କେଵଲୋ ଵ୍ଯଵହାରସ୍ଥẖ କାଷ୍ଠମୌନରତୋ ଽଥ ଵା । କାଷ୍ଠପାଷାଣଵତ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ ବ୍ରହ୍ମତାମ୍ ଅଧିଗଚ୍ଛତି
କେବଳ ଦୈନିକ କାମକାଜରେ ଲିନ ହେବାକୁ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲର ନିରବତାରେ ବିଲିନ ହେବାକୁ, କାଠ କିମ୍ବା ପଥର ଭଳି ଚୁପ୍ଚାପ ଦଢ଼ ହେବାକୁ, ଏହିପରି ଯେଉଁ ଭାବରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଶାନ୍ତତ୍ଵେ ଚିତ୍ରତ୍ଵେ ନାନାନାନାତ୍ମନୀହ ଚୈଵ ଶିଵେ । ଅଵଯଵିନୋ ଽଵଯଵତ୍ଵେ ତ୍ଵ୍ ଇଵ ଯୁକ୍ତିର୍ ଵିଦ୍ଯତେ ନାନ୍ଯା
ସାନ୍ତିରେ, ବିଭିନ୍ନତାରେ, ଏଠାରେ ଥିବା ଅନେକ ରୂପରେ, ଶିବତାରେ — ଏଠି ମୁଖ୍ୟ ଓ ତାହାର ଅଂଶ ଭଳି ବୁଝିବା ଯୁକ୍ତି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁକ୍ତି ନାହିଁ।
ଅର୍ଥଗତେସ୍ ସ୍ଵତ୍ଵସ୍ଯ ଚ ଭାଵସ୍ଯ ଚ ନୈଵ ସମ୍ଭଵାଦ୍ ଅମଲେ । ଏତସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଗତେ ବ୍ରହ୍ମଣି ନାସ୍ତି ସ୍ଵଭାଵୋକ୍ତିଃ
ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବ୍ରହ୍ମରେ କୌଣସି ଅଧିକାର କିମ୍ବା ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜର ଗୁଣ ବିଷୟରେ କଥା ହେବା ନାହିଁ।
ନ ଚ ନାସ୍ତିତୋପଲମ୍ଭାତ୍ ସଂଵିତ୍ତେର୍ ଅସ୍ତିତା ଚ ନୈଵାଜେ । ଗ୍ରାହ୍ଯଗ୍ରାହକଦୃଷ୍ଟେର୍ ଅସମ୍ଭଵାଦ୍ ଅସ୍ତି କିଞ୍ଚିଦ୍ ଅପି
ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହାକୁ ଧରିପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଅସ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କାରଣ ଚେତନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନାହିଁ; ଦେଖୁଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉଥିବାର ଦ୍ୱିତୀୟତା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ଜିନିଷ ଅଛି ନାହିଁ।
ସମମ୍ ଅମଲମ୍ ଅହାର୍ଯମ୍ ଆର୍ଯଜୁଷ୍ଟଂ ଶିଵମ୍ ଅଜମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍ ଆସିତଂ ସମଂ ଯତ୍ । ତଦ୍ ଅଵିତଥପଦଂ ତଥାସ୍ସ୍ଵ ଶାନ୍ତଂ ପିବ ଚଲ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭଵାନ୍ ଅଯଂ ହି ନାସ୍ତି
ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସମ, ପବିତ୍ର, ଧରିପାରିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଶୁଭ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସଦା ଏକରୂପ — ଏହି ସତ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରୁହ, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କର, ଚଳ, ଉପଭୋଗ କର, କାରଣ ଏହି ଭାବପରିବର୍ତ୍ତନ ମାନେ ଏଠାରେ ନାହିଁ।
ଅହନ୍ତୈଵ ପରାଵିଦ୍ଯା ନିର୍ଵାଣପଦରୋଧିନୀ । ତଯୈଵାନ୍ଵିଷ୍ଯତେ ମୂଢୈସ୍ ତଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଉନ୍ମତ୍ତଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୁଁ ବୋଧର ଅଭିମାନ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଜ୍ଞାନ, ଏହିଁ ମୁକ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଟକାଇ ରଖେ। ଏହି ଅଭିମାନ ଦ୍ୱାରା ମୂଢ଼ମନ୍ତି ଲୋକେ 'ଏହା ହିଁ ସେ' ବୋଲି ଭାବି, ପାଗଳମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଅହନ୍ତୈଵାଲମ୍ ଅଜ୍ଞାନାମ୍ ଅଜ୍ଞତ୍ଵସ୍ଯ ନିଦର୍ଶନମ୍ । ନ ହି ତଜ୍ଜ୍ଞସ୍ଯ ଶାନ୍ତସ୍ଯ ମମାହମ୍ ଇତି ଵିଦ୍ଯତେ
