁ ଧରିପାରିବା ନୁହେଁ।
ଭ୍ରାନ୍ତିଶାନ୍ତୌ ଵିମୁକ୍ତସ୍ଯ ଵିନିର୍ଵାଣସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵତା । ଯଥା ସ୍ଥିତୈଵ ଗଲିତା ଵିଦ୍ଯତେ ଚ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଭ୍ରମ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ମୁକ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର ଯେପରି ଥିଲା ସେପରି ରହିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅପରିଚୟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ଯେପରି ଅଛି ସେପରି ଅଛି।
ନିର୍ଦଗ୍ଧତୃଣଭସ୍ମାଲୀ କ୍ଵାପି ଯାତି ଯଥାନିଲୈଃ । ସତାଂ ସ୍ଵଭାଵଵିଶ୍ରାମୈẖ କ୍ଵାପି ଯାତି ତଥା ଜଗତ୍
ଯେପରି ଜଳିଯାଇଥିବା ଘାସର ଛାରକୁ ବାତାସ କେଉଁଠି ନେଇଯାଏ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ ସଂସାର କେଉଁଠି ଯାଇଯାଏ।
ଜଗଦ୍ ବ୍ରହ୍ମପଦାର୍ଥସ୍ଯ ସନ୍ନିଵେଶସ୍ ସ ତୂତ୍ତମଃ । ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦାର୍ଥରୂପାତ୍ମା ନ ଜଗଚ୍ଛବ୍ଦକାର୍ଥଭାକ୍
ଏହି ସଂସାରଟି ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ଥିତିର ଅର୍ଥର ଏକ ବିନ୍ୟାସ, ଏହିଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ଅଛି। ଏହାର ସ୍ୱରୂପ 'ବ୍ରହ୍ମ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ, 'ଜଗତ୍' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ।
ନଵଜାତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ପଦାର୍ଥା ଯାଦୃଶା ଇମେ । ଵିଦୁଷସ୍ ତାଦୃଶା ଏଵ ତିଷ୍ଠତẖ କ୍ଷୀଣଵାସନମ୍
ଏକ ନବଜାତ ଶିଶୁ ପାଇଁ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ଅଛି, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ଆସକ୍ତି ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ରହେ।
ଯା ନିଶା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତସ୍ଯାଂ ଜାଗର୍ତି ସଂଯମୀ । ଯସ୍ଯାଂ ଜାଗ୍ରତି ଭୂତାନି ସା ରାତ୍ରିḫ ପଶ୍ଯତୋ ମୁନେଃ
ଯେ ରାତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ସେଇ ସମୟରେ ନିୟମିତ ମନୁଷ୍ୟ ଜାଗିଥାଏ। ଯେ ରାତିରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜାଗିଥାନ୍ତି, ସେଇ ସମୟ ଦୃଷ୍ଟିଶୀଳ ମୁନି ପାଇଁ ରାତି ଅଟୁଟ ଅନ୍ଧାର।
ସ୍ଥିତମ୍ ଏଵ ଵିରାମାଯ ଜାଗ୍ରଜ୍ ଜ୍ଞସ୍ଯ ସୁଷୁପ୍ତଵତ୍ । ଚିତ୍ରାଵଲୋକିନ ଇଵ ଜାଗ୍ରତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ରସୈଷଣାଃ
ଯେଉଁଠି ଥିବା ଅବସ୍ଥା ଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେ ଜାଗିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଭଳି। ଯେପରି ଜଣେ ଦର୍ଶକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ସେଉଁପରି ସେ ଜାଗିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ରସ ଆସ୍ୱାଦନର ଇଚ୍ଛା ତାଙ୍କର ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।
ଜାତ୍ଯନ୍ଧରୂପାନୁଭଵସମଂ ଭୁଵନଵେଦନମ୍ । ଭ୍ରାନ୍ତପ୍ରାଯମ୍ ଅସଦ୍ରୂପଂ ଜ୍ଞସ୍ଯ ଭାତି ନ ଭାତି ଚ
