ଦୁẖଖଂ ସୁଖଂ ଭାଵନଯା କୁର୍ଵନ୍ ଵିଷମ୍ ଇଵାମୃତମ୍ । ଇତି ନିଶ୍ଚଯଧୀରାତ୍ମା ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ଇତି କଥ୍ଯତେ
ଯିଏ ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖକୁ ବିଷ ଓ ଅମୃତ ପରି ଦେଖେ, ଯାହାର ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଦୃଢ଼, ସେ ଜଣେ ଜାଗ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ ସ୍ଥିତଂ ଵ୍ଯୋମନି ଵ୍ଯୋମ ଶାନ୍ତେ ଶାନ୍ତଂ ଶିଵେ ଶିଵମ୍ । ଶୂନ୍ଯେ ଶୂନ୍ଯଂ ସତି ଚ ସଦ୍ ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣି ଜଗତ୍ ସ୍ଥିତମ୍
ଆକାଶରେ ଯାହା ଅଛି, ସେ ଆକାଶ; ଶାନ୍ତରେ ଶାନ୍ତ; ଶିବରେ ଶିବ; ଶୂନ୍ୟରେ ଶୂନ୍ୟ; ଓ ବ୍ରହ୍ମରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ସଂସାର ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବସିଛି।
ଅସଂଵେଦନସଂଵିତ୍ଖେ ତତେ ଵିଶ୍ଵମ୍ ଇତି ସ୍ଥିତେ । ସୋମ୍ଯେ ସମସମେ ଶାନ୍ତେ ଶିଵେ ଽହନ୍ତାଭ୍ରମẖ କ୍ଷଯୀ
ଅନୁଭୂତି ଓ ଅନନୁଭୂତିର ଆକାଶରେ, ସମତା, ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ଥିତିରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଆମର 'ମୁଁ' ବୋଧର ଭ୍ରମ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅପସାରି ଯାଏ।
ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗତ୍ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ତତ୍ ସର୍ଵଂ ଶାନ୍ତମ୍ ଆକାଶଂ ପରଚିନ୍ତାପୁରୋପମମ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଯେଉଁ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ଶାନ୍ତ ଓ ଆକାଶ ପରି ଅଛି, ଅନ୍ୟଜନଙ୍କର ଚିନ୍ତାର ନଗର ପରି ଅନୁଭୂତି ହୁଏ।
ପରଚିନ୍ତାପୁରୋ ମଧ୍ଯେ ଗତଵିଘ୍ନଂ ଗମାଗମୌ । ଯଥା ସ୍ତସ୍ ତଵ ଶୂନ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ତଥୈଵାସ୍ମିଞ୍ ଜଗଦ୍ଭ୍ରମେ
ଅନ୍ୟର ଚିନ୍ତାର ନଗର ମଧ୍ୟରେ, ବାଧା ନଥିବାବେଳେ, ଆସିବା ଓ ଯିବା ଘଟେ; ଯେପରି ଶୂନ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ ଭ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଘଟେ।
ଅଦ୍ରିଦ୍ଯୂର୍ଵୀନଦୀଶାଭା ଶୂନ୍ଯତାତ୍ମନି ଜୃମ୍ଭତେ । ଅଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯକରଣଂ ମୃଗତୃଷ୍ଣାମ୍ବୁଵୀଚିଵତ୍
ଶୂନ୍ୟତାର ଆତ୍ମାରେ ପାହାଡ଼, ଭୂମି ଓ ନଦୀ ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା କିମ୍ବା ଦେଖିବା ଉପକରଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ମୃଗମରୀଚିକାର ପାଣିର ତରଙ୍ଗ ପରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।
ସ୍ଵପ୍ନନିର୍ମାଣପୁରଵଦ୍ ବାଲଵେତାଲତାଲଵତ୍ । ଯଦ୍ ଇଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର କିଂ କିଲାସତ୍ଯତେତରତ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ସହର ଭଳି, କିମ୍ବା ଛୁଆଁର ଭୂତ ପାଳମ ଭଳି, ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଥିରେ କଣ ସତ୍ୟ ଅସତ୍ୟ, କଣ ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ—ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ।
ଅସତ୍ଯମ୍ ଏଵାହମ୍ ଇତି ଭାସତେ ସତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ । ଭ୍ରାନ୍ତିଭାଜଂ ଵିନୈଵେଯଂ ଭ୍ରାନ୍ତିସ୍ ସ୍ଫୁରତି ସାସତୀ