ଅଭିମାନ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଏହିଁ ଅଜ୍ଞାନର ଚିହ୍ନ। ଯିଏ ଜାଣିଛି ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଅଛି, ସେଠାରେ 'ମୋର' କିମ୍ବା 'ମୁଁ' ଭାବ ନାହିଁ।
ଅହନ୍ତାମଲମ୍ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ନିର୍ଵାଣẖ ଖମ୍ ଇଵାମଲମ୍ । ସଦେହମ୍ ଅପଦେହଂ ଵା ଜ୍ଞସ୍ ତିଷ୍ଠତି ଗତଜ୍ଵରମ୍
ଅଭିମାନର ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁକ୍ତିର ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ହୋଇ, ଜ୍ଞାନୀ ଦେହ ସହିତ କିମ୍ବା ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଯେପରି ହେଉ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।
ନ ତଥା ଶରଦାକାଶମ୍ ନ ତଥା ସ୍ତିମିତୋ ଽର୍ଣଵଃ । ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁମଧ୍ଯଂ ନ ତଥା ଯଥା ଜ୍ଞḫ ପରିରାଜତେ
ଶରତ୍କାଳର ଆକାଶ, ସ୍ଥିର ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଅଲୋକିକ ଚମକ ଦେଖାଏ ନାହିଁ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତି ଜ୍ଞାନୀରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
ଚିତ୍ରେ ସଙ୍ଗରସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧସ୍ଯାକ୍ଷୁବ୍ଧତା ଯଥା । ତଥୈକା ସମତା ଜ୍ଞସ୍ଯ ଵ୍ଯଵହାରଵତୋ ଽପି ଚ
ଚିତ୍ରରେ ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଶାନ୍ତି ରହିଥାଏ, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଜଗତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମନ ଏକାକୀ ସମତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ନିର୍ଵାଣୈକତଯା ଜ୍ଞସ୍ଯ ଵାସନୈଵ ନ ଵାସନା । ଲେଖା ଦାମୋପମାସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅବ୍ଧେର୍ ଊର୍ମ୍ଯାଦି ନ ଜଲେତରତ୍
ଯିଏ ମୁକ୍ତିରେ ଏକତା ପାଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆସକ୍ତି ଆସକ୍ତି ନୁହେଁ; ଏହା ପାଣିରେ ରେଖା ଆକିବା ପରି, କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ଭଳି — ସବୁ ଜଳ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ତରତ୍ତରଙ୍ଗୋ ଜଲଧିର୍ ଜଲମ୍ ଏଵ ଯଥାଖିଲମ୍ । ଦୃଶ୍ଯୋଚ୍ଛୂନମ୍ ଅପି ବ୍ରହ୍ମ ତଥା ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନେତରତ୍
ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତେ ପାଣି ହିଁ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଅନ୍ତରସ୍ତଙ୍ଗତୋ ଽକ୍ଷୁବ୍ଧୋ ବହିରସ୍ତଙ୍ଗତଶ୍ ଶମୀ । ଵିଦ୍ଯତେ ଚୋଦିତୋ ଯଶ୍ ଚ ସ ମୁକ୍ତ ଇତି କଥ୍ଯତେ
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ମନ ଭିତରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ବାହାରେ ଶାନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କୌଣସି ଚାପ ଛଡ଼ା କାମ କରନ୍ତି — ସେମାନେକୁ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଅହନ୍ତ୍ଵସର୍ଗରୂପେଣ ସଂଵିତ୍ ସଂଵିନ୍ମଯେ ପରେ । ସ୍ଫୁରତ୍ଯ୍ ଅମ୍ଭୋ ଽମ୍ଭସୀଵାତୋ ନାନାତେଯଂ କିମାତ୍ମିକା
‘ମୁଁ’ ଭାବ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଆକାରରେ ଚେତନା, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଏହା ଏମିତି, ଜଳ ଓ ପବନ ଯେପରି ଜଳରେ ଦେଖାଯାଏ — ଏହି ବିଭିନ୍ନତାର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ କଣ?