ଏହି ସଂସାରକୁ ଦେଖିବା ଜଣେ ଜନ୍ମାନ୍ଧ ଲୋକଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ପରି; ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ—ଏହା ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଅସତ୍ୟ ଏବଂ ମୃଗମରୀଚିକା ପରି।
ଵିମୂଢବୁଦ୍ଧଂ ତ୍ରିଜଗଦ୍ ଵିବୁଦ୍ଧଵିଷଯଂ ନ ସତ୍ । ଵିବୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧଂ ତ୍ରିଜଗଦ୍ ଵିମୂଢଵିଷଯଂ ନ ସତ୍
ଯେଉଁଠି ମୂଢ଼ ମନେ ବୁଝିଥାଏ, ସେଠି ଜାଗୃତ ମନ ପାଇଁ ସେଠି କିଛି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଜାଗୃତ ମନ ବୁଝିଥାଏ, ସେଠି ମୂଢ଼ ମନ ପାଇଁ ସେଠି କିଛି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଵପ୍ନତଯା ଜ୍ଞାତେ ରୂପାଲୋକମନẖକ୍ରିଯାଃ । ନ ସ୍ଵଦନ୍ତେ ଯଥା ତଦ୍ଵଜ୍ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଫୁରନ୍ତୁ ମା
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ରୂପ, ଆଲୋକ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେନାହିଁ, ସେପରି ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା ଉଠୁଥିବା କି ନ ଉଠୁଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମାକୁ ଛୁଁଇପାରେନାହିଁ।
ନିର୍ଵିଭାଗସ୍ ସମାଶ୍ଵସ୍ତୋ ନିରୋଧଂ ପରମ୍ ଆଗତଃ । ଆଶୀତଲାନ୍ତẖକରଣୋ ନିର୍ଵାଣୋ ଜ୍ଞୋ ଽଵତିଷ୍ଠତେ
ଯିଏ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶାନ୍ତିରେ ବସିଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚତମ ନିରୋଧକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ମନ ଶିତଳ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ମୁକ୍ତିରେ ଅବିଚଳ ରହନ୍ତି।
ତଜ୍ଜ୍ଞସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟମୁକ୍ତସ୍ଯ ସମଂ ଧ୍ଯାନଂ ଵିନା ସ୍ଥିତିଃ । ନିମ୍ନଂ ଵିନେଵ ତୋଯସ୍ଯ ନ ସମ୍ଭଵତି କାଚନ
ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ କଷ୍ଟରହିତ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ, ସେ ଧ୍ୟାନ ଛଡ଼ା ନିଜରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ—ଯେପରି ଜଳ ତଳ ନଥିଲେ ରହିପାରେ ନାହିଁ।
ଅର୍ଥ ଏଵ ମନସ୍କାରୋ ମନ ଏଵାର୍ଥରଞ୍ଜନମ୍ । ଏକ ଏଵୈଷ ଆଭାସସ୍ ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମକଃ
ବସ୍ତୁ କେବଳ ମନର ଧ୍ୟାନ; ମନ କେବଳ ବସ୍ତୁକୁ ରଙ୍ଗିଥିବା। ଏହି ଏକଟି ଦୃଶ୍ୟ, ଯାହା ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁହିଁ ପ୍ରକୃତିର।
ଆସମୁଦ୍ରଂ ନଦୀଵାହଶତସଙ୍ଗମଯାତ୍ମକମ୍ । ଯଥୈକଶ୍ଲେଷପିଣ୍ଡାତ୍ମ ନଯତ୍ଯ୍ ଅମ୍ବୁ ତରଙ୍ଗିତମ୍
ଯେପରି ଅନେକ ନଦୀର ଜଳ ଏକଠା ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଏକ ମୂଳରୁ ଏକ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଚାଲିଯାଏ।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରାକାରମ୍ ଅର୍ଥାନର୍ଥମଯାତ୍ମକମ୍ । ମନ ଏଵ ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥନିର୍ଭାସଂ ଵ୍ଯାତତଂ ତଥା
