କର୍ମୈଵ ପୁରୁଷୋ ରାମ ପୁରୁଷସ୍ଯୈଵ କର୍ମତା । ଏତେ ହ୍ଯ୍ ଅଭିନ୍ନେ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ ଯଥା ତୁହିନଶୀତତେ
ରାମ, କର୍ମ ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ; ମନୁଷ୍ୟ ମାନେ କର୍ମ ଅଟୁଟ। ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଅଲଗା ଭାବିବାକୁ ନୁହେଁ, ଯେପରି ହିମ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ଶୀତତା ଏକାଠି।
ହିମଂ ଯତ୍ ତଦ୍ ଯଥା ଶୈତ୍ଯଂ ଯଚ୍ ଛୈତ୍ଯଂ ତଦ୍ ଯଥା ହିମମ୍ । ଯତ୍ କର୍ମାସୌ ତଥା ଜନ୍ତୁର୍ ଯୋ ଜନ୍ତୁẖ କର୍ମ ତତ୍ ତଥା
ଯେପରି ହିମ ହେଉଛି ଶୀତ ଏବଂ ଶୀତତା ହିମ ଅଟୁଟ, ସେପରି କର୍ମ ହେଉଛି ଜୀବ ଏବଂ ଜୀବ ହେଉଛି କର୍ମ।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦରସସ୍ଯୈତେ ଦୈଵକର୍ମନରାଦଯଃ । ପର୍ଯାଯଶବ୍ଦା ନ ପୁନḫ ପୃଥକ୍ କର୍ମାଦଯସ୍ ସ୍ଥିତାଃ
ଦୈବ, କର୍ମ ଏବଂ ନର ଏହି ତିନିଟି ଶବ୍ଦ ମାନେ ଚେତନାର କମ୍ପନକୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ କରେ; ଏଗୁଡିକ ଆଲଗା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନୁହେଁ।
ସ୍ପନ୍ଦାତ୍ ସଂଵିଜ୍ ଜଗଦ୍ବୀଜମ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦାଦ୍ ଯାତ୍ଯ୍ ଅବୀଜତାମ୍ । ଅଙ୍କୁରଶ୍ ଚ ତଦ୍ ଏଵାନ୍ତସ୍ସ୍ଥିତତ୍ଵାଦ୍ ଅଙ୍କୁରଶ୍ରିଯଃ
ଚେତନାର କମ୍ପନରୁ ଜଗତର ବୀଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହା ନଥିଲେ ବୀଜ ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ। ଅଙ୍କୁର ମଧ୍ୟ ଏହି ବୀଜର ଅଂଶ, ଅଙ୍କୁରର ଶ୍ରୀ ଏହି ବୀଜରେ ଅଛି।
ଚିତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ ଅସ୍ପନ୍ଦଂ କ୍ଵଚିତ୍ ସ୍ପନ୍ଦି ସ୍ଵଭାଵତଃ । ଅନନ୍ତମ୍ ଏକାର୍ଣଵଵଦ୍ ଅଦିକ୍କାଲକ୍ରମଂ ସ୍ଥିତମ୍
ମନ କେବେ କେବେ ଶାନ୍ତ ରହେ, କେବେ କେବେ ତାହାର ସ୍ୱଭାବରେ ହଲଚଲ କରେ; ଏହା ଅନନ୍ତ, ଏକ ମହାସାଗର ପରି, ଦିଗ, ସମୟ ଓ କ୍ରମର ସୀମା ଉପରେ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦୋ ଵାସନାଵାନ୍ ଇହ ବୀଜମ୍ ଅକାରଣମ୍ । ଭୂତ୍ଵା କାରଣତାମ୍ ଏତି ଦେହାଦେର୍ ଅଙ୍କୁରାଵଲେଃ
ଚେତନାର ହଲଚଲ, ଯାହା ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ଆସକ୍ତି ରହିଛି, ସେଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା ଏକ ମୂଳ ବିଜ ଭଳି; ଏହି ବିଜ କାରଣ ହୋଇ, ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷର ଅଙ୍କୁର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ।
ତୃଣଵଲ୍ଲୀଲତାଗୁଲ୍ମବୀଜାଙ୍କୁରଗତେର୍ ଅପି । ବୀଜଂ ସଂଵିତ୍ସ୍ପନ୍ଦ ଏଵ ତସ୍ଯ ବୀଜଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଘାସ, ବେଳ, ଜାଡ଼ି ଇତ୍ୟାଦିର ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ଯାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ମୂଳ ବିଜ ହେଉଛି ଚେତନାର ହଲଚଲ; ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଜ ନାହିଁ।
ନ ବୀଜାଙ୍କୁରଯୋର୍ ଭେଦୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଽଗ୍ନ୍ଯୌଷ୍ଣ୍ଯଯୋର୍ ଇଵ । ବୀଜମ୍ ଏଵାଙ୍କୁରଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଦ୍ଧି କର୍ମୈଵ ମାନଵମ୍
ବିଜ ଓ ଅଙ୍କୁର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଓ ତାପରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ବିଜକୁ ଅଙ୍କୁର ବୋଲି ଜାଣ, କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମାନବ ବୋଲି ଜାଣ।