ଧୂମସ୍ଯ ସ୍ଫୁରତୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଯଥାଗାଜଗଜାଦଯଃ । ଵ୍ଯୂହା ଧୂମାନ୍ ନ ତେ ଭିନ୍ନାସ୍ ତଥା ସର୍ଗାḫ ପରେ ପଦେ
ଧୂଆଁ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଇଲେ, ତାହାରୁ ଉଠିଥିବା ଉଠା ଓ ହାତୀ ପରି ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଧୂଆଁରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଏହିପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ଧୂଆଁ ପରି ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି।
ସଂଵିଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତିଵିଚାରେଣ ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯଲାଭଵିଲାସିନା । ଵିଜଯଧ୍ଵଂ ଵିଷାଦଂ ମା ଗତାଜ୍ଞାସ୍ ତଜ୍ଜ୍ଞତାସ୍ତି ଵଃ
ଚେତନାର ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଭ୍ରାନ୍ତିର ଲାଭ ଓ ହାନିରେ ମନ ଲଗାଇବା ଭଳି ଦୁଃଖକୁ ଜୟ କର; ନିରାଶ ହେବା ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ସେ ସତ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ରଖିଛ।
ଅଙ୍କୁରୋ ଽନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଅନ୍ତର୍ ଵୃକ୍ଷଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ଯଥା । ତଥା ଜଗଦହନ୍ତ୍ଵେ ଜ୍ଞẖ ଖାତ୍ମା ଖାତ୍ମ ଖମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଖମ୍
ଯେପରି ଏକ ଅଂକୁର ଭିତରେ ଗଛ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲୁଚିଥାଏ, ସେପରି ଏହି 'ମୁଁ' ବୋଧରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ଜ୍ଞାନୀ, ଆକାଶ, ଆତ୍ମା ଓ ଆକାଶର ଆତ୍ମା, ଏବଂ ଯାହା ଆକାଶ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ।
ରୂପାଲୋକମନସ୍ସତ୍ତା ଜଲାର୍ଚିଷ୍ଷ୍ଵ୍ ଇଵ ଦଣ୍ଡତାଃ । ସତ୍ଯୋ ଽପି ନ ଚ ସନ୍ତ୍ଯ୍ ଏତା ଭ୍ରାନ୍ତେଶ୍ ଚିତ୍ତାଚଲା ଇଵ
ରୂପ, ଆଲୋକ, ମନ ଓ ସତ୍ତା — ଏମାନେ ସତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକୃତରେ ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଜଳର ଆଗୁନିର ଶିଖା ସିଧା ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ମାୟା, ସେପରି ସ୍୵ପ୍ନରେ ମନର କମ୍ପନ ଭଳି, ଏମାନେ ଭ୍ରମର ଖେଳ।
