ଏଷ ଏଵ ସ୍ଵଭାଵୋ ଯଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୃଦୃଶ୍ଯଦୃଶୋ ଽଖିଲାଃ । ଜ୍ଞାତ୍ଵାସତ୍ଯା ଵିନିର୍ଵାଣମ୍ ଅହନ୍ତାତ୍ମନି ଗଚ୍ଛତି
ଦେଖୁଥିବା, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଦେଖିବାର ଅନୁଭୂତି—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଏହିପରି। ଏମାନେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜାଣିଲେ, ମୁଁ ଭାବନା ରହିତ ଆତ୍ମାରେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ।
ନିର୍ଵାଣେ ନାସ୍ତି ଦୃଶ୍ଯାଦି ଦୃଶ୍ଯାଦୌ ନାସ୍ତି ନିର୍ଵୃତିଃ । ମିଥୋ ଽନଯୋର୍ ଅନୁଭଵୋ ନ ଚ୍ଛାଯାତପଯୋର୍ ଇଵ
ମୁକ୍ତିରେ ନାହିଁ ଦେଖୁଥିବା କିମ୍ବା ଦେଖାଯାଉଥିବା; ଦେଖାଯାଉଥିବାରେ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଟିର ଅନୁଭୂତି ଏକାଉଁ ହୁଏନାହିଁ, ଯେପରି ଛାୟା ଓ ଧୂପ ଏକାଉଁ ଥାଏନାହିଁ।
ଉଭେ ଏତେ ମିଥୋ ଽସତ୍ଯମ୍ ଅସତ୍ଯୈଵାତ୍ର ନିର୍ଵୃତିଃ । ଯତୋ ନିର୍ଵାଣମ୍ ଅଜରମ୍ ଅଦୁẖଖମ୍ ଅନୁଭୂଯତେ
ଏହି ଦୁଇଟି ଏକାଉଁ ଅସତ୍ୟ; ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ। କାରଣ, ମୁକ୍ତି ଅଜର ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ଭ୍ରମଭୂତଂ ତୁ ଦୃଶ୍ଯାଦି ନିତ୍ଯାନନ୍ତସୁଖପ୍ରଦମ୍ । ଅସଚ୍ ଚ ତଦ୍ ଭାଵ୍ଯତାଂ ମା ନିର୍ଵାଣେ ସ୍ଥୀଯତାମ୍ ଅଜେ
ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଭ୍ରମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯଦିଓ ଏମାନେ ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ଦେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ। ତଥାପି ଏମାନେ ଅସତ୍ୟ—ଏହିପରି ଭାବି, ଅଜନ୍ମା ମୁକ୍ତିରେ ଅବିଚଳ ରୁହ।
ଶୁକ୍ତିକାରୁପ୍ଯସଦୃଶଂ ପ୍ରେକ୍ଷିତଂ ଯନ୍ ନ ଲଭ୍ଯତେ । ଅର୍ଥକାର୍ଯ୍ ଅପି ତନ୍ ନାସ୍ତି କିମ୍ ଅତ୍ରାପହ୍ନଵେନ ଵଃ
ଯେପରି ଶଙ୍ଖ ଭିତରେ ଚାନ୍ଦି ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ପାଇଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଆଶା କଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ଏଥିରେ ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ଅସ୍ୱୀକାର କରିବେ?