ମୁଁ ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ଭ୍ରମ କେବଳ ଭ୍ରମିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ଭ୍ରମ ନିଜେ ଅସାର।
ନାସନ୍ ନ ସନ୍ ନ ସଦସତ୍ କିମ୍ ଅପୀଦମ୍ ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ଅଵାଚ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ଭାତ୍ଯ୍ ଅଵିକ୍ଷୁଭିତଂ ଖଵତ୍
ଏହି ସଂସାର ନ ଅଛି, ନ ନାହିଁ, ନ ଦୁହେଁ; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଧରାଯାଏ ନାହିଁ, କିଛି କୁହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ ନାହିଁ, ଏହା ଆକାଶ ଭଳି ଅଚଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଇହେଚ୍ଛାନିଚ୍ଛତେ ଜ୍ଞସ୍ଯ ଶମାଦ୍ ଯଦ୍ଯ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଲଂ ସମେ । ତଥାପି ଶ୍ରେଯସେ ମନ୍ଯେ ନନ୍ଵ୍ ଅନିଚ୍ଛୋଦଯଂ ସ୍ଫୁଟମ୍
ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଖରେ ଇଚ୍ଛା ହେଉ କି ଇଚ୍ଛା ନଥିବା, ସମତା ଓ ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛି; ତଥାପି ମୁଁ ଭାବୁଛି, ନିର୍ଇଚ୍ଛାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦୟ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ।
ଅହଂ ଜଗଦ୍ ଇତି ଜ୍ଞପ୍ତିẖ ଖେ ଖସ୍ଯେଵେଯମ୍ ଆସ୍ଥିତା । ଚିଦାତ୍ମନୋ ଯଥା ଵାଯୋସ୍ ସ୍ପନ୍ଦୋ ନାତ୍ରାସ୍ତି କାରଣମ୍
ମୁଁ ଏହି ସଂସାର — ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆକାଶରେ ଆକାଶ ଭଳି ଅଛି। ଚେତନାର ମୂଳ ଯେପରି ହାଲୁକା ବାତାସର ଚଳନ, ଏଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।
ଚିତଶ୍ ଚେତ୍ଯୋନ୍ମୁଖତ୍ଵଂ ଯତ୍ ତଚ୍ ଚିତ୍ତଂ ସୈଵ ସଂସୃତିଃ । ସେଚ୍ଛା ତନ୍ମୁକ୍ତତା ମୁକ୍ତିର୍ ଯୁକ୍ତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵେତି ଶାମ୍ଯତାମ୍
ଚେତନା ଯେତେବେଳେ ବାହାର ଜିନିଷ ପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ, ସେହି ହେଉଛି ମନ, ଏହି ହେଉଛି ବନ୍ଧନ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ସେହି ହେଉଛି ମୁକ୍ତି। ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣି, ଶାନ୍ତି ହେଉ।
ଇଚ୍ଛା ଭଵତ୍ଵ୍ ଅନିଚ୍ଛା ଵା ସର୍ଗୋ ଽସ୍ତୁ ପ୍ରଲଯୋ ଽସ୍ତୁ ଵା । କ୍ଷତିର୍ ନ କସ୍ଯଚିତ୍ କାଚିନ୍ ନ ଚ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଇହାସ୍ତି ହି
ଇଚ୍ଛା ହେଉ କି ନ ହେଉ, ସୃଷ୍ଟି ହେଉ କି ଲୟ ହେଉ — କାହାର ପାଇଁ କିଛି ହାନି ନାହିଁ, ଏଠାରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଅଛିନାହିଁ।
ଇଚ୍ଛାନିଚ୍ଛେ ସଦସତୀ ଭାଵାଭାଵୌ ସୁଖାସୁଖେ । ଇତ୍ଯ୍ ଅତ୍ର କଲ୍ପନା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସମ୍ଭଵନ୍ତି ନ କାଶ୍ଚନ
ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନିଚ୍ଛା, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱ, ଥିବା ଓ ନଥିବା, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ — ଏପରି ସମସ୍ତ ଧାରଣା ଏହି ଚେତନାର ଆକାଶରେ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ।
ଇଚ୍ଛାନାଂ ତାନଵଂ ଯସ୍ଯ ଦିନାନୁଦିନମ୍ ଆଗତମ୍ । ଵିଵେକଶମତୃପ୍ତସ୍ଯ ତମ୍ ଆହୁର୍ ମୋକ୍ଷଭାଗିନମ୍