ସଂଵିତ୍ ସ୍ଫୁରନ୍ତୀ ଭୂକୋଶେ କରୋତି ସ୍ଥାଵରାଙ୍କୁରମ୍ । ସ୍ଥୂଲାନ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମାନ୍ ମୃଦୂନ୍ କ୍ରୂରାନ୍ ପଯୋ ବୁଦ୍ବୁଦକାନ୍ ଇଵ
ଚେତନା ଏହି ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଅଙ୍କୁରମାନେ—ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଥିବା, ମୋଟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମୃଦୁ ଓ କଠୋର—ସେମାନେକୁ ଜଣେ ପାଣିରେ ବୁଦ୍ବୁଦ ଉଠିଥିବା ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ।
ଵିଦା ଵିନା ଧରାକୋଶାଦ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତପରିପେଲଵାତ୍ । ଅଙ୍କୁରାନ୍ ଵଜ୍ରସାରାଂଶ୍ ଚ କ ଉଲ୍ଲାସଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଏହି ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଭିତରୁ ବାହାରେ, ଏତେ ନରମ ଥିବା କାରଣରୁ, କିଏ ନରମ କିମ୍ବା କଠିନ ଅଙ୍କୁରମାନେକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବ?
ପ୍ରାଣିଵୀର୍ଯରସାନ୍ତସ୍ସ୍ଥା ସଂଵିଜ୍ ଜଙ୍ଗମମ୍ ଆତତମ୍ । ତନୋତି ଲତିକାନ୍ତସ୍ସ୍ଥୋ ରସḫ ପୁଷ୍ପଫଲଂ ଯଥା
ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ରସର ଭିତରେ ଥିବା ଚେତନା, ସେମାନେ ଚଳିତ ହେବାକୁ ଦେଇଥାଏ; ଯେପରି ଲତାର ଭିତର ରସ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଯଦି ସର୍ଵଗତା ସଂଵିଦ୍ ଭଵେନ୍ ନାତିବଲୀଯସୀ । ତତ୍ କ ଉଲ୍ଲାସନେ ଶକ୍ତସ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଏଵାସୁରଭୂଭୃତାମ୍
ଯଦି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଚେତନା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ମାନେକୁ କିଏ ଚଳିତ କରିପାରିଥାନ୍ତା?
ଜଙ୍ଗମାନାଂ ସ୍ଥାଵରାଣାମ୍ ଏତଦ୍ ଆଦ୍ଯଂ ହି ବୀଜକମ୍ । ସଂଵିଦ୍ଵିସ୍ଫୁରଣାମାତ୍ରମ୍ ଅସ୍ଯ ବୀଜଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ମୂଳ ବୀଜ; କେବଳ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସାର ଅଟୁଟ ରହିଛି—ଏହା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୀଜ ନାହିଁ।
ବୀଜାଙ୍କୁରଵିକଲ୍ପାନାଂ କ୍ରିଯାପୁରୁଷକର୍ମଣାମ୍ । ଊର୍ମିଵୀଚିତରଙ୍ଗାନାଂ ନାମ୍ନି ଭେଦୋ ନ ଵସ୍ତୁନି
ବୀଜ, ଅଙ୍କୁର, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତା, ଲହରି, ତରଙ୍ଗ ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ଲହରି—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ କେବଳ ନାମରେ ଅଛି, ତଥ୍ୟରେ ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵିତ୍ଵଂ ନୃକର୍ମଣୋର୍ ଯସ୍ଯ ବୀଜାଙ୍କୁରଧିଯାତ୍ତଯୋଃ । ଵିପଶ୍ଚିତ୍ପଶଵେ ତସ୍ମୈ ମହତେ ଽସ୍ତୁ ସଦା ନମଃ
ଯିଏ ବୀଜ ଓ ଅଙ୍କୁର, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ତ୍ତାର ଦ୍ୱିତ୍ୱକୁ କେବଳ ଭାବନା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସାଧାରଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ତରଫରୁ ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର।
ସଂଵିତ୍ତେର୍ ଜନ୍ମବୀଜସ୍ଯ ଯୋ ଽନ୍ତସ୍ସ୍ଥୋ ଵାସନାରସଃ । ସ କରୋତ୍ଯ୍ ଅଙ୍କୁରୋଲ୍ଲାସଂ ତମ୍ ଅସଙ୍ଗାଗ୍ନିନା ଦହ
ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତ ଆଶା ଭିତରେ ରହିଛି, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପତ୍ତିର ବୀଜ ଭାବେ କାମ କରେ, ସେଇ ଅଙ୍କୁରକୁ ଉଦ୍ଭାବିତ କରେ; ଏହି ଆଶାକୁ ଅସଙ୍ଗତାର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଦିଅ।
କୁର୍ଵତୋ ଽକୁର୍ଵତଶ୍ ଚୈଵ ମନସା ଯଦ୍ ଅମଜ୍ଜନମ୍ । ଶୁଭାଶୁଭେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ତଦ୍ ଅସଙ୍ଗଂ ଵିଦୁର୍ ବୁଧାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମନ ଯଦି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାମରେ ଲିପ୍ତ ନ ହୁଏ, ସେଇ ଅସଙ୍ଗତା ବୋଲି।
ଅଥ ଵା ଵାସନୋତ୍ସାଦ ଏଵାସଙ୍ଗ ଇତି ସ୍ମୃତଃ । ଯଯା କଯାଚିଦ୍ ଯୁକ୍ତ୍ଯାନ୍ତସ୍ ସମ୍ପାଦଯ ତମ୍ ଏଵ ହି
କିମ୍ବା, ଯେଉଁଠାରେ ଭାବନାର ନାଶ ହୁଏ, ସେଠିକୁ ଅସଙ୍ଗତା ବୋଲାଯାଏ; ଯେଭଳି ଉପାୟରେ ପାରିବ, ସେଭଳି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ସାଧନ କର।
ଯଯୈଵ ଵା ଵେତ୍ସି ତଯା ଯୁକ୍ତ୍ଯା ପୁରୁଷଯତ୍ନତଃ । ଵାସନାଂ କୁରୁ ନିର୍ମୂଲାମ୍ ଏତଦ୍ ଏଵ ପରଂ ଶିଵମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁ ଉପାୟ ଜାଣ, ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଭାବନାକୁ ମୂଳସହିତ ଉପାଡ଼ି ଦେଉ; ଏହିଠାରେ ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ।
ପୌରୁଷେଣ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯଥା ଜାନାସି ଵା ତଥା । ନିଵାରଯାହମ୍ଭାଵାଂଶମ୍ ଏଷୋ ଽସୌ ଵାସନାକ୍ଷଯଃ
ନିଜ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଯେପରି ତୁମେ ବୁଝ, ସେପରି ଆତ୍ମତ୍ୱର ଭାବକୁ ଦୂର କର; ଏହିଠାରେ ଭାବନାର ଶେଷ।
ନାସ୍ତ୍ଯ୍ ଏଵ ପୌରୁଷାଦ୍ ଅନ୍ଯା ସଂସାରୋତ୍ତରଣେ ଗତିଃ । ନିରହମ୍ଭାଵରୂପେ ଽସ୍ମିନ୍ ଵାସନାକ୍ଷଯନାମନି
ଏହି ସଂସାରରୁ ପାର ହେବା ପାଇଁ ନିଜର ଉଦ୍ୟମ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏହି ଅହଂକାରଶୂନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା, ଯାହାକୁ ଭାବନାମାନଙ୍କର ଶେଷ ଭାବି ଅଡ଼ାଯାଏ, ସେଠି ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଆଦ୍ଯୈଵ ସଂଵିଦ୍ ଅସ୍ତୀହ ସୋ ଽଙ୍କୁରୋ ବୀଜମ୍ ଅସ୍ତି ତତ୍ । ତତ୍ କର୍ମ ତଚ୍ ଚ ପୁରୁଷସ୍ ତଦ୍ ଦୈଵଂ ତଚ୍ ଛୁଭାଶୁଭମ୍
ଆରମ୍ଭରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଥାଏ; ସେଇ ଅଂକୁର, ସେଇ ବୀଜ; ସେଇ କର୍ମ, ସେଇ ପୁରୁଷ, ସେଇ ଭାଗ୍ୟ, ଏବଂ ସେଇ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ।
ନ ବୀଜମ୍ ଆଦାଵ୍ ଅସ୍ତ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯନ୍ ନାଙ୍କୁରୋ ନ ଚ ଵା ନରଃ । ନ କର୍ମ ନ ଚ ଦୈଵାଦି କେଵଲଂ ଵିଦ୍ ଉଦେତି ହି
ଆରମ୍ଭରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୀଜ ନାହିଁ, ନ ଅଂକୁର, ନ ପୁରୁଷ; କୌଣସି କର୍ମ ନାହିଁ, ନ ଭାଗ୍ୟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୁଏ।
ନୋ ବୀଜମ୍ ଅସ୍ତି ନ କିଲାଙ୍କୁରକୋ ଽପି ଵାସ୍ତି ନାପ୍ଯ୍ ଅସ୍ତି କର୍ମ ପୁରୁଷଶ୍ ଚ ନ ଵାସ୍ତି ସାଧୋ । ଏକଂ ତୁ ଵିତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉଦିତଂ ହ୍ଯ୍ ଅନଯାଭିଧାନଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ନଟସ୍ ସୁରନରାସୁରଶୋଭଯେଵ