ତତ୍ସଦ୍ଭାଵାନ୍ ମହଦ୍ ଦୁẖଖମ୍ ଅସଦ୍ଭାଵାନ୍ ମହତ୍ ସୁଖମ୍ । ଅଭାଵସ୍ ସୋପପତ୍ତିସ୍ ତୁ ଦୃଢତାଂ ଯାତି ଭାଵନାତ୍
ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ମିଳେ, ନାହିଁ ଥିଲେ ବଡ଼ ସୁଖ ମିଳେ। ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବା ଯଦି ଯୁକ୍ତି ସହିତ ବୁଝାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ହୁଏ।
ତତ୍ କିମ୍ ଆତ୍ମନି ବନ୍ଧାଯ ଵିଦଧଧ୍ଵଂ ନରାଧମାଃ । ସ୍ପଷ୍ଟ ଏଵୋପଚଯଦେ ଵସ୍ତୁନ୍ଯ୍ ଅସ୍ତମିତାପଦି
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଆପଣମାନେ ଆତ୍ମାକୁ କାହିଁକି ବନ୍ଧନରେ ପକାଇବେ? ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି, ସେଠି ହିଁ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଯାହା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠି କିଛି ବୃଦ୍ଧି ନାହିଁ।
କାର୍ଯକାରଣତାଦ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ସଂଵିନ୍ମାତ୍ରାତ୍ମକେ ତତେ । ମାର୍ଗଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଅପ୍ରବୋଧାଦ୍ଯ୍ ଏତୈର୍ ମୃଗୈର୍ ଅଲମ୍ ଅସ୍ତୁ ନଃ
ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଜଗତରେ କାରଣ-ଫଳ ଓ ଏଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ; ଆମ ପାଇଁ ଏପରି ଚେଷ୍ଟା ଅପେକ୍ଷା ନାହିଁ।
ଵ୍ଯୋମରୂପେ କିଲୈକସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନି ତତେ ସତି । କାର୍ଯକାରଣତାଦ୍ଯାନାମ୍ ଉକ୍ତୀନାମ୍ ଏଵ କẖ କ୍ରମଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଆତ୍ମାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଆକାଶ ପରି ସବୁ ଏକାତ୍ମକ ରହିଛି, ସେଠାରେ କାରଣ-ଫଳ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କଥା ଉପରେ କେଉଁଠି କ୍ରମ ବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିପାରିବ?
ଯୋ ହେତୁସ୍ ସ୍ପନ୍ଦନେ ଵାଯୋର୍ ଦ୍ରଵତ୍ଵେ ସଲିଲସ୍ଯ ଚ । ଶୂନ୍ଯତ୍ଵେ ନଭସସ୍ ସୋ ଽସ୍ଯ ସର୍ଗାଦିତ୍ଵେ ଚିଦାତ୍ମନଃ
ବାୟୁର ଗତି, ପାଣିର ତରଳତା, ଆକାଶର ଶୂନ୍ୟତା—ଏମିତି ଚେତନାମୟ ଆତ୍ମାର ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅଛି।
କାର୍ଯକାରଣଭାଵାଦି ବ୍ରହ୍ମୈଵ ସକଲଂ ଯଦି । ତଦା ବ୍ରହ୍ମଣି ସର୍ଗାଣାଂ କାରଣାର୍ଥୀ ଵିଲଜ୍ଜତାମ୍
ଯଦି କାରଣ ଓ ଫଳର ସମସ୍ତ ଭାବ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ତେବେ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଖୋଜୁଥିବା ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ନ ଦୁẖଖମ୍ ଅସ୍ତି ନ ସୁଖଂ ଶାନ୍ତଂ ଶିଵମଯଂ ଜଗତ୍ । ନାସ୍ତି ଵିନ୍ମାତ୍ରତାନ୍ଯତ୍ଵମ୍ ଅତ ଇଚ୍ଛୋଦଯẖ କୁତଃ
ଏଠାରେ କେହି ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଇଚ୍ଛା କେଉଁଠୁ ଆସିପାରିବ?
ମୃଦ୍ଦେହଯୋଧସେନାଯାଂ ନ ମୃଣ୍ମାତ୍ରେତରଦ୍ ଯଥା । ନ ସଜ୍ଜଗଦହନ୍ତାଦୌ ଦୃଶ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମେତରତ୍ ତଥା
ଯେପରି ମାଟିର ଦେହର ସେନାରେ ମାଟି ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଜଗତ, ଆମ ମନର ମୁଁ ଓ ତୁମ୍ଭି ଭାବ, ସବୁଠି ବ୍ରହ୍ମ ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଚେତ୍ ତଦ୍ ଉଦେତ୍ଵ୍ ଇଚ୍ଛା ମା ଵୋଦେତୁ ମୁନୀଶ୍ଵର । ସା ତୁ ବ୍ରହ୍ମୈଵ କୋ ଽର୍ଥସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଅସ୍ଯା ଵିଧିନିଷେଧନୈଃ
ଏହିପରି ଯଦି ଠିକ୍, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇଚ୍ଛା ହେଉ କି ନ ହେଉ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହା ପାଇଁ ନିୟମ ବା ନିଷେଧ କରିଲେ କଣ ଉପକାର ହେବ?
