ଶାନ୍ତାଶେଷଵିଶେଷସ୍ଯ ନିରେଷଣଵିଶେଷିଣଃ । ସତ୍ତାମ୍ ଅସତ୍ତାସଦୃଶୀଂ କ ଆକଲଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦରୁ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଖୋଜା ଚେଷ୍ଟାରୁ ମୁକ୍ତ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଯାହା ଅନସ୍ତିତ୍ୱ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ କିଏ ଠିକ୍ଭାବେ ବୁଝିପାରିବ?
ମାରୈର୍ ନ କିଞ୍ଚିନ୍ ମ୍ରିଯତେ ଜୀଵୈẖ କିଞ୍ଚିନ୍ ନ ଜୀଵତି । ଶୁଦ୍ଧସଂଵିନ୍ମଯସ୍ଯାସ୍ଯ ସମଲୋକସ୍ଯ ଖସ୍ଯ ଚ
ମୃତ୍ୟୁର କାରଣରେ କିଛି ମରେନାହିଁ, ଜୀବନର କାରଣରେ କିଛି ବଞ୍ଚେନାହିଁ; କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏବଂ ଆକାଶ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରୁ ଗଠିତ।
ମିଥ୍ଯା ଲୋକସ୍ଯ କଚତୋ ଭ୍ରାନ୍ତୀ ମରଣଜନ୍ମନୀ । ଅସତ୍ଯ୍ ଅପି ଭ୍ରାନ୍ତିଭାଜି ମୃଗତୃଷ୍ଣାନଦୀତଟେ
ଏହି ସଂସାର ମିଥ୍ୟା, ମାୟାର ଖୋଲି ପରି, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଭ୍ରମ ରହିଛି; ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ତଥାପି ମୃଗମରୀଚିକା ପରି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଥାଏ।
ସମ୍ଯକ୍ପରୀକ୍ଷିତଂ ଯାଵନ୍ ନ ଭ୍ରାନ୍ତିର୍ ନ ପରୀକ୍ଷକଃ । ନ ନାମ ଜନ୍ମମରଣେ କେଵଲଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଠିକ୍ଭାବେ ତଦନ୍ତ ହେଉଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ତଦନ୍ତକାରୀ ରହେନାହିଁ; ଏଠାରେ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, କେବଳ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଦୃଶ୍ଯାଦ୍ ଯୋ ଵିରତିଂ ଯାତ ଆତ୍ମାରାମଶ୍ ଶମଂ ଗତଃ । ସ ସନ୍ନ୍ ଏଵାସଦାଭାସḫ ପରିତୀର୍ଣଭଵାର୍ଣଵଃ
ଯିଏ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରପଞ୍ଚରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଛି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି ଏବଂ ଶାନ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ସେ ଏଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ପରି ଲାଗେ, କାରଣ ସେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ଦୀପନିର୍ଵାଣନିର୍ଵାଣମ୍ ଅସ୍ତଙ୍ଗତମନୋମତିମ୍ । ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଏଵ ଶମଂ ଯାତଂ ସନ୍ତମ୍ ଏଵାମଲଂ ଵିଦୁଃ
ଦୀପ ନିର୍ବାଣ ହେବା ପରେ ଯେପରି ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ, ମନର ଚଞ୍ଚଳତା ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଯେପରି ଶାନ୍ତି ମିଳେ, ଏହିପରି ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଯେ ଶାନ୍ତି ଲଭିଥାଏ, ତାହାକୁ ଜଣା ଲୋକେ ପ୍ରକୃତ ପବିତ୍ର ଶାନ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଆବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦି ଜଗଦ୍ ଦୃଶ୍ଯଂ ଯସ୍ମୈ ନ ସ୍ଵଦତେ ସ୍ଵତଃ । ଆକାଶସ୍ଯେଵ ଶାନ୍ତସ୍ଯ ତମ୍ ଆହୁର୍ ମୁକ୍ତମ୍ ଉତ୍ତମାଃ
ଯାହାଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧି ଆଦି ଜଗତ ନିଜେ ଆକର୍ଷଣ କରେନି, ଯେପରି ଶାନ୍ତ ଆକାଶ ଅଚଳ ରହିଥାଏ, ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନେ କରନ୍ତି।
ଅହମ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅଵିଚାରେଣ ଵିଚାରେଣାହମ୍ ଅସ୍ତି ନୋ । ଅଭାଵାଦ୍ ଅହମର୍ଥସ୍ଯ କ୍ଵ ଜଗତ୍ କ୍ଵ ଚ ସଂସୃତିଃ
ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତାନା କରାଯାଏନି, 'ମୁଁ ଅଛି' ବୋଧ ରହିଥାଏ; ଚିନ୍ତାନା କଲେ 'ମୁଁ ଅଛି' ବୋଧ ରହେନି; ଯେତେବେଳେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଏହି ସଂସାର କେଉଁଠି, ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ କେଉଁଠି?