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଦିନକୁ ଦିନ କମିଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ବିବେକ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିର ଅଂଶୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଇଚ୍ଛାକ୍ଷୁରିକଯା ଵିଦ୍ଧେ ହୃଦି ଶୂଲଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଜଯନ୍ତି ଯତ୍ର ନୈତାନି ମଣିମନ୍ତ୍ରୌଷଧାନି ଵଃ
ଇଚ୍ଛାର ଛୁରି ହୃଦୟକୁ ବେଧିଲେ ଦୁଃଖ ଉପଜେ; ଯେଉଁଠାରେ ଏହିମାନେ ନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ମଣି, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଔଷଧ କିଛି କାମ କରିପାରେନି।
ଯẖ କାର୍ଯକାରଣାଦ୍ଯୂହାନ୍ କୃତଵାନ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଏଵ ତମ୍ । ସତ୍ପ୍ରେକ୍ଷଯା ନ ପଶ୍ଯାମୋ ମିଥ୍ଯାଭ୍ରମଭରାଦ୍ ଋତେ
ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଦିର ଆଭାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଆମେ ତାହାକୁ ସତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ମିଥ୍ୟା ଭ୍ରମର ମେଘ ଛଡ଼ି।
ଭ୍ରମଭୂତେନ କୁର୍ମଶ୍ ଚେଦ୍ ଵ୍ଯଵହାରମ୍ ଅଵସ୍ତୁନା । ତତ୍ କସ୍ମାତ୍ ପରଚିନ୍ତାଦ୍ରିẖ କଵଲତ୍ଵଂ ନ ନୀଯତେ
ଯଦି ଆମେ ଭ୍ରମରେ ପଡି ଅସତ୍ୟ ସହ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ, ତେବେ କାହିଁକି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାର ପାହାଡ଼ ଆମକୁ ଗିଲି ନେଉନାହିଁ?
ଅସତା ଵ୍ଯଵହାରଶ୍ ଚେତ୍ ପ୍ରେକ୍ଷାମାତ୍ରଵିନାଶିନା । କ୍ରିଯତେ ଶଶଶୃଙ୍ଗେଣ ତତ୍ କଥଂ ଚ୍ଛାଦ୍ଯତେ ନ ଖମ୍
ଯଦି ଅସତ୍ୟ ଜିନିଷ ସହିତ କିଛି କାମ କରାଯାଏ, ଯାହା କେବଳ ଦେଖିଲେ ହରାଯାଏ, ତେବେ ଖରଗୋଷ ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ କେମିତି ଢାକାଯିବ?
ଅହମ୍ଭାଵାଚ୍ ଚିଦାକାଶୋ ଜାଡ୍ଯାତିଶଯତẖ କ୍ଷଣାତ୍ । ପାଷାଣତାଂ ଜଲମ୍ ଇଵ ମନସ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଯାତି ଦେହତାମ୍
'ମୁଁ' ବୋଧ ଆସିଲେ, ଚେତନା ଆକାଶ ତୁରନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଡ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ଜଳ ପାଷାଣ ହେବାକୁ ଲାଗେ, ସେପରି ମନ ଏହି ଭାବରେ ଦେହ ଧାରଣ କରେ।
ଚିତ୍ତ୍ଵାଦ୍ ଅନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଏତାମ୍ ଅସତ୍ଯାମ୍ ଏଵ ଦେହିତାମ୍ । ଅଵିନଷ୍ଟୈଵ ଚିଚ୍ଛକ୍ତିସ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ସ୍ଵମରଣଂ ଯଥା
ମନରୁ ଏହି ଅସତ୍ୟ ଦେହ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଚେତନାର ଶକ୍ତି କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଲେ ଯେପରି।
ଵ୍ଯୋମ୍ନ୍ଯ୍ ଅସତ୍ଯମ୍ ଅଵସ୍ତୁତ୍ଵାତ୍ ସତ୍ଯଂ ଚାନୁଭଵାଦ୍ ଯଥା । ନୀଲତ୍ଵଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଈଶେ ଽସ୍ମିନ୍ ସର୍ଗୋ ନାସନ୍ ନ ସନ୍ମଯଃ
ଆକାଶରେ ଅସତ୍ୟ ତାହାର ଅସାରତା ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅନୁଭବରୁ ହୁଏ; ଯେପରି ନୀଳତା କଳ୍ପନା କରାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ସୃଷ୍ଟି ନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସତ୍ୟ, ନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ।
ଯଥା ଶୂନ୍ଯତ୍ଵନଭସୋର୍ ଯଥା ସ୍ପନ୍ଦନଭସ୍ଵତୋଃ । ଭେଦୋ ନାସ୍ତି ତଥା ସର୍ଗବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ ଏକରୂପଯୋଃ
ଯେପରି ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, କିମ୍ବା କମ୍ପନ ଓ କମ୍ପିତ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେହିପରି ସୃଷ୍ଟି ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଯେଉଁମାନେ ଏକ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ।