ଜ୍ଞତାଯାଂ ସମ୍ପ୍ରବୁଦ୍ଧାଯାମ୍ ଇଚ୍ଛା ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନେତରତ୍ । ଯଥାସି ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ରାମ ତତ୍ ସତ୍ଯଂ କିଂ ତ୍ଵ୍ ଇଦଂ ଶୃଣୁ
ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଗିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା ବ୍ରହ୍ମ ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ। ରାମ, ତୁମେ ଯେପରି ବୁଝିଛ, ସେହିଠିକ୍; କିନ୍ତୁ ଏହା ଆଉ ଏକଥା ଶୁଣ।
ଯଦା ଯଦା ଜ୍ଞତୋଦେତି ଶାମ୍ଯତୀଚ୍ଛା ତଦା ତଦା । ଵସ୍ତୁସ୍ଵଭାଵାଦ୍ ଉଦଯତ୍ଯ୍ ଆଦିତ୍ଯେ ଯାମିନୀ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ରାତି ନିଜେଇ ହଟିଯାଏ।
ଯଥା ଯଥୋଦଯୋ ଜ୍ଞପ୍ତେର୍ ଦ୍ଵୈତଶାନ୍ତିସ୍ ତଥା ତଥା । ଵାସନାଵିଲଯଶ୍ ଚୈଵ କଥମ୍ ଇଚ୍ଛୋଦଯୋ ଭଵେତ୍
ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ବଢିବା ସହିତ ଦ୍ୱିତୀୟତା ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏହିପରି ମନର ଗୁପ୍ତ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶମିତ ହୁଏ; ତେଣୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଇଚ୍ଛା କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହେବ?
ତସ୍ଯାଵିଦ୍ଯୋପଶାନ୍ତେଯଂ ନିର୍ମଲା ମୁକ୍ତତୋଦିତା । ଅଶେଷଦୃଶ୍ଯଵୈରସ୍ଯାଦ୍ ଯସ୍ଯେଚ୍ଛୋଦେତି ନ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେତେବେଳେ ଅଜ୍ଞାନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ମୁକ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନାସକ୍ତି ଥିବା ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଲୋକଙ୍କର କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଉପଜେ ନାହିଁ।
ଵିରକ୍ତତାସ୍ଯ ନୋ ଦୃଶ୍ଯେ ନ ଚାପ୍ଯ୍ ଅତ୍ରାସ୍ଯ ରକ୍ତତା । କେଵଲଂ ଜ୍ଞାଯ ଦୃଶ୍ଯଶ୍ରୀସ୍ ସ୍ଵଦତେ ନ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ସେ ଦୃଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ନ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ନ ଅନାସକ୍ତି; କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟର ଶୋଭା ଉପଭୋଗ କରେ, ଏହା ସ୍ୱଭାବତଃ ନୁହେଁ।
କାକତଲୀଯଯୋଗେନ ପରପ୍ରେରଣଯାଥ ଵା । ଯଦି କିଞ୍ଚିତ୍ କଦାଚିଚ୍ ଚ ସମ୍ଯଗ୍ ଇଚ୍ଛତି ଵା ନ ଵା
ଯଦି କେବଳ ଯୋଗଯୋଗ ବା ଅନ୍ୟର ପ୍ରେରଣାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ୱାରା କେବେ କେବେ ସେ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଥିରେ ଠିକ୍ ହେଉ ବା ନ ହେଉ, ଏହା କେବଳ ସମୟକ୍ରମେ ହୁଏ।
ତଦ୍ ଅସ୍ଯ ସେଚ୍ଛାନିଚ୍ଛା ଚ ବ୍ରହ୍ମୈଵାତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ଇଚ୍ଛାଯାଂ ଜ୍ଞାଯତେ ଜ୍ଞସ୍ଯାଵଶ୍ଯମ୍ ଏଵ ତୁ ତାନଵମ୍
ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ ନିଇଚ୍ଛା, ଦୁହିଁଟିଏ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଥା ବ୍ରହ୍ମ। ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କ୍ଷୟ ହେବା ଦେଖାଯାଏ।
ଜ୍ଞତା ଚେଦ୍ ଉଦିତା ଜନ୍ତୋସ୍ ତଦ୍ ଇଚ୍ଛାସ୍ଯୋପଶାମ୍ଯତି । ନୈତଯୋସ୍ ସ୍ଥିତିର୍ ଏକତ୍ର ପ୍ରକାଶତମସୋର୍ ଇଵ
ଯଦି କୌଣସି ଜୀବରେ ଜ୍ଞାନୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଦୁଇଟି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହିପାରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ଏକାଠି ରହିପାରେ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିଷେଧଵିଧୀନାଂ ତୁ ତଜ୍ଜ୍ଞୋ ନ ଵିଷଯẖ କ୍ଵଚିତ୍ । ଶାନ୍ତସର୍ଵୈଷଣେଚ୍ଛସ୍ଯ କୋ ଽସ୍ଯ କିଂ ଵକ୍ତି କିଂକୃତେ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ କେବେ ନିଷେଧ କିମ୍ବା ବିଧିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ନୁହେଁ। ଯାହାର ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ କିଏ କଣ କହିପାରିବ, କିପାଇଁ କହିବ?