ଯଥାସୁଖଂ ଯଥାରମ୍ଭଂ ଯଥାନାଶଂ ଯଥୋଦଯମ୍ । ଯଥାଦେଶଂ ଯଥାକାଲମ୍ ଅଜରାଶ୍ ଶାନ୍ତମ୍ ଆସ୍ଯତାମ୍
ଯେପରି ସୁବିଧା, ଯେପରି ଆରମ୍ଭ, ଯେପରି ଶେଷ, ଯେପରି ଉଦୟ, ଯେପରି ଦେଶ, ଯେପରି ସମୟ, ସେପରି ଅଜର ଶାନ୍ତିରେ ବସ।
ଇଷ୍ଟାନିଷ୍ଟୋପଲମ୍ଭେଷୁ ଶାନ୍ତଂ ଵ୍ଯଵହରନ୍ନ୍ ଅପି । ଶଵଵନ୍ ନାନ୍ଯତାମ୍ ଅନ୍ତର୍ ନିର୍ଵାଣୋ ଽନୁଭଵତ୍ଯ୍ ଅଲମ୍
ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କାମ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଅନୁଭବ ହୁଏନି; ମୃତଦେହ ଭଳି, ସେ ନିଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଣ ଅନୁଭବ କରେ।
ଅମନୋଵାସନାହନ୍ତା ଧତ୍ତେ ଯସ୍ଯ ଜଗଚ୍ ଚିରମ୍ । ଜୀଵତୋ ଽଜୀଵତଶ୍ ଚୈଵ ଚିଜ୍ଜୀଵସ୍ ସ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁଠାରେ 'ମୁଁ' ବୋଧ ଓ ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ, ଯିଏ ଏହି ସଂସାରକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଧାରଣ କରେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ କିମ୍ବା ଅଜୀବନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଚେତନାମୟ ଜୀବ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ମତ୍ତୈଵ ଜଡଵାହେନ ଦୁẖଖଭାରାଯ କେଵଲମ୍ । ନୃଣାଂ ପାଶାଵବଦ୍ଧାନାଂ ପୋତକାନାମ୍ ଇଵାର୍ଣଵେ
ମୋର ନିଜ ଜଡ଼ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ମାନବମାନେ କେବଳ ଦୁଃଖର ଭାର ବୋହି, ସମୁଦ୍ରରେ ଛୋଟ ନୌକାମାନେ ପରି ବନ୍ଧି ରହନ୍ତି।
ମୋକ୍ଷସତ୍ତାଂ ଶ୍ରଯତି ତାଂ ନାଜ୍ଞୋ ଽନନୁଭଵାଦ୍ ଇଵ । ମୃତେନ କିଲ ଯତ୍ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଜୀଵନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତତ୍ କଥମ୍
ଯିଏ ମୁକ୍ତିର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଅଜ୍ଞମାନେ ଅନୁଭବ ନଥିବାରୁ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଯେପରି ମୃତ ଲୋକେ ଯାହାକୁ ପାଇଥାଏ, ସେଥିରେ ଜୀବନ୍ତ ଲୋକେ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ?