ନେହ ସଞ୍ଜାଯତେ କିଞ୍ଚିଜ୍ ଜଗଦାଦି ନ ନଶ୍ଯତି । ସ୍ଵପ୍ନୋ ନିଦ୍ରାଗତସ୍ଯେଵ କେଵଲଂ ପ୍ରତିଭାସତେ
ଏଠାରେ କିଛି ଜନ୍ମ ହୁଏନି—ନ ସଂସାର, ନ କିଛି ଅନ୍ୟ; କିଛି ନାଶ ମଧ୍ୟ ହୁଏନି। ଏହା କେବଳ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ନିଦ୍ରାରେ ଥିବା ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଵିଦ୍ଯମାନେ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦୌ ପ୍ରତିଭାମାତ୍ରରୂପିଣି । ସର୍ଗେ କ ଇଵ ସଂରମ୍ଭସ୍ ତ୍ଯାଗାଦାନୈଶ୍ ଚିଦମ୍ବରେ
ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଯେଉଁମାନେ ଏକମାତ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକଥାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ଏହି ଚେତନାର ଆକାଶରେ ସୃଷ୍ଟିରେ କଣ ଉତ୍ସାହ, କଣ ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ରହିଛି?
ନ ଦେହପ୍ରତିଭାତୋ ଽସ୍ତି ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିକରଣାନ୍ଵିତା । କେଵଲଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଏଵମ୍ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ଥିତମ୍
ଏଠାରେ ଦେହର ଭାବ କିମ୍ବା ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ କୌଣସି ଦେହ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରୂପ ବ୍ରହ୍ମ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଛି।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦେẖ କରଣତ୍ଵଂ ଚ ଦ୍ଵୈତୈକ୍ଯାସମ୍ଭଵାନ୍ ନ ସତ୍ । ଅନେନେଦଂ କ୍ରିଯତ ଇତ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯାର୍ଥସ୍ଯାତ୍ଯସମ୍ଭଵାତ୍
ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟତା ଓ ଏକତା ଅସମ୍ଭବ ଥିବାରୁ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ; 'ଏହା ଏହାରେ କରାଯାଇଛି' ବୋଲି ଭାବିବା ଏହି ଅର୍ଥ ଏକଦମ ଅସମ୍ଭବ।
ଅହେତୁର୍ ଅକ୍ରମଂ ଭାତି ଚିତି କଲ୍ପକ୍ରିଯାଗଣଃ । କ୍ଷଣେନୈଵ ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନେ ମୃତିଜନ୍ମାବ୍ଧିସନ୍ତରାଃ
ଚେତନାରେ ଉପଜିଥିବା କଳ୍ପିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି କାରଣ ବା କ୍ରମ ନଥିବା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରିକି ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସାଗର ପାର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଘଟିଯାଏ।
ଖମ୍ ଏଵ ପୃଥ୍ଵୀ ଖଂ ଶୈଲାẖ ଖମ୍ ଏଵ ଦୃଢଭିତ୍ତଯଃ । ଖମ୍ ଏଵ ଲୋକାସ୍ ସ୍ପନ୍ଦẖ ଖଂ ସର୍ଗସଂଵେଦନେ ଚିତେଃ
ଆକାଶ ନିଜେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ନିଜେ ପାହାଡ଼, ଆକାଶ ନିଜେ ଦୃଢ଼ ଦିଵାଳ; ଆକାଶ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଆନ୍ଦୋଳନ ଆକାଶ, ସୃଷ୍ଟିର ଚେତନା ଆକାଶ।
ଵ୍ଯୋମଭିତ୍ତୌ ଜଗଚ୍ଚିତ୍ରଂ ଚିଦ୍ରଙ୍ଗମଯମ୍ ଆତତମ୍ । ନୋଦେତି ନାସ୍ତମ୍ ଆଯାତି ନ ତାମ୍ଯତି ନ ଶାମ୍ଯତି
ଆକାଶର ଚିତ୍ରପଟରେ ଚେତନାରେ ଗଠିତ ଜଗତର ଚିତ୍ର ବିସ୍ତୃତ ଅଛି; ଏହା ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ, ଅସ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଭୋଗେନାହିଁ, ଶାନ୍ତିକୁ ନାପାଏ।