ଏତଦ୍ ଏଵ ଜ୍ଞତାଚିହ୍ନଂ ଯଦ୍ ଇଚ୍ଛାସ୍ଵ୍ ଅତିତାନଵମ୍ । ହ୍ଲାଦନଂ ସର୍ଵଲୋକାନାମ୍ ଅଥାନୁଦଯ ଏଵ ଵା
ଏହିଠି ଜ୍ଞାନୀର ଚିହ୍ନ ଏହି — ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବହୁତ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ସେ ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥାଏ।
ଦୃଶ୍ଯଂ ଵିରସତାଂ ଯାତଂ ଯଦା ନ ସ୍ଵଦତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ତଦା ନେଚ୍ଛା ପ୍ରସରତି ତଦୈଵ ଚ ଵିମୁକ୍ତତା
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତ ନିରସ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ କୌଣସିଠାରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଚାହିଦା ଉପଜେନାହିଁ ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ବୋଧାଦ୍ ଅନୈକ୍ଯମ୍ ଅଦ୍ଵୈତଂ ଯଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଅଵତିଷ୍ଠତେ । ଇଚ୍ଛାନିଚ୍ଛାଦଯସ୍ ସର୍ଵେ ଭାଵାସ୍ ତସ୍ଯ ଶିଵାତ୍ମକାଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନରେ ଏକତା ଭାବରେ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନିଚ୍ଛା ଭଳି ସମସ୍ତ ଭାବ ଶୁଭ ରୂପେ ହୋଇଯାଏ।
ବୋଧାଦ୍ ଅସ୍ତମିତଦ୍ଵୈତମ୍ ଅଦ୍ଵୈତାଦ୍ ଐକ୍ଯଵର୍ଜିତମ୍ । ଯସ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛୋ ଵିଗତଵ୍ଯଗ୍ରଶ୍ ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମନ୍ଯ୍ ଅଵସ୍ଥିତଃ
ଯାହାଙ୍କର ଦ୍ୱୈତ ଭାବ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ଯିଏ ଏକତା ଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଚିନ୍ତା ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି—
ନୈଵ ତସ୍ଯ କୃତେନାର୍ଥୋ ନ ସତା ନାସତା ସଦା । ନ ଚାତ୍ମନା ନ ଚାନ୍ଯେନ ନୈତୈର୍ ମରଣଜୀଵିତୈଃ
ସେଠି ସେଉଁଠି କୌଣସି କାମରେ, ଅଛି କି ନାହିଁ, ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ, ଏହି ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁରେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।
ଇଚ୍ଛା ଚ ତସ୍ଯ ନୋଦେତି ନିର୍ଵାଣସ୍ଯ ପ୍ରବୋଧିନଃ । ଯଦି ଵୋଦେତି ତତ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛା ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ଏଵ ସା
ଯିଏ ନିର୍ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଗ୍ରତ, ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛା ଉଦୟ ହୁଏନାହିଁ; ଯଦି ଉଦୟ ହୁଏ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଚିରନ୍ତନ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ନ ଦୁẖଖମ୍ ଅସ୍ତି ନ ସୁଖଂ ଶାନ୍ତଂ ଶିଵମ୍ ଅଜଂ ଜଗତ୍ । ଇତି ଯୋ ଽନ୍ତଶ୍ ଶିଲେଵାସ୍ତେ ତଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ
ଏଠି କେବଳ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସଂସାର ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ ଓ ଅଜନ୍ମା। ଯିଏ ଏହି ଭିତରେ ପାଷାଣ ପରି ନିର୍ବିକାର ରହିଥାଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ବୋଲି ଚିହ୍ନନ୍ତି।