ସଂଵିତ୍ସଂଵେଦନାଦ୍ ଏଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦ୍ଯାକାରଵତ୍ ସ୍ଥିତମ୍ । ରୂପାଲୋକମନୋରୂପଂ ଜଗଦ୍ ଵେତ୍ତି ଵିଦମ୍ବରମ୍
ଚେତନା ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁପରି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଥାଏ, ସେହିପରି ଏହି ସଂସାର ରୂପ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ମନର ଭାବନା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ—ଏହା ସବୁ ଏକ ମାୟାମୟ ଖେଳ ଭଳି ଜଣାପଡ଼େ।
ସର୍ଵାର୍ଥଶାନ୍ତମନସସ୍ ସତସ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନସ୍ ତଵ । ସର୍ଵଥା ସର୍ଵଦା ସାର୍ଵଂ ସର୍ଵମ୍ ଆଚରଣଂ ଶିଵମ୍
ତୁମର ମନ ଯେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେଠି ସବୁବେଳେ, ସବୁଠାରେ, ସବୁ କାମ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଏ।
ଯତ୍ କରୋଷି ଯଦ୍ ଅଶ୍ନାସି ଯଜ୍ ଜୁହୋଷି ଦଦାସି ଯତ୍ । ଯଚ୍ ଚ ପଶ୍ଯସି ହଂସ୍ଯ୍ ଏଷି ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଶିଵମ୍ ଅଵ୍ଯଯମ୍
ତୁମେ ଯାହା କର, ଯାହା ଖାଅ, ଯାହା ଅର୍ପଣ କର, ଯାହା ଦେଉ, ଯାହା ଦେଖ, ଯାହା ଛାଡ଼, ଯାହା ଚାହାଅ—ଏହି ସବୁ କାମ ଶିବ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଯଦ୍ ଅହମ୍ ଯତ୍ ତ୍ଵମ୍ ଆଶା ଯଦ୍ ଯତ୍ କ୍ରିଯାକାଲଖାଦଯଃ । ଯଲ୍ ଲୋକାଲୋକଗିରଯସ୍ ତଚ୍ ଚିଦ୍ଵ୍ଯୋମ ଶିଵଂ ତତମ୍
ଯେଉଁଠି 'ମୁଁ', ଯେଉଁଠି 'ତୁମେ', ଯେଉଁଠି ଆଶା, କାର୍ଯ୍ୟ, ସମୟ ଓ ତାହାର ବିଭାଗ, ଯେଉଁଠି ଲୋକ, ଅଲୋକ, ପାହାଡ଼—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଚେତନାର ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ଶିବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ।
ଯଦ୍ ରୂପଲୋକମନନଂ ଯତ୍ କାଲତ୍ରିତଯଂ ଜଗତ୍ । ଯଜ୍ ଜରାମରଣାର୍ତ୍ଯାଦି ତନ୍ ମହାଚିନ୍ନଭଶ୍ ଶିଵମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ରୂପ, ଜଗତ, ଚିନ୍ତା, ତିନିବେଳର ସମୟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ଦୁଃଖ ଓ ଏମିତି ସମସ୍ତ କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ମହା ଚେତନାର ଆକାଶ, ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର।
ନିର୍ଵିଵିତ୍ସୋ ନିରାଭାସୋ ନିରିଚ୍ଛୋ ନିର୍ମନା ମୁନିଃ । ଭୂତ୍ଵା ନିରାତ୍ମା ନିର୍ଵାଣସ୍ ତିଷ୍ଠ ସନ୍ତିଷ୍ଠସେ ଯଥା
ତୁମେ ଇଚ୍ଛା, ଆକାଂକ୍ଷା, ଚିତ୍ତ, ମନ ଓ ଆତ୍ମତ୍ୱ ଛାଡ଼ି, ନିର୍ବାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଶାନ୍ତ ମୁନି ହେଇ ରୁହ।
ଗତେଚ୍ଛାମନନଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଅନନ୍ତସ୍ସ୍ଥମ୍ ଅଭାଵନମ୍ । ଵ୍ଯଵହାରୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ମା ଵା ସ୍ପନ୍ଦାସ୍ପନ୍ଦୈର୍ ଯଥାନିଲଃ
ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା ଓ ଚିନ୍ତା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ଅନନ୍ତ ଓ ନିର୍ବିକାର ଅବସ୍ଥାରେ, ତୁମର ଆଚରଣ ଚାହେଁ ଥାଉ, ଚାହେଁ ନ ଥାଉ, ଚଳନ ହେଉ କି ଅଚଳ, ବାୟୁ ପରି ଯେପରି ଚାଲିଥାଏ।
ନିର୍ଵାସନା ନିଷ୍କଲନା ଶାନ୍ତା ପୁରୁଷତାସ୍ତୁ ତେ । ଶାସ୍ତ୍ରେଣ ଯନ୍ତ୍ରଵାହେନ ଵାହ୍ଯା ଦାରୁମଯୀ ଯଥା
ତୁମର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ନିଷ୍ପ୍ରଭାବ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରରେ ଚଳିଥିବା କାଠର ପୁତୁଳି ପରି ଅନ୍ତଃକରଣ ଶାନ୍ତ ରୁହ।
ଭୂତାଲୋକୋ ଽସ୍ତୁ ମାନ୍ତସ୍ ତେ ସ ଚାସ୍ନେହସ୍ଯ ବାହ୍ଯଗଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯପରାଲୋକଶ୍ ଚିତ୍ରଦୀପଵଦ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍
ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱର ଏହି ସଂସାର ତୁମ ପାଖରେ ବାହାରେ ରହୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠି ଏହା ସଦା ବାହ୍ୟ ହେଇ ରହୁ। ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଅନ୍ୟ ଜଗତ ଯେମିତି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୀପ ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି ଏହା ଯେପରି ଅଛି, ସେପରି ରହୁ।
ନିର୍ଵାସନସ୍ଯ ଵିରସସ୍ଯ ନିରେଷଣସ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରାଦ୍ ଋତେ କ ଇଵ ଵିତ୍ତ୍ଵଵିନୋଦହେତୁଃ । ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସଞ୍ଚଲନମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲମ୍ ଅସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସଂଵେଦନେଷ୍ଵ୍ ଅନଭିସନ୍ଧିମ୍ ଅତẖ ଖରୂପମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ, ରୁଚି ନାହିଁ, ଚେଷ୍ଟା ନାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଲାଗି କଣ ଦରକାର? ଏପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯାଏ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନରେ କୌଣସି ଲୁକାଇଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଅନୁଭୂତି ଏକ ମୁଠି ମାଟି ପରି ହୁଏ।
ସଞ୍ଜାତକୃତ୍ରିମକ୍ଷୀଣସଂସୃତିପ୍ରତ୍ଯଯḫ ପୁମାନ୍ । ଅସଙ୍କଲ୍ପୋ ନ ସଙ୍କଲ୍ପଂ ଵେତ୍ତି ତେନାସଦ୍ ଏଵ ସଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମିଥ୍ୟା ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଭାବନା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ଯିଏ ମନର ଗଢ଼ନାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଆଉ ମନର ଗଢ଼ନାକୁ ଜାଣିନଥାଏ; ଏହିକାରଣରୁ ସେ ଏହି ସଂସାରରେ ଅସତ୍ୟ ଭାବେ ଅଛି।
ଶ୍ଵାସାନ୍ ମ୍ଲାନିର୍ ଇଵାଦର୍ଶେ କୁତୋ ଽପ୍ଯ୍ ଅହମ୍ ଇତି ସ୍ଥିତା । ଵିଦ୍ ଧି ସାକାରଣା ଦୃଷ୍ଟା ନଶ୍ଯତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ନ ଲଭ୍ଯତେ
ଯେପରି ଶ୍ୱାସ ମନ୍ଦ ହେଲେ ଆଇନାରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି 'ମୁଁ' ବୋଧ କେଉଁଠୁ ଆସିଥାଏ ତାହା ଅଜଣା। ତାହାର କାରଣ ଦେଖିଲେ, ଏହି 'ମୁଁ' ବୋଧ ଶୀଘ୍ର ହରାଯାଏ ଓ ଆଉ ମିଳେନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ କ୍ଷୀଣାଵରଣତା ଶାନ୍ତସନ୍ଦେହତୋଦିତା । ପରମାମୃତପୂର୍ଣାତ୍ମା ସତ୍ତଯୈଵ ସ ରାଜତେ
ଯେଉଁଠାରେ ମନର ଆବରଣ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ସନ୍ଦେହ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ଆତ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ — ସେଉଁଠି ସେ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।
ସର୍ଵସନ୍ଦେହଦୁẖଖାନ୍ତମିହିକାମାତରିଶ୍ଵନା । ଭାତି ଭାସ୍ଵଦ୍ଧିଯା ଦେଶସ୍ ତେନ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁନେଵ ଖମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଓ ଦୁଃଖର ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ମିଷ୍ଟି ହାଟିଯାଇଛି, ବୁଦ୍ଧିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସେଠି ଦେଶ ଏମିତି ଚମକେ, ଯେପରି ରାତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ଵିସଂସୃତିର୍ ଅସନ୍ଦେହୋ ଲବ୍ଧଜ୍ଯୋତିର୍ ନିରାଵୃତିଃ । ଶରଦାକାଶଵିଶଦୋ ଜ୍ଞେନୈଵ ଜ୍ଞାଯତେ ବୁଧଃ
ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି, ସନ୍ଦେହର ଅଭାବ, ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୱଳା ଆଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଅବରୋଧ ନଥିବା — ଏହି ସବୁକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏମିତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ଯେପରି ଶରଦ୍ ଆକାଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ।
ନିସ୍ସଙ୍କଲ୍ପୋ ନିରାଧାରଶ୍ ଶାନ୍ତସ୍ ସ୍ପର୍ଶାତ୍ ପଵିତ୍ରତାମ୍ । ଅନ୍ତଶ୍ଶୀତଲ ଆଧତ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦ୍ ଇଵାନିଲଃ
ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଭାବନା ନାହିଁ, କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ଶାନ୍ତି ରହିଛି, ସ୍ପର୍ଶରେ ପବିତ୍ରତା ଆସିଛି, ସେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶୀତଳତା ମିଳେ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ବାତାସ ଆସି ଶୀତଳତା ଦେଇଯାଏ।
ଅସଦ୍ରୂପୋପଲମ୍ଭାନାମ୍ ଇଯଂ ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵତା । ଯତ୍ ସର୍ଗଵେଦନଂ ସ୍ଵପ୍ନଵନ୍ଧ୍ଯାପୁତ୍ରୋପଲମ୍ଭଵତ୍
ଯେପରି ଅସତ୍ୟକୁ ଦେଖିବା, ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ଅଜନ୍ମା ସନ୍ତାନକୁ ଦେଖିବା ପରି, ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଅସତ୍ୟର ଅନୁଭୂତି। ଏହା ହେଉଛି ବସ୍ତୁର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବ।
ଅଵିଦ୍ଯମାନମ୍ ଏଵେଦଂ ଜଗଦ୍ ଯଦ୍ ଅନୁଭୂଯତେ । ଅସଦ୍ରୂପୋପଲମ୍ଭସ୍ଯ ସୈଷା ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵତା
ଏହି ଜଗତ ଯଦିଓ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଛି, ତଥାପି ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ଅଛିନାହିଁ। ଏହି ଅସତ୍ୟର ଅନୁଭୂତି ହେଉଛି ବସ୍ତୁର ସ୍ୱଭାବ।
ଅସତ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଏଵ ସଂସାରେଷ୍ଵ୍ ଆସ୍ତାମ୍ ଅର୍ଥḫ କୁତୋ ଭଵେତ୍ । ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଯୋଶ୍ ଶବ୍ଦାଵ୍ ଏଵ ଵନ୍ଧ୍ଯାସୁତୋପମୌ
ଏହି ଅସତ୍ୟ ସଂସାରରେ କିଛି ଅର୍ଥ ଥାଉ, କିପରି ସମ୍ଭବ? ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ କେବଳ ଶବ୍ଦମାନେ, ଯେପରି ଅଜନ୍ମା ସନ୍ତାନର କଥା।
ଜଗଦ୍ ବ୍ରହ୍ମତଯା ସତ୍ଯମ୍ ଅନିର୍ମିତମ୍ ଅଭାଵିତମ୍ । ଅନିଷ୍ଠିତଂ ଚାନ୍ଯଥା ତୁ ନାହଂ ନାଵଗତଂ ଚ ତତ୍
ଏହି ଜଗତ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ସତ୍ୟ, ଏହା ଅସୃଷ୍ଟ, ଅକଳ୍ପିତ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ। ଏହା ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣେନି, ଏହା ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମସ୍ଵଭାଵଵିଶ୍ରାନ୍ତେର୍ ଇଯଂ ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵତା । ଯଦ୍ ଅହନ୍ତାଦିସର୍ଗାଦିଦୃଶ୍ଯାଦ୍ଯନୁପଲମ୍ଭତା
ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱଭାବରେ ବିଶ୍ରାମ କରେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ଆମିତ୍ୱ ଓ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ ସେସବୁ ଅନୁଭବ ହୋଇନଥାଏ—ଏହିଠାରେ ବସ୍ତୁର ମୂଳ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
କ୍ଷଣାଦ୍ ଯୋଜନଲକ୍ଷାନ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦେଶାନ୍ତରଂ ତ୍ଵ୍ ଇତଃ । ଚେତନେ ତସ୍ଯ ଯଦ୍ ରୂପଂ ମାର୍ଗମଧ୍ଯେ ନିରଞ୍ଜନମ୍
ଏଠାରୁ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ଚେତନାର ଯେଉଁ ରୂପ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ହେଉଛି ନିର୍ମଳ ଓ ଅଲିପ୍ତ।