ଏଠାରେ ବୀଜ ନାହିଁ, ଅଂକୁର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, କୌଣସି କର୍ମ ବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହୁଏ, ଏହି ନାମର ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ଯେପରି ନଟ ଦେବତା, ମଣିଷ ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାଏ।
ଇତ୍ଯ୍ ଏଵ ନିଶ୍ଚଯମ୍ ଅନାମଯ ଭାଵଯିତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭୃଶଂ ପୁରୁଷକର୍ମଵିଚାରଶଙ୍କାମ୍ । ନିର୍ଵାସନସ୍ ସକଲସଙ୍କଲନାଵିମୁକ୍ତସ୍ ସଂଵିଦ୍ଵପୁର୍ ନନୁ ଯଥାଭିମତେଚ୍ଛମ୍ ଆସ୍ସ୍ଵ
ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଭାବି, ନିଜ ଚେଷ୍ଟା ନେଇ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଚିତ୍ତର ଆଶା ଓ ଧାରଣା ଛାଡ଼ି, ଏ ଚେତନାର ଅବତାର, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସ।
ପ୍ରଶାନ୍ତସର୍ଵେଚ୍ଛମ୍ ଅଶଙ୍କମ୍ ଅଚ୍ଛଚିନ୍ମାତ୍ରସଂସ୍ଥୋ ଽଖିଲକାର୍ଯକାରୀ । ଆତ୍ମୈକରାମḫ ପରିପୂର୍ଣକାମୋ ଭଵାଭଯୋ ରାମ ଶମାଭିରାମଃ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଉ, ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ରୁହ, ପ୍ରକୃତିର ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାରେ ଏକାନ୍ତ ଭାବେ ବସ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଆତ୍ମାରେ ଏକମାତ୍ର ଆନନ୍ଦ ନେ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହେଉ, ହେ ରାମ, ଶାନ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର।
ନିତ୍ଯମ୍ ଅନ୍ତର୍ମୁଖସ୍ ତିଷ୍ଠ ଵୀତରାଗୋ ଵିଵାସନଃ । ଚିନ୍ମାତ୍ରମ୍ ଅମଲଂ ଶାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯନ୍
ସଦା ଭିତରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖ, ରାଗ ଛାଡ଼, ଚିତ୍ତର ଆଶା ନ ରଖ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ଥିବା ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଚେତନାକୁ ଭାବନା କର।
ଆକାଶଵିଶଦପ୍ରଜ୍ଞଶ୍ ଚିନ୍ମାତ୍ରୈକଘନସ୍ଥିତିଃ । ସମସ୍ ସୋମ୍ଯସ୍ ସମାନନ୍ଦସ୍ ସଦ୍ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ବୃଂହିତାଶଯଃ
ଆକାଶ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ରଖ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର ଏକତାରେ ଥି, ସମବେଦନା ଓ ମୃଦୁତା ରଖ, ସମାନ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ, ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାରେ ମନ ଉଦାର କର।
ଶୋକେଷ୍ଵ୍ ଆପତ୍ସୁ ଘୋରାସୁ ସଙ୍କଟେଷ୍ଵ୍ ଅଵଟେଷୁ ଚ । ଯଥାପ୍ରାପ୍ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଖର୍ଵେଷୂନ୍ନତିମତ୍ସୁ ଚ
ଦୁଃଖ, ଭୟଙ୍କର ବିପଦ, ସଙ୍କଟ ଓ ଆପତ୍ତିରେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପରିସ୍ଥିତି ଆସେ—ସେଠି ନିମ୍ନ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ, ଯେପରି ହେଉନାହିଁ—
ଯଥାକ୍ରମଂ ଯଥାଦେଶଂ କୁରୁ ଦୁẖଖମ୍ ଅଦୁẖଖିତଃ । ବାଷ୍ପାକ୍ରନ୍ଦାଦିପର୍ଯନ୍ତଂ ଵାସନାକ୍ରାନ୍ତମୂଢଵତ୍
ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର; ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମନେ ଦୁଃଖ ନେଇନାହିଁ, ଭିତରେ ଅବଶେଷ ଆସକ୍ତି ରହିଥିଲେ ଯେପରି, କଣ୍ଦିବା ଓ ବିଳାପ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ କର।