ଯଦ୍ ଯତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯତେ ତତ୍ ତତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପାଦ୍ ଏଵ ନାଶଭାକ୍ । ନ ସମ୍ଭଵତି ଯତ୍ରୈତତ୍ ତତ୍ ସତ୍ଯଂ ପଦମ୍ ଅକ୍ଷଯମ୍
ମନେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଭାବନା ହୁଏ, ସେଠି ସେ ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଯେଉଁଠି ଏହା ହୁଏନାହିଁ, ସେଠି ସତ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ପଦ ଅଛି।
ନାନ୍ଯୋ ନ ଚାହମ୍ ଅସ୍ତୀତି ଭାଵନାନ୍ ନିର୍ଭଯୋ ଭଵ । ସତ୍ଯଂ ଯୁକ୍ତ୍ଯା ଭଵତ୍ଯ୍ ଏତଦ୍ ଵିଷମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅମୃତଂ ଯଥା
ଅନ୍ୟ କିମ୍ବା ମୁଁ ଅଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିବାରେ ଭୟ ଛାଡ଼। ଯଥା ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସତ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ବିଷ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ହୋଇଯାଏ।
ଜଡଂ ଦେହାଦିଚିତ୍ତାନ୍ତଂ ଵିଚାର୍ଯ ସକଲଂ ଵପୁଃ । ଲଭ୍ଯତେ ନାହମ୍ ଅସ୍ମୀତି ତସ୍ମାନ୍ ନାସ୍ମୀତି ସତ୍ଯତା
ଦେହରୁ ମନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଡ଼ ବସ୍ତୁକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ନୁହେଁ' ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ ମିଳେ। ତେଣୁ, 'ମୁଁ ଏହି ନୁହେଁ' ଏହି ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ।
ଶାନ୍ତାଶେଷଵିଶେଷାଣାମ୍ ଅହନ୍ତାନ୍ତଂ ଵିଚାରିଣାମ୍ । କେଵଲଂ ମୁକ୍ତତୋଦେତି ନ ତୁ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭେଦ ଓ 'ମୁଁ' ଭାବର ଶେଷକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ମୁକ୍ତି ଉଦୟ ହୁଏ, କିଛି ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ଭୋଗତ୍ଯାଗଵିଚାରାତ୍ମପୌରୁଷାନ୍ ନାନ୍ଯଦ୍ ଅତ୍ର ହି । ଉପଯୁଜ୍ଯତ ଇତ୍ଯ୍ ଅଜ୍ଞାସ୍ ସ୍ଵାତ୍ମୈଵାଶୁ ପ୍ରଣମ୍ଯତାମ୍
ଭୋଗ ଓ ତ୍ୟାଗ ଉପରେ ନିଜର ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କାମକୁ ଆସେନାହିଁ। ତେଣୁ, ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଦ୍ରୁତ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କର।
ନିର୍ଵାସନଂ ମନନମ୍ ଏଵମ୍ ଉଦାହରନ୍ତି ମୋକ୍ଷଂ ଵିନା ଭଵତି ତଚ୍ ଚ ନ ଜାତୁ ବୋଧାତ୍ । ସନ୍ନୋ ଜଗଦ୍ଭ୍ରମ ଇତୀହ ପରḫ ପ୍ରବୋଧୋ ନ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଽତ୍ର ଯଦ୍ ଅତସ୍ ସ ଚିରାଯ ବନ୍ଧଃ
ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ମନରେ ଗୁପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ନ ଥିଲେ ଭାବନା ହିଁ ମୁକ୍ତି, ସେହି ଅବସ୍ଥା ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ଆସେ ନାହିଁ। ଏଠି, ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ମାନ୍ୟତା କିମ୍ବା ଭ୍ରମରେ ଏହି ସଂସାର ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ—ସେଥିପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାନ୍ଧନ ରହିଯାଏ।
ଜଗଦ୍ ଅହମ୍ ଅସଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଵେତ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ ସୁତଧନଦାରଶରୀରନିର୍ଵ୍ଯପେକ୍ଷଃ । ଭଵତି ହି ସହଚେତନୋ ଦୃଷଦ୍ ଯସ୍ ସ ପରମ୍ ଇତẖ ଖଲୁ ନାନ୍ଯଥାସ୍ତି ମୁକ୍ତିଃ
ଏହି ସଂସାର ଓ 'ମୁଁ' ଭାବଟି ଅସତ୍ୟ ବୋଲି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝି, ଧନ, ଜନାନୀ, ଶରୀର ପ୍ରତି ଅସକ୍ତି ହେଲେ, ଲୋକ ଚେତନାଶୀଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପାଥର ଭଳି ଅନାସକ୍ତ ରହନ୍ତି—ଏହିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା; ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।