ମୂର୍ତୋ ଯଥା ସ୍ଵସଦୃଶୈẖ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଵଯଵୈẖ କ୍ରିଯାଃ । ଆତ୍ମଭୂତୈସ୍ ତଥା ଭୂତୈଶ୍ ଚିଦାକାଶମ୍ ଅକର୍ତୃ ସତ୍
ଯେପରି ଏକ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଜ ସମାନ ଅଂଶମାନେ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେପରି ଚେତନାର ଆକାଶ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଆତ୍ମସ୍ଥାଦ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯାଦିର୍ ଅସ୍ମଦାଦେର୍ ଅସଂସୃତେଃ । ଶବ୍ଦୋ ଽର୍ଥଭାଵମୁକ୍ତୋ ଽଯଂ ପଟହାଦ୍ ଇଵ ଜାଯତେ
ଆତ୍ମାରୁ 'ମୁଁ' ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଇଁ ଏହାର କୌଣସି ଜଡିତା ନାହିଁ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ି ମାନେ ଖାଲି ଧ୍ୱନି ଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଡ଼ୋଲରୁ ଶବ୍ଦ ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷଯା ନାସ୍ତି ତନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ନିରନ୍ତରମ୍ । ଜଗଦ୍ରୂପମ୍ ଅରୂପାତ୍ମ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଯାହା ଭ୍ରମରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ କିଛି ତଥାପି ନାହିଁ; ସେ କେବେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନ ରଖେ। ଯେଉଁ ଜଗତ୍ ରୂପ ଅରୂପ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ।
ଯେଷାମ୍ ଅସ୍ତି ଜଗତ୍ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ତେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷା ମିଥଃ । ନ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି ମିଥ୍ଯାଙ୍ଗା ନାସ୍ମାସ୍ଵ୍ ଅମ୍ବରପୁଷ୍ପଵତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜଗତ୍ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସତ୍ୟ ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ସ୍ୱପ୍ନର ପାତ୍ର ଭଳି ଦେଖନ୍ତି; ଆତ୍ମାରେ ଏହି ମିଥ୍ୟା ଅଂଶମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଫୁଲ ନାହିଁ।
ମଯି ବ୍ରହ୍ମୈକରୂପଂ ତେ ଶାନ୍ତମ୍ ଆକାଶକୋଶଵତ୍ । ଵାଯୌ ସ୍ପନ୍ଦୈର୍ ଇଵାଭିନ୍ନୈର୍ ଵ୍ଯଵହାରଶ୍ ଚ ତୈର୍ ମଯି
ମୋ ପାଇଁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର ଏକାତ୍ମକ ରୂପ, ଯେପରିକି ଘଡ଼ିର ଭିତର ଆକାଶ ଶାନ୍ତ ଥାଏ; ସେମାନଙ୍କର ମୋ ସହ ଆଚରଣ ଏକାତ୍ମ, ଯେପରିକି ପବନର ଗତି ଅଖଣ୍ଡ ଥାଏ।
ଅହଂ ତୁ ସନ୍ମଯସ୍ ତେଷାଂ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସ୍ଵପ୍ନଵତାମ୍ ଇଵ । ତେ ତୁ ନୂନମ୍ ଅସନ୍ତୋ ମେ ସୁଷୁପ୍ତେ ସ୍ଵପ୍ନକା ଇଵ
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ; ଯଦିଓ ସତ୍ୟକୁହିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ, ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ସ୍ୱପ୍ନର ପାତ୍ରମାନେ ଅସତ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତୈସ୍ ତୁ ଯୋ ଵ୍ଯଵହାରୋ ମେ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଥିତମ୍ । ତେ ଯତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ତତ୍ ତୈର୍ ଅଲମ୍ ଅଲଂ ମମ
ସେମାନେ ମୋ ସହ ଯେଉଁ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ଆଚରଣ ବ୍ରହ୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମ ରହିଛି; ସେମାନେ ଯାହା ଦେଖନ୍ତି, ଦେଖୁନ୍ତୁ—ସେହି ଦେଖିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ।
ଅହମ୍ ଆତ୍ମନି ନୈଵାସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମସତ୍ତେଯମ୍ ଆତତା । ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ସମୁଦେତୀଵ ତଥାରୂପୈଵ ଵାଗ୍ ଇଯମ୍
ମୁଁ ଆତ୍ମାରେ ଅଲଗା ଭାବେ ଅଛି ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମର ସତ୍ତା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଭାବରେ ଏହି କଥା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଅନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯାତ୍ମନଃ । ନ ଭୋଗେଚ୍ଛା ନ ମୋକ୍ଷେଚ୍ଛା ହୃଦି ସ୍ଫୁରତି ତଦ୍ଵିଦଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ୱଭାବ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଏବଂ କୌଣସି ଦଳିଲା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଭୋଗ ପାଇଁ ଆଶା କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଆଶା ହୃଦୟରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ସ୍ଵଭାଵମାତ୍ରାଯତ୍ତେ ଽସ୍ମିନ୍ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷକ୍ରମେ ନୃଣାମ୍ । କଦର୍ଥନେତ୍ଯ୍ ଅହୋ ମୋହାଦ୍ ଗୋଷ୍ପଦେ ଽପ୍ଯ୍ ଉଦଧିଭ୍ରମଃ
ଏହି ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ। ତଥାପି, ମନୁଷ୍ୟ ମୂଢତାରେ ଗାଈର ଖୁରର ଚିହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସାଗର ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି — ଏହା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!
ଅଭାଵସାଧନେ ମୋକ୍ଷେ ଭାଵୋପଶମରୂପିଣି । ନ ଧନାନ୍ଯ୍ ଉପକୁର୍ଵନ୍ତି ନ ମିତ୍ରାଣି ନ ଚ କ୍ରିଯାଃ
ଯେତେବେଳେ ମୋକ୍ଷ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶୂନ୍ୟତା ଓ ସମସ୍ତ ଭାବନାର ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଧନ, ବନ୍ଧୁ ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେନାହିଁ।
ତୈଲବିନ୍ଦୁର୍ ଭଵତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଅପ୍ପତିତୋ ଯଥା । ତଥାଶୁ ଚେତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପେ ସ୍ଥିତା ଭଵତି ଚିଜ୍ ଜଗତ୍
ଯେପରି ତେଲର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଉଚ୍ଚକୁ ଯାଏ କିମ୍ବା ଚକ୍ର ଜଳକୁ ଛୁଇଁଲେ ଘୁରେ, ସେପରି ଜଦି ବସ୍ତୁର ଚିନ୍ତା ମନରେ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନ ତୁରନ୍ତ ଏହି ବିଶ୍ୱର ରୂପ ନେଇଯାଏ।
ଜାଗ୍ରତି ସ୍ଵପ୍ନଵୃତ୍ତାନ୍ତସ୍ଥିତିର୍ ଯାଦୃଗ୍ରସା ସ୍ମୃତୌ । ତାଦୃଗ୍ରସାହନ୍ତ୍ଵଜଗଜ୍ଜାଲସଂସ୍ଥା ଵିଵେକିନଃ
ଯେପରି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଘଟଣାମାନେ କେବଳ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଯାଏ, ସେପରି ବିବେକୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ 'ମୁଁ' ଭାବ ଓ ସଂସାରର ଜାଲ କେବଳ ଅନୁଭୂତିର ଛାୟା ଭଳି ରହିଯାଏ।
ତେନୈଵାଭ୍ଯାସଯୋଗେନ ଯାତି ତତ୍ ତନୁତାଂ ତଥା । ଯଥା ନାହଂ ନ ସଂସାରଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଏଵାଵଶିଷ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅବସ୍ଥା ଏତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ 'ମୁଁ' ଓ 'ସଂସାର' କିଛି ରହିନଥାଏ; କେବଳ ଶାନ୍ତି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଯଦା ଯଦା ସ୍ଵଭାଵାର୍କସ୍ ସ୍ଥିତିମ୍ ଏତି ତଦା ତଦା । ଭୋଗାନ୍ଧକାରୋ ଗଲତି ନ ସନ୍ନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ଯେତେବେଳେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଭୋଗର ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହା ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ସୋ ଽଯମ୍ ଅହନ୍ତାରହିତସ୍ ସ୍ଫୁରତି ସୃତୌ ଭଵତି ଭାସତେ ଚ ତଥା । ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକରଣନିକରୋ ଯସ୍ମାଦ୍ ଦୀପାଦ୍ ଇଵାଲୋକଃ