ମନ ଏକା, ଯାହାର ବାହାର ଓ ଭିତର ଦୁହିଁ ଆକାର ଅଛି, ବସ୍ତୁ ଓ ଅବସ୍ତୁ ଦୁହିଁ ମିଶିଥିବା। ଏହିପରି ମନ ଦୃଶ୍ୟଗୁଡିକୁ ଚମକାଏ ଏବଂ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥମନସୋର୍ ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ଯଥା ଜଲତରଙ୍ଗଯୋଃ । ଏକାଭାଵେ ଦ୍ଵଯୋଶ୍ ଶାନ୍ତିḫ ପଵନସ୍ପନ୍ଦଯୋର୍ ଇଵ
ବସ୍ତୁ ଓ ମନରେ କୌଣସି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱୈତ ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳ ଓ ତାହାର ତରଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ। ଦୁହିଁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଜଳ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଶାନ୍ତି ଆସେ।
ନୂନମ୍ ଏକୋପଶାନ୍ତ୍ଯୈଵ ନିସ୍ସାରେ ପରମାର୍ଥତଃ । ଏକତ୍ଵାଦ୍ ଅର୍ଥମନସୀ ସମମ୍ ଏଵାଶୁ ଶାମ୍ଯତଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଏକ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଯାହାର କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଠି ବସ୍ତୁ ଓ ମନ ଦୁହିଁ ଏକାସାଥି ଶିଘ୍ର ଶାନ୍ତ ହୁଏ, କାରଣ ଦୁହିଁ ଏକ।
ଅର୍ଥସ୍ ସଙ୍କଲ୍ପରୂପାତ୍ମା ନେହିତଵ୍ଯୋ ଵିଜାନତା । ମନଶ୍ ଚ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନେନ ଶାନ୍ତିର୍ ଏଵଂ ଭଵେତ୍ ତଯୋଃ
ବସ୍ତୁ ମନର ଭାବନାର ଆକୃତି ଭଳି, ଏହିପରି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମନ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୁଏ—ଏହିପରି ଦୁହିଁରେ ଶାନ୍ତି ଆସେ।
ଅନଷ୍ଟେ ନଶ୍ଯତଶ୍ ଚୈଵ ଜ୍ଞସ୍ଯାର୍ଥମନସୀ ସ୍ଵତଃ । ମୃଣ୍ମଯେ ଦ୍ଵିଷତି ଜ୍ଞାନାଦ୍ ଦ୍ଵିଷଦ୍ଭାଵଭଯେ ଯଥା
ଯିଏ ଜାଣେ, ସେଠି ବସ୍ତୁ ଓ ମନ ଦୁହିଁ ଉପସ୍ଥିତ କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ହୁଏନି, ଯେପରି ମାଟିର ରସୀକୁ ସର୍ପ ବୋଲି ଭୟ ନଥାଏ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଦୂର ହୁଏ।
ଯଥାସଂସ୍ଥଂ ସ୍ଥିତେ ଏଵ ଜ୍ଞସ୍ଯାର୍ଥମନସୀ ସଦା । କିମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅପୂର୍ଵମ୍ ଏଵାନ୍ଯତ୍ ସମ୍ପନ୍ନେ ଽଭାଵରୂପିଣୀ
ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ବସ୍ତୁ ଓ ମନ ସଦା ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ରହେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଅନନ୍ୟ ଏକ ଅନୁଭୂତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯାହା ଅଭାବର ଆକାର ଧାରଣ କରେ।
ସଞ୍ଚିତାର୍ଥଜଗଜ୍ଜାଲୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞଵିଷଯେ ଽପ୍ଯ୍ ଅସନ୍ । ପାର୍ଶ୍ଵସୁପ୍ତନରସ୍ଵପ୍ନ ଇଵ କ୍ଷୀଵାଗ୍ରଯକ୍ଷଵତ୍
ଏହି ସଂସାର ଓ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜାଲ, ଅଜ୍ଞାନୀ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ—ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଏକ ଜଣେ ଘୁମିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଅନ୍ୟେ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଥକିଯାଇଥିବା ଜ୍ୱରାକ୍ରାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ୟ ଅନ୍ୟେ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି।