ଅସ୍ପନ୍ଦଵାତସଦୃଶଂ ଖକୋଶାଭାଚ୍ଛଚିନ୍ମଯମ୍ । ଅଚେତ୍ଯଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଉଦିତଂ ଲତାଵିକସନୋପମମ୍
ସେ ଅଚଳ ପବନ ପରି, ଘଡ଼ିର ଭିତର ଆକାଶ ପରି, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ଗଠିତ, ଅନୁଭବରେ ଆସିପାରିବା ନୁହେଁ, ଶାନ୍ତ ଓ ଉଦିତ, ଲତା ଫୁଲିବା ପରି ପ୍ରକାଶିତ।
ସର୍ଵସ୍ଯ ଵସ୍ତୁଜାତସ୍ଯ ତତ୍ ସ୍ଵଭାଵଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ । ସର୍ଵୋପଲମ୍ଭୋ ଗଲତି ତତ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଵିଵେକିନଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ସ୍ୱଭାବ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଯିଏ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ ଓ ବିବେକ ରଖେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତି ଅପସାରିଯାଏ।
ସୁଷୁପ୍ତେ ସ୍ଵପ୍ନଧୀର୍ ନାସ୍ତି ସ୍ଵପ୍ନେ ନାସ୍ତି ସୁଷୁପ୍ତଧୀଃ । ସର୍ଗନିର୍ଵାଣଯୋର୍ ଭ୍ରାନ୍ତୀ ସୁଷୁପ୍ତସ୍ଵପ୍ନଯୋର୍ ଇଵ
ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ସ୍ୱପ୍ନର ମନ ନାହିଁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ମନ ନାହିଁ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ନିର୍ବାଣ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଭ୍ରମ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଇ ଅବସ୍ଥାର ଭଳି ଭ୍ରମ ହୁଏ।
ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵୋ ଽସୌ ନ ସ୍ଵପ୍ନୋ ନ ସୁଷୁପ୍ତତା । ନ ସର୍ଗୋ ନ ଚ ନିର୍ଵାଣଂ ସତ୍ଯଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅଶେଷତଃ
ଏହି ଭ୍ରମ ହେଉଛି ବସ୍ତୁର ସ୍ୱଭାବ ମାତ୍ର; ଏହା ନ ସ୍ୱପ୍ନ, ନ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା, ନ ସୃଷ୍ଟି, ନ ନିର୍ବାଣ। ଯାହା ସତ୍ୟ, ସେ ନିର୍ବିକାର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ।
ଭ୍ରାନ୍ତିସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅସନ୍ମାତ୍ରମଯୀ ପ୍ରେକ୍ଷିତା ଚେନ୍ ନ ଲଭ୍ଯତେ । ଶୁକ୍ତିରୁପ୍ଯମ୍ ଇଵାସତ୍ଯଂ କିଲ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ କଥମ୍
ଏହି ଭ୍ରମ ଯଦି କେବଳ ଅସତ୍ୟରୁ ହୋଇଥାଏ ଓ ଭଲଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ମିଳେ ନାହିଁ; ଝିଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦି ଯେମିତି ଅସତ୍ୟ, ସେପରି ଏହା କେମିତି ମିଳିପାରିବ?
ଯନ୍ ନ ଲବ୍ଧଂ ଚ ତନ୍ ନାସ୍ତି ତେନ ଭ୍ରାନ୍ତେର୍ ନ ସମ୍ଭଵଃ । ସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଉପଲମ୍ଭୋ ଽନ୍ଯୋ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ କସ୍ଯଚିତ୍
ଯାହା ମିଳିନାହିଁ, ସେ ଅଛି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଭ୍ରମ ହେବା ଅସମ୍ଭବ। ସ୍ୱଭାବ ଛାଡ଼ି କାହା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଭୂତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵଭାଵ ଏଵ ସର୍ଵସ୍ମୈ ସ୍ଵଦତେ କିଲ ସର୍ଵଦା । ଅନାନୈଵ ହି ନାନେଵ କିଂ ଵାଦୈସ୍ ସ ଵିଭାଵ୍ଯତାମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଅନେକ ନୁହେଁ, ବା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ; ଏହି ବିଷୟରେ ବ୍ୟାକ୍ୟାନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି?
ଅସ୍ଵଭାଵେ ମହଦ୍ ଦୁẖଖଂ ସ୍ଵଭାଵେ କେଵଲଂ ଶମଃ । ଇତି ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଚାର୍ଯାନ୍ତର୍ ଯଦ୍ ଇଷ୍ଟଂ ତଦ୍ ଵିଧୀଯତାମ୍
ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଛାଡ଼ି କିଛି କଲେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ମିଳେ; ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ କେବଳ ଶାନ୍ତି ରହିଥାଏ। ଏହିପରି ବୁଝିବା ପରେ ମନେ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, ତାହା କର।
ସୂକ୍ଷ୍ମେ ବୀଜେ ଽସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଗସ୍ ସ୍ଥୂଲୋ ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉପପଦ୍ଯତେ । ଶିଵେ ଽମୂର୍ତେ ଜଗନ୍ ମୂର୍ତମ୍ ଅସ୍ତୀତ୍ଯ୍ ଉତ୍ତମସଙ୍କଥା
ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୀଜରେ ମୋଟା ଗଛ ଥାଏ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ମନେ ହୁଏ। ଏଭଳି ଭାବେ, ନିରାକାର ଶିବରେ ଏଇ ସଂସାର ଦେଖାଯାଏ; ଏହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପଦେଶ।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରବୁଦ୍ଧ୍ଯହନ୍ତାଦଯḫ ପରେ । ସ୍ଵରୂପଭୂତାସ୍ ସଲିଲେ ଦ୍ରଵତ୍ଵମ୍ ଇଵ ଖାତ୍ମକାଃ
ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହା ଜଳରେ ତାରଳତା ଭଳି, ଆକାଶର ଗୁଣ ଭଳି।
ମୂର୍ତୋ ଯଥା ସ୍ଵସଦୃଶୈẖ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଵଯଵୈẖ କ୍ରିଯାଃ । ଆତ୍ମଭୂତୈସ୍ ତଥା ଭୂତୈଶ୍ ଚିଦାକାଶମ୍ ଅକର୍ତୃ ସତ୍
ଯେପରି ଏକ ଦୃଶ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଜ ସମାନ ଅଂଶମାନେ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେପରି ଚେତନାର ଆକାଶ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଆତ୍ମସ୍ଥାଦ୍ ଅହମ୍ ଇତ୍ଯାଦିର୍ ଅସ୍ମଦାଦେର୍ ଅସଂସୃତେଃ । ଶବ୍ଦୋ ଽର୍ଥଭାଵମୁକ୍ତୋ ଽଯଂ ପଟହାଦ୍ ଇଵ ଜାଯତେ
ଆତ୍ମାରୁ 'ମୁଁ' ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଇଁ ଏହାର କୌଣସି ଜଡିତା ନାହିଁ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ି ମାନେ ଖାଲି ଧ୍ୱନି ଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଡ଼ୋଲରୁ ଶବ୍ଦ ହୁଏ।
ଯଦ୍ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷଯା ନାସ୍ତି ତନ୍ ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ନିରନ୍ତରମ୍ । ଜଗଦ୍ରୂପମ୍ ଅରୂପାତ୍ମ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଯାହା ଭ୍ରମରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ କିଛି ତଥାପି ନାହିଁ; ସେ କେବେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନ ରଖେ। ଯେଉଁ ଜଗତ୍ ରୂପ ଅରୂପ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ।
ଯେଷାମ୍ ଅସ୍ତି ଜଗତ୍ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ତେ ସ୍ଵପ୍ନପୁରୁଷା ମିଥଃ । ନ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନି ମିଥ୍ଯାଙ୍ଗା ନାସ୍ମାସ୍ଵ୍ ଅମ୍ବରପୁଷ୍ପଵତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜଗତ୍ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସତ୍ୟ ଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ସ୍ୱପ୍ନର ପାତ୍ର ଭଳି ଦେଖନ୍ତି; ଆତ୍ମାରେ ଏହି ମିଥ୍ୟା ଅଂଶମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଫୁଲ ନାହିଁ।
ମଯି ବ୍ରହ୍ମୈକରୂପଂ ତେ ଶାନ୍ତମ୍ ଆକାଶକୋଶଵତ୍ । ଵାଯୌ ସ୍ପନ୍ଦୈର୍ ଇଵାଭିନ୍ନୈର୍ ଵ୍ଯଵହାରଶ୍ ଚ ତୈର୍ ମଯି
ମୋ ପାଇଁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର ଏକାତ୍ମକ ରୂପ, ଯେପରିକି ଘଡ଼ିର ଭିତର ଆକାଶ ଶାନ୍ତ ଥାଏ; ସେମାନଙ୍କର ମୋ ସହ ଆଚରଣ ଏକାତ୍ମ, ଯେପରିକି ପବନର ଗତି ଅଖଣ୍ଡ ଥାଏ।
ଅହଂ ତୁ ସନ୍ମଯସ୍ ତେଷାଂ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସ୍ଵପ୍ନଵତାମ୍ ଇଵ । ତେ ତୁ ନୂନମ୍ ଅସନ୍ତୋ ମେ ସୁଷୁପ୍ତେ ସ୍ଵପ୍ନକା ଇଵ
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ; ଯଦିଓ ସତ୍ୟକୁହିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ, ଯେପରି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ସ୍ୱପ୍ନର ପାତ୍ରମାନେ ଅସତ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତୈସ୍ ତୁ ଯୋ ଵ୍ଯଵହାରୋ ମେ ତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଥିତମ୍ । ତେ ଯତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ତତ୍ ତୈର୍ ଅଲମ୍ ଅଲଂ ମମ
ସେମାନେ ମୋ ସହ ଯେଉଁ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ଆଚରଣ ବ୍ରହ୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମ ରହିଛି; ସେମାନେ ଯାହା ଦେଖନ୍ତି, ଦେଖୁନ୍ତୁ—ସେହି ଦେଖିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ।
ଅହମ୍ ଆତ୍ମନି ନୈଵାସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମସତ୍ତେଯମ୍ ଆତତା । ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ସମୁଦେତୀଵ ତଥାରୂପୈଵ ଵାଗ୍ ଇଯମ୍
ମୁଁ ଆତ୍ମାରେ ଅଲଗା ଭାବେ ଅଛି ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମର ସତ୍ତା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛି। ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଭାବରେ ଏହି କଥା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଅନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯାତ୍ମନଃ । ନ ଭୋଗେଚ୍ଛା ନ ମୋକ୍ଷେଚ୍ଛା ହୃଦି ସ୍ଫୁରତି ତଦ୍ଵିଦଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ୱଭାବ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଏବଂ କୌଣସି ଦଳିଲା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଭୋଗ ପାଇଁ ଆଶା କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଆଶା ହୃଦୟରେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ସ୍ଵଭାଵମାତ୍ରାଯତ୍ତେ ଽସ୍ମିନ୍ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷକ୍ରମେ ନୃଣାମ୍ । କଦର୍ଥନେତ୍ଯ୍ ଅହୋ ମୋହାଦ୍ ଗୋଷ୍ପଦେ ଽପ୍ଯ୍ ଉଦଧିଭ୍ରମଃ
ଏହି ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ। ତଥାପି, ମନୁଷ୍ୟ ମୂଢତାରେ ଗାଈର ଖୁରର ଚିହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସାଗର ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି — ଏହା କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!
ଅଭାଵସାଧନେ ମୋକ୍ଷେ ଭାଵୋପଶମରୂପିଣି । ନ ଧନାନ୍ଯ୍ ଉପକୁର୍ଵନ୍ତି ନ ମିତ୍ରାଣି ନ ଚ କ୍ରିଯାଃ
ଯେତେବେଳେ ମୋକ୍ଷ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶୂନ୍ୟତା ଓ ସମସ୍ତ ଭାବନାର ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଧନ, ବନ୍ଧୁ ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେନାହିଁ।
ତୈଲବିନ୍ଦୁର୍ ଭଵତ୍ଯ୍ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ ଚକ୍ରମ୍ ଅପ୍ପତିତୋ ଯଥା । ତଥାଶୁ ଚେତ୍ଯସଙ୍କଲ୍ପେ ସ୍ଥିତା ଭଵତି ଚିଜ୍ ଜଗତ୍
ଯେପରି ତେଲର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଉଚ୍ଚକୁ ଯାଏ କିମ୍ବା ଚକ୍ର ଜଳକୁ ଛୁଇଁଲେ ଘୁରେ, ସେପରି ଜଦି ବସ୍ତୁର ଚିନ୍ତା ମନରେ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନ ତୁରନ୍ତ ଏହି ବିଶ୍ୱର ରୂପ ନେଇଯାଏ।
ଜାଗ୍ରତି ସ୍ଵପ୍ନଵୃତ୍ତାନ୍ତସ୍ଥିତିର୍ ଯାଦୃଗ୍ରସା ସ୍ମୃତୌ । ତାଦୃଗ୍ରସାହନ୍ତ୍ଵଜଗଜ୍ଜାଲସଂସ୍ଥା ଵିଵେକିନଃ
ଯେପରି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଘଟଣାମାନେ କେବଳ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଯାଏ, ସେପରି ବିବେକୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ 'ମୁଁ' ଭାବ ଓ ସଂସାରର ଜାଲ କେବଳ ଅନୁଭୂତିର ଛାୟା ଭଳି ରହିଯାଏ।
ତେନୈଵାଭ୍ଯାସଯୋଗେନ ଯାତି ତତ୍ ତନୁତାଂ ତଥା । ଯଥା ନାହଂ ନ ସଂସାରଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଏଵାଵଶିଷ୍ଯତେ
ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅବସ୍ଥା ଏତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ 'ମୁଁ' ଓ 'ସଂସାର' କିଛି ରହିନଥାଏ; କେବଳ ଶାନ୍ତି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଯଦା ଯଦା ସ୍ଵଭାଵାର୍କସ୍ ସ୍ଥିତିମ୍ ଏତି ତଦା ତଦା । ଭୋଗାନ୍ଧକାରୋ ଗଲତି ନ ସନ୍ନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ଯେତେବେଳେ ନିଜର ସ୍ୱଭାବର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଭୋଗର ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହା ଅନୁଭବ ହୁଏନାହିଁ।
ସୋ ଽଯମ୍ ଅହନ୍ତାରହିତସ୍ ସ୍ଫୁରତି ସୃତୌ ଭଵତି ଭାସତେ ଚ ତଥା । ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକରଣନିକରୋ ଯସ୍ମାଦ୍ ଦୀପାଦ୍ ଇଵାଲୋକଃ
ଏହିପରି ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ ଆତ୍ମା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ଯେପରି ଦୀପରୁ ଆଲୋକ ଚାରିଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନ ଭଳି ଉପକରଣମାନେ ଏହାର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ରୂପାଲୋକମନସ୍କାରବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦୀନ୍ଦ୍ରିଯଵେଦନମ୍ । ସ୍ଵରୂପଂ ଵିଦୁର୍ ଅମ୍ଲାନମ୍ ଅସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ଵସ୍ତୁନଃ
ରୂପ, ଦୃଷ୍ଟି, ଚିତ୍ତ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି—ଏହି ସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ବସ୍ତୁର ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଅସ୍ଵଭାଵତନୁତ୍ଵେନ ସ୍ଵଭାଵସ୍ଥିତିଶାନ୍ତତା । ଯଦୋଦେତି ତଦା ସର୍ଗୋ ଭ୍ରମାଭḫ ପ୍ରତିଭାସତେ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଜଣାନ୍ତି ଯେ ବସ୍ତୁର କୌଣସି ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବ ନାହିଁ ଓ ଏହା ଅସ୍ଥିର, ସେତେବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଶାନ୍ତି ଆସେ; ଏବେ ସୃଷ୍ଟି ମାତ୍ର ଭ୍ରମ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।
ଯଦା ସ୍ଵଭାଵଵିଶ୍ରାନ୍ତିସ୍ ସ୍ଥିତିମ୍ ଏତି ଶମାତ୍ମିକା । ଜଗଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ତଦା ସ୍ଵପ୍ନସ୍ ସୁଷୁପ୍ତ ଇଵ ଶାମ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ମନ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଭୋଗା ଭଵମହାରୋଗା ବନ୍ଧଵୋ ଦୃଢବନ୍ଧନମ୍ । ଅନର୍ଥାଯାର୍ଥସମ୍ପତ୍ତିର୍ ଆତ୍ମନାତ୍ମନି ଶାମ୍ଯତାମ୍
ସୁଖ ଏହି ସଂସାରର ବଡ଼ ରୋଗ, ଜଣେ ଜଣେ ଆତ୍ମୀୟ ଭଳି ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନ, ଧନ ସଂପାଦନ ଅନର୍ଥକୁ ଆଣେ—ଏହି ସବୁ ଆତ୍ମାରେ, ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ହେଉ।