ଏହିପରି ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ ଆତ୍ମା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଯେପରି ଦୀପରୁ ଆଲୋକ ଚାରିଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନ ଭଳି ଉପକରଣମାନେ ଏହାର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦୀନ୍ଦ୍ରିଯଵେଦନମ୍ । ସ୍ଵରୂପଂ ଵିଦୁର୍ ଅମ୍ଲାନମ୍ ଅସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି, ଚିତ୍ତ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି—ଏହି ସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ବସ୍ତୁର ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଅସ୍ଵଭାଵତନୁତ୍ଵେନ ସ୍ଵଭାଵସ୍ଥିତିଶାନ୍ତତା । ଯଦୋଦେତି ତଦା ସର୍ଗୋ ଭ୍ରମାଭḫ ପ୍ରତିଭାସତେ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଜଣାନ୍ତି ଯେ ବସ୍ତୁର କୌଣସି ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବ ନାହିଁ ଓ ଏହା ଅସ୍ଥିର, ସେତେବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଶାନ୍ତି ଆସେ; ଏବେ ସୃଷ୍ଟି ମାତ୍ର ଭ୍ରମ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଯଦା ସ୍ଵଭାଵଵିଶ୍ରାନ୍ତିସ୍ ସ୍ଥିତିମ୍ ଏତି ଶମାତ୍ମିକା । ଜଗଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ତଦା ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସୁଷୁପ୍ତ ଇଵ ଶାମ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ମନ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଭୋଗା ଭଵମହାରୋଗା ବନ୍ଧଵୋ ଦୃଢବନ୍ଧନମ୍ । ଅନର୍ଥାଯାର୍ଥସମ୍ପତ୍ତିର୍ ଆତ୍ମନାତ୍ମନି ଶାମ୍ଯତାମ୍
ସୁଖ ଏହି ସଂସାରର ବଡ଼ ରୋଗ, ଜଣେ ଜଣେ ଆତ୍ମୀୟ ଭଳି ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନ, ଧନ ସଂପାଦନ ଅନର୍ଥକୁ ଆଣେ—ଏହି ସବୁ ଆତ୍ମାରେ, ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ଅସ୍ଵଭାଵାତ୍ମତା ସର୍ଗସ୍ ସ୍ଵଭାଵୈକାତ୍ମତା ଶିଵଃ । ଭୂଯତାଂ ପରମଵ୍ଯୋମ୍ନା ଶାମ୍ଯତାଂ ମେହ ତାମ୍ଯତାମ୍
ସୃଷ୍ଟିର ନିଜର କୌଣସି ସ୍ୱଭାବ ନାହିଁ ବୋଲି ବୁଝିବା ଯାଉ, ଏହି ସବୁର ଏକତା ହେଉ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ୱଭାବରେ; ସମସ୍ତ କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶରେ ଲୟ ହେଉ, ଏହି ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ନାତ୍ମାନମ୍ ଅଵଗଚ୍ଛାମି ନ ଦୃଶ୍ଯଂ ନ ଜଗଦ୍ଭ୍ରମମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ ଶାନ୍ତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମୈଵାସ୍ମି ନିରାମଯଃ
ମୁଁ ନ ନିଜକୁ, ନ ଦୃଶ୍ୟକୁ, ନ ଏହି ସଂସାର ମାୟାକୁ ଦେଖୁଛି; ମୁଁ ଶାନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି—ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।
ତ୍ଵମ୍ ଏଵ ପଶ୍ଯସି ତ୍ଵତ୍ତ୍ଵଂ ମତ୍ତ୍ଵଶବ୍ଦାର୍ଥଜୃମ୍ଭିତମ୍ । ପଶ୍ଯାମି ଶାନ୍ତମ୍ ଏଵାହଂ କେଵଲଂ ପରମଂ ନଭଃ
ତୁମେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ନିଜେ ଦେଖୁଛ; 'ତୁମେ' ଓ 'ମୁଁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଭାବେ ଏହି ପ୍ରକାଶ ହେଉଛି। ମୁଁ ମାତ୍ର ଶାନ୍ତ, ଅପାର ଆକାଶକୁ ଦେଖୁଛି।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯ୍ ଏଵ ପରାକାଶେ ରୂପାଲୋକମନୋମଯାଃ । ଵିଭ୍ରମାସ୍ ତଵ ସଞ୍ଜାତାẖ କଲ୍ପସ୍ପନ୍ଦା ଇଵାନିଲେ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମରେ, ସେଇ ଅପାର ଆକାଶରେ, ତୁମର ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମନର ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହା କଳ୍ପନାର ହଳଚଳ ପବନରେ ଯେପରି।
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମା ଵେତ୍ତି ନୋ ସର୍ଗଂ ସର୍ଗାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ଵେତ୍ତି ନୋ । ସୁଷୁପ୍ତୋ ଵେତ୍ତି ନ ସ୍ଵପ୍ନଂ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଥୋ ନ ସୁଷୁପ୍ତକମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଆତ୍ମା ଥିଲେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ସୃଷ୍ଟି ଆତ୍ମା ଥିଲେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ଲୋକ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଥିବା ଲୋକ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ବ୍ରହ୍ମଜଗତୋର୍ ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନଦୃଶୋର୍ ଇଵ । ରୂପଂ ଜାନାତି ଵାରୂପଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତḫ ପ୍ରଶାନ୍ତଧୀଃ
ଯେପରି ଜାଗିଥିବା ଲୋକ ଜାଗ୍ରତ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମାରେ ଜାଗିଥିବା ଶାନ୍ତ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ଜୀବନମୁକ୍ତ ଦେହ ଓ ଦେହବିହୀନ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାକୁ ଜାଣିଥାଏ।
ଯଥାଭୂତମ୍ ଇଦଂ ସର୍ଵଂ ପରିଜାନାତି ବୋଧଵାନ୍ । ସଂଶାମ୍ଯତି ଚ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଶରଦୀଵ ପଯୋଧରଃ
ଯେ ଜାଗିଛି, ସେ ସବୁକୁ ଯଥାସ୍ଥିତି ଜାଣିଥାଏ; ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଶରତ୍ ଋତୁରେ ମেঘ ଗଳିଯିବା ପରି।
ସ୍ମୃତିସ୍ଥẖ କଲ୍ପନାସ୍ଥୋ ଵା ଯଥାଖ୍ଯାତଶ୍ ଚ ସଙ୍ଗରଃ । ସଦସଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତତାମାତ୍ରଂ ତଥାହନ୍ତ୍ଵଜଗଦ୍ଭ୍ରମଃ
ସ୍ମୃତିରେ, କଳ୍ପନାରେ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷାରେ ଯେପରି ବିବେକ ଦେଖାଯାଏ, ସତ୍-ଅସତ୍ ର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କେବଳ ଭ୍ରାନ୍ତି; ଏହିପରି 'ମୁଁ' ଓ ଜଗତ ଭ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରାନ୍ତି।
ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅପି ନାସ୍ତି ହି ଯା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଯସ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ କଶ୍ଚିତ୍ । ନ ଚ ଶୂନ୍ଯଂ ନାଶୂନ୍ଯଂ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଇଯଂ ଭାସତେ ସେତି
ଆତ୍ମାରେ କୌଣସି ଦେଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହା ପାଇଁ କିଛି ବସ୍ତୁ ଅଛି ନାହିଁ; ଏହା କୌଣସି ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ନାହିଁ ଅଶୂନ୍ୟ; ଏହି ଦେଖାଯିବା ଭ୍ରମ ମାତ୍ର, ଯାହା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗେ।
ଅସ୍ଵଭାଵସ୍ଵଭାଵୋ ଽଯଂ ସର୍ଗୋ ଽହନ୍ତାଦିଵେଦନଃ । ସ୍ଵଭାଵୈକସ୍ଵଭାଵେନ ନିର୍ଵାଣୀକ୍ରିଯତାଂ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ଆମ୍ଭେ ଭାବନା ଓ ଏହା ଭଳି ଅନୁଭୂତିଗୁଡ଼ିକର କୌଣସି ସ୍ୱଭାବ ନାହିଁ; ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।